Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun, İzmir Ödemişte gerçekleştirilen arazi toplulaştırması işleminde davacıya ait artezyen kuyusunun yeri ve ruhsatlı olup olmaması sorununa dair ısrar kararının temyizen incelenmesi.
Özet: Bir vatandaş, Küçük Menderes Beydağ Projesi kapsamında yapılan arazi toplulaştırması sonucunda eski parselindeki artezyen kuyusunun yeni mülkiyet listesinde başka bir parselde kalması gerekçesiyle işlem iptali davası açmıştır. İlk derece mahkemesinin yürütmeyi durdurma kararı, Bölge İdare Mahkemesinin kuyunun ruhsatsız olabileceği ve hukuken korunacak bir hakkın olup olmadığının araştırılması gerektiği yönündeki kararı üzerine kaldırılmış; davacının bu konuda ilgili mercilerden izin ve ruhsat aldığını gösterir belge sunamaması sonrasında, ilk derece mahkemesinin ısrar kararının temyizen bozulması istenmektedir.
T.C.
D A N I Ş T A YİDARİ DAVA DAİRELERİ KURULUEsas No : █████████Karar No : ███████ TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... VEKİLİ : Av. ...KARŞI TARAF (DAVALI) : ... (...) Genel MüdürlüğüVEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ :Dava konusu istem: Davacı tarafından, █████/2009 tarih ve 27426 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan ██████████ sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile, Küçük Menderes Beydağ Projesi Ödemiş Beydağ Sulaması Arazi Toplulaştırma ve Tarla İçi Geliştirme Hizmetleri Projesi kapsamında, İzmir ili, Ödemiş ilçesi, ... Mahallesinde davacının müşterek maliki bulunduğu eski ... parsel yeni ... ada ... parsel sayılı taşınmazın bulunduğu alanda yapılan arazi toplulaştırmasının anılan parsellere ilişkin kısmının iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; Davalı idarenin usule yönelik itirazı yerinde görülmeyerek işin esasına geçildiği belirtilmiş ve 3083 sayılı Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu'nun 1. maddesine, 2.maddesinin birinci fıkrasının (h) bendine, 3. ve 6. maddelerine, █████/1985 tarih ve 18796 sayılı Resmi Gazetede Yayımlanarak Yürürlüğe Giren Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu Uygulama Yönetmeliği'nin 20. maddesine, Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu Uygulama Yönetmeliği'nin 71. maddesine dayanılarak çıkarılan Arazi Toplulaştırma Teknik Talimatı'nın 1., 2., 13. ve 19. maddelerine, 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu'nun 17. maddesine; dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan Tarım Arazilerinin Korunması, Kullanılması ve Arazi Toplulaştırmasına İlişkin Tüzük'ün 23., 24., 26. ve 27. maddeleri ile Mahkemelerinin █████/2020 tarihli ara kararı uyarınca hazırlanarak █████/2020 tarihinde Mahkemeye sunulan bilirkişi raporunun sonuç kısmının özetine yer verildikten sonra, Uyuşmazlıkta, Mahkemelerinin █████/2020 tarihli kararı ile "(...) davacıya ait eski parsel içerisinde yer alan artezyen kuyusunun yeni mülkiyet listesinde başka bir şahsa ait parsel içerisinde bırakıldığı, davacıya anılan husus dikkate alınmaksızın tahsis yapılmasının 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu ile Tarım Arazilerinin Korunması, Kullanılması ve Arazi Toplulaştırılmasına İlişkin Tüzük hükümlerine aykırı olduğu sonucuna varıldığı (...)" gerekçesine yer verilmek suretiyle dava konusu işlemin yürütmesinin durdurulmasına karar verildiği, davalı idare tarafından yapılan itiraz üzerine ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve ... Y.D. İtiraz numaralı kararı ile "(...) uyuşmazlığa konu taşınmazda bulunan artezyen kuyusunun ruhsatsız olduğu, yer altı suları hakkında izin verme yetkisinin bulunduğu idareleri tarafından söz konusu kuyunun açılabilmesi için davacıya herhangi bir izin verilmediğinin belirtildiği, buna mukabil davacı tarafından söz konusu artezyen kuyusunun ilgili idaresinden izin alınarak yapılıp yapılmadığına ilişkin dava dosyasına herhangi bir bilgi ve belgenin sunulmadığı görülmekte olup, idare mahkemesince davacı nezdinde hükmedilecek ara kararla uyuşmazlığa konu taşınmazda bulunan artezyen kuyusunun davacı tarafından gerekli izin ve ruhsatlar alınarak açılıp açılmadığı araştırıldıktan sonra, söz konusu artezyen kuyusu özelinde davacının hukuken korunacak bir hakkının bulunup bulunmadığı irdelenmek suretiyle yürütmenin durdurulması hakkında bir karar verilmesi gerektiği (...)" gerekçesine yer verilmek suretiyle itirazın kabulü ile Mahkemelerinin █████/2020 tarihli yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararının kaldırıldığı, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin kararı ile belirtilen hususların Mahkemelerinin █████/2021 ve █████/2021 tarihli ara kararları ile "Davalı idarece uyuşmazlığa konu taşınmazda bulunan artezyen kuyusunun ruhsatsız olduğu, yer altı suları hakkında izin verme yetkisinin de bulunduğu idareleri tarafından söz konusu kuyunun açılabilmesi için herhangi bir izin verilmediğinin belirtildiği görüldüğünden, uyuşmazlığa konu taşınmazda bulunan artezyen kuyusunun ilgili idaresinden izin alınarak yapılıp yapılmadığı, gerekli izin ve ruhsatlar alınarak açılıp açılmadığının sorularak bu hususlara ilişkin bilgi, belge ve açıklamaların Mahkemelerine gönderilmesinin" istenildiği, davacı vekili tarafından sunulan ve Mahkemelerinin kayıtlarına █████/2021 tarihinde giren dilekçe ile artezyen kuyusunun ruhsatının olup olmadığının DSİ'den sorulmasının talep edildiği görülmekle, davacı tarafından başkaca herhangi bir bilgi ve belge sunulmadığının anlaşıldığı,Bu durumda, keşif esnasındaki gözlemler ile Mahkemelerinin kararına dayanak alınabilecek yeterlilikte bulunan bilirkişi raporundaki tespitlerden, davacıya ait eski parsel içerisinde yer alan artezyen kuyusunun ruhsatına ilişkin davacı tarafından herhangi bir bilgi ve belge sunulamadığı, davalı idare tarafından sunulan savunma ve itiraz dilekçelerinden ise anılan kuyunun ruhsatının olmadığının sabit olduğu, öte yandan bilirkişi raporunda toplulaştırma işlemlerinin artezyen şeklindeki sabit tesisin yerinde korunarak davacıya verilmemesi dışında kanun ve tüzük esaslarına uygun olarak yapıldığının anlaşıldığı, bu haliyle söz konusu artezyen kuyusu özelinde davacının hukuken korunacak bir hakkının varlığından da bahsedilemeyeceğinden, dava konusu işlemde 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu ile Tarım Arazilerinin Korunması, Kullanılması ve Arazi Toplulaştırılmasına İlişkin Tüzük hükümlerine aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. Daire kararının özeti: Danıştay Dördüncü Dairesinin █████/2025 tarih ve E:████████, K:█████████ sayılı kararıyla; 3083 sayılı Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu'nun 1. maddesine; dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan Tarım Arazilerinin Korunması, Kullanılması ve Arazi Toplulaştırmasına İlişkin Tüzük'ün 26. maddesine; Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu Uygulama Yönetmeliğinin 20. ve 71. maddelerine; Arazi Toplulaştırması ve Tarla İçi Geliştirme Hizmetleri Uygulama Yönetmeliğinin 4. maddesinin 1. fıkrasının (çç) bendine; Tarım Reformu Genel Müdürlüğü tarafından Haziran 2010'da çıkarılan "Arazi Toplulaştırması Teknik Talimatı"nın 3. ve 19. maddelerine yer verildikten sonra,Dosyanın incelenmesinden; davacının müşterek maliki bulunduğu eski ... parsel sayılı ve yeni ... ada ... parsel sayılı taşınmazın bulunduğu alanda yapılan toplulaştırma işleminin yapılan arazi toplulaştırmasının anılan parsellere ilişkin kısmının taşınmazı içerisinde bulunan sabit tesisinin (artezyen kuyu) korunmayarak başka bir şahsa tahsis edildiğinden bahisle iptali istemiyle açılan davada, davanın reddine ilişkin istinaf başvurusunun reddine karar verilmiş ise de mevzuat hükümleri ve dosyada yer alan bilgi ve belgeler ile bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden; yapılan toplulaştırma işlemi ile davacının birbirine bitişik konumdaki eski ... ve ... parsel sayılı taşınmazlarından ... sayılı parselin bir kısmı, kendisine yeni tahsis edilen ... ada ... parselde verilmiş iken, ... sayılı parselin ise hukuki ve fiili bir engel olduğuna ilişkin somut bir veri ortaya konulmadan, oluşturulan yeni ... ada ... parsel sayılı taşınmaz olarak tamamen başkasına tahsis edildiği, ayrıca davacıya ait eski parselindeki artezyen kuyusuna yönelik olarak yeraltı suyu kullanma belgesi alınması gerekip gerekmediği ve alınması gerekli ise aksi durumda uygulanması gereken yaptırımlar hususunda yetkili idarelerce işlem yapılabileceği açık ise de sabit tesis olduğu tartışmasız olan kuyunun toplulaştırma işleminde davacı adına korunması gerektiği, kaldı ki kullanımına yönelik ruhsat alımı için davacı tarafından idareye başvurulduğunun da anlaşıldığı olayda, söz konusu kuyunun toplulaştırma ilanından sonra yapıldığı yolunda herhangi bir tespit ve delilin de idarece dosyaya sunulmadığı görüldüğünden davacıya ait parsellere yönelik arazi toplulaştırması işleminde toplulaştırma ilkelerine ve hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının bozulmasına karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; aynı gerekçesiyle istinaf başvurusunun reddi yolundaki ilk kararda ısrar edilmiştir.TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, su kuyusunun sabit tesis niteliğinde olup, Toplulaştırma Yönetmeliğine göre yerinde korunması gereken bir tesis olduğu; dava konusu olan taşınmaz içerisinde de toplulaştırmadan çok önce yapılmış olan su kuyusu olduğu ve bu su kuyusu korunarak, kuyunun bulunduğu bölümün kendisine verilmek suretiyle yeni mülkiyet haritasının oluşturulması gerekirken, Yönetmeliğe ve Kanun'a aykırı bir şekilde su kuyusu başkasına ait arazi içerisinde kalacak şekilde toplulaştırma işlemi yapılmasının hukuka aykırı olduğu; █████/2019 tarih 30679 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Arazi Toplulaştırması ve Tarla İçi Geliştirme Hizmetleri Uygulama Yönetmeliğinin 16. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinde "Proje sahasındaki sabit tesislerin tescile tabi olsun ya da olmasın tüm dökümanları ilgili kişi ve kuruluşlardan temin edilerek bunlardan yerleri değiştirilemeyecek olanların mevcut durumları korunabilir." düzenlemesine yer verildiği; toplulaştırma işlemi ile ... ada ... parsel içerisinde bırakılan su kuyusunun sabit tesis niteliğinde olmasına rağmen ve dosyaya sunulan bilirkişi raporunda da bu husus açıkça belirtilmiş olmasına rağmen Mahkemece sadece kuyu ruhsatının sunulmamış olması nedeniyle davanın reddine karar verilmiş olmasının hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu ve mülkiyet hakkını ihlal ettiği; arazi toplulaştırması yapılan Küçük Menderes Ovasında mevcut artezyen kuyularının %80' inin ruhsatsız olduğu; mevcut Yönetmelik gereğince bu artezyenlerin sabit tesis olarak kabul edilerek korunması gerektiği; artezyen kuyusunun ruhsatının olmamasının, artezyenin bulunduğu bölümün bir başka kişiye toplulaştırma yoluyla tahsis edilmesi için yeterli bir neden olmadığı; ruhsatın olmamasının artezyen malikinin hak arama özgürlüğünü ortadan kaldırmadığı ileri sürülmektedir.KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, savunma verilmemiştir. DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE:MADDİ OLAY :Davacının maliki olduğu, İzmir ili, Ödemiş ilçesi, ... Köyünde ... sayılı (toplulaştırma sonrası ... ada ... parsel sayılı) parselinde kayıtlı taşınmazın da içinde yer aldığı alanda, 3083 sayılı Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu uyarınca, █████/2009 tarih ve 27426 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan █████/2009 tarih ve ██████████ sayılı Bakanlık Kurulu Kararı ile toplulaştırma işlemi yapılmıştır.Anılan karara istinaden ... Köyünde gerçekleştirilen arazi toplulaştırması sonucu, davacının ... ve ... nolu parsellerdeki hisseleri bileştirilerek 14492m² yüz ölçümlü ... ada, ... sayılı parsel tahsis edilmiş, eski parselde yer alan artezyan su kuyusu yeni parsele dahil edilmeyen alanda kalmıştır. Davacı tarafından, gerçekleştirilen arazi toplulaştırması işlemi sonucunda, kadastral parseli içinde bulunan ve sabit tesis niteliğinde olduğu iddia edilen kuyunun başkasına ait parselde bırakılmasının, arazi toplulaştırması ilke ve esaslarına aykırı olduğu ileri sürülerek, arazi toplulaştırma işleminin söz konusu taşınmazı yönünden iptali istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT : 3083 sayılı Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu'nun, işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle 1. maddesinde, bu Kanunun amacının, sulama alanları ile Bakanlar Kurulunca gerekli görülen alanlarda; toprağın verimli şekilde işletilmesini, işletilmesinin korunmasını, birim alandan azami ekonomik verimin alınmasını, tarım üretiminin sürekli olarak artırılmasını, değerlendirilmesini ve buralarda istihdam imkanlarının artırılmasını, ekonomik üretime imkan vermeyecek şekilde parçalanan tarım topraklarının gerektiğinde ve imkanlar ölçüsünde genişletilmesi suretiyle de toplulaştırılmasını, tarım arazisinin ailenin geçimini sağlamaya ve aile iş gücünü değerlendirmeye yeterli olmayacak derecede parçalanmasının ve küçülmesinin önlenmesini sağlamak olduğu belirtilmiştir.Dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan Tarım Arazilerinin Korunması, Kullanılması ve Arazi Toplulaştırmasına İlişkin Tüzük'ün "Parsellerin yeniden düzenlenmesi" başlıklı 26. maddesinde, proje idaresi tarafından çevre ve doğanın korunması ve iyileştirilmesi dikkate alınarak proje alanının yeniden düzenlenmesi sırasında; maliklere ait şerhli ve takyitli, parçalı ve hisseli arazilerin, bu halleriyle yeni parsellere taşınarak toplulaştırılması, sabit tesisler ile çevre ve doğaya görünüm güzelliği veren arazi, yapı ve tesislerin eski maliklerine verilecek şekilde parsel planlamasının yapılması gerektiği, düzenlemesine yer verilmiştir.█████/2019 tarih ve 30679 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Arazi Toplulaştırması ve Tarla İçi Geliştirme Hizmetleri Uygulama Yönetmeliğinin "Tanımlar" "başlıklı 4. maddesinin 1/çç bendinde, sabit tesis; ev, ahır, samanlık, ambar, kuyu gibi yapılar ile dikili tarım arazileri olarak tanımlanmış, █████/1985 tarih ve 18796 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu Uygulama Yönetmeliği'nin işlem tarihinde yürürlükte olan "Toplulaştırma" başlıklı 20. maddesinde, toplulaştırmanın, uygulama alanında ekonomik üretime imkan vermeyecek şekilde parçalı ve hisseli arazinin birleştirilmesi ve bu amaçla kamulaştırma, az topraklı veya topraksız çiftçinin topraklandırılması, sahibine bırakılacak arazinin belirlenmesi, köy gelişme ve yeni köy yerleşme alanlarına yer ayrılması gibi arazi düzenlemesine dair diğer hususları kapsayacağı; "Talimat Hazırlanması" başlıklı 71. maddesinde, Genel Müdürlüğün bu Yönetmeliğin uygulamasını sağlamak, kolaylaştırmak, tamamlamak ya da açıklamak maksadıyla talimat çıkarmaya yetkili olduğu düzenlenmiştir.Tarım Reformu Genel Müdürlüğü tarafından Haziran 2010'da çıkarılan "Arazi Toplulaştırması Teknik Talimatı"nın 3. maddesinde, "sabit tesis", ev, ahır, samanlık, ağıl, ambar, kuyu vb. yapılarla bağ, bahçe ve ağaçlık arazi olarak tanımlanmış, "Yeni Parsel Planlarının Hazırlanması" başlıklı 19. maddesinde yer alan "Yeni Parselasyon Planlamasında Dikkat Edilecek Hususlar" başlıklı bölümde, maliklere mümkün olduğu ölçüde eski arazisine eşdeğer ve tek parselde arazi verilmeye çalışılması, maliklerin istekleri dikkate alınarak arazisinin yoğun olduğu bölgede veya en büyük parselinin etrafında toplanarak arazi verilmeye çalışılması, umumi yola (asfalt, şose) bitişik olan parsellerin yine imkanlar ölçüsünde aynı yerde verilmesi, toplulaştırma alanındaki işletme yapı ve tesisleri ile bağ, bahçe vb. sabit tesislerin imkan ölçüsünde maliklerine verilmesi, birden fazla sabit tesisi bulunan maliklerin bu arazi parçalarından mümkün olduğu kadar birinin etrafında tercih vermek zorunda olması, her parselin yol ve sudan faydalanacak şekilde planlanması, küçük işletmelere ait parsellerin, yol ve sudan faydalanabilmesi için, gerektiğinde hisselendirilmesi, (...) maliklerin istekleri halinde tek parselde payları oranında adlarına hisseli olarak tescil edilmesi, parsel yerleştirilmesinde hısım ve hasım ilişkilerine dikkat edilmesi, (...) hisse uyuşmazlıkları giderilemeyen parsellerin her birinin ayrı bir işletme olarak değerlendirilerek eski maliklerine aynı hisselerle tescil ettirilmesi, bu araziden malik ve hisse oranları aynı olanların bir arada toplulaştırılabilmesi, Talimatın 9. maddesi kapsamında yer alan tesislerin bulunduğu parsellerin, planlamada öncelikle bulunduğu yerde bırakılmaya çalışılması hususlarına dikkat edilmesi gerektiği kurallarına yer verilmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Uyuşmazlıkta ısrar noktası, arazi toplulaştırması öncesinde davacıya ait kadastral parselin içinde bulunan artezyen kuyusunun, sabit tesis niteliğinde bulunup bulunmadığı ve dolayısıyla toplulaştırma uygulaması sonucunda kadastral parsel içinde korunmasının mevzuata göre gerekli olup olmadığı hususuna ilişkindir. Yukarıda aktarılan mevzuat uyarınca, "kuyu" sabit tesisler arasında sayılmış olup; sabit tesisler ile çevre ve doğaya görünüm güzelliği veren arazinin, yapının ve tesislerinin eski maliklerine verilecek şekilde parsel planlaması yapılması gerektiği belirtilmiştir.Mahkeme tarafından yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenerek dosyaya sunulan █████/2020 tarihli bilirkişi raporunda, davacının eski parseli içinde bulunan artezyen kuyusunu sabit tesis niteliğinde olduğu belirtilmiş ve davacıya ait eski parsel içerisinde yer alan artezyen kuyunun yeni mülkiyet listesinde başka bir şahsa ait parsel içerisinde bırakıldığı, davacıya bu kuyu dikkate alınmaksızın tahsis yapıldığı tespitlerine yer verildiği görülmektedir. Buna göre, yukarıda anılan mevzuat hükümleri, dosyada bulunan bilgi ve belgeler ile konusunda uzman bilirkişiler tarafından düzenlenen bilirkişi raporunun incelenmesinden; yapılan toplulaştırma işlemi ile davacının birbirine bitişik konumdaki eski ... ve ... parsel sayılı taşınmazlarından, ... sayılı parselin kendisine yeni tahsis edilen ... ada ... sayılı parselde bir kısmının verildiği;... sayılı parselin ise, davacıya tahsis edilmesinde hukuki ve fiili bir engel olduğuna ilişkin somut bir veri ortaya konulmadan davalı idare tarafından yeni ... ada ... parsel sayılı taşınmaz olarak tamamen başkasına tahsis edildiği görüldüğünden dava konusu işlemin hukuka uygun olmadığı anlaşılmıştır. Ayrıca, ... ada ... sayılı parsel içerisinde kalan ve sabit tesis niteliğinde olan artezyen kuyusunun toplulaştırma ilanından sonra yapıldığı yolunda davalı idare tarafından, herhangi bir tespit ve delilin dosyaya sunulmadığı görüldüğünden, davacının eski kadastral parseli içinde yer alan sabit tesis niteliğindeki artezyen kuyusuna, arazi toplulaştırması sonucunda davacıya tahsis edilen yeni parsel içinde yer verilmemesinde toplulaştırma ilke ve esaslarına uyarlılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.Bu itibarla, davanın reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge Mahkemesi ısrar kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle;1. Davacının temyiz isteminin kabulüne;2.Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki ... Bölge İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının BOZULMASINA,3.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, █████/2026 tarihinde kesin olarak esasta oybirliği, gerekçede oyçokluğu ile karar verildi.KARŞI OY X- Uyuşmazlıkta ısrar noktası, arazi toplulaştırması öncesinde davacıya ait kadastral parselin içinde bulunan artezyen kuyusunun, sabit tesis niteliğinde bulunup bulunmadığı ve dolayısıyla toplulaştırma uygulaması sonucunda kadastral parsel içinde korunmasının mevzuata göre gerekli olup olmadığı hususuna ilişkindir. Davacı vekili tarafından sunulan ve Mahkeme kayıtlarına █████/2021 tarihinde giren dilekçe ve eki belgelerden, artezyen kuyusu ile ilgili ruhsat talebinde bulunulduğu, gerekli işlemlerin yapıldığı ancak fiziki olarak ruhsat tesliminin yapılmadığı anlaşılmaktadır. Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesince, anılan hususlarla ilgili davalı idareye ara kararı ile davacının artezyen kuyusu ile ilgili ruhsat başvurusunda bulunulup bulunulmadığının sorulması ve ruhsat başvurusunda bulunulmuşsa sonucunun tespit edilmesi; ayrıca, ... ada ... sayılı parselin davacıya tahsis edilmesinin önünde bir engel olup olmadığının araştırılması gerektiği ve anılan ara karara ilişkin olarak davalı idare tarafından dosyaya sunulacak beyanların değerlendirilerek uyuşmazlığın esasına ilişkin karar verilmesi gerekmektedir.Açıklanan nedenlerle, ... Bölge İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının eksik incelemeye dayalı olarak verildiği gerekçesiyle bozulması gerektiği görüşü ile çoğunluk kararına gerekçe yönünden katımıyoruz.