İstanbul 3. Asliye Ticaret Mahkemesinde görülen, Romanyada trafik kazası geçiren tırda zayi olan makine aksesuarları nedeniyle sigorta şirketinin taşıyıcıya karşı açtığı CMR Konvansiyonu temelli rücuen tazminat davası.
Özet: Davacı sigorta şirketi, Romanyada trafik kazası geçiren davalıya ait araçla taşınan sigortalı emtianın zayi olması üzerine sigortalısına yaptığı tazminat ödemesinin, bilirkişi raporuyla da tespit edilen CMR Konvansiyonu sorumluluk sınırı dahilindeki 126.417,52 TLlik kısmının yasal faiziyle birlikte rücuen tahsilini talep ederken; davalı, zamanaşımı, kusursuzluk ve taşımayla ilgisinin bulunmadığı gibi gerekçelerle davanın reddini savunmuştur.
T.C.
İSTANBUL3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİESAS NO : ████████ EsasKARAR NO : ████████DAVA : Tazminat (Sigorta Ödemesine Dayanan Rücuen)DAVA TARİHİ : █████/2024KARAR TARİHİ : █████/2026Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Sigorta Ödemesine Dayanan Rücuen) davasının yapılan açık yargılamaları sonunda : TALEP:Davacı vekilinin mahkememize vermiş olduğu dilekçesinde özetle: "Müvekkil şirket tarafından Nakliyat Emtia Sigortası Poliçesi kapsamında Sigortalı firma.... Ltd. Şti. tarafından ...'da yerleşik ... firmasına toplam 1 palet/net 565,23 kg./brüt 620,00 kg muhtelif makine aksesuarları emtiası, ...'dan Türkiye'ye kadar olan nakliyesinin ...Tic. A.Ş. firması tarafından gerçekleştirildiği, Emtianın taşınması sırasında... plakalı TIR'ın Romanya'da trafik kazası geçirdiğini ve tüm emtiaların zayi olduğunu, Hasar nedeniyle düzenlenen ekspertiz raporunda, müvekkil şirket tarafından sigortalısına 452.600,57 TL. tutarında sigorta tazminat ödemesinde bulunduğu, hasarlı emtianın brüt ağırlığının 620,00 kg olup, ekspertiz tarihindeki kura göre 126.417,52 TL. olarak tespit edildiği, Müvekkil şirketin ödemiş olduğu tazminatın karşı taraftan tazmini amacıyla, Ticari davalardan, konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri hakkında dava açılmadan önce arabulucuk'a başvurulmuş şartı olması nedeniyle başvurularak görüşmelerin yapıldığını ve son tutanakla anlaşmanın sağlanamadığını belirterek, iş bu davanın açıldığını belirterek, Fazlaya ilişkin talep ve dava haklarının saklı kalmak kaydı ile 126.417,52 TL. Sigorta tazminatının, sigortalıya ödeme tarihi olan 09.02.2023 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte tahsiline, Arabuluculuk ücreti dahil olmak üzere yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini" talep ve dava etmiştir.SAVUNMA:Davalı vekilinin mahkememize vermiş olduğu dilekçesinde özetle: "Dava konusu olan zararın sigorta teminatı kapsamında olup olmadığının tespit edilmesi gerektiğini, Dava konusu alacağın her halükarda zamanaşımına uğradığını, Davacının iş bu davayı belirsiz alacak davası olarak ikame etmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, Müvekkil şirket dava konusu taşımanın tarafı olmadığı gibi dava konusu iddia olunan hasardan da sorumlu olmadığını, Davacı tarafça dosyaya sunulan ekspertiz raporunun tek taraflı olarak alınmış olup Sayın Mahkemece dikkate alınmaması gerektiğini, Sayın Mahkemenin aksi bir kanaatte olması halinde tazminat hesaplanmasında CMR 23. Maddesine göre yapılmasına ve davacının %5 aşan faiz talebinin reddedilmesi gerektiğini belirterek, Davanın usulden reddine, Mahkemenin aksi kanaatte ise davanın zamanaşımı nedeniyle reddine, Haksız ve hukuki mesnetten yoksun davanın esastan reddine, Davanın ....'e ihbarına, Yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini" talep etmiştir.DELİLLER VE GEREKÇE:Mahkememizde görülmekte olan dava; davacı şirket tarafından sigortalanan emtianın davalı şirket tarafından ...'dan ...'ye nakli sağlanırken ..'da gerçekleşen trafik kazası nedeniyle emtianın tamamının zayi olduğu ve bu sebeple davacı sigorta şirketi tarafından sigortalısına ödeme yaptığı iddiasıyla ödemesi yapılan tazminat bedelinin davalıdan rücuen tahsili isteminden ibarettir.Mahkememiz ara kararı gereği alanında uzman bilirkişilerden rapor aldırıldığı ve bilirkişilerin mahkememize sunmuş oldukları raporda özetle: "Gerek Ekspertiz Raporu gerekse CMR Belgesi uyarınca, sigortalı emtiaların, dava dışı sigortalı tarafından taşıyıcıya teslimi anında 1 palet/net 565,23 kg/brüt 620,00 kg muhtelif makine aksesuarları emtiası şeklinde eksiksiz olarak teslim edildiği, davalı ... Tic. A.Ş.nin taşıma organizasyonunda, ... plakalı TIR'IN Romanya'da trafik kazası geçirdiği ve tüm emtianın zayi olduğu, Bu sorumluluk CMR Konvansiyonu (Taşıyıcının mesuliyeti) md. 23/3 de “İş bu anlaşmanın hükümleri gereğince bir taşıyıcı, malların kısmen veya tamamen kaybından dolayı tazminat ödemekle mükellef tutulduğunda, bu tazminat, eksik brüt ağırlığın kilogramı başına hesabın 8,33 SDR birimini aşmayacaktır.” denildiği, Sigorta şirketinin ödeme yaptığı tarih itibari ile davalı taşıyıcının üst sınır sorumluluğunun 131.822,79 TL olduğu, Sigorta şirketinin CMR gereği yıllık %5 faiz talep edebileceği, Sigorta ettirenin, sigortacı tarafından sigorta sözleşmesi uyarınca karşılanması gereken zarara yol açan üçüncü bir kişiden (zarara sebebiyet veren üçüncü kişi) tazminat isteme hakkına sahip olması gerektiği, heyetimizin teknik üyesinin taşımanın davalı şirketin sorumluluğunda ve sahibi olduğu ... plakalı araçla yapıldığı, hasardan davalı taşıyıcının kusuru/sorumluluğu olduğu kanaatine vardığı, hâl böyle olunca davacının tazminat talep edebilmesi açısından ilk şartın sağlanmış bulunduğu, Dosyaya mübrez belgelerden ve yapılan incelemelerden davacı şirketin, sigortalısına 09.02.2023 tarihinde 452.600,57 TL tazminat ödediği anlaşıldığı, bu kapsamda sigortacı/davacının sözleşme uyarınca üstlendiği yükümlülüğü yerine getirdiği ifade edilebileceği" şeklinde görüş ve kanaat bildirmişlerdir.Yine mahkememiz ara kararı gereği alanında uzman bilirkişilerden ek rapor aldırıldığı ve bilirkişilerin mahkememize sunmuş oldukları ek raporda özetle: "Taşımanın davalı şirketin sorumluluğunda ve sahibi olduğu ... plakalı araçla yapıldığı, hasardan davalı taşıyıcının kusuru/sorumluluğu olduğu, dosyaya mübrez belgelerden ve yapılan incelemelerden davacı şirketin davacı şirket, sigortalısına 09.02.2023 tarihinde 452.600,57 TL tazminat ödediği, bu kapsamda sigortacı/davacının sözleşme uyarınca üstlendiği yükümlülüğü yerine getirdiği yönündeki görüşümüzün korunduğu, İş bu ek rapor tarihi itibari ile taşıyıcının üst sınır sorumluluğunun 298.690,50 TL olduğu, Davacının avans faiz talep edebileceği, Davacının poliçe teminatı kapsamında dava dışı sigortalısına ödeme yapmış olduğu" şeklinde görüş ve kanaat bildirmişlerdir.Davalının zamanaşımı itirazının değerlendirilmesi:CMR Konvansiyonu'nun 32/1. maddesinde; "Bu Sözleşme gereğince yapılan taşımalardan doğacak davaların bir yıl içinde açılması gerekir. Ancak, bilerek kötü hareket veya mahkeme tarafından bilerek kötü hareket olarak kabul edilen kusurlarda, bu süre üç yıldır ve şu tarihlerde başlar:a) Teslimde kısmi kayıp, hasar veya gecikmelerde, teslim tarihinden itibaren,b) Tam kayıplarda, kararlaştırılan zaman limiti bitiminden 30 gün sonra kararlaştırılmış zaman limiti yoksa, yükün taşıyıcı tarafından teslim alınmasından sonraki 60 ıncı günde,c) Bütün diğer durumlarda, taşıma mukavelesinin akdedildiği tarihten sonraki üç aylık dönemin sonunda.Limit döneminin işlemeye başladığı gün bu döneme dahil edilmeyecektir." şeklinde düzenleme yapılmıştır.6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 16/2. maddesinde; "Arabuluculuk sürecinin başlamasından sona ermesine kadar geçirilen süre, zamanaşımı ve hak düşürücü sürelerin hesaplanmasında dikkate alınmaz" şeklinde düzenleme yapılmıştır.Somut olayda hasara uğrayan yükün davalı taşıyıcı tarafından █████/2022 tarihinde teslim alındığı, hasarın █████/2022 tarihinde gerçekleştiği, davacı tarafından davalıya █████/2022 tarihinde ihtarname çekildiği, davalı tarafından davacıya cevabi ihtarnamenin █████/2023 tarihinde çekildiği, davacı tarafından sigortalısına █████/2023 tarihinde ödemenin yapıldığı, arabuluculuk sürecinin de █████/2024 tarihinde başladığı ve █████/2024 tarihinde son tutanağın düzenlendiği, mahkememizdeki davanın ise █████/2024 tarihinde ikame edildiği anlaşılmıştır. Zamanaşımı bağlamında dosya kapsamı dikkate alındığında tam kayıp hallerinde kararlaştırılan zaman limiti bitiminden 30 gün sonra kararlaştırılmış bir zaman limiti yok ise yükün taşıyıcı tarafından teslim alınmasından sonraki 60 ıncı günde zamanaşımının işlemeye başlayacağının ve 1 yıllık zamanaşımının bulunduğu anlaşılmıştır. Somut olay bakımından taşıma sözleşmesi ile kararlaştırılmış bir zaman limiti bulunmadığı anlaşılmakla yükün davalı taşıyıcı tarafından teslim alındığı █████/2022 tarihinden sonraki altmışıncı gün olan █████/2023 tarihinde zamanaşımının işlemeye başlayacağı anlaşılmıştır. Dolayısıyla zamanaşımı bitiş tarihi █████/2024 olup somut olayda █████/2024 tarihinde arabuluculuk süreci başlamış ve son tutanak tarihi itibariyle de mahkememizde dava ikame edilmiştir. Dolayısıyla davacının taleplerinin zamanaşımına uğramamış olduğu kanaati mahkememizde hâsıl olduğundan zamanaşımı itirazının reddine karar vermek gerekmiştir. HMK 124 bağlamında davaya kim bakımından devam edileceğine ilişkin yapılan değerlendirmede; Yargılama devam ederken davalı vekilinin █████/2025 tarihli dilekçesi ile davalı şirketin █████/2025 tarihinde kısmi bölünme yoluyla bazı faaliyetlerinin ... Şirketi’ne devredildiği bildirilmiştir. Dilekçede özetle; "... Şirketi (‘’...’’) Yönetimi tarafından alınan karar uyarınca,... bünyesinde yürütülmekte olan (i) yurtiçi karayolu taşımacılığı, yurtiçi depolama ve dağıtım faaliyetleri, otomotiv lojistiği faaliyetleri, (ii) uluslararası kara, hava, ve deniz taşımacılığı faaliyetleri, (iii) bu faaliyetlerin yürütüldüğü hizmet işletmesi ile ilgili tüm antrepolar ve bunlarla ilgili olarak gerekli tüm yetki, izin ve belgeleri kapsayan 3. ... İşletmesi; işbu dilekçemiz ekinde sunulan ... tarih ve ... ilan sıra numaralı Türkiye Ticaret Sicil Gazetesi ilanı (“Kısmi Bölünme”) ile ilan edildiği üzere diğer Müvekkil Şirket ... A.Ş.’ne devredilmiştir." şeklinde ifade edilmiş ve taraf değişikliği talep edilmiştir. Mahkememizce HMK 124 düzenlemesinin davacının seçimlik hakkına ilişkin olduğu ve TTK 179 düzenlemesinin ise alacaklıların haklarını korumaya yönelik icrai bir düzenleme olduğu dikkate alınarak davalı vekilinin talebinin reddine karar verilmiş ve seçimlik hakkını kullanmak üzere davacı tarafa süre verilmiştir. Davacı vekilince HMK 124 kapsamında mevcut davalı ... aleyhine davaya devam edileceği bildirilmiş ve bu bağlamda taraf değişikliği yapılmaksızın davaya devam edilmiştir. Davanın esası bakımından yapılan değerlendirmede;CMR Konvansiyonu'nun 17/1 maddesinde; "Taşımacı, yükü teslim aldığı andan, teslim edinceye kadar, bunların kısmen veya tamamen kaybından ve doğacak hasardan sorumludur" şeklinde düzenleme yapılmıştır.CMR Konvansiyonu'nun 23/3 maddesinde; "Bununla beraber, tazminat, eksik brüt ağırlığın kilogramı başına 8.33 hesap birimini aşmayacaktır." şeklinde sınırlı sorumluluk üst limiti belirlenmiştir.CMR Konvansiyonu 29. Maddede ise; "1. Hasar, taşımacının kendi kötü hareketinden veya davaya bakan mahkemenin kararı ile isteyerek kötü harekete eşdeğer sayılan kusurundan ileri gelmiş ise taşımacı, sorumluluğunu kaldıran veya sınırlayan yahut da kanıt yükünü karşı tarafa yükleyen bu maddenin hükümlerinden yararlanamaz.2. Bilerek kötü hareket veya kusur taşımacının vekil veya çalışanları tarafından görevleri sırasında işlenmiş ise, aynı hüküm uygulanır. Bundan başka, böyle bir durumda adı geçen vekiller, çalışanlar ve diğer kişiler kişisel sorumlulukları yönünden 1 inci paragrafta belirtilen bu bölüm hükümlerinden yararlanamazlar." şeklinde düzenleme yapılarak sınırlı sorumluluğun istisnası düzenlenmiştir. Emsal mahiyetteki Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin ... E... K sayılı ilamında özetle; "III.MAHKEME KARARIMahkemece bozma ilamına uyularak dava dışı ... Ltd. Şti'ye ait gıda işleme makinelerinden oluşan emtianın, fuara katılım nedeniyle, Türkiye'den Almanya'ya taşınması ve Türkiye'ye geri getirilmesi için davalı .... A.Ş. ile anlaşıldığı, bu davalının işi davalı ... Tic. Ltd. Şti'ye aktardığı, dava dışı sigortalı gönderen ile 1 no.lu davalı akdi taşıyıcı / taşıma işleri komisyoncusu ... arasında akdedilen fuar taşıması / navlun sözleşmesi ile navlun faturasına ilişkin detay belgesinden anlaşıldığı üzere, ... taşımasında yükleme, istifleme ve sabitlemenin 1 no.lu davalı akdi taşıyıcı/taşıma işleri komisyoncusu tarafından üstlenildiği ve onun sorumluluğunda olduğu, taşıma konusu eşyaların araca yüklenmesi ve istiflenmesinde dava dışı gönderenin çalışanların yapmasının akdi taşıyıcı / taşıma işleri komisyoncusu 1 nolu davalı ...'ın sorumluluğunu kaldırmadığı, bu kişilerin taşıyıcının yardımcısı olarak hareket ettiklerinin söylenebileceği, dolayısıyla davalı taşıyıcıların fuar taşımasına konu eşyada oluşan zarardan müteselsilen sorumlu oldukları, fiili taşıyıcı 2. no.lu davalı ... tarafından CMR Senedine düşülen yükleme ve istiflemeden sorumlu olmadığına ilişkin kaydın, 1 no.lu davalı akdi taşıyıcı / taşıma işleri komisyoncusu ...'ın gönderene karşı yükleme, istifleme ve sabitlemeden sorumlu olduğuna ilişkin sözleşmeye etkisinin olmadığı, CMR senedine fiili taşıyıcı tarafından düşülen kaydın gönderen ile akdi taşıyıcı arasındaki sözleşme ile 2 no.lu fiili taşıyıcının gönderene karşı sorumluluğunda değişiklik oluşturmadığı, davalı taşıyıcıların fuar taşımasına konu eşyada oluşan zarardan müteselsilen sorumlu oldukları gerekçesiyle davanın kabulüne, 29.868,00 TL'nin dava tarihi olan 12.03.2013 tarihinden itibaren işletilecek ticari avans faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine karar verilmiş, hüküm davalılar vekillerince temyiz edilmiştir. IV. TEMYİZ İNCELEMESİ 1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme Dava, uluslararası kara taşımasıyla taşınan emtianın hasarlanması sebebiyle oluşan rücu'en tazminat istemine ilişkindir.2. İlgili Hukuk6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu 863 üncü ve 878 inci maddeleri.CMR Konvansiyonu'nun 17/4c maddesi.3. DeğerlendirmeDosyadaki yazılara, mahkemece uyulan bozma kararı gereğince hüküm verilmiş olmasına ve delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davalılar vekillerinin bütün temyiz itirazları yerinde görülmemiştir. V.SONUÇ: Davalılar vekillerinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA, " şeklinde karar verilerek avans faizi uygulanmasına hükmedilmiştir. Emsal mahiyetteki Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin ... E ... K sayılı ilamında özetle; "CMR Konvansiyonu'nun 23. maddesi ve devamı hükümler uyarınca, tazminatın yükün taşınmak üzere kabul edildiği yer ve zamandaki kıymetine göre hesaplanması gerektiği, hasar gören makinenin tam ağırlığı dikkate alınarak, kg başına 8.33 SDR hesap birimini aşmamak üzere, makinenin tam ağırlığının karar tarihine en yakın SDR kuruna göre TL karşılığı bulunmak suretiyle sınırlı sorumluluk kapsamında davalıların sorumlu olacağı tazminat tutarının belirlenip," şeklinde karar verilmiştir.Davalı taşıyıcı tarafından taşımacılık işinin gerçekleştirildiği ... plakalı tırın Almanya'dan hareketle Türkiye'ye gelirken Romanya'da yoldan çıkarak nehre uçmak suretiyle trafik kazası geçirdiği ve taşıdığı emtianın tamamen zarara uğradığı anlaşılmıştır. Tüm dosya kapsamı bir bütün olarak incelendiğinde; davalı taşıyıcının sorumluluğundayken taşıma yapılan tırın nehre uçması sonucu taşınan emtianın tamamen zarar gördüğü dosya kapsamındaki delillerden ve bilirkişi raporundan anlaşılmıştır. Söz konusu hasarın oluşma şekli itibariyle taşıyıcının sorumluluğunu kaldıracak herhangi bir hâl olmadığı ve CMR Konvansiyonu'nun 29. Maddesinde belirtilen taşıyıcının bilerek kötü hareketi ya da ağır kusurunun bulunduğuna ilişkinde dosyada herhangi bir delil bulunmamaktadır. Bu bağlamda CMR 23 uyarınca davalının sınırlı sorumluluk kapsamında sorumluluğunun bulunacağı kanaati mahkememizde hâsıl olmuştur. Her ne kadar bilirkişiler tarafından rapor tarihine en yakın kur üzerinden hesaplama yapılmış olsa da CMR 23/7 uyarınca karar tarihine en yakın kur dikkate alınarak hesaplama yapılması gerekmektedir. Bu bağlamda █████/2026 tarihinde TCMB tarafından SDR/TRY kuru 62.5291 TL olarak açıklanmış olup 5.164,60 SDR karşılığı 322.937,78 TL olmak ile birlikte taleple bağlılık ilkesi doğrultusunda davacının talebinin kabulü ile 319.946,45 TL üzerinden ödeme tarihinden itibaren başlayacak avans faizi ile birlikte davanın kabulüne karar vermek gerekmiştir. HÜKÜM : Ayrıntısı ve gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere : Davanın KABULÜNE,1-319.946,45 TL'nin █████/2023 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 2-Karar tarihi itibariyle 492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 21.855,54 TL harçtan peşin ve tamamlama harcı olarak alınan toplam 5.463,90 TL'nin mahsup edilerek bakiye 16.391,64 TL harcın davalıdan alınarak hazineye irat kaydına,3-6325 Sayılı Yasa'nın 18/A-14 maddesi ile Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği'nin m.26 hükmüne göre Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 3.600 TL arabuluculuk ücretinin davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,4-Davacı tarafından yatırılan 5.463,90 TL peşin ve tamamlama harcı, 427,60 TL başvuru harcı gideri toplamı olan 5.891,50 TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,5-Davacı kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden, yürürlükte olan A.A.Ü.T. gereğince dava değeri olan 319.946,45 TL üzerinden hesaplanan 51.191,43 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,6-Davacı tarafından yapılan 209,00 TL tebligat, posta gideri ile 15.000,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 15.209,00 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,7-Taraflarca yatırılan gider ve delil avansından arta kalan kısmın karar kesinleştiğinde HMK.m.333 hükmü uyarınca ilgili tarafa iadesine,Dair; taraf vekillerinin yüzüne karşı verilen gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık süre içinde mahkememize veya bulunulan yer asliye ticaret mahkemesine dilekçe ile başvurmak koşuluyla İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere karar verildi. █████/2026Katip e-imzalıdır Hakim e-imzalıdır