İzmir Fikri ve Sınai Haklar Mahkemesinde, eski genel müdürün şirkette çalışırken yarattığını iddia ettiği marka, patent, faydalı model ve tasarımlar üzerindeki hak sahipliği ile ilgili alacak davası.
Özet: Davacı, eski genel müdür ve hissedarı olduğu davalı şirkete kazandırdığını iddia ettiği yüzlerce marka, patent ve faydalı model hakkının kullanımı nedeniyle alacak talep ederken; davalı şirket ise, bu fikri mülkiyet haklarının ya davacı işe başlamadan önce tescil edildiğini, ya şirket adına kayıtlı olup şirket içi Ar-Ge ile oluşturulduğunu, davacının istifa dilekçesinde bu yönde bir talebi olmadığını ve 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu uyarınca hizmet ilişkisi kapsamında oluşturulan bu hakların işverene ait olduğunu savunarak davanın reddini talep etmiştir. Mahkeme, davacının iddia ettiği fikri mülkiyet hakları üzerindeki hak sahipliğini ve talep edilen tazminat miktarını, özellikle iş ilişkisi içinde yaratılan tasarımlara ilişkin Sınai Mülkiyet Kanunu hükümlerini göz önünde bulundurarak değerlendirecektir.
T.C.
İZMİR FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ ESAS NO : ████████ EsasKARAR NO : ████████DAVA : Alacak (Fikir Ve Sanat Eseri İle İlgili Sözleşmeden Kaynaklanan)DAVA TARİHİ : █████/2019KARAR TARİHİ : █████/2024Davacı vekili tarafından davalı aleyhine açılan dava, mahkememizin esas defterine kaydedilmiş olup, yapılan açık yargılaması sonunda;GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili...nun...San. Tic. A.Ş’de 2004 yılı Eylül ayında çalışmaya başlamış olduğunu,... A.Ş.... tarafından kurulmuş ve hayata geçirilmiş Türkiye’nin 2. büyük mobilya fabrikası haline getirilmiş olduğunu, müvekkilinin anonim şirketi hissedarı olduğunu, genel müdür olarak görev yaptığını, şirketin marka, patent, faydalı model gibi tüm yeniliklerinin müvekkili tarafından yapılmış olduğunu, marka patent başvurularının TPMK nezdinde yapılmış başvurular, alınmış hakların müvekkili tarafından gerçekleştirilmiş olduğunu, ... San. Tic. A.Ş. tarafından kullanılmış ve yararlanılmış olduğunu, yapılan tasarım, faydalı model patent sayısının yaklaşık olarak 500 adet olduğunu, Davacının şirkete kazandırdığı marka, patent, faydalı model ve benzeri TPE belgeleri anlamında yararlanma hakkının... işler nedeniyle alacak istemlerinin olduğunu dava etmiştir. SAVUNMADavalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacının müvekkili şirkette 2014 yılı Ekim ayında çalışmaya başlamış olduğunu, Müvekkili şirket nezdinde sadece genel müdür olarak görev yapmamış, ticaret sicil kayıtlarından ve imza sirkülerinden anlaşılacağı üzere davacı şirket hissedarı olup aynı zamanda şirketi tek başına temsil ve ilzama yetkili yönetim kurulu üyesi olarak görev yapmış olduğunu, Davacının 20.04.2017 tarihli istifaname başlıklı Urla Noterliği'nin ... Yevmiye numaralı ihtarnamesi ile istifa etmiş olduğunu, istifa metninde de dava konusu talep alacakları olduğuna dair bir talebe yer vermemiş olduğunu, Müvekkili şirketin de ihtara karşılık Gaziantep... Noterliği'nin █████/2017 tarih,... Yevmiye numaralı ihtarname ile davacının iddialarının doğru olmadığını ve şirketi tek başına imza yetkilisi olarak 20.04.2017 tarihli istifa beyanı doğrultusunda işlem yapılacağını ifade etmiş olduğunu, Müvekkili şirket markasının "...", Davacının çalıştığı dönemden çok daha önce tescil edilmiş bir marka olduğunu, müvekkilinin markası üzerinde hakkının söz konusu olmadığını, davacının patent hakkına dayalı talebine ilişkin kendisine ait bir buluşu söz konusu olmadığını böyle bir hak talebinin mümkün olmadığını, Faydalı model olarak bahsedilen tescillerin Müvekkili şirket adına kayıtlı olduğunu, Müvekkili şirketin ... departmanı tarafından gerçekleştirilen tasarımlar olduğunu, TPMK kayıtlarında hizmet ilişkisine dayandırılan tasarımcı kaydının 554 Sayılı KHK 14.maddesi kapsamında ücret hakkı doğurmayacağını, Davacı ile Müvekkili şirket arasında patent haklarına dair imzalanmış özel bir sözleşme olmadığını belirterek; davanın öncelikle usuli ve zamanaşımı itirazları dikkate alınarak davanın usulden reddini, arabuluculuk tutanağına göre davadaki taleplerin tutanağa ve usule uygun açılmadığını belirterek davanın reddini, usuli itirazlarının dikkate alınmaması halinde tüm delillerin toplanarak davanın esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir. DELİLLERTPMK kayıtları, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamı. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇEDavacının davaya konu edilen tasarımlarda patent ve faydalı modellerinden kaynaklanan bir hak sahipliğinin bulunup bulunmadığı hak sahibi olması durumunda davalıdan tazminat talebinde bulunup bulunmayacağı ve miktarı hususunda uyuşmazlığın bulunduğu anlaşılmış olup yapılan yargılama sonucunda;6769 Sayılı Sınai Mülkiyet Kanunundaki düzenlemeye göre:Madde 55- (1) Tasarım, ürünün tümü veya bir parçasının ya da üzerindeki süslemenin çizgi, şekil, biçim, renk, malzeme veya yüzey dokusu gibi özelliklerinden kaynaklanan görünümüdür. (2) Ürün, bilgisayar programları hariç olmak üzere, endüstriyel yolla veya elle üretilen herhangi bir nesnenin yanı sıra birleşik bir ürün veya bu ürünü oluşturan parçaları, ambalaj gibi nesneleri, birden çok nesnenin bir arada algılanan sunumlarını, grafik sembolleri ve tipografik karakterleri ifade eder. (3) Birleşik ürün, sökülüp takılma yoluyla değiştirilebilen veya yenilenebilen parçalardan oluşan üründür.(4) Tasarım; bu Kanun hükümleri uyarınca tescil edilmiş olması hâlinde tescilli tasarım, ilk kez Türkiye'de kamuya sunulmuş olması hâlinde ise tescilsiz tasarım olarak korunur.Hizmet ilişkisi ile diğer iş görme ilişkilerindeki hak sahipliğiMadde 73- (1) Aralarındaki özel sözleşmeden veya işin mahiyetinden aksi anlaşılmadıkça çalışanların bir işletmede yükümlü olduğu faaliyeti gereği gerçekleştirdiği ya da büyük ölçüde işletmenin deneyim ve çalışmalarına dayanarak iş İlişkisi sırasında yaptığı tasarımların hak sahibi, işverenleridir.(2) Çalışanların bulunduğu işyerindeki genel faaliyet konusu bilgi ve araçlardanfaydalanmak suretiyle birinci fikra kapsamı dışında yaptığı tasarımların hak sahibi, talep edilmesi hâlinde işverenleridir.(3) Çalışanların tasarımlarına ilişkin hükümler öğrenciler ve ücretsiz olarak belirli birsüreye bağlı olmaksızın hizmet gören stajyerlerin tasarımları ile 4/███████ tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (1) bendinde belirtilen öğretim elemanlarının bilimsel çalışmalar veya araştırmalar sonucunda gerçekleştirdiği tasarımlar hakkında da uygulanır. (4) Hizmet ilişkisi dışında kalan iş görme sözleşmeleri çerçevesinde yapılan tasarımlarda hak sahibi, taraflar arasında akdedilen sözleşme hükümleri çerçevesinde belirlenir. Çalışanlar tarafından yapılan tasarımlara ilişkin hak talebinde bedel Madde 74-(1) Çalışanın, 73 üncü maddenin ikinci fıkrası kapsamında yapmış olduğu tasarımın önemi dikkate alınarak tespit edilecek bir bedel isteme hakkı vardır. Taraflar bu bedel konusunda anlaşamadıkları takdirde söz konusu bedel mahkeme tarafından tespit edilir.(2) 73 üncü maddenin üçüncü fıkrası kapsamında öğretim elemanlarınca gerçekleştirilen tasarımlardan elde edilen gelirin yükseköğretim kurumu ve tasarımcı arasındaki paylaşımı tasarımcıya gelirin en az yarısı verilecek şekilde ilgili yükseköğretim kurumunun yönetim kurulunca belirlenir. Patent ve Faydalı Model Mevzuatı Açısından:Madde 83- (1) Tekniğin bilinen durumuna dâhil olmayan buluşun yeni olduğu kabul edilir. (2) Tekniğin bilinen durumu, başvuru tarihinden önce dünyanın herhangi bir yerinde, yazılı veya sözlü tanıtım yoluyla ortaya konulmuş veya kullanım ya da başka herhangi bir biçimde açıklanmış olan toplumca erişilebilir her şeyi kapsar. (3) Başvuru tarihinde veya bu tarihten sonra yayımlanmış olan ve başvuru tarihinden önceki tarihli ulusal patent ve faydalı model başvurularının ilk içerikleri tekniğin bilinen durumu olarak dikkate alınır. Bu hüküm, a) 5/1/1996 tarihli ve ███████ sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile katılmamız kararlaştırılan Patent İşbirli Antlaşması uyarınca yapılan uluslararası patent başvurularından, Patent İşbirliği Antlaşmasının 22 nci ve 39 uncu maddelerine göre yönetmelikte belirtilen şartlara uygun olarak ulusal aşamaya giriş yapan patent ve faydalı model başvurularını, b) 7/6/2000 tarihli ve ████████ sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile katılmamız kararlaştırılan Avrupa Patentlerinin Verilmesi ile İlgili Avrupa Patent Sözleşmesinin 153 üncü maddesinin beşinci fıkrasındaki gereklilikleri sağlayan, uluslararası başvuruya dayanan Avrupa patent başvurularını ve Avrupa Patent Sözleşmesinin 79 uncu Maddesinin ikinci fıkrasına göre Türkiye'nin belirlendiği ve ilgili belirleme ücretinin ödendiği Avrupa patent başvurularını, da kapsar. (4) Tekniğin bilinen durumu dikkate alındığında, ilgi olduğu teknik alandaki uzmana göre aşikâr olmayan buluşun, buluş basamağı içerdiği kabul edilir. (5) Üçüncü fıkra uyarınca tekniğin bilinen durumu olarak dikkate alınan başvuruların ve belgeleri, kleri, buluş basamağının değerlendirilmesinde dikkate alınmaz. (6) Buluş, tarım dâhil sanayinin herhangi bir dalında üretilebilir veya kullanılabilir nitelikteyse, sanayiye uygulanabilir olduğu kabul edilir.Hizmet buluşu ve serbest buluşMadde 113- (1) Çalışanın, bir işletme veya kamu idaresinde yükümlü olduğu faaliyeti gereği gerçekleştirdiği ya da büyük ölçüde işletme veya kamu İdaresinin deneyim ve çalışmalarına dayanarak, iş ilişkisi sırasında yaptığı buluş, hizmet buluşudur.(2) Birinci fıkrada belirtilen hizmet buluşunun dışında kalan buluş, serbest buluş olarak kabul edilir.(3) Öğrenciler ve ücretsiz olarak belirli bir süreye bağlı olmaksızın hizmet gören stajyerler hakkında çalışanlara ilişkin hükümler uygulanır.(4) Çalışan buluşu için uygulanan hükümler, diğer kanuni düzenlemeler ve taraflararasında yapılan sözleşme hükümleri saklı kalmak şartıyla, kamu kurum ve kuruluşlarında çalışanların buluşları hakkında da uygulanır.(5) Kamu kurum ve kuruluşlarında çalışanlara buluşları için ödenecek bedel, buluştan elde edilen gelirin üçte birinden az olamaz. Ancak buluş konusunun kamu kurum veyakuruluşunun kendisi tarafından kullanılması hâlinde ödenecek bedel, bir defaya mahsus olmak üzere, bedelin ödendiği ay için çalışana ödenen net ücretin on katından fazla olamaz.(6) 3/7/2014 tarihli ve 6550 sayılı Araştırma Altyapılarının Desteklenmesine Dair Kanun kapsamında yeterlik alan araştırma altyapılarında gerçekleşen buluşlar hakkında 6550 sayılı Kanunda yer alan hükümler uygulanır. 6550 sayılı Kanunda hüküm bulunmayan hâllerde bu Kanunun 121 inci maddesi hükmü kıyasen uygulanır. Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu Mevzuatı Açısından: 2393 Sayılı Fsek Kanunu'nda Madde 1/B - (Ek: 21/2/2001 -4630/2 md.) Bu Kanunda geçen tanımlardan; a) Eser: Sahibinin hususiyetini taşıyan ve ilim ve edebiyat, musiki, güzel sanatlar veya sinema eserleri olarak sayılan her nevi fikir ve sanat mahsulleri olarak tanımlanmaktadır.Somut olayda; davalıya ait...nolu patent faydalı modellerinin koruma süresi dolduğundan geçerliliğini yitirdiği, davacının dosyada mevcut belgeler ve TPMK araştırma sayfasında alınan bilgilere göre davacının buluş sahibi olarak görüldüğü patent ve faydalı model dosyalarında işletmede yükümlü olduğu faaliyeti gereği gerçekleştirdiği sıra iş yerinin deneyim ve materyallerinin kullanılarak ortaya çıktığı düşünüldüğünde söz konusu buluşların hizmet buluşu olarak kabul edilecektir. Davacının kaydının olduğu dosyalara ait tasarımcı beyan bilgisinin dosyada yer almadığı dolayısıyla hak sahibi firmamı yoksa hizmet ilişkisi olarak seçilmesinin önem arz etmektedir, mahkememizce dinlenen tanıklar beyanlarınında özetle davacının sorumluluğu altında tasarımların yapıldığını beyan ettikleri anlaşılmış olup dosyadaki tüm bilgi ve belgeler alınan bilirkişi raporu dinlenen tanık beyanları kapsamında davacının davaya konu tasarımları işletmenin deneyimi ve çalışmalarına dayanarak iş ilişkisi sırasında yaptığı tasarımların hak sahibi olduğu, iş veren olduğu, SMK 73. maddesinde düzenlenen tasarımın önemi de dikkate alınarak davacı ile davalı arasında bedel konusunda anlaşmanın bulunmadığından hakkaniyetli bedelin mahkememizce belirlenmesi gerektiğinden takdiren 70.000,00 TL'nin dava tarihinden itibaren davalıdan alınıp davacıya verilmesine fazlaya ilişkin talebin reddine dair aşağıda belirtir şekilde hüküm kurulmuştur.HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1-Davacının davasının kısmen kabulüyle SMK 73. Maddesi kapsamında davacının takdiren 70.000 TL'nin dava tarihinden itibaren yasal faizi ile davalıdan alınıp davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine,2-Alınması gereken 1195,42 TL peşin harcın davalıdan alınarak, hazineye irat kaydına, 3-Davacı duruşmada kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden AAÜT.'ne göre hesap ve takdir edilen 40.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 4-Davalı duruşmada kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden AAÜT.'ne göre hesap ve takdir edilen 30.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 5-Davacı tarafından yapılan toplam 8142,20 TL yargılama giderinin kabul/ret oranına göre 5699,54 TL'nin davalıdan alınarak davacı tarafa ödenmesine, kalan yargılama giderinin davacı taraf üzerinde bırakılmasına, 6-Davalı tarafından yapılan toplam 649,10 TL yargılama giderinin kabul/ret oranına göre 194,73 TL'nin davacıdan alınarak davalı tarafa ödenmesine, kalan yargılama giderinin davacı taraf üzerinde bırakılmasına, 7-Kalan ve kullanılmayan gider avanslarının karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilgili yanlara iadesine, Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı ve gerekçeli hükmün tebliğinden itibaren 2 hafta süre içinde, İzmir Bölge Adliye Mahkemesi ilgili Hukuk Dairesi nezdinde İstinaf yasa açık olmak üzere, mahkememizce yapılan açık yargılama neticesinde verilen karar usulen okunup anlatıldı. █████/2024Katip...¸e-imzalıdır Hakim... ¸e-imzalıdır