istanbul 14. asliye ticaret mahkemesinde görülen, kambiyo senetlerinden kaynaklanan menfi tespit davasında, 20.000 ve 30.000 usd bedelli bonolardaki imza inkarı iddiaları, çelişkili bilirkişi raporları ve icra takibi üzerindeki ihtiyati tedbir kararı.

İstanbul 14. Asliye Ticaret Mahkemesinde görülen, kambiyo senetlerinden kaynaklanan menfi tespit davasında, 20.000 ve 30.000 USD bedelli bonolardaki imza inkarı iddiaları, çelişkili bilirkişi raporları ve icra takibi üzerindeki ihtiyati tedbir kararı.

Özet: Bu menfi tespit davasında davacı, kendisine ait olmadığını iddia ettiği ve hakkında icra takibi başlatılan kambiyo senetlerindeki imzalar nedeniyle borçlu olmadığının tespitini ve icra veznesindeki paranın alacaklıya ödenmemesi için ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep etmiş; davalı ise davacının derdest imza inkarı davası bulunduğundan işbu davayı açmakta hukuki yararı olmadığını savunmuştur, yargılama sürecinde alınan bilirkişi raporları ise incelenen bonolar üzerindeki imzaların davacıya ait olup olmadığı konusunda kısmen benzerlikler bulunmakla birlikte kesin bir belirleme yapamamış veya farklı sonuçlar ortaya koymuştur.

T.C.

İSTANBUL

14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : ███████ Esas

KARAR NO : ████████

DAVA : Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : █████/2023

KARAR TARİHİ : █████/2026

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

Davacı Vekilinin Mahkememize Tevzi Edilen Dava Dilekçesinde Özetle; Davalı tarafından müvekkili aleyhine .... İcra Dairesi'nin 2019/... sayılı icra dosyasına dayanak olan; █████/2018 düzenleme tarihli, █████/2019 ödeme tarihli, 20.000,00-USD bedelli bono nedeniyle icra takibi başlatıldığını, icra takibine konu bono üzerindeki imzanın müvekkiline ait olmadığını, bununla birlikte müvekkilinin █████/2018 düzenleme tarihli 30.000,00-USD bedelli ve █████/2018 düzenleme tarihli 20.000,00-USD bedelli bonolardan dolayı borçlu olmadığı gerekçesi ise .... İcra Hukuk Mahkemesi'nin 2022/... esas sayılı dosyasının ikame edildiğini, işbu dosyada bonolardaki imzaların müvekkiline ait olmadığını bildirir raporlar alındığını, icra mahkemeleri kararları kesin hüküm oluşturmadığından işbu davanın ikame edildiğini, diğer yandan icra veznesine yatacak olan paranın karşı yana ödenmemesine ilişkin ihtiyati tedbir kararı verilmesi gerektiğini iddia ederek; davanın ve tedbir taleplerinin kabulünü, müvekkilinin .... İcra Dairesi'nin 2019/... sayılı dosyasında borçlu olmadığının tespitini, davalının %20'den aşağı olmamak üzere kötüniyet tazminatına hükmedilmesini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalıya bırakılmasını talep ve dava etmiştir.

Davalı Vekilinin Mahkememize Sunmuş Olduğu Cevap Dilekçesinde Özetle; Davacının .... İcra Müdürlüğü'nün 2019/... esas sayılı dosyasındaki takibe karşı .... İcra Mahkemesi'nin 2019/... sayılı dosyası ile imza inkarına dayalı itirazda bulunduğunu, işbu dosyanın derdest olduğunu, bozma öncesi yargılama neticesinde imzaların davacıya ait olmadığının tespit edildiğini ancak bozma sonrasında herhangi bir kanaat içeren neticeye varılmadığını, diğer yandan takipte teminatın █████/2019 tarihinde yatırıldığını, yani tedbirin zaten 2.5 seneye yakın süredir durdurulmuş olduğunu, son olarak davacının menfi tespit davası ile elde edebileceği sonucu derdest imza inkarı davası ile de elde ettiğinden davacının işbu davayı ikame etmesinde hukuki yararının bulunmadığını iddia ederek; davanın dava şartı yokluğundan usulden reddini talep etmiştir.

İhtiyati Tedbir; Davacı dava dilekçesinde icra veznesine yatan/yatırılacak olan paranın alacaklıya ödenmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep ettiği, mahkememizin █████/2023 tarihli ara kararı ile %20 teminat şartı ile ihtiyati tedbir talebinin kabulüne karar verilmiştir.

.... İcra Müdürlüğü'nün 2019/... (2022/...) Sayılı İcra Dosyasının İncelemesinde; Alacaklı tarafından borçlu aleyhine 50.000,00-USD asıl alacak, 268,49-USD işlemiş faiz ve 150,00-USD komisyon alacağı olmak üzere toplam 50.418,49-USD borcun ödenmesi amacıyla █████/2019 tarihinde icra takibi başlatıldığı, borçluya çıkartılan ödeme emrinin █████/2019 tarihinde tebliğ edildiği ve takibin kesinleştiği, █████/2022 tarihli tensip zaptı ile; .... İcra Hukuk Mahkemesi'nin █████/2021 tarih .... sayılı ilamı gereği takibin durdurulmasına karar verildiği, yine █████/2023 tarihli tensip zaptı ile icra veznesindeki paranın alacaklıya ödenmemesine karar verildiği görülmüştür.

Adli Tıp Kurumu Baklanlığı Fizik İhtisas Dairesi'nin █████/2025 Tarihli Raporunda Özetle; "İnceleme konusu senetlerde yer alan borçlu imzaları ile ... ...'ın mukayese imzaları arasında imzanın bitiriliş hareketleri bakımından kısmi benzerlik görülmekle birlikte; söz konusu imzaların basit tersimli olması nedeniyle ... ...'ın eli ürünü olup olmadığı yönünde daha ileri bir tespite gidilemediği" görüş ve kanaatine varılmıştır.

Adli Belge İnceleme Uzmanlarından Oluşan 3 Kişilik Bilirkişi Heyetinin █████/2025 Tarihli Raporunda Özetle; "15.09.2019 vadeli 20.000-USD bedelli senet altındaki ... adına atılı 2 borçlu

imzasının ...’ın imza ve yazı örnekleriyle göstermiş olduğu benzer unsurlar nedeniyle ...’ın eli ürünü olduğu, mevcut farklılıkların imza değiştirme belirtisi olarak

değerlendirilmesi gerektiği, 15.10.2019 vadeli 30.000-TL bedelli senet altındaki ... adına atılı 2 adet borçlu

imzasında da bitiriliş kısmında kısmen benzer unsurlar görülmüş ise de gerek bu benzerliklerin

nitelik ve niceliği, gerekse yazıların farklılık göstermesi nedeniyle ...’ın eli ürünü

olup olmadığı konusunda kesin bir belirleme yapılamadığı" görüş ve kanaatine varılmıştır.

Adli Belge İnceleme Uzmanlarından Oluşan 3 Kişilik Bilirkişi Heyetinin █████/2026 Tarihli Ek Raporunda Özetle; "İnceleme konusunu oluşturan 15.01.2018 düzenleme tarihli 2 adet senet aslı ön yüzde yer alan borçlu imzaları ile ...’a ait örnek imzaların göstermiş oldukları işleklik dereceleri, alışkanlıkları, tersim, istif, meyil, seyir, sürat, istikamet, tazyik gibi grafolojik ve grafometrik özellikleri bakımından birbirlerine kıyasen benzer yapı ve görünümde imzalar olması nedeniyle 15.01.2018 düzenleme tarihli 2 adet senet aslı ön yüzde yer alan borçlu imzalarının ...’ın eli ürünü olduğu, diğer bir ifadeyle inceleme konusunu oluşturan 15.01.2018 düzenleme tarihli 2 adet senet aslı ön yüzde yer alan borçlu imzalarının ... tarafından imzalandığı" görüş ve kanaatine varılmıştır.

DELİLLER:

-.... İcra Müdürlüğü'nün 2019/... (2022/...) sayılı icra dosyası

-.... İcra Hukuk Mahkemesi'nin 2019/... esas sayılı dosyası

-Tarafların beyan ve dilekçeleri

-Davacıya ait imza asıllarını içerir bir kısım evrak asılları

-Bilirkişi raporları

-ATK raporu

-Tüm dosya kapsamı

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, senetten kaynaklanan menfi tespit istemine ilişkindir.

Gerçekte var olmayan bir borç ya da geçersiz bir hukuki ilişki nedeniyle icra takibine maruz kalması muhtemel olan veya icra takibine maruz kalan bir kimsenin (borçlunun) gerçekte borçlu bulunmadığını ispat için açacağı dava, menfi tespit olarak adlandırılmaktadır.

2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu(İİK)'nun “Menfi tespit ve istirdat davaları” başlıklı 72. maddesi:“Borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını ispat için menfi tespit davası açabilir.” düzenlemesini içermektedir.

Anılan maddeden anlaşıldığı üzere borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını ispat için menfi tespit davası açabilir ve takip konusu alacağın borçlusu olmadığının tespiti isteyebilir.

Borçlu, belirtilen şekilde takipten önce veya sonra alacaklıya karşı bir menfi tespit davası açar; bu davayı kazanırsa, hakkındaki icra takibi iptal edilir ve borcu ödemekten kurtulur.

Somut uyuşmazlıkta, davacı, icra takibinden sonra iki adet bono niteliğindeki senet için imza inkarına dayalı menfi tespit davası açmıştır. Yargıtay, HGK, █████/2022 tarih, 2019/(19)11-674 E. ████████K. sayılı ilamının "Menfi tespit davasında ispat yükü, kural olarak davalı alacaklıya düşer. Davacı (borçlu), davalının (alacaklının) varlığını iddia ettiği hukukî ilişkiyi (meselâ borcu) sadece inkâr etmekle yetinmekte ise, yani bu hukukî İlişkinin (borcun) hiç doğmadığını ileri sürmekte ise ispat yükü davalıya düşer. Çünkü hukukî ilişkinin (borcun) varlığını iddia eden davalı olduğu için, ispat yükü davalı alacaklıya düşer (6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) m. 190; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK) m.6). Fakat, menfi tespit davasını açan davacı (borçlu), davalının (alacaklı) varlığını iddia ettiği hukukî ilişkinin hiç doğmadığını iddia etmeyip, bilakis bu ilişkinin doğduğunu bildirerek başka bir nedenle hukukî ilişkinin geçersiz olduğunu veya son bulduğunu ileri sürmekte ise bu iddiayı ispat yükü TMK’nın 6. maddesi gereğince davacıya düşer. Örneğin; alacaklının dayandığı senedin karşılıksız olduğunu ispat yükü, davacıya (borçluya) düşer. Bunun gibi, davacı (borçlu), davalının (alacaklının) iddia ettiği alacağın ödeme, ibra ve takas gibi bir nedenle son bulduğunu ileri sürerse, bu iddiayı ispat yükü de davacı borçluya düşer (Kuru-El Kitabı, s.370 ilâ 372)." şeklindeki gerekçe içerikleri ile Yargıtay 11. HD, █████/2024 tarih, █████████E., █████████K. sayılı ilamı ile onanmasına karar verilen İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. HD, █████/2022 tarih, ████████ Esas, ████████ Karar sayılı ilamının "Kural olarak, imzası inkar edilmeyen senetlere karşı açılan menfi tespit davasında ispat yükü davacı borçludadır. Ancak senetteki imzanın borçluya ait olduğunu ispat külfeti senet elinde olup, takibe başlayan ve imzasının borçluya ait olduğunu iddia eden alacaklıya aittir. (Yargıtay HGK’nın ███████-259 Esas,███████ Karar sayılı kararı)." şeklindeki emsal kararı gözetildiğinde uyuşmazlık yönünden ispat yükünün alacaklı davalıda olduğu anlaşılmıştır.

İcra Hukuk Mahkemesinde nihai olarak takibin durdurulmasına karar verilmiş ise de takip hukuku yönünden ortaya çıkan sonucun maddi anlamda kesin hüküm etkisi bulunmadığından, Mahkememizi bağlamadığından, davacının genel mahkemede menfi tespit davası açmasında hukuki yarar bulunduğundan yargılamaya devam olunmuştur.

Takip konusu edilen senetlerde davacıya ait olan imzalar hem İcra Hukuk Mahkemesinde hem de Mahkememizde bilirkişi incelemelerine konu edilmiştir. İçerik ve sonuçları itibariyle kesin tespit bulunmadığından nihai olarak raporlar arasındaki çelişki giderilecek şekilde bilirkişi heyetine dosya tevdi edilmiş, görevlendirme kapsamı net bir şekilde belirtilmiş ve █████/2025 tarihli kök rapor hükme esas alınmıştır. İş bu raporda 20.000,00 Dolarlık senet yönünden imzanın davacının eli ürünü olduğu, tespit edilmiş, sonuç kanaat için diğer raporlardan ayrılan yön olarak benzerliklerin dikkate alınmadığı tespit edilmiş, 30.000,00 Dolarlık senet yönünden ise imzanın teşhise elverişli nitelik ve nicelikte olmadığından kesin bir belirleme yapılamadığı gerekçeli olacak şekilde net bir kanaatle bildirilmiştir. Bu rapor üzerine davalı itirazlarının değerlendirilmesi için alınan ek raporda 30.000,00 Dolarlık senet yönünden kanaat değiştirilmiş ise de gerekçesi ortaya konulamamış, bu senet yönünden kök raporda verilen kanaatin aksinin neden kabul edildiği somut verilerle ortaya konmadığından, davacının değişik imza kullanımının tek başına kabule elverişli olmadığı da gözetilerek hükme esas alınmamıştır. Dolayısıyla raporlar arasındaki çelişkiyi gideren, denetime ve hükme elverişli olan, görseller ve varılan kabul gerekçesi barındıran, diğer raporlardan ayrılan yönleri açıklayıp sonuç kanaati ortaya koyan █████/2025 tarihli kök rapor hükme esas alınmakla davacının eli ürünü olduğu net bir şekilde tespit edilmeyen 30.000,00-USD bedelli bono nedeniyle ispat yükünü yerine getirmeyen davalı durumuna göre, davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine; davacının eli ürünü olduğu tespit edilen 20.000,00 Dolarlık senet yönünden ise davanın reddine karar vermek gerekmiştir.

30.000,00-USD bedelli bono nedeniyle imza itirazı kapsamında imzanın davacıya ait olup olmadığı yönünde kesin bir kanaat bildirilemediğinden davacının tazminat talebinin reddine; 20.000,00-USD bedelli bono yönünden Mahkememizce verilen tedbir ile takip dosyasına yatacak paranın alacaklıya ödenmemesine karar verilmiş ise de bu tedbirin .... İcra Mahkemesinin durdurma kararı karşısında sonuca etkili olmaması ve yasal şartları taşımaması nedeniyle davalının tazminat talebinin reddine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

HÜKÜM: Gerekçesi Yukarıda Ayrıntılı Açıklandığı Üzere;

1-Davanın Kısmen Kabulü ile;

a-.... İcra Müdürlüğünün 2019/... Esas sayılı takip dosyasına konu edilen, keşidecisinin davacı, lehtarının davalı, █████/2018 düzenleme tarihli, █████/2019 ödeme tarihli, 30.000,00-USD bedelli bono nedeniyle davacının davalıya BORÇLU OLMADIĞININ TESPİTİNE,

b-30.000,00-USD bedelli bono nedeniyle imza itirazı kapsamında imzanın davacıya ait olup olmadığı yönünde kesin bir kanaat bildirilemediğinden davacının tazminat talebinin Reddine,

c-.... İcra Müdürlüğünün 2019/... Esas sayılı takip dosyasına konu edilen, keşidecisinin davacı, lehtarının davalı, █████/2018 düzenleme tarihli, █████/2019 ödeme tarihli, 20.000,00-USD bedelli bono yönünden davanın Reddine,

d-20.000,00-USD bedelli bono yönünden Mahkememizce verilen tedbir ile takip dosyasına yatacak paranın alacaklıya ödenmemesine karar verilmiş ise de bu tedbirin .... İcra Mahkemesinin durdurma kararı karşısında sonuca etkili olmaması ve yasal şartları taşımaması nedeniyle davalının tazminat talebinin Reddine,

2-Karar tarihi itibari ile alınması gereken 38.573,56-TL karar ve ilam harcından 4.906,11-TL peşin harç ve 11.166,20-TL ıslah harcı toplamı 16.072,31-TL harcın düşümü ile eksik kalan 22.501,25-TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irad kaydına, (█████/2023 Tarihi İtibariyle MB Efektif Satış 1,00-USD = 18,8228-TL)

3-Davacı tarafça yatırılan 179,90-TL başvuru harcı, 4.906,11-TL peşin harç ve 11.166,20-TL ıslah harcı olmak üzere toplam 16.252,21-TL harç bedelinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

4-Davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden, karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan 90.349,44-TL (kabul miktarı nazara alınarak) vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,

5-Davalı kendisini vekille temsil ettirdiğinden, karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan 60.2232,96-TL (red miktarı nazara alınarak) vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,

6-Davacı tarafından yapılan toplam 7.487,25-TL yargılama gideri kabul/ret oranına (%60 kabul) göre hesaplanarak 4.492,35-TL'sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, geri kalan yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,

7-Davalı tarafından yapılan toplam 22.500,00-TL yargılama gideri kabul/ret oranına (%40 ret) göre hesaplanarak 9.000,00-TL'sinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, geri kalan 13.500,00-TL yargılama giderinin davaLI üzerinde bırakılmasına,

8-Taraflarca yatırılan ve kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde resen ilgilisine iadesine,

Dair, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık yasal süresi içerisinde Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu kabil olmak üzere verilen karar alenen okunup usulen anlatıldı. █████/2026

Katip ... Hakim ...

e-imza e-imza