Danıştay 6. Daire, Manavgat Belediyesi tarafından ruhsata aykırı imalatlar sebebiyle uygulanan yıkım ve idari para cezasının iptaline yönelik temyiz başvurusunu karara bağlıyor.
Özet: Davacı şirketin, Manavgat Belediyesinin bir taşınmazda tespit ettiği ruhsata aykırı imalatlar nedeniyle tesis ettiği idari para cezası ile aykırılıkların giderilmesi veya ruhsata bağlanması yönündeki kararın iptali istemiyle açtığı davada; ilk derece mahkemesi ve istinaf incelemesini yapan bölge idare mahkemesi, belediye encümeni kararını hukuka uygun bularak davayı reddetmiş olup, uyuşmazlık mevcut haliyle temyizen Danıştayın nihai incelemesine sunulmuştur.
T.C.
D A N I Ş T A Y ALTINCI DAİRE Esas No : █████████Karar No : █████████ TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Temizlik Hizmetleri Sanayi ve Dış Ticaret Limited Şirketi VEKİLİ : Av. ...KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı/... VEKİLİ : Av. ...İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ :Dava konusu istem: Antalya ili, Manavgat ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazda ruhsata aykırı imalatlar tespit edildiğinden bahisle 3194 sayılı Kanunun 32. maddesi uyarınca aykırılıkların (1) bir ay içerisinde ruhsata bağlanamaması veya aykırılığın giderilmemesi halinde yıkım kararının alınması, aynı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrası uyarınca davacıya 1.227.09,33-TL para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Manavgat Belediye Encümeni kararının iptaline karar verilmesi talebiyle istenilmiştir.İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava konusu yapıdaki ruhsat eki mimari projesine aykırı uygulamaların davalı idarece usulüne uygun şekilde düzenlenen yapı tatil tutanağıyla somut bir biçimde ortaya konulduğu, yapı tatil tutanağına karşı açılan davada yapılan keşif neticesi düzenlenen bilirkişi raporuyla ruhsata aykırı uygulamaların yapı niteliği taşıdığı ve yerinde mevcut olduğunun tespit edildiği ve yapı tatil tutanağının iptali istemiyle açılan davanın reddine karar verildiği, idari para cezasının yapı sınıfı, grubu ve aykırılıktan alan yönüyle hukuka uygun olarak belirlendiği anlaşıldığından dava konusu aykırılıkların yapı tatil tutanağının tebliğ tarihinden itibaren (1) bir ay içerisinde ruhsata bağlanmasına, aksi takdirde yıkım işlemi yapılmasına ve 3194 sayılı Kanunun 42. maddesi uyarınca 1.227.09,33-TL idari para cezasının verilmesine ilişkin █████/2021 tarih ve 563 sayılı belediye encümeni kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın davanın reddine karar verilmiştir.Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu .... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Bölge İdare Mahkemesi kararının kısmen onanması kısmen bozulması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : Manavgat Belediye Başkanlığı tarafından düzenlenen █████/2021 tarihli yapı tatil tutanağı ile Antalya ili, Manavgat ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazda, ruhsat ve eklerine aykırı olarak otel blokunun güney cephesinde oturma alanı olarak +2,25 kotunda bulunan pergole olarak yapılan alanın üstü zemin döşemesi malzemesi ile kapatılarak teras alanına dahil edildiği, alanın 266 m2 olduğu, inşaat blokunun doğu cephesinde yer alan galeri boşluğunun açık olan alanın 7 m genişliğinde 24 m yüksekliğinde 15 cm'lik alçıpanlar ile kapatıldığı, dış cephesinin ise iklimlendirme yapı elemanı ile kapatıldığı, otel blokunun doğu cephesinde bulunan toprak dolgu alanının açıldığı, -2,25 kotu kapatılarak kapalı alan oluşturulduğu, alanın 1.200 m2 olduğu, 2. bodrum katın güneybatı tarafında çelik profiller ile 5,00 x 25,00 = 125 m2 ölçülerinde etrafı açık alan oluşturulduğu, üzerine soğutma elemanlarına ait makinalar konulduğu tespit edilmiştir. Dava konusu ... tarih ve ... sayılı Manavgat Belediye Encümeni kararı ile söz konusu tespit esas alınarak 3194 sayılı Kanunun 32. maddesi uyarınca aykırılıkların (1) bir ay içerisinde ruhsata bağlanamaması veya aykırılığın giderilmemesi halinde yıkım kararının alınması, aynı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca 125 m2'lik alan için 1/A grubu, 1466 m2'lik alan için 5/B grubu esas alınarak c/5, c12 alt bentleri uyarınca arttırım uygulanmak suretiyle toplam 295.144,72-TL, aynı maddenin 2. fıkrasının (ç) bendi uyarınca aykırılığa konu 1591 m² alan ile bu alanın bulunduğu arsa veya arazinin emlak vergisine esas asgari metrekare birim değeri olan 581,71-TL'nin çarpımı ile bulunan 931.864,61-TLpara cezası ilave edilerek toplam 1.227.09,33-TL para cezası verilmiştir. Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT:3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin birinci fıkrasında; bu maddede belirtilen ve imar mevzuatına aykırılık teşkil eden fiil ve hallerin tespit edildiği tarihten itibaren on iş günü içinde ilgili idare encümenince sorumlular hakkında, üstlenilen her bir sorumluluk için ayrı ayrı olarak bu maddede belirtilen idari müeyyidelerin uygulanacağı, ikinci fıkrasında; ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere veya imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapının sahibine, yapı müteahhidine veya aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullere yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre, bin Türk Lirasından az olmamak üzere, maddede belirtilen şekilde hesaplanan idari para cezalarının uygulanacağı, (a) bendinde; Bakanlıkça belirlenen yapı sınıflarına ve gruplarına göre yapının inşaat alanı üzerinden hesaplanmak üzere, mevzuata aykırılığın her bir metrekaresi için idari para cezası verileceği, (b) bendinde ise; mevzuata aykırılığı yapı inşaat alanı üzerinden hesaplanması mümkün olmayan, yapının cephelerini ve diğer yapı elemanlarını değiştiren veya yapı malzemesi için öngörülen gereklere aykırı bulunan uygulamalar için, Bakanlıkça yayımlanan ve aykırılığa konu imalatın tespiti tarihinde yürürlükte bulunan birim fiyat listesine göre ilgili idarece belirlenen bedelin % 20’si kadar idari para cezası verileceği düzenlenmiş, (c) bendinde artırım sebepleri sayılmış, ç) bendinde ise (Ek:25/3/2020-███████ md.) Bu fıkra uyarınca idari para cezası verilmesini gerektiren aykırılığa konu alan ile bu alanın bulunduğu arsa veya arazinin emlak vergisine esas asgari metrekare birim değerinin çarpımı ile bulunan bedel kadar idari para cezası yukarıdaki bentlere göre aykırılıktan sorumlu olan yapı sahibine ve yapı müteahhidine verilen para cezalarına ayrıca ilave edilir. Bu fıkraya göre verilen idari para cezasının ilgilisine tebliğinden itibaren bir ay içinde aykırılığın giderilmesi ve yapının mevzuata uygun hale getirilmesi halinde bu bent uyarınca ilave edilen para cezası tahsil edilmez..." hükmüne yer verilmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Encümen kararının 3194 sayılı İmar Kanununun 32. maddesi uyarınca aykırılıkların (1) bir ay içerisinde ruhsata bağlanamaması veya aykırılığın giderilmemesi halinde yıkım kararının alınmasına, aynı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca hesaplanan temel para cezası ile temel para cezasına (c) bendinin 5. ve 12. alt bentleri uyarınca uygulanan artırımlara ilişkin kısım ( toplam 295.144,72-TL) yönünden; Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Daireleri tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkündür. Temyize konu İdari Dava Dairesi kararının, bu kısmında 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmamaktadır. Encümen kararının 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrasının (ç) bendi uyarınca hesaplanan 931.864,61-TL'lik kısmına gelince; 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrasının (ç) bendinde, anılan fıkra uyarınca idari para cezası verilmesini gerektiren aykırılığa konu alan ile bu alanın bulunduğu arsa veya arazinin emlak vergisine esas asgari metrekare birim değerinin çarpımı ile bulunan bedel kadar idari para cezasının (a), (b) ve (c) bentlerine göre verilen para cezalarına ayrıca ilave edileceği hükme bağlanmış; verilen idari para cezasının ilgilisine tebliğinden itibaren bir ay içinde aykırılığın giderilmesi ve yapının mevzuata uygun hâle getirilmesi durumunda ise (ç) bendi uyarınca ilave edilen para cezasının tahsil edilmeyeceği öngörülerek, ilgilisi açısından yeni bir imkan getirilmiş olup, anılan şartın yerine getirilmesi halinde ilgililere ilave edilen para cezasından kurtulma imkanı sağlanmaktadır.3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin ikinci fıkrasına 25/3/2020 tarihli ve 7226 sayılı Kanunun 39. maddesiyle eklenen (ç) bendinin Anayasanın 2., 10. ve 35. maddelerine aykırılığı ileri sürülerek iptali için itiraz yoluyla Anayasa Mahkemesine başvurulması üzerine, █████/2022 tarihli, 31796 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Anayasa Mahkemesinin █████/2022 tarihli, E:███████, K:2022/3 sayılı kararıyla, anılan hükmün Anayasaya aykırı olmadığına ve itirazın reddine karar verilmiş olup, anılan kararda aşağıda yer alan değerlendirmelere yer verilmiştir.Hukuk devletinin temel unsurlarından biri de belirlilik ilkesidir. Bu ilkeye göre yasal düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır ve uygulanabilir olması, ayrıca kamu otoritelerinin keyfî uygulamalarına karşı koruyucu önlem içermesi gerekir. Belirlilik ilkesi, hukuksal güvenlikle bağlantılı olup kişinin kanundan belirli bir kesinlik içinde hangi somut eylem ve olguya hangi hukuksal yaptırımın veya sonucun bağlandığını, bunların idareye hangi müdahale yetkisini verdiğini bilmesini zorunlu kılmaktadır. Kişi ancak bu durumda kendisine düşen yükümlülükleri öngörebilir ve davranışlarını ayarlayabilir. Hukuki güvenlik ilkesi bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar. (AYM, E.███████, K.2022/3, █████/2022, § 13) İtiraz konusu kuralda hangi durumlarda ilave para cezasının verileceği, bu cezanın belirleneceği ve hangi hallerde cezanın tahsilinden vazgeçileceği hususlarının herhangi bir tereddüte yer verilmeyecek şekilde açık ve net olarak düzenlendiği gözetildiğinde kuralın belirli ve öngörülebilir olduğu anlaşılmaktadır. (AYM, s 14) "Belirlilik ilkesi", düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır ve uygulanabilir olmasını, ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı koruyucu önlemler içermesini ifade etmektedir. Bu bağlamda idari yaptırımların konusu ve sonuçları itibarıyla belirli, açık ve şüpheye yer bırakmayacak şekilde düzenlenmesi belirlilik ilkesinin gereğidir.Bu bağlamda para cezasına muhatap olan kişinin, hangi fiili sebebiyle ve hangi yasaya dayanılarak yaptırım uygulandığını, para cezasının nasıl belirlendiğini, sonuçlarını ve varsa hangi hallerde para cezasının tahsilinden vazgeçileceği hususlarını, yani para cezasının sebebini ve ne gibi sonuçları olduğunu bilmesi gerekir. Söz konusu 42. maddenin ikinci fıkrasının (ç) bendi belirlilik ilkesi yönünden Anayasaya aykırılığı tespit edilmemekle birlikte Kanunda yaptırımın belirli sürede belirli şartların gerçekleşmesi halinde uygulanacağı öngörüldüğünden, cezanın muhatabı olan kişiye bu durumun bildirilmesi gerekmekte olup yasada tanınan sürede imar mevzuatına aykırılığın giderilmemesi halinde yaptırımın uygulanabileceği yasa metninden açıkça anlaşılmaktadır.Düzenli, sağlıklı ve çevre koşullarına uygun yapılaşmanın temini ile imar mevzuatına aykırı yapıların bir an önce ortadan kaldırılmasının kişilerin sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakları üzerindeki olumlu etki ve sonuçları gözetildiğinde kuralın imar mevzuatına aykırı yapılaşmanın önlenmesi, cezai yaptırım öngörülmesi suretiyle caydırıcılığın sağlanması, gerçekleşmiş olan aykırılıkların ise bir an önce bizzat ilgilisi tarafından ortadan kaldırılmasının teşvik edilmesi amacına da uygun düştüğü görülmektedir. 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının söz konusu (ç) bendi ile, imar mevzuatına aykırılıkların yapı sahipleri tarafından giderilmesinin ve mevzuata uygun hale getirilmesinin amaçlandığı dikkate alındığında, anılan "ç" bendi uyarınca verilen para cezasının, yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde uygulanabilmesi için ilgilisine Yasa kuralı belirtilmek suretiyle, bir ay içinde aykırılığın giderilmesi ve yapının mevzuata uygun hale getirilmesi durumunda ilave edilen para cezasının tahsil edilmeyeceği yönündeki bilgilendirmenin yapılması, bu vesileyle ilgililere hem yapısını mevzuata uygun hale getirme imkanı, hem de anılan "ç" bendi uyarınca ilave edilen para cezasından kurtulma imkanı tanınması gerekmektedir. Diğer bir ifadeyle, anılan "ç" bendi uyarınca para cezasına muhatap olan kişinin, bir aylık bir sürede ruhsatsız ya da ruhsata aykırı yapısında aykırılığı mevzuata uygun hale getirmesi halinde söz konusu para cezasını ödemeyeceğini, aksi halde para cezasının ödenmesinden sorumlu olacağını bilmesi gerekmektedir. Bu şekilde yapılacak bildirimin, yukarıda gerekçesinin bir kısmına yer verilen Anayasa Mahkemesi kararında da vurgulandığı üzere, cezai yaptırımdan kaçınmak için, ilgilisi tarafından aykırılığın bir an evvel ortadan kaldırılmasının teşvik edilmesi suretiyle esas itibarıyla söz konusu madde hükmü ile ulaşılmak istenen imar mevzuatına aykırı yapılaşmanın bir an evvel önlenmesi amacına hizmet edeceğinde duraksama bulunmamaktadır.Dosyanın incelenmesinden; dava konusu belediye encümeni kararında, 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrasının (ç) bendi uyarınca hesaplanan para cezasının davalı idare tarafından tahsil edilebilmesi için aykırılığın 1 ay içerisinde giderilmesi ve mevzuata uygun hale getirilmesi halinde bu bent uyarınca ilave edilen para cezasının tahsil edilmeyeceği hususunda bir ibareye yer verilmediği anlaşılmıştır. Bu itibarla, belirlilik ilkesine aykırı surette, idari para cezasının tebliğinden itibaren bir ay içinde aykırılığın giderilmesi ve yapının mevzuata uygun hale getirilmesi halinde (ç) bendi uyarınca ilave edilen para cezasının tahsil edilmeyeceğine ilişkin uyarıyı içermeksizin tesis edilen dava konusu encümen kararının bu miktarı karşılayan kısım yönünden davanın reddine dair İdare Mahkemesi kararına yapılan istinaf başvurusunun reddi yolunda verilen temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının dava konusu para cezasının söz konusu bendin uygulanmasına ilişkin kısımlarında isabet görülmemiştir.KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle;1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine,2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:.., K:... sayılı kararının dava konusu encümen kararının 3194 sayılı Kanunu 42. maddesinin 2. fıkrasının (ç) bendi uyarınca hesaplanan para cezasına ilişkin kısmı yönünden BOZULMASINA, diğer kısımlar yönünden ONANMASINA,3. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, █████/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.