Danıştay Dördüncü Dairenin feri müdahilin tek başına kanun yollarına başvurma hakkının bulunmadığına ve kararın düzeltilmesi talebinin reddine ilişkin ilkesel kararı.
Özet: Mevcut karar düzeltme istemlerini değerlendiren mahkeme, davalı idarenin talebini yasal düzeltme şartlarını taşımaması nedeniyle reddederken; davacı yanında feri müdahil olarak davaya katılan belediyenin talebini ise müdahilin davada taraf olmayıp yalnızca katıldığı tarafın yardımcısı konumunda bulunması, dolayısıyla asıl tarafın iradesine aykırı şekilde tek başına kanun yoluna gidemeyeceği gerekçesiyle incelenmeksizin geri çevirmiştir.
T.C.
D A N I Ş T A YDÖRDÜNCÜ DAİREEsas No : ████████Karar No : █████████KARARIN DÜZELTİLMESİNİİSTEYENLER : 1- (DAVALI) ... Valiliği VEKİLİ : Av. ... 2- (DAVACI YANINDA MÜDAHİL) ... Büyükşehir Belediye BaşkanlığıVEKİLİ : Av. ...KARŞI TARAF : (DAVACI) ... Yapı İnşaat Taahhüt Sanayi ve Ticaret Limited ŞirketiVEKİLİ : Av. ...İSTEMİN ÖZETİ : Danıştay Dördüncü Dairesinin █████/2024 tarih ve E:█████████, K:█████████ sayılı kararının, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 54. maddesi uyarınca düzeltilmesi istenilmektedir. SAVUNMANIN ÖZETİ : Karar düzeltme isteminin reddi gerektiği savunulmuştur. TETKİK HÂKİMİ :...DÜŞÜNCESİ : Davalı Tekirdağ Valiliği yönünden kararın düzeltilmesi isteminin reddine, davacı yanında müdahil Tekirdağ Büyükşehir Belediye Başkanlığı yönünden ise kararın düzeltilmesi isteminin incelenmeksizin reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince Tetkik Hâkimi ...'ın açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü :Davalı Tekirdağ Valiliğinin kararın düzeltilmesi istemi yönünden;2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 54. maddesinde, Danıştay tarafından verilen yargısal kararlar hakkında, bu maddede yazılı sebeplerle kararın düzeltilmesinin istenebileceği belirtilmektedir. Karar düzeltme dilekçesinde ileri sürülen iddialar, Kanunda belirtilen hallerden hiçbirine uymamaktadır.Davacı yanında müdahil Tekirdağ Büyükşehir Belediye Başkanlığının kararın düzeltilmesi istemi yönünden ise;2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesinde, bu Kanun'da hüküm bulunmayan ve madde metninde sayılan hallerde 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun uygulanacağı belirtilmiş, sözü edilen haller arasında “Üçüncü şahısların davaya katılması"na da yer verilmiştir. █████/2011 tarih ve 27836 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak █████/2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 450. maddesiyle 1086 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu yürürlükten kaldırılmış, aynı Kanun’un 447. maddesinin 2. fıkrasında ise, “Mevzuatta, yürürlükten kaldırılan 18/6/1927 tarihli ve 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununa yapılan yollamalar, Hukuk Muhakemeleri Kanununun bu hükümlerin karşılığını oluşturan maddelerine yapılmış sayılır.” hükmüne yer verilmiştir.6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Fer'i müdahale" başlıklı 66. maddesinde, "Üçüncü kişi, davayı kazanmasında hukuki yararı bulunan taraf yanında ve ona yardımcı olmak amacıyla, tahkikat sona erinceye kadar, fer'i müdahil olarak davada yer alabilir." ; "Fer’î müdahilin durumu" başlıklı 68. maddesinde, "Müdahale talebinin kabulü hâlinde müdahil, davayı ancak bulunduğu noktadan itibaren takip edebilir. Müdahil, yanında katıldığı tarafın yararına olan iddia veya savunma vasıtalarını ileri sürebilir; onun işlem ve açıklamalarına aykırı olmayan her türlü usul işlemlerini yapabilir." hükümlerine, 69. maddesinde ise, müdahilin de yer aldığı asıl davada hükmün taraflar hakkında verileceği düzenlemelerine yer verilmiştir. Ancak yine aynı Kanun'un 65. maddesiyle düzenlenmiş olan ve görülmekte olan bir davada, üçüncü bir kişinin, dava konusu olan şey ya da hak üzerinde bir hak sahibi olduğunu iddia ederek, davanın taraflarına karşı aynı mahkemede dava açması olarak düzenlenmiş olan asli müdahillik kurumu ise İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde bu şekilde bir idari davaya yer verilmemiş olması ve diğer hükümlerinde de asli müdahillik kurumuna yapılmış herhangi bir atıf olmaması nedeniyle idari yargılama sisteminde yer bulamamıştır.Yukarıda yer verilen Kanun hükümlerine göre; yargılama usulü açısından hakkında, müdahale talebinin kabulü kararı verilen ve müdahil sıfatı kazanan üçüncü kişinin, bununla taraf veya bir tarafın temsilcisi olmayacağı, sadece lehine müdahalede bulunduğu tarafın yardımcısı olduğu, davayı ancak katıldığı noktadan itibaren takip edebileceği, kendisinden önce yapılmış olan usul işlemlerinin tekrarlanmasını isteyemeyeceği kabul edilmiştir. Anılan hususlar müdahilin tek başına kanun yoluna başvurabilmesi açısından değerlendirildiğinde; böyle bir duruma olanak tanıyan açık bir hükmün bulunmadığı bilakis, müdahilin ancak yanında katıldığı tarafın işlem ve açıklamalarına aykırı olmayan usul işlemlerini yapabileceğinin kurala bağlandığı dikkate alındığında, davanın taraflarından olmayan, dava sonucunda hakkında hüküm kurulmayan ve ancak yanında katıldığı tarafa yardımcı olabilen müdahilin, yanında davaya katıldığı tarafın kanun yollarına başvurmaması durumunda, tarafın iradesine aykırı düşecek şekilde tek başına kanun yollarına başvurabilmesi hukuken mümkün değildir.Öte yandan, davaya müdahale kurumu, dava açma hakkı yerine kullanılan seçimlik bir hak olmadığı gibi açılmış bir davanın tarafının yerine geçilmesini sağlayan hukuki bir yol da değildir.Uyuşmazlıkta; Tekirdağ ili, Süleymanpaşa ilçesi, ... Mahallesinde devletin hüküm ve tasarrufu altında olan 59.500,00 m² yüzölçümlü dolgu alanının 460 m²'lik kısmının büfe ve çay bahçesi yapılmak suretiyle fuzulen işgal edildiğinden bahisle █████/2011-█████/2011, █████/2012-█████/2012, █████/2013-█████/2013 tarihleri arasındaki dönem için düzenlenen ecrimisil ihbarnamelerine yapılan itirazın reddi üzerine düzenlenen ... tarih ve ..., ... sayılı ve ...tarih ve ... sayılı toplam 75.200,53-TL tutarlı ecrimisil düzeltme ihbarnamelerinin iptali istemiyle açılan davada; davacının ecrimisile konu taşınmazın Tekirdağ Büyükşehir Belediye Başkanlığı ile kira sözleşmesine istinaden kullanıldığı yönündeki iddiası üzerine Mahkemesince, █████/2014 tarihinde davanın Tekirdağ Büyükşehir Belediye Başkanlığına ihbarına karar verildiği, bunun üzerine davacı yanında müdahilin █████/2014 tarihli davaya katılma talebinin kabul edilmesi sonrasında, Mahkemesince dava konusu işlemin iptaline karar verildiği, bu kararının Danıştay tarafından bozulduğu, Mahkemesince bozma kararına uyularak dava konusu işlemlerin 37.624,17-TL'lik kısmı yönünden davanın reddine, 37.576,36-TL'lik kısmı yönünden ise dava konusu işlemin iptaline karar verildiği, anılan kararın Danıştay Dördüncü Dairesinin █████/2024 tarih ve E:█████████, K:█████████ sayılı kararıyla onandığı, bu karara karşı davacı yanında müdahilin tarafından tek başına █████/2024 tarihli dilekçeyle kararın düzeltilmesi isteminde bulunulduğu anlaşılmaktadır.Bu durumda; yukarıda belirtilen hususlar birlikte incelenip değerlendirildiğinde, yanında katıldığı davacı tarafından kararın düzeltilmesi isteminde bulunulmamış olması karşısında; müdahilin, katıldığı tarafla birlikte hareket etme koşulunun gerçekleşmemiş olduğu sonucuna varıldığından, davacı yanında müdahilin karar düzeltme isteminin incelenmesine hukuken olanak bulunmamaktadır.Bu nedenle, davalı Tekirdağ Valiliğinin kararın düzeltilmesi isteminin reddine, oybirliğiyle davacı yanında müdahil Tekirdağ Büyükşehir Belediye Başkanlığının kararın düzeltilmesi isteminin ise incelenmeksizin reddine, oyçokluğuyla █████/2025 tarihinde karar verildi. (X) KARŞI OY: 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. Maddesinin atıf yaptığı 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Fer'i müdahale" başlıklı 66. maddesinde, "Üçüncü kişi, davayı kazanmasında hukuki yararı bulunan taraf yanında ve ona yardımcı olmak amacıyla, tahkikat sona erinceye kadar, fer'i müdahil olarak davada yer alabilir." "Fer’î müdahilin durumu" başlıklı 68. maddesinde, "Müdahale talebinin kabulü hâlinde müdahil, davayı ancak bulunduğu noktadan itibaren takip edebilir. Müdahil, yanında katıldığı tarafın yararına olan iddia veya savunma vasıtalarını ileri sürebilir; onun işlem ve açıklamalarına aykırı olmayan her türlü usul işlemlerini yapabilir." hükümlerine yer verilmiştir.Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun █████/2023 tarih ve 32201 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan █████/2023 tarih ve E:2021/4, K:2023/1 sayılı kararında, davaya müdahale müessesesi ayrıntılı olarak incelenmiş, bu yolun amacı açıklanmıştır. Kararda, davanın tarafı olmayan ancak yargılama neticesinde hak veya menfaati etkilenebilecek kişilere haklarını koruyabilmeleri ve savunabilmeleri açısından Mahkeme önünde hak arama hürriyetinin temin edilmesinin bu yolun amacı olduğu vurgulandıktan sonra, sonuçta, üçüncü kişinin davaya katılması konusunda İdari Yargılama Usulü Kanununun 31. maddesinin yollaması nedeniyle uygulanan Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunundaki düzenlemeler uyarınca müdahilin yanında katıldığı tarafın işlem veya açıklamalarına aykırı olmadığı sürece karara karşı tek başına kanun yollarına başvurabileceğine karar verilmiştir. Nitekim; Anayasa Mahkemesinin █████/2020 günlü, E:████████ esas sayılı kararıyla, "Dolayısıyla.... hukuk devleti ve adil yargılanma hakkı ilkeleri gereğince içtihat yoluyla istisnai durumlar öngörülebilmesine engel teşkil etmemektedir. Aksi yönde bir kabulün hukuki güvenlik ilkesinin öz değil sadece şekil itibarıyla korunması anlamına geleceği gibi temel görevi adaleti tesis etmek olan yargı mercilerinin varlık sebebiyle de bağdaşmayacağı açıktır." gerekçesine yer verilmiştir.Yukarıda yer verilen Kanun hükümlerine göre, üçüncü kişinin, görülmekte olan bir davaya taraflardan biri yanında katılabilmesi; davacı ya da davalı konumunda olmamasına karşın, tarafı olmadığı bir davanın sonucundan etkilenme olasılığının varlığı halinde mümkün olup, davaya müdahale yoluyla, hukuki yararı davanın sonucuna bağlı olan üçüncü kişinin, yanında katıldığı tarafla birlikte yargılamaya katkı sağlaması amaçlanmaktadır.Dosyanın incelenmesinden; davanın, Tekirdağ ili, Süleymanpaşa ilçesi, ... Mahallesinde devletin hüküm ve tasarrufu altında olan 59.500,00 m² yüzölçümlü dolgu alanının 460 m²'lik kısmının büfe ve çay bahçesi yapılmak suretiyle fuzulen işgal edildiğinden bahisle █████/2011-█████/2011, █████/2012-█████/2012, █████/2013-█████/2013 tarihleri arasındaki dönem için düzenlenen ecrimisil ihbarnamelerine yapılan itirazın reddi üzerine düzenlenen... tarih ve ..., ... sayılı ve ... tarih ve...sayılı toplam 75.200,53-TL tutarlı ecrimisil düzeltme ihbarnamelerinin iptali istemiyle açıldığı, davacı tarafından, dava konusu taşınmazın Tekirdağ Büyükşehir Belediye Başkanlığı ile imzalanan kira sözleşmesine istinaden kullanıldığı ileri sürülerek buna ilişkin bilgi ve belgenin dosyaya sunulduğu, Tekirdağ Büyükşehir Belediye Başkanlığınca da, ecrimisil tahakkuk ettirilen dava konusu alana ilişkin olarak mülkiyet iddiasıyla müdahil sıfatıyla davaya katılma talebinde bulunulduğu ve talebinin Mahkeme tarafından kabul edildiği anlaşılmaktadır.Bu durumda, bakılmakta olan davanın konusunun ecrimisil ihbarnamelerinin iptali istemi olduğu ve bu ihbarnamelere dava açma ehliyetine sadece adına ihbarname düzenlenilen davacının sahip olduğu dikkate alındığında, davanın sonucundan etkilenmesi ihtimali olan müdahil Tekirdağ Büyükşehir Belediye Başkanlığı'nın, dava kesin olarak sonuçlanıncaya kadar yargılamaya katkıda bulunabileceği, bu nedenle yanında müdahil olarak davaya katıldığı davacı tarafından kararın düzeltilmesi isteminde bulunulmasa dahi, tek başına kararın düzeltilmesini talep edebileceği düşüncesiyle; müdahilin karar düzeltme isteminin incelenmesi gerektiği oyuyla, Daire kararının istemin incelenmeksizin reddi yönündeki kısmına katılmıyoruz.