Ankara 14. Asliye Ticaret Mahkemesinde, ticari ilişki kapsamında avans ödemesi yapılan ancak teslim edilmeyen akaryakıt nedeniyle açılan itirazın iptali davası ve delillerin değerlendirilmesi.
Özet: Davacının, davalıya akaryakıt avansı olarak ödediği 350.000 TL karşılığı akaryakıtın teslim edilmediği iddiasıyla başlattığı icra takibine yapılan itirazın iptali talebiyle açılan bu ticari davada, davalı teslimat yapıldığını savunmuş, mahkeme ise yapılan incelemeler sonucunda tarafların ticari defterlerinde davacının söz konusu ödemesinin avans niteliğinde olduğuna dair net bir belirlemeye ulaşılamadığını ve yetki ile görev itirazlarının yerinde olmadığını belirtmiştir.
T.C. ANKARA 14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Karar
Türk Ulusu Adına Yargılama Yapmaya ve Hüküm Vermeye YetkiliANKARA 14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİKARARESAS NO : ████████ EsasKARAR NO : ████████DAVA : İTİRAZIN İPTALİ DAVA TARİHİ : █████/2023KARAR TARİHİ : █████/2025 YAZIM TARİHİ : █████/2025 Mahkememizde açılan İtirazın İptali davasının yapılan yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:DAVA :Davacı vekili ; Taraflar arasındaki ticari ilişki nedeni ile daha sonra teslim edilecek akaryakıt karşılığı avans olarak ödeme yaptıkları halde akaryakıtın teslim edilmemesi sonucu fazladan yaptıkları ödemenin davalıdan tahsili için davalı borçlu hakkında ....esas sayılı icra takibini başlattıklarını, davalının itirazı üzerine icra takibinin durdurulduğunu belirtip, itirazının karar verilmesini istemiştir.YANIT :Davalı vekili ; Yetki ve görev itirazları bulunduğunu, davacının akaryakıtı teslim almadığını ileri sürmesinin haksız olduğunu belirtip, davanın reddine, karar verilmesini istemiştir.DELİLLER :-....E. Sayılı takip dosyası,-Banka ödeme dekontları,-Bilirkişi raporu,-Tarafların mal alım ve mal satım beyannameleri,-Arabulucu anlaşmazlık son tutanağı.DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:Davadaki talep, ticari ilişki kapsamında avans olarak gönderildiği belirtilen ödeme karşılığında karşı edim olan akaryakıtın teslim edilmemesi nedeniyle gönderilen avansın iadesi için başlatılan icra takibine yapılan itirazın iptali istemine ilişkindir.Davacı gerçek kişinin bağlı olduğu ... yazı cevabına göre davacı tacir olup, her iki taraf tacir ve uyuşmazlık ticari işletme ile ilgili olduğu için Ticaret Mahkemelerinin görevli oldukları kabul edilmiştir. Davalı şirketin merkezi ....olup, davalının yerleşim yeri genel yetkili mahkemelerden olan davalı borçlunun yerleşim yeri olması nedeni ile .... icra müdürlüklerinin yetkili oldukları, .... ilçesi ticari davalar yönünden .... Mahkemelerinin yetki alanında olduğu için .... Mahkemelerinde dava açılabilir olmakla yetkisizlik itirazının da yerinde olmadığı kabul edilmiştir.Her iki tarafın kabulünde olduğu gibi, taraflar arasındaki ticari ilişki nedeni ile davacı ihtiyacı olan akaryakıtı davalıya ait istasyonlardan temin etmektedir.Davacının iddiasına göre, akaryakıt bedeli peşin olarak davalıya ödenmekte, daha sonra ise davacının ihtiyacı olan akaryakıt davalı tarafından teslim edilmektedir. Bu amaçla davacı tarafından 350.000,00 TL davalıya banka havalesi yolu ile ödenmiş olup, aynı iddiaya göre davalı bu ödemenin karşılığı olan akaryakıtı teslim etmediği için davalıdan alacaklı hale geldiğini düşünen davacımız davalı hakkında .... esas sayılı icra takibini başlatmıştır. Ödeme emri davalı borçluya █████/2023 tarihinde tebliğ edilmiş, davalı borçlu vekilinin █████/2023 tarihinde ve süresi içerisinde yapmış olduğu itiraz nedeniyle takibin durdurulmasına karar verilmiştir. Davalı itirazında davacıya borçları olmadığını söylemiştir.İddiaların ileri sürülüş şekli itibarı ile, davacımızın taraflar arasındaki ticari ilişkinin önce kendileri tarafından avans olarak ödeme yapılıp, daha sonra kendilerinin ihtiyacı halinde akaryakıtın tesliminin davalı tarafından yapılması şeklinde gerçekleştiğini, davacının ödeme yaptığı tartışmasız olup, davalının taahhüt ettiği akaryakıtı teslim etmediği için davalıdan alacaklı olduğunu kanıtlaması gerekmektedir.Taraflar tacir olup, her iki taraf ticari defterlerini incelemeye hazır ettiği için ticari ilişkinin kapsamı ve tarafların alacak borç durumlarının tespiti için bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır. Davacımız iadesini istediği ödemenin avans olduğunu, avans ödemesi karşılığı olan akaryakıtın teslim edilmediğini ileri sürmekte iken, davalı ise █████/2023 tarihli fatura ile 350.050,78 TL bedelli 23.499 Litre akaryakıtı davacıya teslim ettiklerini söylemektedir.Taraflar arasındaki hukuki ilişki borçlar kanununda düzenlenen satım akdi şeklinde gerçekleşmektedir. Kural olarak satım akdinde peşin satım söz konusu olup, para ödenmesi ile birlikte ürünün de teslim alındığı şeklinde satıcı sağlayıcı lehine aksi kanıtlanabilir karine bulunmaktadır. Yine nakit yada havale ile para gönderilmesi, daha önce doğmuş olan borcun sona erdirilmesi amacı ile yapıldığı şeklinde satıcı lehine aksi kanıtlanabilir karine oluşturmaktadır. Somut olayda her iki karine de davalı satıcı sağlayıcı lehine olup, bunun aksinin yani, önce ödemenin avans olarak yapılıp akaryakıtın sonradan teslim edileceğinin ve teslimin ise yapılmadığının davalı tarafından ispat edilmesi gerektiği kabul edilmiştir.Davacının davalıya 350.000,00 TL ödeme yaptığı her iki tarafında kabulündedir. Taraf kayıtları üzerinde yapılan inceleme sonucu davacının avans olarak ödediğini söylediği 350.000,00 TL nin avans ödemesi olduğu konusunda gerek davacının kendi kayıtlarında gerekse davalının kayıtlarında belirlemeye ulaşılamamıştır.Tarafların ticari defter ve kayıtları üzerinde inceleme yapmak suretiyle sunulan, denetime açık ve hüküm kurmaya elverişli olduğu kabul edilen bilirkişi raporu ve mahkememizin değerlendirmelerine göre; 05.06.2023 tarihli 350.050,87 TL tutarındaki faturanın davalı tarafından davacı adına düzenlendiği, fatura kapsamının davacıya teslim edildiğine ilişkin sevk irsaliyesi ya da davacının imzasına taşıyan herhangi bir teslim belgesisunulmamıştır.Fatura kapsamının davacıya teslimine ilişkin davalı tarafından sunulmuş teslim belgesi bulunmamakla birlikte, davacının mal alım beyannamesinde davalı tarafından düzenlenen 350.050,87 TL bedelli faturanın mal alımı olarak kayıtlı olduğu görülmüştür.Daha önce düzenlenen faturayı alan kişi aylık olarak düzenlenen mal alım beyannamesi ile faturayı beyan etmekte iken, 2021 yılından itibaren beyan sistemi kaldırılmış, fatura düzenleyenler artık .... kurduğu sistem üzerinden faturayı doğrudan muhatabının sistemine kayıt etmekte, bu durumu dengelemek için ise, sistemine fatura işlenen kişiler somut olayda olduğu gibi davacı sistem üzerinden faturayı inceleyip yine sistemin sunduğu kolaylıktan yararlanarak faturayı sistem üzerinrden ret veya aide etme hakkına sahip bulunmaktadır. Sistem üzerinden ret ve iade yapılması mümkün olduğu gibi, makul inceleme süresi sonrası sistem dışından da faturanın iadesi mümkün olup, davacımızın mal alım beyannamesinde yer alan faturayı gerek sistem üzerinden, gerekse haricen ret yada iade ettiğine ilişkin belge ve bilgiye ulaşılamamıştır. Bu değerlendirme sonucu, davacının yaptığı ödemenin avans niteliğinde olduğunu kanıtlayamadığı, yukarıda varlığından söz edilen ve davalı satıcı lehine olan aksi kanıtlanabilir karinelerin aksinin davacı tarafından kanıtlanamadığı gibi, yemin delili olup, hatırlatıldığı halde yemin delilini şimdilik kullanmayacaklarını söyleyen davacı vekilinin beyanı sonrası, davacının ödemenin avans olduğunu, daha sonra teslimi gereken akaryakıtın teslim edilmediğini kanıtlayamadığı kabul edilip, davanın reddine ilişkin aşağıdaki hüküm oluşturulmuştur.HÜKÜM: Nedenleri yukarıda açıklandığı üzere; 1-) Davanın REDDİNE, 2-) 492 sayılı Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 615,40 TL harçtan, dava açılışında alınan 5.977,13 TL peşin harç ve talep artırım nedeniyle alınan 427,60 TL tamamlama harcı olmak üzere toplam 6.404,73 TL harcın düşülmesi ile fazla 5.789,33 TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde YATIRANA İADESİNE,3-) 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-13. maddesi uyarınca alınması gereken 3.120,00 TL arabuluculuk ücretinin DAVACIDAN ALINARAK HAZİNEYE GELİR KAYDEDİLMESİNE,4-) Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,5-) Davalının vekil ile temsil edilmesi nedeniyle karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesaplanan 56.000,00 TL vekalet ücretinin DAVACIDAN ALINARAK DAVALIYA VERİLMESİNE,6-) Kullanılmayan avansların Hukuk Muhakemeleri Kanununun 333. maddesi uyarınca karar kesinleştikten sonra Hukuk Muhakemeleri Kanunu Gider Avansı Tarifesinin 5. maddesi dikkate alınarak İADESİNE,Dair, davacı vekilinin YÜZÜNE KARŞI, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren HMK'nin 345/1. maddesi uyarınca 2 (iki) hafta içerisinde .... Bölge Adliye Mahkemesine istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.█████/2025Katip ... Hakim ...e - imzalıdır e - imzalıdırBu gerekçeli karar güvenli elektronik imza ile imzalanmıştır.