Vakıflar Genel Müdürlüğünün gaiplik sebebiyle taşınmazın vakıf adına tescili talebi, kayıt malikinin mirasçıları bulunması nedeniyle 5737 sayılı Kanun madde 17 koşulları oluşmadığından reddedilen temyiz davası.
Özet: Vakıflar Genel Müdürlüğünün, maliki gaip olduğu iddia edilen mukataalı bir taşınmazın 5737 sayılı Kanunun 17. maddesi uyarınca gaiplik nedeniyle tapu iptali ve Vakıf adına tescili talebiyle açtığı davada, kayıt malikinin aslında gaip olmadığı ve mirasçılarının bulunduğu tespit edilmiştir; bu durum karşısında, hem ilk derece mahkemesi hem de bölge adliye mahkemesi, ilgili yasal düzenlemedeki koşulların oluşmaması gerekçesiyle davanın reddine karar vermiş, böylece mirasçıların mülkiyet iddiaları doğrulanmıştır.
MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 1. Hukuk Dairesi
SAYISI : ████████ E., █████████ K.İLK DERECE MAHKEMESİ : İstanbul 4. Asliye Hukuk MahkemesiSAYISI : ███████ E., ████████ K.Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: -K A R A R- Dava, 5737 sayılı Kanun'un 17. maddesine dayalı gaiplik tapu iptali-tescil istemine ilişkidir. Davacı vekili; dava konusu eski 18 18... parsel (yeni 102 90... ) sayılı ... Vakfından mukataalı arsa vasıflı taşınmazın tamamının ... ... oğlu ... adına kayıtlı olduğunu, taşınmazın maliki ...'in gaip kişilerden olması nedeniyle adı geçenin ölü veya sağ olduğu bilinemediğinden İstanbul 1. Sulh Hukuk Mahkemesinin █████████Esas, █████████Karar sayılı ilamı ile taşınmazın kayyımla idare edilmesine karar verildiğini ileri sürerek 5737 sayılı Vakıflar Kanunu'nun 17. maddesi gereğince ... ... oğlu ... adına kayıtlı taşınmazın mutasarrıfının gaipliğine ve taşınmazın (tüm takyidatlardan ari olarak) ... Vakfı adına tesciline karar verilmesini istemiştir. Davalı vekili; davanın Hazineye ihbar edilmesi gerektiğini, dava konusu taşınmazın ... Vakfının 17. madde kapsamında olmaması sebebiyle taşınmazın mülkiyetinin vakıf adına tescil edilemeyeceğini, tapu kaydında vakıf olarak görülen bir gayrimenkulün 1290 tarihli talimatname hükümlerine ve şartlarına uygun olarak bir vakfiyeye sahip olmayıp bu vakfiyesinin de vakıf defterine kayıtlı değil ve maksadına uygun kullanılmıyor ise o gayrimenkul kaydında vakıf olarak görülse bile hukuken vakıf sayılmayacağını, taşınmazın niteliği saptanırken bağlı bulunduğu vakfın kuruluş tarihi, vakfin karakteri, türü, sahih vakıf mı yoksa gayri sahih vakıf mı olduğu, muvazaten mi tapuya şerh konulduğu, vakıf senedi ve mahluliyet belgesinin olup olmadığı hususlarına bakılması gerektiğini belirterek davanın reddini savunmuştur. Müdahale talep eden ... ..., ... ... ve ... tarafından 07.04.2014 havale tarihli dilekçe ile; murislerinin 2 parsel maliki olduğunu, kayyımlığın kaldırılmasını talep ettiklerini, davalı taraf yanında davaya müdahil olmak istediklerini ileri sürerek davanın reddini savunmuşlar; ölümleri ile mirasçıları davaya dahil edilmiştir. İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; tapu kayıt malikinin müdahale talep edenlerin murisi ile aynı kişi olduğu, müdahiller tarafından hasımlı veraset ilamının alındığı, bu sebeplerle kayıt malikinin mirasçı bırakmadan vefat ettiğinden bahsedilemeyeceği belirtilip ilgili yasal düzenleme uyarınca tapu iptali - tescil isteminin koşulları oluşmadığından davanın reddine karar verilmiş, karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine, Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, dava konusu taşınmazın tasarruf edeninin gaip olmadığı ve mirasçılarının bulunduğu, 5737 sayılı Yasa'nın 17. maddesi koşullarının oluşmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 353/(1).b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar verilmiştir. Dosya içeriğinden; dava konusu 102 90... parsel sayılı 1 41... miktarlı arsa nitelikli taşınmazın 07.04.1989 tarihli imar işlemi ile ... ... oğlu ... adına kayıtlı olduğu, taşınmazda ... Vakfından mukataalı şerhi bulunduğu, Şişli 1. Sulh Hukuk Hakimliğinin 11.07.2007 tarihli █████████ Esas, █████████ Karar sayılı kararı ile kayıt malikinin sağ veya ölü olup-olmadığı, akıbeti bilinmediğinden ... Defterdarının kayyım tayin edildiği, geldisi 18 18... parsel sayılı taşınmazın aynı şekilde vakıf şerhi ile 29.07.1338 tarihli tapu kaydına istinaden "...:... ... oğlu" adına tespit edildiği, 01.09.1950 tarihli komisyon kararında 4 02... evlek 300 arşın tarla olarak kayıtlı iken izaleyi şuyu ile Galata Sulh Hukuk Mahkemesince ifraz ve taksim ile parselin kayıt maliki adına tespit edildiği, tespitin askı ilan süresi sonunda itiraz edilmediğinden 06.12.1950 tarihinde kesinleştiği, taksim sıra no:8, oda no:27; 126, 40... -220 arşın; hudutları yer alan evrakta ise malik ismi "... geldisinde baba adı ... ..." şeklinde yazdığı, geldisinin ise C:19, Sa:46, Sı:74, Mu:292 olarak belirtildiği, davacı ... Genel Müdürlüğü tarafından sunulan 26.09.2013 tarihli çevirisi yapılan 747 sıra numaralı 292 muamele nolu kayıtta da ... Vakfından olan taşınmazın Ermeni Katolik milletinden ... uhdesinde iken kısmen ... müteveffa ... ve bir kısmının da ... bin ... 'ye ve kısmen de ... 'ya kat'iyyen ferağından tescil edildiği, yine davacı tarafından sunulan sened-i hakani başlıklı ... adına vakıf şerhi olan cilt 43, sa:28, sıra 117 nolu kaydın dosya arasında yer aldığı anlaşılmaktadır. Bilindiği üzere, 5737 sayılı Kanun’un 17. maddesinde “Tasarruf edenlerin veya maliklerin mirasçı bırakmadan ölümleri, kaybolmaları, terk veya mübadil gibi durumlara düşmeleri halinde icareteynli ve mukataalı taşınmaz malların mülkiyeti vakfı adına tescil edilir.” hükmüne yer verilmiş olup, anılan yasal düzenleme uyarınca taşınmazın vakfı adına tesciline karar verilebilmesi için kayıt maliklerinin tespit edilmesi, gaip olup olmadıkları, mirasçı bırakmadan ölüp-ölmediklerinin saptanması gerektiği kuşkusuzdur. Somut olayda, Mahkemece hükme yeterli bir araştırma yapıldığını söyleyebilme olanağı yoktur. Şöyle ki, İstanbul Anadolu 17. Sulh Hukuk Mahkemesinin 18.10.2022 tarihli ████████ Esas, █████████ Karar sayılı hasımlı veraset ilamı ile eldeki davada müdahale talebinde bulunanların murisi 1867 doğumlu 18.12.1935 ölen ... ve ...’den olma ...’un mirasçılarının tespit edildiği, kararın 05.04.2023 tarihinde kesinleştiği, İstanbul 12. Sulh Hukuk Mahkemesinin 15.10.2020 tarihli ████████ Esas, ████████ Karar sayılı kararı ile de aynı murisin mirasçıları tarafından dava konusu taşınmaza ilişkin Şişli 1. Sulh Hukuk Mahkemesinin █████████ Esas sayılı dosyasında verilen kayyım tayini kararının kaldırılmasına karar verildiği, bu kararın da 22.02.2023 tarihinde kesinleştiği, İstanbul 14. Sulh Hukuk Mahkemesinin 06.12.2018 tarihli ████████ Esas, █████████ Karar sayılı kararı ile dava konusu 2 parsel ve dava dışı 1 ve 6 parsel maliki ... ... oğlu ...’in baba adının “... oğlu ...” olarak düzeltilmesine karar verildiği, kararın temyizi üzerine Dairenin 20.03.2019 tarihli █████████ Esas, █████████ Karar sayılı kararı ile temyiz dilekçesinin süreden reddine karar verildiği ve kararın bu şekli ile kesinleştiği, İstanbul 6. Sulh Hukuk Mahkemesinin 06.07.2022 tarihli ████████ Esas, ████████ Karar sayılı kararında dava konusu taşınmaz maliki ile ...’un aynı kişi olduğunun tespiti istemli açılan davada davanın kabulüne ilişkin olarak verilen kararın ise Bölge Adliye Mahkemesince kaldırıldığı davanın derdest olduğu, bu dosyanın UYAP üzerinden gönderilen evrakı arasında Kadıköy İlçe Nüfus Müdürlüğünün nüfus tezkeresi çevirisinin yer aldığı, bu 08.02.2017 tarihli kayıtta ... ... oğlu ... 1283 doğumlu Dersaadet vilayeti, Tüccar, İslam kaydı yer aldığı anlaşılmakla, Mahkemece kayıt maliki hakkında ayrıntılı nüfus araştırması yapılmaksızın, bahsi geçen dosyalar ve taşınmazın dayanak kayıtlarının tamamı dosya arasına alınmadan eksik inceleme ile karar verildiği gibi, temyiz aşamasında ... ... ve ...’den olma 1863 doğumlu 26.11.1927 tarihinde ölen ... mirasçısı ... tarafından 25.09.2025 tarihli asli müdahale dilekçesi sunulduğu kayıt maliklerinin kendi murisi olduğunu beyan ettiği görülmektedir. Hâl böyle olunca, öncelikle davalı kayyım ... Defterdarlığı’na ilişkin kayyım tayini kararının kaldırıldığı gözetilerek taraf teşkilinin sağlanmasına ilişkin yeniden kayyım tayini kararı alınması, çekişme konusu taşınmazın ilk tesisten itibaren dayanak tüm belgelerin eksiksiz temin edilmesi, kayıt malikinin mirasçılarının kimliğinin tespitine ilişkin başkaca bilgi ve belge olup-olmadığı hususunda soruşturma yapılması, bahsi geçen dosyaların dosya arasına alınması, gaiplik talebine ilişkin yasal ilanların yapılması, getirilecek belgelerdeki verilerden de yararlanmak suretiyle Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünden yapılacak araştırma ile mirasçılarının bulunup bulunmadığının sorulması, temyiz aşamasında asli müdahale talep eden ... mirasçısının talebi yönünden değerlendirmede bulunulması, müdahale talep edenlerin (... ve ... mirasçılarının mirasçılıkları hasımlı veraset ilamları ile tespiti gerektiği de gözetilerek) kayıt maliki ile aynı kişi olup olmadığının tereddüte yer bırakmayacak şekilde nüfus kayıtları da denetlenmek suretiyle açıklığa kavuşturulması ve 5737 sayılı Kanun'un 17. maddesindeki koşullarının mevcut olup olmadığı tespit edilerek sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken yanılgılı değerlendirme ve eksik araştırma ile yazılı şekilde karar verilmiş olması doğru değildir. Davacı vekilinin değinilen yönlerden yerinde görülen temyiz itirazlarının kabulü ile, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, Davacı ... İdaresi harçtan muaf bulunduğundan bu konuda karar verilmesine yer olmadığına, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 26.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.