2942 sayılı kamulaştırma kanununun 10. maddesine dayalı irtifak hakkı bedel tespiti ve tescili davasında ilk derece kararını onayan istinaf ret kararı temyiz incelemesi.

2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesine dayalı irtifak hakkı bedel tespiti ve tescili davasında ilk derece kararını onayan istinaf ret kararı temyiz incelemesi.

Özet: Kamulaştırma Kanununun 10. maddesi uyarınca açılan irtifak hakkı bedelinin tespiti ve tescili davasında ilk derece mahkemesi davanın kabulüne karar vermiş, bu kararı hem davacı idare hem de bir kısım davalılar yüksek bedel, yanlış emsal, düşük değer kaybı gibi gerekçelerle istinaf etmiştir. Bölge Adliye Mahkemesi, taşınmazın sulanabilir tarım arazisi niteliğinde olduğunu, bilirkişi raporundaki değer tespitinin, uygulanan %10 objektif değer artışının ve değer düşüklüğü oranının yerinde olduğunu, 2018 yılı için belirlenen 35,96 TL/m² birim değerinin ve hesaplanan kamulaştırma bedelinin kanuna uygun olduğunu belirterek, her iki tarafın istinaf başvurularını esastan reddetmiştir. Davacı idare, istinaftaki itirazlarını tekrarlayarak kararı temyiz etmiştir.

5. Hukuk Dairesi █████████ E. , █████████ K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi

SAYISI : ████████ Esas, ████████ Karar

KARAR : Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ : ...(Adıyaman) 2. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : ███████ Esas, ████████ Karar

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda, İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı idare ve bir kısım davalılar vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekilince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Adıyaman ili, ... ilçesi, ... köyü 1 09... parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ile bu hakkın davacı idare adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar cevap dilekçesi sunmamıştır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare ve bir kısım davalılar vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1.Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın üçüncü sınıf tarla vasfında olduğunu, çok yüksek bir kamulaştırma bedeline hükmedildiğini, kapitalizasyon faiz oranı ve değer kaybı da yüksek gösterilerek yüksek oranda kamulaştırma bedeline hükmedildiğini, dava konusu parsele daha uygun parsellerin dava konusu taşınmazın bulunduğu bölgeden seçilerek emsal alınması gerektiğini, davacı kurum lehine vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiğini ileri sürerek istinaf yoluna başvurmuştur.

2.Bir kısım davalılar vekili istinaf dilekçesinde özetle; keşif sonrası bilirkişi raporları ile söz konusu alan üzerinde hiçbir şey ekili olmadığı gerekçesiyle değersiz münavebe ürünlerinin uygun görüldüğünü, kamulaştırma alanı dışında kalan alanın değer kaybının çok düşük alındığını, objektif değer azalışının bilimsel verilere dayanmadan eksik hesaplandığını, davanın açıldığı tarih esas alınarak değerlendirme yapılması gerekirken 2017 yılı verilerinin esas alınmasının hatalı olduğunu, dava konusu taşınmazın ana yola kara yoluna mesafesi ve Organize Sanayi Bölgesine yakınlığı dikkate alınarak %100 objektif değer artışı verilmemesinin hatalı olduğunu, metrekare bedelinin çok düşük hesaplandığını, taşınmazın arsa vasfında olduğunu, arazinin tamamının kullanılmaz hale geldiğini, arazinin tamamının kamulaştırılması gerekirken eksik inceleme ile el atılan yer yönünden karar verilmesinin hatalı olduğunu ileri sürerek istinaf yoluna başvurmuştur.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazın sulanabilir tarım arazisi niteliğinde olduğu, bilirkişi kurulunca 2018 yılı verilerine göre ve sulanabilir tarım arazisi niteliğindeki taşınmaza net gelirine göre değer biçilmesinin ve belirtilen taşınmaz özellikleri dikkate alınarak %10 oranında objektif değer artışı uygulanmasının yerinde olduğu, taşınmazın geometrik durumu, yüzölçümü ve enerji nakil hattının güzergahı dikkate alındığında raporda takdir edilen değer düşüklüğü oranına dair tespitlerin de dosya kapsamına uygun bulunduğu, davaya konu taşınmaz bakımından netice itibarıyla metrekare birim değeri olarak 2018 dava yılı için 35,96 TL/m² tespit edilip kamulaştırma bedelinin hesaplandığı, bu bedele kanunun öngördüğü şekilde yasal faiz uygulandığı ve dava konusu taşınmazda irtifak hakkı tesis ve tesciline karar verilmesinin uygun bulunduğu, İlk Derece Mahkemesi tarafından kurulan hükmün ve yapılan yargılamanın usul ve kanuna, Yargıtay yerleşik içtihatlarına uygun olduğu anlaşıldığından davacı ve bir kısım davalılar vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme

Uyuşmazlık, temel olarak davacı idare ile davalı tapu malikleri arasındaki kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca net geliri esas alınarak değer biçilmesi ve aynı Kanun'un 11 inci maddesinin son fıkrası uyarınca taşınmazın niteliği, tamamının yüzölçümü, geometrik durumu ve enerji nakil hattı güzergahı dikkate alınarak değer düşüklüğü oranı belirtilmek suretiyle irtifak hakkı karşılığının tespit edilmesi yerindedir.

3. Dava konusu taşınmazın hükme esas alınan bilirkişi kurulu raporunda belirtilen özelliklerine ve dosya kapsamına göre uygulanan kapitalizasyon faiz oranı ve objektif değer artış oranı uygun görülmüştür.

4. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin ... numaralı başvuru sonucu verilen 23.10.2018 tarihli kararı ve Anayasa Mahkemesinin █████████ başvuru numaralı, 01.06.2019 tarihli ve 30791 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan kararı da göz önüne alınarak, davanın niteliği gereği davacı idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesinde hukuka aykırı bir yön görülmemiştir.

5. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davacı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davacı idareden peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

05.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.