İstanbul 19. Asliye Ticaret Mahkemesinde, ticari otoyol hizmet sözleşmesinden doğan ihlalli geçiş ücreti alacağı itirazının iptali davası.
Özet: Otoyol işletmecisi davacı şirket, davalıya ait araçların HGS/OGS hesapları yetersiz olduğu veya kara listede bulunduğu için 04.09.2022-20.09.2025 tarihleri arasında ücret ödemeksizin yaptığı ihlalli geçişlerden kaynaklanan geçiş ücretleri ve cezai bedellerin tahsili amacıyla başlattığı icra takibine yapılan haksız itirazın iptalini, takibin avans faizi ile devamını ve icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep etmiş, davalı ise usulüne uygun tebligata rağmen süresi içinde davaya cevap dilekçesi sunmamıştır.
T.C.
İSTANBUL 19. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO:███████ EsasKARAR NO :████████DAVA:İtirazın İptali (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)DAVA TARİHİ:█████/2026KARAR TARİHİ:█████/2026Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ...(“Otoyol”)'nun işletmesinin davacı şirketin olduğunu, davalı borçluya ait ... plakalı araçlarca, işletme hakkı davacı-alacaklı müvekkili şirket'e ait Otoyol'dan 04.09.2022-20.09.2025 tarihleri arasında ücret ödenmeksizin ihlalli geçişler yapılmış olduğunu, davalı-borçluya ait araçların Otoyol'u kullandığı anlarda HGS/OGS hesapları müsait olmadığını, HGS/OGS hesabını müsait tutmak ve geçiş ücretini ödemeye yetecek bakiye bulundurmanın davalı borçlunun sorumluluğunda olduğunu, bununla birlikte Otoyoldaki tüm levha ve uyarılarla yolun genel durumuna dikkat ederek araç kullanmak, araç sahiplerinin ve sürücülerin kendi sorumluluklarında olduğunu, benzer şekilde KGM ve davacı-alacaklı şirket tarafından yapılan ilanlar da vatandaşa yeterli bilgilendirmeyi sağladığını, bu durumda ücretli otoyolları kullanan davalı-borçlunun HGS/OGS hesabını müsait tutmayarak davacı- alacaklı şirketin sağladığı hizmetin karşılığında ücret ödeme yükümlülüğünü kendi kusuruyla ihlal ettiğini, davalı-borçlunun kendi ihmal ve kusurunun neticesini davacı-alacaklı şirkete yüklemeye çalışmasının kabul edilemez nitelikte olduğunu, ayrıca davacı-alacaklı şirketçe, davalı-borçluya ait plakalara tanımlı HGS hesabına ilişkin provizyon sorgusu kontrolü yapılmış ve geçişlere ilişkin provizyon sorgusunun “Ürün Kara Listede, Ürün Sisteme Tanımlı Değil... ” vb. sonucu ile döndüğü anlaşıldığını, hesabı müsait olmayan ve geçişe ilişkin banka provizyon sorgusu olumsuz dönen davalının HGS/OGS etiketinden geçiş ücreti çekilememiş ve ücreti ödenmeyen geçişleri için geçiş ücreti ve bu geçiş için yukarıda açıklandığı üzere ceza bedeli borçları tahakkuk ettirildiğini, yapılacak olan hesaplamayla da görüleceği üzere, davacı şirketin kanuna uygun olarak ihlalli geçiş ücreti tahakkuk ettirmiş ve cezai yaptırım uygulamış olduğunu, davacı-alacaklı şirketin, bir HGS/OGS işletmecisi değil de otoyol işletmecisi olduğunu, HGS/OGS işletmeciliği Bankacılık kanunu kapsamında sunulan bir hizmet olup, ayrı bir yetkilendirmeye ve lisansa tabi olduğunu, hâlihazırda bu hizmetler bankalar ve benzer statüdeki PTT tarafından yönetildiğini, dolayısıyla abonelik ilişkisi de anılan şirketler ile müşterileri arasında olduğunu, davacı şirket HGS/OGS bankaları ile müşterileri arasındaki abonelik ilişkisine taraf olmadığından yetersiz bakiyeye ilişkin de herhangi bir sorumluluğu bulunmadığını, 6001 Sayılı Kanun'un 30. maddesinin 7. fıkrasında “geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yapanlardan ödemesiz geçiş tarihini izleyen on beş gün içinde yükümlü olduğu geçiş ücretini usulüne uygun olarak ödeyenlere, bu maddenin birinci fıkrası ile beşinci fıkrasında belirtilen cezalar uygulanmaz.” hükmü düzenlendiğini, bu kapsamda araç sahiplerine, ihlalli geçiş tarihinden itibaren on beş günlük süre içerisinde geçiş bedellerini cezasız olarak ödeyebilme imkânı sunulmuş olduğunu, İhlalli geçiş yapan araç sahibi birçok kanaldan ihlalli geçiş sorgulaması yaparak yasal takip aşamasına gelmeden borcunu ödeyebildiğini bildirip, davalanın kabulü ile; davalı-borçlunun ....İcra Müdürlüğü'nün 2025/... Esas sayılı dosyası kapsamında yapılan itirazın iptali ile takibin avans faiz oranlarında yapılan değişiklikler uyarınca faizin değişen oranlarda kademeli olarak hesaplanması gerektiği göz önünde bulundurularak takibin devamına karar verilmesini, davalı-borçlunun İİK.m.67/2.maddesi uyarınca takip konusu alacağın 9420' sinden az olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesine karar verilmesini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı-borçluya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir. CEVAP:Davalıya usulüne uygun tebligat çıkartılmış, ancak süresi içerisinde davaya herhangi bir cevap dilekçesi sunmamıştır. DELİLLER:.... İcra Dairesine müzekkere yazılarak, 2025/... esas sayılı dosyasının UYAP sistemi üzerinden gönderilmesi istenilmiş yazı cevabı dosyamız arasına alınmıştır. Karayolları Genel Müdürlüğüne müzekkere yazılarak, ... █████/2022-█████/2025 tarihlerinde ve devamındaki 15 günlük tarih aralığında tüm gün boyu herhangi bir sistem arızasının bulunup bulunmadığı hususunun araştırılarak Mahkememizin ███████ esas sayılı dosyasına bildirilmesi istenilmiş ve yazı cevabı dosyamız arasına alınmıştır. ... A.Şye müzekkere yazılarak, Davalı ... ŞİRKETİ (VKN:..) ait, ... plakalı araçlarınn HGS kartının 04.09.2022-20.09.2025 tarihleri ve devamındaki 15 günlük tarih aralığında hesap bakiye hareketlerini gösterir evraklar ile HGS geçiş ücreti tahsilatlarına ilişkin herhangi bir bankaya verilmiş otomatik ödeme talimatı verilip verilmediği verildi ise ilgili banka bilgilerinin Mahkememizin ███████ esas sayılı dosyasına gönderilmesi, istenilmiş ve yazı cevabı dosyamız arasına alınmıştır. ... Bankası A.Şne müzekkere yazılarak, ... plakalı araca tanımlı ... numaralı HGS ürünün, 04.09.2022-20.09.2025 arihleri ve devamındaki 15 günlük tarih aralığında hesap hareketlerinin çıkartılarak Mahkememizin ███████ esas sayılı dosyasına gönderilmesi istenilmiş ve yazı cevabı dosyamız arasına alınmıştır. ... Genel Müdürlüğüne müzekkere yazılarak, ... plakalı araca tanımlı ... numaralı HGS ürününün, 04.09.2022-20.09.2025 arihleri ve devamındaki 15 günlük tarih aralığında hesap hareketlerinin çıkartılarak Mahkememizin ███████ esas sayılı dosyasına gönderilmesi istenilmiş ve yazı cevabı dosyamız arasına alınmıştır. ... A.Şne müzekkere yazılarak, ... plakalı araca tanımlı ... numaralı HGS ürününün, 04.09.2022-20.09.2025 arihleri ve devamındaki 15 günlük tarih aralığında hesap hareketlerinin çıkartılarak gönderilmesi istenilmiş ve yazı cevabı dosyamız arasına alınmıştır. Mahkememizce █████/2026 tarihinde aktüer bilirkişi vasıtasıyla bilirkişi raporu aldırılmış ve rapor dosyamız arasına alınmıştır. GEREKÇE:Dava, davalının maliki olduğu araçlar ile davacının işlettiği otoyoldan ücret ödemeden geçiş yaptığına dair başlatılan icra takibinde itirazın iptali istemine ilişkindir. İcra İflas Kanunu’nun 67. maddesine göre takip talebine itiraz edilen alacaklı, itirazın tebliği tarihinden itibaren bir sene içinde mahkemeye başvurarak, genel hükümler dairesinde alacağının varlığını ispat suretiyle itirazın iptalini dava edebilir. Bu davada borçlunun itirazının haksızlığına karar verilirse borçlu; takibinde haksız ve kötü niyetli görülürse alacaklı; diğer tarafın talebi üzerine iki tarafın durumuna, davanın ve hükmolunan şeyin tahammülüne göre, red veya hükmolunan meblağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere, uygun bir tazminatla mahkûm edilir.İtirazın iptali davalarında dava konusu farklı sebeplere dayanabileceği için görev ve yetki hususu, dava konusunun niteliğine göre HMK ve özel kanunlar çerçevesinde gözetilmesi gerekir.İtirazın iptali davaları, icra takibine bağlı davalar olup, takibe dayanak belgelere bağlı olarak yargılama yapılır. Yargıtay HGK’nun █████/2020 tarih, ███████-2076 E. ve ████████ K. sayılı ilamında belirtildiği üzere itirazın iptali davaları icra takibine bağlı davalardır. Alacağın varlığının genel hükümlere göre ispatlanması imkânı, takip talebinde yer alan borç sebebinden ve takip dayanağından uzaklaşmak anlamında düşünülmemelidir. Burada sadece icra mahkemesinin dar yetkisi nedeniyle inceleyemediği delillerin genel mahkemede serbestçe ancak borca bağlı olarak ileri sürülmesi olanağının varlığı söz konusu olmaktadır. Bu sebeple itirazın iptali davalarında alacaklı, takipte dayanmadığı belgeler dışındaki başka belgelere dayanamaz. Bu davaların konusu, icra takibine konu alacağın varlığıdır. Bu yönüyle itirazın iptali davalarının alacak davalarından farklı bir yönü bulunmamaktadır.Davacı alacaklı yararına icra inkâr tazminatına hükmedilebilmesi için davalı borçlunun itirazında haksız olması ve alacağın likit olması gerekir. Alacağın likit olmasından kasıt, alacağın belirlenebilir olmasıdır. Bunun yanında davalı borçlu yararına icra inkâr tazminatına hükmedilebilmesi için alacaklının takibinde haksız olması ve kötü niyetli olması gerekir.Somut olayda takip sebebi ihlalli geçişe dayanmaktadır. Ücretli otoyollardan geçiş sözleşme sorumluluğu doğurmaktadır. Davalı borçlu, ücretli otoyoldan geçerek geçiş ücretini ödeme borcunu yüklenmiş olur. 6001 sayılı Kanun’un 30/5. maddesi “4046, 3465 ve 3996 sayılı kanunlar çerçevesinde işletme hakkı verilen veya devredilen otoyollar veya erişme kontrolünün uygulandığı karayollarından geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yapan araç sahiplerinden, işletici şirket tarafından geçiş ücreti ödemeden giriş çıkış yaptığı mesafeye ait geçiş ücreti ile birlikte, bu ücretin dört katı tutarında ceza, genel hükümlere göre tahsil edilir. Bununla birlikte, bu maddenin yedinci fıkrasına tabi olmak üzere ödemesiz geçiş tarihini izleyen kırk beş gün içinde yükümlü olduğu geçiş ücretini usulüne uygun olarak ödeyenlerden, ödemekle yükümlü oldukları geçiş ücreti ile birlikte bu ücretin bir katı ceza tahsil edilir. Ödemesiz geçiş tarihini izleyen kırk beşinci günden sonra ise geçiş ücreti ödemeden giriş çıkış yaptığı mesafeye ait geçiş ücreti ile birlikte dört katı tutarında ceza, araç sahibine ücret toplama sistemlerinde tanımlı olan bilgiler doğrultusunda, en az on beş gün önceden kısa mesaj, e-posta, ihbarname, e-devlet bildirimi vb. yöntemlerinden en az biriyle bilgi verilir. Bu tutar genel hükümlere göre tahsil edilir.” şeklindedir. Aynı maddenin 7. fıkrasına göre geçiş tarihinden itibaren 15 gün içinde geçiş ücretini ödeyen kişiler hakkında ceza uygulanmaz. İhlalli geçişlere ilişkin açılan davalar hizmet sözleşmesine dayalı bir para alacağına ilişkin olması sebebiyle TBK md. 89 ve HMK md. 10 hükümleri uyarınca yetkili mahkeme belirlenir. Yukarıda belirtilen yasal düzenlemeler uyarınca ücretli otoyollardan geçiş yapan kişiler, geçiş ücretini ödemekle yükümlü olup, ödemenin yapılıp yapılmadığını takip etmek zorundadır. İstanbul BAM 17. HD ████████ Esas ve ████████ Karar sayılı ilamında “Geçiş esnasında ödeme olmadığında veya HGS veya OGS sisteminden provizyon alınamadığı takdirde gişe çıkışlarındaki bariyerler açılmadığından, davalı ücret ödemeden geçiş yaptığını bilmektedir. OGS ve HGS kartlarından para çekilmemesi halinde davalı geçiş ücretini ödemek zorundadır.” şeklinde karar vererek geçiş yapanların ödeme yapmadığını bildiğini kabul etmiştir. İcra inkâr tazminatına ilişkin olarak ise Yargıtay 3. HD █████████ Esas ve █████████ Karar sayılı ilamında “…bu nedenle davacı şirketin 6001 sayılı Kanun’un 30 uncu maddesinin beşinci fıkrası uyarınca geçiş ücreti ile kesinleşmiş olan dört katı tutarındaki cezadan ibaret olan alacağını takibe konu ettiği, alacak miktarının belirlenebilir (likit) nitelikte olduğu gözetilerek, alacak miktarının tamamı üzerinden davacı lehine icra inkar tazminatına hükmedilmesi gerekirken…” şeklinde karar vererek, geçiş ücreti ile cezai bedelin likit olduğunu içtihat etmiştir. Dava konusu takip dosyasının incelenmesinde takibin usul ve yasaya uygun olduğu, takipte yapılan itirazın ve açılan işbu davanın süresinde olduğu anlaşılmıştır. Takibe konu alacak ihlalli geçiş iddiasına ilişkindir. Davacı kendisinin işlettiği otoyoldan davalıya ait 4 araç ile ücret ödemeden geçiş yapıldığını iddia etmiştir. Davalı her ne kadar süresi içinde cevap dilekçesi sunmamış ise de, takipte yaptığı itirazın incelenmesinde borcun ödendiği savunmasında bulunmuş ve ödeme evraklarını takip dosyasına sunmuştur. Geçiş kayıtları üzerinde alanında uzman bilirkişi aracılığıyla yapılan inceleme sonucu hazırlanan bilirkişi raporunda, davalıya ait 4 araç ile █████/2022-█████/2025 tarihleri arasında 11 kez ihlalli geçiş yapıldığı tespit edilmiştir. Bu geçişler sebebiyle davacının davalıdan 13.751,97 TL alacaklı olduğu hesaplanmıştır.Davacının ödeme savunmasının değerlendirilmesinde, ödeme tarihinin █████/2025 olduğu, takibin █████/2025 olduğu ve bu hâliyle ödemenin takipten önce yapıldığı anlaşılmıştır. Ödemenin dava konusuna ilişkin olup olmadığı noktasında ispat yükü bunun aksini iddia edene aittir. Zira davacının sunduğu provizyon kaydında ödeme sonrası bakiye borç bulunmadığı görülmektedir. Mahkememizce davacıya, davalının ödeme savunmasına karşı beyanda bulunmak üzere süre verilmiş, ancak davacı taraf ödemeye karşı herhangi bir beyanda bulunmamıştır. Bu sebeple mevcut dosya durumu kapsamında davacının takipten önce yaptığı ödemelerin dava konusu geçişlere ilişkin olduğu kabul edilmiş ve davalının takip tarihi itibariyle davacıya borcunun bulunmadığı kanaatine varılmıştır. Yukarıda açıklanan sebeplerle, davanın reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. Yargılamanın basit yargılama usulüne tabi olduğu gözetilerek, Yargıtay 3. HD’nin █████████ Esas ve █████████ Karar sayılı “Şu durumda, taraflarca bildirilen delillerin toplandığı, bu deliller ile dava ve cevap dilekçeleri birlikte değerlendirilerek 6100 sayılı Kanun'un 320 nci maddesinin birinci fıkrası uyarınca dosya üzerinden karar verilmesinin mümkün olduğu, diğer bir anlatımla duruşma açılmadan karar verilmiş olmakla hukuki dinlenilme hakkının ihlal edildiğinden söz edilemeyeceğinden” şeklindeki ilamı uyarınca duruşma açılmadan dosya üzerinden karar verilmiştir. Tarafların belirttiği deliller toplanmış, dava dilekçesi, tensip zaptı, ara kararlar ve bilirkişi raporları usulüne uygun olarak taraflara tebliğ edilmiş ve beyanda bulunmaları için yasaya uygun olarak süre verilmiştir.HÜKÜM: Yukarıda izah edilen gerekçeye istinaden;1-Davanın reddine,2-Davalının kötü niyet tazminatı talebi hakkında süresinde cevap dilekçesi sunulmaması sebebiyle talep usule aykırı olduğundan karar verilmesine yer olmadığına, 3-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken harç peşin alındığından yeniden alınmasına yer olmadığına,4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,5-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden A.A.Ü.T'ne göre vekalet ücreti dava değerini geçemeyeceğinden 15.068,84-TL vekalet ücretinin Davacıdan alınarak kendisini vekil ile temsil eden Davalıya verilmesine,6-Zorunlu arabuluculuk başvurusu nedeniyle devletçe karşılanan 6.000,00 TL arabuluculuk ücretinin davacıdan tahsili ile hazineye irat kaydına, 7-Artan Gider Avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde taraflara iadesine, Dair, miktar itibariyle istinaf sınırı altında kaldığından KESİN olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 30.06.2026 Katip ...Hakim ...