Kadastro öncesi nedene dayalı tapu iptali ve tescil davasında, zilyetliğin süre ve niteliği, taşınmazın zilyetlikle kazanılabilirliği ve hava fotoğrafları eksik araştırıldığından bozma kararı.
Özet: Kadastro öncesi nedene dayalı tapu iptali ve tescil davasında, mahkemenin davacılar lehine verdiği kararın, taşınmazın zilyetlikle edinime elverişliliği, zilyetliğin süresi ve niteliği, eski mahkeme kararlarının değerlendirilmesi ve muris adına senetsiz araştırma gibi temel hususlarda eksik inceleme ve yetersiz bilirkişi raporlarına dayanması nedeniyle Yargıtay tarafından bozulmasına karar verilmiş; dosyanın harita genel müdürlüğünden hava fotoğrafları getirtilerek yeniden yerel bilirkişiler, tanıklar ve jeolog eşliğinde keşif yapılması talimatı verilmiştir.
MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : ███████ E., ███████ K.Mahkeme kararı davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: -K A R A R-Dava, kadastro öncesi nedene dayalı tapu iptali ve tescil isteğine ilişkindir.Kadastro sırasında, Sivas ili, Koyulhisar ilçesi ... köyü çalışma alanında bulunan 1 80... parsel sayılı ve 7183,52 metrekare yüzölçümlü taşınmaz, tapu kaydı nedeniyle Hazine adına tespit ve tescil edilmiştir. Davacılar; irsen intikal, taksim, satın alma ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanarak tapu iptali ve murisleri ... adına tescil istemiyle dava açmışlardır. Davalı, aşamada davanın reddini savunmuştur.Mahkemece, davaya konu yerin uzun yıllardır davacıların zilyetliğinde olduğu, eski tapunun uygulanmasının tam olarak sağlanamadığı, tapu kaydının mevkii olarak uyumlu olsa da hudutların tam olarak oturmadığı, 1973 tarihli hava fotoğrafında taşınmazda tarımsal faaliyet yapıldığı sonucuna varıldığı, eski tapuların uygulanamama sebebinin arazinin büyüklüğü olduğu, davaya konu yerde davacıların zilyetlik iddiasını ispatladığı, davaya konu yer ve çevresine ait eski mahkeme kararları ile davacı murislerinin davaya konu yerde hak sahibi olduğu gerekçesi ile fen bilirkişisi raporunda (A) ve (C) ile gösterilen kısımlar yönünden davanın kabulüne, bu bölümlerin Hazine adına olan tapusunun iptali ile ayrı ayrı parsel numarası verilerek tarla vasfı ile ... mirasçıları adına hisseleri oranında tesciline, bilirkişisi raporunda (B) harfi ile gösterilen kısmın 1 80... parsel numarasını taşımasına devamına, krokide (D) ve (E) harfleri ile gösterilen ve ark olarak belirtilen yerlerin tapuda ark olarak terkinine karar verilmiş, hükmün davalı Hazine vekili tarafından temyizi üzerine Yargıtay ( Kapatılan ) 16. Hukuk Dairesince; davalı Hazinenin, murisin terekesi karşısında 3. kişi durumunda bulunduğu, davada aktif dava ehliyetin varlığının dava şartlarından olduğu, davada yer almayan diğer mirasçıların da yöntemine uygun bir biçimde muvafakatlerinin veya davaya katılmalarının sağlanması ya da TMK'nın 640. maddesi uyarınca miras ortaklığına bir temsilci atanarak onun huzuruyla yargılamaya devam edilmesi gerektiği açıklanarak karar bozulmuş, Mahkemece bozmaya uyularak yapılan yargılama neticesinde; eski tapuların 1938 tarihli olması ve geniş bir arazi olması sebebiyle tapu kayıtlarının dava konusu mahalde tam uygulanamadığı, mahalli bilirkişi ve tanık beyanları ile davacıların zilyetlik iddiasını ispatladığı, yine davaya konu yer ve çevresine ait eski mahkeme kararları ile davacıların murisi ...'nın dava konusu yerde hak sahibi olduğu, tüm bu hususların jeodezi bilirkişi raporu ile desteklendiği, kısmi iptal ve tescil talebinde bulunulan alanın en eski hava fotoğrafı tarihinden beri tarımsal amaçlı kullanıldığı gerekçesi ile çekişmeli taşınmazın fen bilirkişisi raporunda (A) (3807,53 metrekare) ve (C) (613,69 metrekare) harfleri ile gösterilen kısımların Hazine adına olan tapusunun iptali ile ayrı ayrı parsel numarası verilerek tarla vasfı ile ... mirasçıları adına hisseleri oranında tesciline,bilirkişi raporunda (B) harfi ile gösterilen kısmın 1 80... parsel numarasını taşımasına devamına, krokide (D) ve (E) harfleri ile gösterilen ve ark olarak belirtilen yerlerin tapuda ark olarak terkinine karar verilmiştir. Ne var ki; Mahkemece dava konusu taşınmaz bölümleri üzerinde davacılar lehine zilyetlikle edinim koşullarının oluştuğu gerekçesi ile yazılı şekilde karar verilmiş ise de dava konusu taşınmaz üzerinde sürdürülen zilyetliğin süre ve niteliği kesin olarak belirlenmemiş, taşınmazın zilyetlikle kazanılabilecek yerlerden olup olmadığı üzerinde durulmamış, eksik ve yetersiz bilirkişi raporları ile yetinilmiş, davacıların murisi adına usulünce senetsiz araştırması yapılmamış, dava konusu taşınmazın bulunduğu yere ilişkin men’i müdahale davaları doğru olarak değerlendirilmemiştir. Hal böyle olunca; Mahkemece öncelikle Harita Genel Müdürlüğü WEB sitesinin hava fotoğrafı sorgulama sayfasına girilerek dava konusu taşınmazın bulunduğu köyü kapsayacak şekilde hangi yıllara ait hava fotoğrafları bulunduğu araştırılmalı ve denetimin sağlanması bakımından ilgili sayfanın çıktısı dosya içerisine konulmalı, tespit tarihinden 15-20-25 yıl öncesine ait (bulunmadığı taktirde bulunan tüm hava fotoğrafları getirtilerek) stereoskopik hava fotoğraflarının en az üç tanesi tarihleri açıkça yazılmak suretiyle Harita Genel Müdürlüğünden getirilmelidir.Dosya bu şekilde keşfe hazır hale getirildikten sonra mahallinde yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan şahıslar arasından seçilecek yerel bilirkişiler, taraf tanıkları, jeolog bilirkişi, jeodezi ve fotogrametri mühendisi, teknik bilirkişi ve 3 kişilik ziraat mühendisi bilirkişi kurulu katılımı ile keşif yapılmalıdır. Keşif sırasında yerel bilirkişi ve taraf tanıklarından, çekişmeli taşınmazın önceki ve şimdiki niteliği, ilk olarak ne zaman ve nasıl kullanılmaya başlandığı, kime ait olduğu, kimden nasıl intikal ettiği, mütagayyip eşhastan kalıp kalmadığı etraflıca sorulup maddi olaylara dayalı olarak açıklattırılmalı; yerel bilirkişi ve tanıkların sözleri arasında doğabilecek çelişkiler, gerektiğinde yüzleştirme yapılarak yöntemince giderilmeli, bilirkişi ve tanık sözleri komşu taşınmazların tutanak ve dayanaklarıyla denetlenmelidir.Jeolog bilirkişisinden dava konusu taşınmazın sınırında dere yatağı olduğu göz önünde bulundurularak taşınmazın önceki ve şimdiki niteliğini, dere yatağı niteliğinde olup olmadığını, evveliyatının dere yatağı niteliğinde olup olmadığını, dere yatağından kazanılıp kazanılmadığını, halen aktif dere yatağında kalıp kalmadığını, aktif dere yatağında kalmıyor ise derenin etkisi altında kalan yerlerden olup olmadığını açıklar nitelikte ayrıntılı ve gerekçeli rapor alınmalıdır.3 kişilik ziraat bilirkişi kurulundan çekişmeli taşınmazın eğimi, niteliği, toprak yapısı, bitki örtüsü, taşınmaz üzerinde ekonomik amaçlı zilyetliğe ne zaman başlanıldığını ve taşınmazın kullanım durumunu kesin olarak belirleyen bilimsel verilere dayalı, taşınmazın değişik yönlerden çekilmiş ve sınırları işaretlenen fotoğrafları ile desteklenmiş ve önceki bilirkişinin raporunu irdeleyen ayrıntılı rapor alınmalı; fen bilirkişisine keşif ve uygulamayı denetlemeye elverişli, önceki meni müdahale davasına konu taşınmaz ile temyize konu dava dosyasındaki taşınmaz bölümlerini çakıştırmalı olarak gösterir ayrıntılı rapor ve harita düzenlettirilmeli; jeodezi ve fotogrametri uzmanı bilirkişiden yukarıda belirtilen tarihlerde çekilmiş stereoskopik üç adet hava fotoğrafının stereoskop aletiyle incelenmesi neticesinde taşınmazın sınırlarını ve niteliğini, taşınmazın dere yatağında kalıp kalmadığını, derenin sınırına göre konumunu, taşınmaz üzerinde sürdürülen zilyetliğin başlangıcı, şekli ve süresini belirtir şekilde rapor alınmalı; davacıların murisi adına aynı çalışma alanı içerisinde belgesiz zilyetlik nedeniyle tespit edilen taşınmaz bulunup bulunmadığı Adliye Yazı İşleri Müdürlüğü, Kadastro ve Tapu Müdürlüklerinden (senetsiz defteri) sorularak varsa bu taşınmazlara ait kadastro tutanaklarının kesinleşip kesinleşmediklerini gösterir şekilde onaylı örnekleri getirtilmeli; derenin yatak değiştirdiği gözönünde bulundurulmalı, bundan sonra iddia ve savunma çerçevesinde toplanan tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre karar verilmelidir. Mahkemece yukarıda değinilen yönler göz ardı edilerek eksik incelemeyle yazılı olduğu şekilde hüküm kurulması isabetsizdir.Davalı Hazine vekilinin açıklanan nedenden ötürü yerinde görülen temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün, 6100 sayılı Kanun'un geçici 3. maddesi yollaması ile 1086 sayılı HUMK'un 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, Davalı Hazine harçtan muaf olduğundan bu konuda karar verilmesine yer olmadığına, Dosyanın Koyulhisar Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine, 1086 sayılı HUMK'un 440/III-1. maddesi uyarınca karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere, 25.02.2026 tarihinde oy birliği ile karar verildi.