İstanbul Bölge Adliye Mahkemesinin, ticari nitelikli komisyonculuk sözleşmesinden kaynaklanan tazminat davasında iki asliye ticaret mahkemesinin yetkisizlik kararları üzerine yargı yerini belirlemesi.
Özet: Ticari komisyonculuk sözleşmesinden kaynaklanan tazminat davasında, iki farklı asliye ticaret mahkemesinin sırasıyla münhasır yetki sözleşmesi geçerliliğini ve bu sözleşmenin davacı şirketi bağlayıp bağlamadığını farklı yorumlayarak yetkisizlik kararı vermesi üzerine ortaya çıkan yargı yeri belirleme uyuşmazlığı incelenmekte olup, bu durum tacirler arasındaki yetki sözleşmelerinin geçerlilik şartları ve taraflar üzerindeki bağlayıcılığına ilişkin hukuki tartışmayı gündeme getirmektedir.
T.C.
İSTANBULBÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ37. HUKUK DAİRESİDOSYA NO: ████████ KARAR NO : █████████KARAR TARİHİ: █████/2026T Ü R K M İ L L E T İ A D I N AB Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R IİNCELENEN KARARINMAHKEMESİ: İSTANBUL 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİTARİHİ: █████/2026NUMARASI : ████████ ████████DAVANIN KONUSU: Tazminat (Ticari Nitelikteki Komisyonculuk Sözleşmesinden Kaynaklanan)Taraflar arasındaki davada İstanbul 10.Asliye Ticaret Mahkemesi ile İstanbul Anadolu 4. Asliye Ticaret Mahkemelerince ayrı ayrı yetkisizlik kararı verilmesi nedeni ile yargı yerinin belirlenmesi için gönderilen dosya içindeki tüm belgeler incelendi, gereği düşünüldü:K A R A RDava,Tazminat (Ticari Nitelikteki Komisyonculuk Sözleşmesinden Kaynaklanan) talebine ilişkindir. İstanbul Anadolu 4.Asliye Ticaret Mahkemesince,"...Taraflar arasında imzalanan Dağıtım Sözleşmesinin 11.1 maddesinde çıkacak ihtilafların çözümünde münhasıran İstanbul (Çağlayan) Mahkemelerinin yetkili olduğuna ilişkin düzenleme yapıldığı görülmüştür. Münhasıran yetki sözleşmesi, tarafların genel ve özel mahkemelerin yetkisini kaldırarak kararlaştırılan mahkemeden başka bir mahkemede dava açılamaması üzerinde tarafların anlaşmasıdır. Sözleşmenin tarafı olan davacı ve davalı yanın tacir olduğu, davalı yanca cevap süresi (ek iki hafta) içerisinde geçerli yetki ilk itirazında bulunulduğu, davanın ancak sözleşmeyle belirlenen mahkemede açılabileceği anlaşılmakla mahkememizin davayı görmekle yetkili olmadığı, İstanbul Ticaret Mahkemeleri'nin yetkili olduğu değerlendirmesi yapılarak mahkememizin yetkisizliğine..." gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir. İstanbul 10.Asliye Ticaret Mahkemesince,"...davacının ... Limited Şirketi, davalının ise ... Anonim Şirketi olduğu, davalının ikametgah adresinin ise Küçükbakkalköy Mah. ...Cad. ...Blok No: ... Ataşehir/İstanbul olduğu, dolayısı ile genel yetkili Mahkemenin de İstanbul Anadolu Asliye Ticaret Mahkemeleri olduğu anlaşılmıştır. Her ne kadar yetkisizlik kararı veren İstanbul Anadolu 4. Asliye Ticaret Mahkemesi, taraflar arasında münhasır yetki sözleşmesi bulunduğu ve iş bu yetki sözleşmesi uyarınca mahkememizin yetkili olduğundan bahisle yetkisizlik kararı vererek dosyayı göndermiş ise de; dosya incelemesinde sözleşmenin, ... Anonim Şirketi ile şahıs firması olan ...... Pazarlama arasında imzalandığı, yetkisizlik kararına esas olan sözleşmede ... Limited Şirketinin imza ve kaşesinin bulunmadığı, dolayısı ile münhasır yetki sözleşmesinde imzası bulunmayan ... Limited Şirketi yönünden sözleşmenin geçerli olmadığı, dolayısı ile genel yetkili olan davalının ikametgahı mahkemesinin yetkili olduğu anlaşılmıştır.Açıklanan nedenlerle mahkememizin yetkisiz olması nedeni ile Mahkememizin yetkisizliği nedeniyle davanın usülden REDDİNE, merci tayini için dosyanın İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi’ne gönderilmesine..." gerekçesiyle yetkisizlik kararı verilmiştir.6100 sayılı HMK'nun 17.maddesi, " Tacirler veya kamu tüzel kişileri, aralarında domuş veya doğabilecek bir uyuşmazlık hakkında, bir veya birden fazla mahkemeyi sözleşmeyle yetkili kılabilirler. Taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça dava sadece sözleşmeyle belirlenen bu mahkemelerde açılır." hükmünü amirdir. Bu yetki hükmü kesin yetki mahiyetindedir. Yine, aynı yasının 18 inci maddesinde, "Tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edemeyecekleri konular ile kesin yetki hâllerinde, yetki sözleşmesi yapılamaz. Yetki sözleşmesinin geçerli olabilmesi için yazılı olarak yapılması, uyuşmazlığın kaynaklandığı hukuki ilişkinin belirli veya belirlenebilir olması ve yetkili kılınan mahkeme veya mahkemelerin gösterilmesi şarttır.” şeklinde düzenleme mevcuttur.Bunlara göre, tarafların serbestçe tasarruf edemeyecekleri konular ile kesin yetki hâlleri hariç, tacirler arası yetki sözleşmesi yapılabileceği ve yazılı yapılması gereken bu sözleşmede birden fazla mahkeme belirlenebileceği açıklanmıştır.6100 sayılı HMK'nun 19. Maddesinde"(1)Yetkinin kesin olduğu davalarda, mahkeme yetkili olup olmadığını, davanın sonuna kadar kendiliğinden araştırmak zorundadır, taraflar da mahkemenin yetkisiz olduğunu her zaman ileri sürebilir.(2)Yetkisinin kesin olmadığı davalarda, yetki itirazının, cevap dilekçesinde ileri sürülmesi gerekir. Yetki itirazında bulunan taraf, yetkili mahkemeyi, birden fazla yetkili mahkeme varsa seçtiği mahkemeyi bildirir. Aksi takdirde yetki itirazı dikkate alınmaz.(3)Mahkeme, yetkisizlik kararında yetkili mahkemeyi de gösterir.(4)Yetkinin kesin olmadığı davalarda, davalı süresi içinde ve usulüne uygun olarak yetki itirazında bulunmazsa, davanın açıldığı mahkeme yetkili hale gelir."hükmüne yer verilmiştir. Kesin yetki kuralına tabi olmayan davalarda yetki ilk itirazının HMK ' nun19/4 maddesinde göre de , süresi içinde ve usulüne uygun olarak yetki itirazında bulunulmazsa, davanın açıldığı mahkeme yetkili hale gelir( Yargıtay 8. HD ██████████ E. █████████ K.,aynı daire █████████ E, █████████ K.; Yargıtay 12 HD ██████████ E. █████████ K sayılı kararı)Mahkemece re'sen yetkisizlik kararı verilebilecek haller, dava şartı olan, kesin yetki halleridir. HMK'nın 18. maddesi kesin yetkinin olduğu hallerde tarafların yetki sözleşmesi yapamayacaklarını açıkca düzenlemiştir. Bu nedenle yetki sözleşmesi kesin yetkinin olduğu hallerde yapılamaz.Yetki sözleşmesinin yapılmış olması da resen yetkisizlik kararı verilebilecek hallerden değildir. (Aynı yönde; Yargıtay 5 HD █████████ E. ████████ K; Yargıtay 11. HD ██████████ E. ████████ K. sayılı kararları ile Dairemizin ████████ E, █████████ K. sayılı kararı)Taraflar arasında görülen davada kesin yetki hali sözkonusu olmadığı gibi yetki sözleşmesinin yapılmış olması da resen yetkisizlik kararı verilebilecek hallerden sayılmadığı, kesin yetki halinin bulunmadığı hallerde yetkisizlik ilk itirazı üzerine verilen yetkisizlik kararı hatalı olsa dahi istinaf edilmeksizin kesinleşmesi durumunda, bu kararın, yetkisizlik kararı verilen mahkemeyi bağlayacağı anlaşıldığından, uyuşmazlığın İstanbul 10. Asliye Ticaret Mahkemesince çözümlenmesi gerekmektedir.SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle; 6100 sayılı HMK’nın 21 ve 22. maddeleri gereğince İstanbul 10.Asliye Ticaret Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE █████/2026 gününde oy birliği ile karar verildi.KANUN YOLU: Kesin olmak üzere