kamulaştırılan taşınmaz üzerindeki enerji nakil hattı irtifak hakkı şerhinin terkini için ödenen bedelin fahiş olduğu iddiasıyla açılan fazla ödeme davası hakkında temyiz incelemesi sonucu verilen karar.

Kamulaştırılan taşınmaz üzerindeki enerji nakil hattı irtifak hakkı şerhinin terkini için ödenen bedelin fahiş olduğu iddiasıyla açılan fazla ödeme davası hakkında temyiz incelemesi sonucu verilen karar.

Özet: Davacılar, taşınmazları üzerindeki enerji nakil hattı irtifak hakkının, hattın sökülmesi sonrasında tapu kaydından terkini için idarece belirlenen ve fahiş olduğunu düşündükleri bedeli ödemek zorunda kalmaları üzerine, ödedikleri fazla bedelin iadesi talebiyle dava açmış; ilk derece mahkemesinin davanın kabulüne dair kararının temyiz üzerine bozulmasının ardından, yeniden yapılan yargılamada bir davalı hakkında husumet yokluğundan ret, diğer davalı hakkında kısmen kabul kararı verilmiş ve bu kısmen kabul kararının da davalı idarece temyiz edilmesi üzerine dosya incelemeye alınmıştır.

5. Hukuk Dairesi █████████ E. , █████████ K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : ███████ Esas, ████████ Karar

KARAR : Ret/ Kısmen kabul

Taraflar arasındaki kamulaştırılarak üzerinde irtifak hakkı tesis edilen taşınmazdaki enerji nakil hattının sökülmesi üzerine, taşınmazın tapu kaydındaki irtifak hakkı şerhinin terkini karşılığında idarece takdir edilen ve davacı tarafından ödenen bedelin fazla olduğunun tespiti ile davalıya fazla ödenen bedelin tahsili davasında verilen karar hakkında yapılan temyiz incelemesi sonucunda, Dairece Mahkeme kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Mahkemece bozmaya uyularak yeniden yapılan yargılama sonucunda; davalı ... Elektrik Dağıtım A.Ş. yönünden husumet yokluğu nedeniyle davanın reddine, davalı ... Genel Müdürlüğü yönünden davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Mahkeme kararı davalı ... Genel Müdürlüğü vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; İzmir ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 14 82... parsel sayılı taşınmaz üzerinde ... Genel Müdürlüğü tarafından enerji iletim hattı geçirilmesi suretiyle 05.05.1969 tarihinde tapu kaydında irtifak hakkı tesis edildiğini, ancak sonradan irtifak hakkının konusunu oluşturan enerji iletim hatlarının kaldırıldığını, müvekkillerince dava konusu taşınmazda yapılacak inşaatın tadilat ruhsatının alınabilmesi için ... Belediye Başkanlığına yapılan müracaata verilen cevabi yazıda talebin kabul edilebilmesi için tapu kaydındaki irtifak hakkının kaldırılması gerektiğinin bildirildiğini, irtifak hakkının tapudan terkini için ... Genel Müdürlüğüne müracaat ettiklerini, ... Yönetim Kurulunun 03.09.2009 tarihli ve 30-323 sayılı Yönetim Kurulu kararı uyarınca irtifak şerhinin terkin edilmesi için 70.153,20 TL bedelin yatırılması gerektiğinin belirtildiğini, inşaat ruhsatının alınabilmesi amacıyla bu bedelin müvekkillerince ödendiğini ve irtifak şerhinin terkin edildiğini, ancak davalı idare tarafından fahiş surette tespit edilen bedelin iadesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ... Elektrik Dağıtım A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu edilen ödeme 28.12.2009 tarihinde yapılmasına rağmen işbu davanın 24.10.2013 tarihinde açıldığını, süresinde açılmayan davanın zamanaşımı nedeniyle reddine karar verilmesini, husumetin ... Genel Müdürlüğüne yöneltilerek müvekkili yönünden husumet yokluğu nedeniyle davanın reddine karar verilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

2. Davalı ... Genel Müdürlüğü vekili cevap dilekçesinde özetle; davacılar tarafından yapılan müracaat üzerine belirlenen bedel karşılığında terkin işleminin gerçekleştirildiğini, davacılar tarafından ödenen bedele herhangi bir itirazda bulunulmadığını, davacı tarafın bu davayı açmasında hukuki yararının bulunmadığını ileri sürmüştür.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 21.05.2015 tarihli ve ████████ Esas, ████████ Karar sayılı kararı ile davanın kabulüne ve 5.000 TL'nin dava tarihinden, 64.907,66 TL'nin ise ıslah tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... Elektrik Dağıtım A.Ş.'den alınarak davacılara verilmesine karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

A. Bozma Kararı

1. Mahkemenin 21.05.2015 tarihli ve ████████ Esas, ████████ Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davalı ... Elektrik Dağıtım A.Ş. vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

2. Dairemizce yapılan temyiz incelemesi sonucunda; dava konusu taşınmazın geldisi olan tamamı 27.384 m² yüzölçümlü 65... parselin 2.394,36 m²lik kısmından Eshot Genel Müdürlüğü lehine olmak üzere İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığınca tesis edilen ... ... enerji nakil hattı sebebiyle kamulaştırma kararı alındığı, 1969 yılında tapu malikinin rızaen ferağ vermesi sonucu irtifak hakkının İzmir Belediye Başkanlığı adına tapuya tescil edildiği, 1982 yılında 2705 sayılı Kanun ile irtifak hakkının TEK Genel Müdürlüğüne devredildiği, 65... parsel sayılı taşınmazda yapılan imar uygulaması sonucu oluşan dava konusu 14 82... parselin 3.778,85 m² yüzölçümü ile 24.01.1990 tarihinde tapuya tescil edildiği, söz konusu irtifak hakkının 292,305 m²lik kısmının dava konusu taşınmazda kaldığı, işbu taşınmaz üzerindeki enerji nakil hattının deplase edilmesi üzerine davacıların taşınmazın tapu kaydındaki irtifak hakkının terkini istemiyle davalı idareye başvurduğu, ... Yönetim Kurulunun 03.09.2009 tarihli kararı ile irtifak hakkının terkini karşılığı olarak 14 82... parsel sayılı taşınmaz için 70.153,20 TL belirlendiği, davacı tarafça bu bedel ödenerek, tapu kaydında ... Genel Müdürlüğü lehine bulunan irtifak hakkının terkin edildiğinin anlaşıldığı, bu itibarla davanın ... Genel Müdürlüğüne karşı açılması gerekirken, ... Elektrik Dağıtım A.Ş. aleyhine açılmasının temsilcide yanılma niteliğinde olup, ... Genel Müdürlüğü davaya dahil edilerek sonucuna göre hüküm kurulması gerektiği gözetilmeden, yazılı şekilde davanın davalı ... Elektrik Dağıtım A.Ş. yönünden kabulüne karar verilmesinin hatalı olduğunu, kabule göre de yukarıda açıklandığı üzere, uyuşmazlık 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 22 nci maddesi uyarınca tarafların anlaşmasıyla vazgeçme ve devir değil, dava konusu taşınmazdan geçen enerji nakil hattının deplase edilmesi nedeniyle söz konusu irtifak hakkının bedeli karşılığı terkini, yani Borçlar Hukuku anlamında bir icap ve kabul ilişkisi temeline dayandığı, bu durumda ise irtifak hakkı bedelinin 2942 sayılı Kanun'un değer biçmeye ilişkin 11 inci maddesinin hükümleri kıyasen uygulanarak belirlenmesi gerektiğinin tartışmasız olduğu, bu durumda; öncelikle arsa niteliğindeki dava konusu taşınmazın emsal incelemesi yapılarak değeri belirlendikten sonra, dava konusu taşınmazın tamamının yüzölçümü, geometrik durumu ve enerji nakil hattnın taşınmazdan geçiş güzergahı dikkate alınıp, söz konusu enerji nakil hattı nedeniyle taşınmazın tamamında meydana gelecek olan değer düşüklüğü oranı belirlenip, taşınmazın tamamının değeri ile bu oranın çarpılması sonucu bulunacak miktar belirlenerek, davalı idareye fazla ödenen bir miktar olup olmadığı tespit edilerek sonucuna göre hüküm kurulması gerektiği gözetilmeden bu yönteme uyulmadan hesap yapan rapor doğrultusunda yazılı şekilde karar verilmesinin doğru görülmediği gerekçesiyle kararın bozulmasına karar verilmiştir.

B. Mahkemece Bozmaya Uyularak Verilen Karar

Mahkemenin ilâm başlığında belirtilen kararı ile davalı ... Elektrik Dağıtım A.Ş. yönünden husumet yokluğu nedeniyle davanın reddine, davalı ... Genel Müdürlüğü yönünden davanın kısmen kabulüne ve 5.000,00 TL'nin dava tarihinden, 7.840,10 TL'nin ise ıslah tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... Genel Müdürlüğünden alınarak davacılara verilmesine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Mahkemenin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... Genel Müdürlüğü vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davalı ... Genel Müdürlüğü vekili temyiz dilekçesinde özetle; irtifak hakkının terkini için belirlenen bedelin düşük olduğunu, emsal karşılaştırmasının kanunun aradığı şartlara uygun olarak yapılmadığını, dava konusu taşınmazın emsal taşınmaz ile eşit değerde veya ondan daha değerli olduğu hâlde, daha değersiz kabul edildiğini, müvekkili kurumun yönetim kurulu tarafından belirlenen 70.153,20 TL’lik bedelin talep sahibi davacı tarafça herhangi bir ihtirazi kayıt ileri sürülmeksizin şartsız ve iradi olarak ödendiği hâlde, iadesine hükmedilmesinin hukuka aykırı olduğunu, bilirkişi raporları arasındaki çelişkinin giderilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme

Uyuşmazlık, temel olarak üzerinde irtifak hakkı tesis edilen taşınmazdaki enerji nakil hattının sökülmesi üzerine, taşınmazın tapu kaydındaki irtifak hakkı şerhinin terkini karşılığında idarece takdir edilen ve davacılar tarafından ödenen bedelin fazla olduğunun tespiti ile davalı idareye fazla ödenen bedelin tahsili istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme

1. Temyiz olunan nihai kararların bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun Geçici 3 üncü maddesi gereği yürürlükte bulunan 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 26.09.2004 tarihli ve 5236 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikten önceki 428 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen Mahkeme kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozma ile kesinleşen ve karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davalı ... Genel Müdürlüğü vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Davalı ... Genel Müdürlüğünden peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,

05.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.