Bursa BAM Hukuk Dairesinin, ticari hizmet sözleşmesinden kaynaklı çek borcuna yönelik menfi tespit davasında ispat yetersizliğiyle reddedilen ilk derece mahkemesi kararına ilişkin istinaf incelemesi.
Özet: Davacı, ticari ilişkiden kaynaklanan cari hesap alacağı iddiasıyla çeklere dayalı icra takibine karşı açtığı menfi tespit davasının, ilk derece mahkemesince davacının takas/mahsup iddiasını ispatlayamaması ve davalının yemini yerine getirmesi gerekçesiyle reddedilmesi üzerine, bilirkişi raporu, davalının defter sunmaması ve ispat usulüne aykırılık iddialarıyla kararın kaldırılarak kendi davasının kabulünü talep ederek istinaf yoluna başvurmuştur.
T.C. BURSA BAM .. HUKUK DAİRESİ
T.C.BURSABÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ .HUKUK DAİRESİDOSYA NO : .KARAR NO :.T Ü R K M İ L L E T İ A D I N Aİ S T İ N A F K A R A R IBAŞKAN : ... (...)ÜYE : ... (...)ÜYE : ... (...)KATİP : ... (...)İNCELENEN KARARINMAHKEMESİ : BURSA ...ASLİYE TİCARET MAHKEMESİTARİHİ : NUMARASI : DAVACI : ... - .DAVALI : ... .İHBAR OLUNAN : ... - ... .DAVANIN KONUSU : Menfi Tespit (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)KARAR TARİHİ : .KARAR YAZIM TARİHİ : .Bursa ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin .... Karar sayılı kararının istinaf incelemesi neticesinde; TALEP :Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı ile müvekkili arasında ticari ilişki bulunduğunu, alım satım ilişkisi kapsamında iade edilen çeklerden dolayı icra takibi yapıldığını, cari hesap ekstresine göre davalının müvekkiline ödenmemiş borcu bulunduğunu, davalının 182.500,00 TL çek alacağı bulunmasına karşılık, davacıya 10.11.2015 tarihine kadar ödemesi gereken 252.216,82 TL borcu bulunduğunu, bakiye alacaklarının 69.716,82 TL olduğunu, iade edilen çekler bahane edilerek haksız takip yapıldığını ileri sürerek, davalıya borçlu olmadıklarının tespitini, Bursa .... İcra Müdürlüğünün.... sayılı takiplerin iptalini, kötüniyet tazminatının tahsilini talep ve dava etmiştir.Davalı vekili, menfi tespit davası açılması için gereken bir yıllık zamanaşımı süresinin dolduğunu, çeklerin ticari ilişki kapsamında verildiğini davacının ispatlayacağını, kambiyolarda mücerretlik ilkesinin bulunduğunu, senede karşı iddiaların senetle ispatlanması gerektiğini, davacının borçlu olduğunu ikrar ettiğini belirterek, davanın reddini, icra inkar tazminatının tahsilini istemiştir.KALDIRMA KARARINDAN SONRA İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:Mahkemece yapılan yargılama sonucunda; yapılan yargılama ve toplanan delillerden; Bursa .... Hukuk Dairesinin... K. sayılı ilamında da belirtildiği üzere davacı taraf, cari hesaptan kaynaklanan alacağına dayanarak, davalının çeke dayalı icra takiplerinden dolayı takas mahsup kapsamında menfi tespit istemli dava açtığı, davacının takas mahsuba dayalı alacağını ispatlaması gerektiği, davacı defterlerinin dayanak belgelerle doğrulanmadığı sürece tek başına delil olarak kabul edilemeyeceği, dava dilekçesinde münhasıran davalı defterine de dayanılmadığı, davacının dava dilekçesinde yemin deliline dayanıldığı, davacının 24.12.2021 tarihli yemin metnini sunduğu, davalının duruşmaya gelerek yemini yerine getirdiği anlaşılmakla ispatlanamayan "davanın reddine" karar verilmiştir.Karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; Dosyada alınan bilirkişi raporu uyarınca müvekkilinin davalıya borçlu olmadığı hatta alacağının bulunduğunun tespit edildiğini, davalı tarafın tebliğe rağmen ticari defterlerini incelenmek üzere mahkemeye sunmadığını, dava dilekçemizde her iki tarafın ticari defterlerine dayanıldığının açıkça belirtildiğini, münhasıran davalı defterlerine dayanılmadığı gerekçesiyle davanın reddinin açıkça usul ve yasaya aykırılık teşkil ettiğini, gerekçeli kararda müvekkilinin ticari kayıtlarının somut belgelerle ispatlanamadığı belirtilmiş ise de 02.03.2022 tarihli dilekçe ekinde bulunan belgede davaya konu çeklerin davalının çalışanı ... tarafından teslim alındığının açıkça belli olduğunu, yerel mahkemenin bu belgeyi de dikkate almadan davayı reddettiğini belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılarak davanın kabulüne karar verilmesini talep etmiştir.DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ:Dava, çeklere dayalı icra takibinden kaynaklanan menfi tespit istemine ilişkindir.İlk derece mahkemesince, davanın reddine karar verilmiş olup, karara karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.İnceleme, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.Mahkemece ilk olarak yapılan yargılamada ....sayılı kararı ile "davanın kabulüne, Bursa . İcra Müdürlüğünün... sayılı takip dosyalarından dolayı borçlu olmadığının tespitin" şeklinde karar verildiği verilen kararın taraflarca istinaf edilmesi üzerine dairemizin █████████ E.-████████ K. sayılı ilamı ile "kararın kaldırılmasına " karar verildiği, mahkemece dosyanın yeniden esasa kaydı yapılarak yapılan yargılama sonucunda, dava dilekçesinde münhasıran davalı defterine de dayanılmadığı, davacının dava dilekçesinde yemin deliline dayanıldığı, davacının 24.12.2021 tarihli yemin metnini sunduğu, davalının duruşmaya gelerek yemini yerine getirdiği anlaşılmakla ispatlanamayan "davanın reddine" karar verildiği anlaşılmıştır.Dava sırasında 6100 sayılı HMK'nın 222. maddesinin üçüncü fıkrasında 7251 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 23. maddesi ile değişiklik yapılmış ve söz konusu düzenleme sonrası usulüne uygun tutulan ticari defter ve kayıtların sahibi lehine delil olabilmesini sağlayan koşullar arasında ticari defterlerin ibraz edilmemesi hali de yasaya eklenmiştir. Usul hukukunda derhal uygulanırlık ilkesi bulunduğundan yapılan değişikliğin eldeki davaya uygulanması gerekir.HMK 222. maddesi 7251 SY ile değiştirilerek 22.07.2020 tarihinde yürürlüğe girmiştir. İlk derce mahkemesi tarafından ilk karar HMK 222. maddesinin yürürlüğe girmesinden önce verilmiştir. Bu halde mevcut davada yeni yasa hükmüne göre usulüne uygun ihtarat yapılmamış olması nedeniyle verilen karar Kanun değişikliği nedeniyle yanlış olmuştur.Zira HMK 222 maddesindeki değişiklik usule mi maddi hukuka mı ilişkin olduğu hususunda Yargı ve Doktrinde birlik olmadığı, ancak günümüz itibarıyla usulüne ilişkin olduğu hususunda baskın görüş oluştuğundan ve dairemizin de hükmün usul hükmü olduğu ve derhal uygulanması gerektiği değerlendirilmektedir.Bu durumda, mahkemece davalı adına ticari defter ve belgelerini sunmak veya nerede olduklarını bildirmek üzere usulüne uygun şerh içeren tebligat çıkarılarak ve davalıya HMK'nın değişik 222 maddesine göre usulüne uygun ihtarat yapılarak ve kesin sürede ibraz edilmemesinin sonuçları hatırlatılarak sunulduğu takdirde incelenerek, sunulmadığı takdirde HMK 222 maddesi neticesinde ortaya çıkacak sonuca göre dosya kapsamı deliller ile iddia ve savunma doğrultusunda bir karar verilmesi gerekirken eksik ve usule aykırı inceleme sonucu oluşan kanaate göre karar verilmesi yerinde görülmemiştir.Öte yandan deliller toplanıp son çare olan yemin delili hatırlatılacağından bu eksiklikler tamamlanmadan yapılan yemin sonuç doğrumayacaktır.Açıklanan bu gerekçelerle; davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile kararının açıklanan gerekçeler doğrultusunda kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince; dosyanın mahkemesine iadesi karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Yukarıda açıklanan gerekçe ile; 1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜ ile; Bursa .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin... Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA, 2-HMK 353/1-a-6 maddesi gereğince davanın yeniden görülmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine İADESİNE, 3-Davacı tarafından peşin olarak yatırılan istinaf karar harcının, istek halinde yatırana iadesine, 4-Yapılan istinaf yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesi tarafından verilecek olan esas kararda dikkate alınmasına, 5-Kararın tebliği ve harç işlemlerinin ilk derece mahkemesi tarafından yerine getirilmesine, Dair dosya üzerinden yapılan inceleme sonucu oy birliği ile kesin olarak karar verildi. █████/2025 ...Başkan...¸e-imzalıdır Üye... ¸e-imzalıdır Üye...¸e-imzalıdır ...Katip... ¸e-imzalıdır