Danıştay, 5216 sayılı Kanun uyarınca parselasyon başvurusu reddi davasında derdestlik şartını inceliyor.
Özet: Davacı Küçük Sanayi Sitesi Yapı Kooperatifinin Ankara Kahramankazandaki parseller için 5216 sayılı Kanunun 7/1(b) maddesi uyarınca parselasyon işlemi onayı talebinin Büyükşehir Belediyesi tarafından reddedilmesi üzerine açılan davada, ilk derece ve bölge idare mahkemeleri, ilçe belediyesinin yedi yılı aşkın süredir uygulama imar planı yapma yükümlülüğünü yerine getirmemesi, davacının haklı beklenti içinde olması ve ret işleminin mülkiyet hakkını hukuka aykırı şekilde sınırlaması gerekçeleriyle ret kararını iptal etmiş; davalı belediye ise bu kararın bozulması için temyiz başvurusunda bulunmuştur.
T.C.
D A N I Ş T A Y ALTINCI DAİRE Esas No : █████████Karar No : █████████ TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Büyükşehir Belediye BaşkanlığıVEKİLİ : Av. ...KARŞI TARAF (DAVACI) : ...Küçük Sanayi Sitesi Yapı KooperatifiVEKİLİ : Av. ...İSTEMİN KONUSU : Danıştay Altıncı Dairesinin █████/2023 tarih ve E:█████████, K:█████████ sayılı bozma kararına uyularak ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ :Dava konusu istem: Ankara ili, Kahramankazan ilçesi, ..., ..., ..., ... ve ... Mahallelerine ait muhtelif parselleri kapsayan alanda 5216 sayılı Kanunun 7. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca parselasyon işleminin onaylanması istemiyle yapılan... tarihli, ... sayılı başvurunun reddedilmesine ilişkin Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Dairesi Başkanlığı Harita Şube Müdürlüğünün ... tarihli, E... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; nazım imar planının yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde uygulama imar planını yapmakla yükümlü olan ilçe belediyesinin, yedi yılı aşkın bir süre geçmesine rağmen bu yükümlülüğünü yerine getirmediği, dolayısıyla söz konusu alanda sanayi sitesi kurarak üretim ve istihdam sağlamak iradesinde olan davacının, imar planı koşullarına uygun olarak parselasyon işlemi yapılacağı yönünde haklı beklenti içerisine girdiği, davacının maliki olduğu alanı da kapsayan alanda imar planlarının yürürlüğe girdiği tarihten sonra 1 yıl içerisinde 5216 sayılı Kanunun 7. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca ilçe belediyesinin yapmakla görevli olduğu parselasyon işleminin yapılmamış olması ve yapılmaması yönünde... tarihli, ... sayılı Kahramankazan Belediye Encümeni kararının alındığı, davacının başvurusunun 5216 sayılı Kanunun 7. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendine göre değerlendirilerek karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle başvurunun reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesince; 5216 sayılı Kanunun 7. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca davalı idare tarafından öncelikle alanın bütününü kapsayan parselasyon işlemi yapılmak suretiyle yürürlükteki imar plânına uygun düzgün imar parsellerinin oluşturulması ve mülkiyet sahiplerine yapılaşabilecekleri imar parsellerini elverişli hale getirilmesi gerekirken, davacının başvurusunun reddedilmesine ilişkin dava konusu mülkiyet hakkını sınırlayan işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun açıklamalı reddine karar verilmiştir.TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ..'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : Davacı tarafından, Ankara ili, Kahramankazan ilçesi, ..., ..., ..., ... ve ... Mahallerinde yer alan yaklaşık 456.353,39 m2 büyüklüğündeki muhtelif ada/parselleri kapsayan alana yönelik olarak Kahramankazan Belediye Encümeninin ... tarihli, ... sayılı kararı ile uygun bulunan 91057 sayılı parselasyon işleminin onaylanması istemiyle yapılan ... tarihli, ... sayılı başvurunun reddedilmesine ilişkin Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Dairesi Başkanlığı Harita Şube Müdürlüğünün ... tarihli, E... sayılı işlemi ile bu işlemin dayanağı █████/2020 tarihli, 31047 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Arazi ve Arsa Düzenlemeleri Hakkında Yönetmeliğin Geçici 1. maddesinde yer alan "...ancak idareler istediği takdirde yürürlükteki imar mevzuatına göre parselasyon planlarını yeniden yapabilir, onaylayabilir." ibaresinin iptali istemiyle ilk derece mahkemesi sıfatıyla 21.04.2020 tarihinde Danıştay Altıncı Dairesinin E:█████████ sayılı dosyasında dava açıldığı, ayrıca aynı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığının ... tarihli, E... sayılı işleminin iptali istemiyle .... İdare Mahkemesinde 05.05.2020 tarihinde görülmekte olan davanın açıldığı anlaşılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT:6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun dava şartlarını düzenleyen 114. maddesinin 1. fıkrasının (ı) bendinde; "Aynı davanın, daha önceden açılmış ve halen görülmekte olmaması", aynı fıkranın (i) bendinde ise "Aynı davanın, daha önceden kesin hükme bağlanmamış olması" hükmüne yer verilmek suretiyle "derdestlik" ve "kesin hüküm" dava açma şartları arasında sayılmış; kanunun 115. maddesinde ise mahkemenin dava şartı noksanlığını tespit etmesi halinde davayı usulden reddedeceği kurala bağlanmış; 303. maddesinin 1. fıkrasında ise; "Bir davaya ait şekli anlamda kesinleşmiş olan hükmün, diğer bir davada maddi anlamda kesin hüküm oluşturabilmesi için, her iki davanın taraflarının, dava sebeplerinin ve ilk davanın hüküm fıkrası ile ikinci davaya ait talep sonucunun aynı olması gerekir." hükmüne yer verilmiştir.HUKUKİ DEĞERLENDİRME:2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nda; "derdestlik" ve "kesin hüküm" müesseseleri düzenlenmemiş ve Kanun'un 31. maddesinde, Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu ve onun yerine çıkarılan Hukuk Muhakemeleri Kanununun ilgili maddelerine atıfta bulunulmamış olmakla birlikte, tarafları ve konusu aynı olan bir davanın daha önce aynı veya başka bir mahkemede açıldığının ve görülmekte olduğunun saptanması halinde, usul hukukunun temel kavramlarından olan derdestlik müessesesinin temelinde yatan, ilk davanın aynısı olan ikinci davanın açılmasında davacının hukuki yararı bulunmadığı olgusundan hareketle, ikinci davanın derdestlik nedeniyle incelenmeksizin reddine karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmaktadır. Derdestlik durumunun ortaya çıkması için; aynı davanın iki kere açılmış olması, birinci davanın görülmekte (derdest) olması, birinci dava ile ikinci davanın aynı dava olması şartları birlikte gerçekleşmelidir. Davaların aynı dava olarak kabul edilebilmesi de; davaların taraflarının, konularının, dava konusu işlemin hukuki sebeplerinin aynı olmasına bağlıdır.Derdestlik; yeni açılmış olan bir davanın daha önce aynı veya başka bir mahkemede açılmış ve görülmekte (derdest) olduğunun taraflarca ileri sürülmesi ile ya da mahkemece re'sen yapılacak araştırma ile tespit olunur. Uyuşmazlıkta aynı davacı tarafından, bakılan davanın yanı sıra davaya konu Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Dairesi Başkanlığı Harita Şube Müdürlüğünün ... tarihli, E... sayılı işlemi ile bu işlemin dayanağı █████/2020 tarihli, 31047 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Arazi ve Arsa Düzenlemeleri Hakkında Yönetmeliğin Geçici 1. maddesinde yer alan "...ancak idareler istediği takdirde yürürlükteki imar mevzuatına göre parselasyon planlarını yeniden yapabilir, onaylayabilir." ibaresinin iptali istemiyle öncelikle ilk derece mahkemesi sıfatıyla Danıştayda dava açıldığı, anılan davada uyuşmazlığa konu işlemin Danıştay Altıncı Dairesinin █████/2024 tarih ve E:█████████, K:█████████ sayılı kararıyla iptaline karar verildiği ve bu kararın Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun █████/2025 tarih ve E:███████, K:████████ sayılı kararıyla onanmasına karar verildiği görülmüş olup bahse konu Dairemizin E:█████████ esas sayılı dava dosyası ile işbu davanın taraflarının, konusunun ve sebebinin aynı olduğu, sonraki tarihte açılmış olan bakılan davanın derdestlik nedeniyle esasının incelenmesine olanak bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Bu durumda, Bölge İdare Mahkemesince derdestlik nedeniyle davanın incelenmeksizin reddine karar verilmesi gerekirken, işin esasına girilerek dava konusu işlemin iptali yönünde İdare Mahkemesince verilen karara karşı yapılan istinaf başvurusunun açıklamalı reddi yolundaki temyize konu kararda isabet bulunmamaktadır.KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle;1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalının temyiz isteminin kabulüne,2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun açıklamalı reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, █████/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.