Sigorta şirketinin, ehliyetsiz sürücünün ağır kusurlu trafik kazası sonucu ödediği tazminatın sigortalısından rücuen tahsiline ilişkin itirazın iptali davası.
Özet: Yetersiz ehliyetli ve ağır kusurlu sürücünün neden olduğu trafik kazası sonucunda üçüncü kişiye ödediği tazminatı sigortalısından rücuen tahsil etmek isteyen davacı sigorta şirketi, başlattığı icra takibine yapılan itirazın iptalini talep ederken; davalı sigortalı, sürücünün ehliyetsizliği ile kazanın meydana gelişi arasında illiyet bağı kurulamadığı, yalnızca ehliyetsizliğin rücu sebebi olamayacağı ve kusur oranının mahkemece belirlenmesi gerektiği gerekçeleriyle davanın reddini istemektedir.
T.C.
ANTALYA1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİESAS NO : ████████ EsasKARAR NO : ████████DAVA : İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle)DAVA TARİHİ : █████/2025KARAR TARİHİ : █████/2026Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... plakalı sigortalısı olan aracın ticari araç(...) olması sebebiyle Asliye Ticaret Mahkemesi görevli olduğunu, Davacı sigorta şirketi tarafından; ...-... tarihleri arasında geçerli olmak üzere, sigortalı ... adına, ... plakalı araç için, .../... numaralı Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Mesuliyet Sigorta Poliçesi düzenlendiğini, ... tarihinde, sigortalısına ait ... plakalı araç sürücü ... sevk ve idaresinde iken kaza tespit tutanağındaki mahale geldiği esnada sürücü ... sevk ve idaresindeki ... plakalı ticari taksinin sağ yan kısımlarına çarpması neticesinde iki taraflı maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiğini, kaza sonrası taraflarca tanzim olunan anlaşmalı kaza tespit tutanağına göre kazanın oluşumunda; ... plakalı sigortalı araç sürücüsü ... asli ve tam kusurlu olduğunu, sigortalının kendi kusuru ile sebebiyet verdiği kaza neticesinde ... plakalı araç hasara uğradığını, hasar sebebiyle davacı sigorta şirketi tarafından hak sahibine poliçe teminat limitleri dahilinde ... TL hasar tazminatı ödendiğini, kaza sonrası yapılan inceleme neticesinde kazaya sebebiyet veren sigortalı araç sürücüsü ...'nın sigortalı aracı kullanmaya elverişli ve yeterli ehliyete sahip olmadığı tespit edildiğini, sigortalı araç sürücüsü kazaya ağır kusuru ile sebebiyet vermiş ve kaza esnasında yetersiz ehliyetli olduğunu, davacı sigorta şirketinin hak sahiplerine ödediğini, tazminat tutarını sigortalısına rücu hakkı bulunduğunu, Sigortalı araç sürücüsünün kaza esnasında ehliyetsiz olması ve kazaya ağır kusuru ile sebebiyet vermesi sebepleri ile davacı sigorta şirketi 3. kişi hak sahibine ödediğini, tazminat tutarını sigortalısına/akidine rücu edebileceğini, dava dışı üçüncü kişi için ödenen tazminat bedelinin rücuen tahsili için başlatılan Bakırköy ... İcra Müdürlüğünün .../... E. sayılı icra takibine vaki itirazın iptaliyle, takibin devamına ve icra inkar tazminatına karar verilmesi için işbu dava ikame edildiğini, bu nedenlerle; Borçlunun Bakırköy ... İcra Müdürlüğünün .../... E. sayılı icra takibine yaptığı itirazının iptaline, takibin devamına ve takip konusu alacağın % 20’sinden az olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle: Somut olayda tartışma, ehliyetsizlik olgusu ile kazanın meydana gelişi arasında hukuken gerekli illiyet bağının bulunup bulunmadığı noktasında toplandığını, ZMMS Genel Şartları B.4 maddesi gereği rücu edilebilmesi için, salt ehliyetsizlik iddiasının değil, ehliyetsizliğin kazanın belirleyici sebebi olması gerektiğini, davacı, dava dilekçesinde ZMMS Genel Şartları B.4/b hükmüne açıkça atıf yaptığını ve sürücünün ehliyetsiz olması ile “ağır kusuruyla kazaya sebebiyet verdiği”ni ileri sürdüğünü, genel şartlar sistematiğinde rücu, sigortacının asli fonksiyonuna istisna teşkil eden, dar yorumlanması gereken bir müessese olduğunu, ehliyetsizliğin tek başına rücu sebebi olmadığını, doktrinde ve yargıtay uygulamasında da kabul edildiği üzere, kaza ile ehliyetsizlik arasında illiyet bağının kurulamaması halinde sigortacının rücu imkânı bulunduğunu, somut olayda davacı, ehliyetsizlik ile kazanın teknik oluşumu arasında bu zorunlu bağlantıyı ortaya koyamadığını, dosyadaki deliller de böyle bir illiyet ilişkisinden söz etmeye elverişli olmadığını, davacı tarafça dosyaya sunulan eksper raporunda; kazanın oluş şekli, kaza tespit tutanağı ve olay şemasına dayanılarak ayrıntılı biçimde anlatıldığını; araçtaki hasar kalemleri döküm hâlinde gösterildiğini ve kaza sonucu sigortalı araçta meydana gelen fiziksel zararlar tespit edildiğini, kusur oranına itiraz ettiklerini bu doğrultuda yeni inceleme talep ettiklerini, trafik kazalarına ilişkin polis tutanakları, sigorta eksper raporları ve taraf beyanları, kusur dağılımını hukuk hâkimi açısından bağlayıcı nitelikte olmadığını, kusur oranı ve illiyet bağı, HMK hükümleri gereğince ancak mahkemece seçilecek uzman trafik bilirkişisi tarafından değerlendirilebileceğini, bu nedenlerle davacının, ZMMS Genel Şartları B.4 maddesine dayanarak ileri sürdüğü rücuen alacak talebinin tamamının reddine, kaza tarihinde aracı sevk ve idare eden ...’nın HMK m.61 uyarınca davaya ihbarına ve tanık olarak beyanının alınmasına, kusur ve illiyet bağının tespiti için dosyanın uzman trafik bilirkişisine tevdi ile bilirkisi raporu alınmasına, davacının icra inkar tazminatı talebinin reddine, yüzde 20'den az olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına, karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.İhbar olunan ...'nın cevap dilekçesinde özetle:Dava konusu olayda aracı fiilen kendisinin kullandığını ve bu dosyada verilecek kararın kendisinin hukuki durumumu da etkileyebilecek nitelikte olduğunu, kaza tarihinde kullandığım ... plakalı ... ... araç ile uzun zamandır personel taşımacılığı yaptığını, bu süre içinde araçla defalarca polis çevirmesine girdiğini, ehliyeti ve ... belgem kontrol edildiğini, bugüne kadar hiçbir polis görevlisi kendisine kullandığı araç bakımından ehliyetinin yetersiz olduğunu söylemediğini, aracın ... olması nedeniyle ... sınıfı ehliyetle kullanılabildiğini bildiğini, bilirkişi raporunda geçen ehliyet yönünden eksiklik iddiasının kendisi açısından bilinçli, kasten ya da ağır bir ihlal gibi değerlendirilmesi doğru olmadığını, her ne kadar raporda ... sınıfı sürücü belgemin bulunmadığı belirtilmişse de, bu husustan doğrudan kazanın sebebiymiş gibi sonuç çıkarılmasına katılmadığını, bu nedenle, ehliyet yönünden yapılan değerlendirmenin tek başına esas alınmamasını talep ettiğini, kendisinin olay anlatımının şu şekilde olduğunu: Kaza günü ana yoldan tali yola döndüğünü, sağına ve soluna bakmadan yola çıkmadığını, diğer araçların geçmesini beklediğini, kendisinin gördüğü kadarıyla taksi aracı uzakta olduğunu ve kavşağa yaklaşırken yavaşlaması gerekirken yavaşlamadığını, hızlı geldiğini, kavşağa yaklaşan bir aracın hızını düşüreceğini düşündüğünü ancak karşı taraf yavaşlamak yerine aynı hızla hatta daha da sert şekilde geldiğini, çarpmanın etkisi de zaten bunun göstergesi olduğunu, araç bana çok sert vurdu ve kullandığım araç savrulduğunu, bu nedenle kazanın sadece kendisinin tek taraflı bir hareketimden kaynaklandığını kabul etmediğini, karşı aracın sürati ve kavşağa geliş biçimi de olayın meydana gelmesinde etkili olduğunu, bu nedenle, bana yüklenen kusur oranına katılmadığını, kaza sonrasında da ortam sağlıklı olmadığını, başta hem kendisi hem taksi sürücüsü polis çağırmayı düşündüğünü, ancak daha sonra taksi tarafından sigortacı geldiğini, taksi durağından kişilerin geldiğini, etrafta bir kalabalık oluştuğunu, polis çağrılması yönünde ısrar edilmediğini, tutanak o ortamda tutulduğunu, o sırada olayın etkisi altında olduğunu ve tutanağı etraflıca inceleme imkânı olmadığını bu nedenle olay yerinde düzenlenen tutanağın, sakin ve tarafsız bir ortamda hazırlandığını, kesin bir belge gibi değerlendirilmesini doğru bulmadığını, bu hususun da dikkate alınmasını istediğini, dosyaya sunulan bilirkişi raporuna da bu nedenle katılmadığını, her ne kadar raporda kendisinin %75 oranında kusurlu olduğu söylenmişse de, bu sonucun hangi kesin teknik hesaba dayandığı açık olmadığını, raporun kendi içinde de bazı çelişkileri olduğunu, bir yerde karşı aracın çarpışmadan sonra yaklaşık 35 metrede durduğu yazılırken, başka bir yerde 20-30 metre ifadesi kullanıldığını, aynı raporda hız tespiti için kamera görüntüsü, radar, fren izi gibi objektif verilerin bulunmadığı da belirtildiğini, buna rağmen bu kadar kesin bir kusur oranına gidilmesini doğru bulmadığını, bu nedenle bilirkişi raporunun kendisi açısından yeniden değerlendirilmesini talep ettiğini, ayrıca raporda, davacı sigorta şirketinin davalıya rücu hakkı bulunduğu yönünde değerlendirme yapıldığını, ancak bilirkişinin görevi teknik inceleme yaptığını, rücu şartlarının oluşup oluşmadığı ise mahkememizin takdir edeceği hukuki bir konu olduğunu, bu nedenle raporun bu kısmına da katılmadığını, her ne kadar bilirkişi bu sonuca varmışsa da, kendisinin olay anlatımı, ehliyet konusundaki fiili durum ve kazanın oluş şekli birlikte değerlendirildiğinde bu sonuca doğrudan ulaşılmaması gerektiğini düşündüğünü, bu nedenle raporun bu kısmına da itiraz ettiğini, aracı uzun süredir kullandığını, defalarca denetimden geçtiğini, herhangi bir uyarı almadığını, kavşağa kontrolsüz çıkmadığını, diğer araçların geçmesini beklediğini ve karşı tarafın çok hızlı geldiğini gördüğünü bu nedenle kazanın yalnızca bana yüklenmesi ve ehliyet konusunun da doğrudan kazanın sebebi gibi değerlendirilmesi doğru olmadığını, mahkemenizce bu hususların birlikte değerlendirilmesini talep ettiğini, bu nedenlerle; ihbar olunan ... ... olarak, davalı ... yanında fer'i müdahil olarak davaya katılma talebinin kabulüne, dosyada mevcut bilirkişi raporundaki şahsıma ilişkin kusur ve ehliyet değerlendirmelerinin, beyanları da dikkate alınarak yeniden değerlendirilmesine, karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.Mahkememizce Adli Trafik ve Sigorta Eksperi bilirkişi heyeti tarafından düzenlenen ... tarihli bilirkişi raporu özetle: "a)- ... plakalı araç Sürücüsü ... ... tek yönlü trafiğin işlediği ... Caddesi üzerinden seyir halinde iken ... Caddesi ... nun kesiştiği bağlantı yolundaki kavşaktan giriş yapmadan önce, Dönüş yapan sürücüler, doğru geçmekte olan araçlara, ilk geçiş hakkını vermek zorunda olduğunu dikkate almadan geçiş önceliğini vermeden hızla kavşağa giriş yapan sürücü ... ... sevk ve idaresindeki ... plakalı otomobilin sağ yan kısmından ön kısmıyla çarpması neticesinde meydana gelen kazada 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu Madde 53/1-b(sola dönüş kurallarına riayet etmek zorundadır), MADDE-109/b-8 (Dönüş yapan sürücüler, doğru geçmekte olan araçlara, ilk geçiş hakkını vermek zorundadırlar) Madde 67/a(karayolunu kullananlar için tehlike veya engel yaratmamak zorundadır) , ve Madde 84.de yer alan sürücü Asli kusurlardan (h)- bendi (kavşaklarda ilk geçiş önceliğine uyma) trafik kurallarını ihlal ettiğinden %75 YÜZDE YETMİŞBEŞ KUSURLU olduğu Sürücü ... ...’ın .../... ilçesinden alınma ... Belge nolu ...,...,...– sınıfı kaza tarihinde geçerli (...-Sınıfı OTOMOBİL- ... Sınıfı KAMYONET- ...-Sınıfı TRAKTÖR- ...-Sınıfı MOTORLU BİSİKLET ) sürücü belgesi mevcut olup, ... sınıfı MİNİBÜS sürücü belgesi mevcut değildir b)- ... plakalı otomobil Sürücüsü ... ... bölünmüş iki yönlü trafiğin işlediği eğimsiz, düz ve görüşe açık yol üzerinde seyir halinde iken kavşağa gelmeden sağından bağlantı yolundan giriş yapan servis aracını dikkate almadan hızını kavşak şartlarına göre asgari seviye indirmeden mevcut hızıyla giriş yaptığı esnada sağından kavşağa giriş yapan Sürücü ... ... sevk ve idaresindeki ... plakalı aracı gördüğünde fren ve direksiyon tedbirine geç kalarak aracının sağ yan kısımlarına, minibüsün ön kısmıyla çarptıktan sonra 35 metre durması neticesinde meydana gelen kazada 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu Madde-52/1-a (Hızlarını kavşaklara girerken azaltmak Zorundadırlar) trafik kurallarını ihlal ettiğinden %25 YÜZDE YİRMİBEŞ KUSURLU olduğu görüşündeyim, Mahkemenin ... tarihli duruşmasında “meydana gelen kazada kusur oranı, davalının sürücüsünün yeterli ehliyeti olup olmadığı, istemi ” doğrultusunda yüzde kusur oranı verilmiştir. Mahkemenin ... tarihli duruşmasında “Sürücülerin kusur durumlarının yüzdelik dilimler ile tespiti istenilmesi” doğrultusunda yüzde kusur oranı verilmiştir. SİGORTA EKSPERİ YÖNÜNDEN: Uyuşmazlığa konu dosya yukarda açıklanan koşul ve sebepler birlikte incelendiğinde; Aracın söküm ve onarım aşamasında ilave parçaların çıkabileceği ve hasar maliyetinin artabileceği, aracın genel görünümü, teknik olarak hasar gören parçaların onarım sonrasında gerekli teknik standardizasyonu sağlayamayacağı gibi hususlar dikkate alındığında aracın onarımının ekonomik/ teknik olarak mümkün olmadığı tespit edilerek; Aracın onarımı halinde, lüzumlu parça ve işçilik bedelleri dikkate alındığında aracın piyasa rayiç değerine yaklaştığı ve onarımının ekonomik olmadığı tespit edildiğinden hasarlı vaziyetteki ederi şekli ile değerlendirilmesi gerektiği, aracın piyasa rayiç değerinin ... TL olduğu, piyasa şartlarında ... TL sovtaj bedeli oluştuğu tespit edilmiş olup aracın ağır hasarlı pert-total olarak değerlendirilerek, trafikten çekme belgesinin çıkartılması gerektiği kanaati hasıl olmuştur. Kaza tarihli yapılan incelemelerde ZMMS poliçe limitinin ... TL olduğu ancak Kusur Bilirkişisinin Tespit Etmiş Olduğu Kusur Durumu Neticesinde Rücu edilebilecek Tutarının ... TL olacağı Hesaplanmıştır. Davacı Sigorta Şirketinin, Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk (Trafik) Sigortası Genel Şartları uyarınca, davalıya rücu etme hakkı bulunduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır. Nihai takdir Sayın Hâkimin ait olmak üzere kanaatimi saygılarımızla arz ederiz." şeklinde görüş ve kanaatte bulunmuşlardır.KANITLAR VE GEREKÇE :Bakırköy ... İcra Müdürlüğü'nün .../... esas sayılı dosyası celp edilmiş, hasar dosyası davacı yanca sunulmuştur.Dosyanın bir trafik, bir eksper bilirkişiden oluşan heyete tevdii ile; meydana gelen kazada kusur oranı, davalının sürücüsünün yeterli ehliyeti olup olmadığı, davacının yapmış olduğu ödemenin kaza ve hasar ile uyumlu olup olmadığı, kaza tarihli piyasa rayici değerlendirilerek uyumlu olmayan parça ve tutar var ise bu husus belirtilerek 3. kişiye ödenmesi gereken tazminat tutarının hesaplanılması hususlarında rapor aldırılmıştır.Toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre dava, zorunlu mali sorumluluk sigortacısı olan davacının üçüncü kişilere ödediği tazminatın, araç sürücüsünün ehliyetsiz olması nedeniyle davalıdan rücuen tahsili için yapılan icra takibine itirazın iptali istemine ilişkindir.Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının B.4 kısmında sigortacının işletene rücu hakkı düzenlenmiş, rücu edilebilecek haller sınırlı olarak sayılmıştır. Adı geçen kısmın (b) bendinde "Tazminatı gerektiren olay, aracın ilgili mevzuat hükümlerine göre gereken ehliyetnameye sahip olmayan veya geçerliliğini yitirmiş sürücü sertifikasına sahip ya da ehliyetine geçici/sürekli el konulmuş kimseler tarafından sevk edilmesi veya trafik kurallarının ağır kusur ile ihlali sonucunda meydana gelmiş ise" hükmü getirilmiştir. Buna göre ehliyet belgesiz araç kullanma durumunda zorunlu mali sorumluluk sigortacısının rücu hakkı vardır.Somut olayda; dosya kapsamında bulunan ... yılına dek geçerli olan davacı tarafça sigortalanan aracın sürücüsü olan ... ...'nın araca(...) uygun ... sınıfı geçerli ehliyeti bulunmadığı, böylelikle rücu talebinin haklı olduğu kabul edilmiştir.Dosya kapsamına uygun, olayın oluş biçimini delillere göre isabetli şekilde değerlendiren, gerekçeli, denetime elverişli görülen bilirkişi raporu doğrultusunda davalı sigortalının aracını kullanan ehliyetsiz sürücünün yüzde 75 kusurlu olduğu kabul edilmiştir. İhbar olunan ve davalının rapora itirazları soyut mahiyette olup, sunulan içtihatlar somut olaya ilişkin emsal teşkil etmemektedir. Zira ihbar olunanın kusuru ehliyetsiz olmasına göre değerlendirilmemiş, ihbar olunan sürücünün kaza tespit tutanağında imza altına alınan beyanları da kusura ilişkin itirazları ile çelişkili ve soyut mahiyette görülmüştür. Yine raporda davacı sigorta şirketinin ödeme yapmak zorunda kaldığı aracın kaza nedeniyle pert olduğu, aracın piyasa değeri ... TL olup, sovtaj bedeli dava dışı 3. Kişide kaldığından bakiye zararının ... TL olduğu, davalı işletenin sorumluluğunun sürücü ... ...'nın kusuru ile sınırlı olması sebebiyle, sigortanın karşılamakla yükümlü olduğu zararın, bu tutarın %75 ine tekabül eden ... TL olduğu isabetli olarak belirlenmiş, basit hesap olarak görülmekle resen yapılan değerlendirmede, bu tutara ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faizin ... TL olması gerektiği değerlendirilmiştir.Takip ve dava konusu tazminat tutarının yargılama esnasında ancak bilirkişi raporu ile belirli hale geleceği, bu nedenle alacağın likit olmadığı ve İİK' nın 67. maddesi uyarınca icra inkar tazminatı için şartların oluşmadığı sabit olmakla icra inkar tazminatına hükmedilmemiştir.Anlatılanlara göre aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur:HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;1-Davanın KISMEN KABULÜNE KISMEN REDDİNE,-Davalının Bakırköy ... İcra Müdürlüğü'nün .../... esas sayılı dosyasına yapmış olduğu itirazın ... TL asıl alacak, ... TL işlemiş faiz yönünden iptali ile takibin bu tutar üzerinden devamına, fazlaya ilişkin talebin reddine,Alacak likit olmadığından icra inkar tazminatı talebinin reddine,2- Alınması gerekli ... TL. Harçtan peşin alınan ... TL. Harcın mahsubu ile bakiye ... TL. Harcın davalıdan tahsili ile Hazineye irad kaydına, 3- Davacı tarafından yatırılan ... TL. Başvuru, ... TL. Peşin harç olmak üzere toplam ... TL. nın davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 4- Avukatlık Asgari Ücret tarifesi uyarınca ... TL. Vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 5- Avukatlık Asgari ücret tarifesi uyarınca ... TL. Vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, 6- Davacı tarafından yapılan ... TL. Bilirkişi ücreti, ... TL: tebligat posta gideri olmak üzere toplam ... TL. yargılama giderinin ... TL. sının davalıdan alınarak davacıya verilmesine, ... TL. sının davacı üzerinde bırakılmasına, 7-HMK.333. Maddesi uyarınca artan gider avansının iadesine, 8-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-11-13. Maddesi uyarınca ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen ... TL arabuluculuk ücretinin (yargılama gideri) ... TL. sının davalıdan, ... TL'sinin davacıdan tahsili ile Hazineye gelir kaydına,Dair, davacı ve davalı vekilinin yüzüne karşı, kararın tebliği tarihinden itibaren 2 hafta içerisinde Antalya Bölge Adliye Mahkemesinde İstinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, anlatıldı. 30.06.2026 Katip ... ¸e-imzalıdır Hakim ... ¸e-imzalıdır