Kapasite raporu doğrultusunda çevre izni olmaksızın kilitli parke taşı üretimi yapan şirkete uygulanan para cezası ve faaliyet durdurma kararının Danıştayca temyizen incelenmesi.
Özet: Dava, çevre izin belgesi olmaksızın faaliyet gösterdiği tespit edilen bir şirkete uygulanan idari para cezası ve faaliyet durdurma işlemine ilişkindir; ilk derece mahkemesi, cezanın gerçek üretim miktarı yerine sadece teorik azami kapasite raporuna dayanarak somut tespit eksikliğiyle verildiği gerekçesiyle işlemi iptal etmişken, bölge idare mahkemesi, resmi nitelikteki kapasite raporunun denetime esas alınabileceğini ve kapasite değişikliğini bildirme sorumluluğunun şirkete ait olduğunu belirterek idari işlemin hukuka uygun olduğuna karar vermiştir.
T.C.
D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : █████████Karar No : █████████ TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Turizm Sanayi ve Ticaret Limited ŞirketiVEKİLİ : Av. ...KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Bakanlığı VEKİLİ : Av. ...İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ :Dava konusu istem: Balıkesir İli, Ayvalık İlçesi, ... Mahallesi, ... Yolu Bulvarı, No:... adresinde kilitli parke taşı ve beton bordür üretimi konusunda faaliyet gösteren işletmede █████/2022 tarihinde yapılan denetim neticesinde, Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği kapsamında geçici faaliyet belgesi/çevre izni alması gereken bir tesis olduğu halde, geçici faaliyet belgesi/çevre izni almadan faaliyet gösterildiğinin tespit edildiğinden bahisle, 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinin 1. paragrafı uyarınca 131.516,00 TL para cezası verilmesine ve aynı Kanun'un 15. maddesinin 2. fıkrası uyarınca geçici faaliyet belgesi alınıncaya kadar işletmenin faaliyetinin durdurulmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı Balıkesir Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü idari yaptırım kararının istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; Olayda, davacı şirketin başvurusu üzerine ... Sulh Hukuk Mahkemesi'nin ... D. İş sayılı dosyasında keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde tanzim edilen bilirkişi raporunda özetle; yapılan incelemede, söz konusu tesisin üretim, faaliyetlerine ilişkin kapasitenin mevcut makineler ile azami olarak yılda parke kilit taşı olarak 61,440 m2; 2,211,840 adet, tonaj olarak 9.410.082 kg/yıl, saatlik olarak, üretim reçetesine göre, 3.8 ton/saat üretim kapasitesinin olduğu, yönünde tespitlere yer verildiği, davalı idare personellerince █████/2022 tarihinde yapılan denetimde ise davaya konu işletmede hangi üretim faaliyetlerinin yapıldığı, tesiste hangi makine ve teçhizatın bulunduğu, bu makineler ile saatte kaç ton üretim yapıldığı yönünden bir tespitin bulunmadığı görülmektedir.Bu durumda, dava dosyasında yer alan bilgi ve belgeler ile ... Sulh Hukuk Mahkemesi'nin ... D.İş sayılı dosyasındaki bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden; kapasite raporunda belirtilen miktarın tesiste yapılan üretim miktarı değil işyerindeki mevcut makine ve teçhizat dikkate alınarak teorik olarak hesaplanan tesiste yapılabilecek azami üretim kapasitesi olduğu göz önüne alındığında, sadece kapasite raporundaki azami üretim kapasitesi dikkate alınarak davacı şirkete ait tesiste gerçekleşen üretime yönelik makine ve teçhizat ile üretim miktarına ilişkin doğrudan bir tespit içermeyen, diğer bir ifadeyle, davaya konu tesisine her türlü şüpheden uzak ve somut bir şekilde Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği'nin Ek:2.13 kapsamında kaldığını ortaya koymayan tutanağa istinaden dava konusu işlemin tesis edildiği sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle, hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; ... tarihinde yapılan denetim neticesinde tanzim edilen denetim tutanağında; "işletmenin açık ve faaliyette olduğu, faaliyet konusunun kilitli parke taşı ve beton bordür üretimi olduğu, işletmenin Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliğinin Ek-2 listesi 2.13 maddesi kapsamında yer aldığı, █████/2023 tarihine kadar geçerli 2021/4 nolu kapasite raporuna göre 24.576 ton/yıl kilit parke taşı ve 29.491,2 ton/yıl beton bordür üretim kapasitesi olduğu, geçici faaliyet belgesi/çevre izin belgesinin denetim esnasında ibraz edilemediği" tespitlerine yer verildiği görülmüştür. Dosyada yer alan davacı şirketin işletmesine ait ... tarih ve ... numaralı, █████/2024 tarihine kadar geçerli olan kapasite raporunun Balıkesir Sanayi Odasınca onaylı resmi bir belge niteliğinde olduğu, raporda inceleme tarihindeki çalışma şartları dikkate alınarak firmanın teorik olarak azami kapasitesinin belirlendiğinin belirtildiği hususları dikkate alındığında, tüm resmi iş ve işlemlerde kullanılmak üzere düzenlenen kapasite raporunun denetime esas alınabileceği, davacının iddia ettiği gibi, raporun gerçeği yansıtmaması veya kapasite durumunda bir değişiklik olması halinde, kapasite raporunda değişiklik yapma yükümlülüğünün davacıya ait olduğu, detaylı ve kapsamlı bir inceleme gerektiren kapasite tespiti ile ilgili denetim sırasında idareye bir yükümlülük yüklenemeyeceği sonucuna varılmıştır.Bu durumda; davacıya ait işletmede █████/2022 tarihinde yapılan denetim neticesinde kapasite raporuna göre Çevre İzin ve Lisans Yönetmeliği'nin Ek-2 başlıklı bölümün, "Madencilik ve Yapı Malzemeleri Endüstrisi" başlıklı 2. bölümünün 13. maddesine göre çevre izin belgesi alma yükümlülüğü olduğu halde, izinsiz faaliyette bulunduğu tespit edilen işletme hakkında 131.516,00 TL para cezası verilmesine ve geçici faaliyet belgesi alınıncaya kadar işletmenin faaliyetinin durdurulmasına ilişkin tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davalı idarenin istinaf başvurusunun kabul edilerek, Mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir.TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, ... Sulh Hukuk Mahkemesi'nin ... D. İş sayılı dosyasında keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde tanzim edilen bilirkişi raporunda mevcut makineler ile yapılabilecek azami üretim kapasite miktarı ortaya konulduğu, mevzuatta öngörülen kapasite ile üretim yapılamadığından mevzuata aykırı bir durumun söz konusu olmadığı, nitekim mevzuatta yer verilen üretim kapasitesinden kapasite raporunda yer veril üretim miktarının değil, fiili durumda üretim yapılan miktarın anlaşılması gerektiği, bu durumda da işletmenin çevre ve izin lisansı almasını gerektiren bir durumunun olmadığı, temyize konu karar ile kanunilik ilkesi, hukuki belirlilik ilkesi, gereklilik ilkesi ve kıyas yasağının ihlal edildiği, denetim sırasında mevcut makinelerle kapasite raporunda gösterilen azami üretim miktarının gerçekleştirilip gerçekleştirilemeyeceğinin ortaya konulamayan tutanağa istinaden tesis edilen işlemin hukuka aykırı olduğundan, davanın reddine ilişkin İdare Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar, dava konusu işlemin iptalini ve temyize konu kararın bozulmasını gerektiren bir husus ihtiva etmediğinden, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.TETKİK HÂKİMİ : ...DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE :Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle;1. Temyiz isteminin reddine,2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının ONANMASINA, 3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de İdare Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine, █████/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.