Kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescili davasında, taşınmaz değeri, muhdesat hesaplamaları ve değer artışlarına ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının temyiz incelemesi.
Özet: Bu dava, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu uyarınca bir taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescili talebiyle açılmış olup, ilk derece mahkemesince davanın kabulüne karar verilmesinin ardından, davacı idare belirlenen kamulaştırma bedelinin yüksek, davalı ise düşük hesaplandığı gerekçesiyle istinaf yoluna başvurmuştur; Bölge Adliye Mahkemesi, bilirkişi raporlarındaki tarımsal gelir, kapitalizasyon faizi, objektif değer artışı ve taşınmaz üzerindeki muhdesat değerlemelerinin usul ve yasalara uygun olduğu kanaatiyle her iki tarafın istinaf başvurusunu esastan reddetmiş, davacı idare bu kararı temyiz etmiştir.
MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi
SAYISI : ████████ Esas, █████████ KararKARAR : Esastan retİLK DERECE MAHKEMESİ : ... 1. Asliye Hukuk MahkemesiSAYISI : ████████ Esas, ███████ KararTaraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir. Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:I. DAVA Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; İzmir ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 2 99... parsel (eski 2 99... parsel) sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescilini talep etmiştir.II. CEVAPDavalı vekili cevap dilekçesinde özetle; İzmir ili, ... İlçesi, ... Mahallesi 4871 parselde kayıtlı 6973,84 m²lik taşınmaz için dava dışı Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından pazarlık usulü ile belirlenen kamulaştırma bedelinin 2017 yılı itibarıyla toplam 846.953,97 TL olduğunu, bu bedelin dava konusu taşınmaza emsal olması gerektiğini, dava konusu taşınmaz ile aynı taşınmaz olduğunu, dava konusu taşınmaz üzerinde sağımhane ve elektrikli su kuyusunun bulunduğunu, bedellerinin kamulaştırma bedeline ilave edilmesi gerektiğini, davaya sebep olunmadığı için aleyhe yargılama gideri ve vekâlet ücretine hükmedilmemesi gerektiğini ve tespit edilecek emsallerin dikkate alınmasına ve bunlara göre kamulaştırma bedelinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARIİlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.IV. İSTİNAFA. İstinaf Yoluna Başvuranlarİlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.B. İstinaf Sebepleri1.Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; kamulaştırma bedelinin yüksek hesaplandığını, net gelirin hatalı hesaplandığını, münavebe sisteminin hatalı olarak uygulandığını, üretim gideri olarak brüt gelirin 1/3 oranında alınmasının hatalı olduğunu,objektif değer artışının çok yüksek alındığını, kapitalizasyon faiz oranının hatalı belirlendiğini, kapitalizasyon faiz oranının tespitinde dikkate alınan unsurların mükerrerlik oluşturacak şekilde objektif değer artış oranının tayininde de esas alındığını, dava konusu taşınmaz üzerinde bulunan sağımhane, depo ve kuyunun değeri hesaplanırken somut verilerden yararlanılmadığını, yüksek hesaplama yapıldığını ve yıpranma paylarının düşük alındığını ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.2. Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; kamulaştırma bedelinin düşük belirlendiğini, betonarme sağımhane ile elektrikli su kuyusunun hesabının yapılmadığını ileri sürerek kararın kaldırılmasını talep etmiştir.C. Gerekçe ve Sonuç Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile ... İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü verilerinin kullanıldığı, raporun, değer belirleme kıstaslarına uygun oluğu, taşınmazın kapama zeytinlik niteliği gereğince münavebe planının zeytin ürününden oluştuğu, zeytin ürününün var yılı yok yılı yaşayan niteliği gereğince verim için 2 yıllık verim ortalamasının alındığı, kapitalizasyon faizinin Yargıtayın yerleşik içtihatlarında da zikredildiği üzere, taşınmazın sulu olması nedeniyle %4 olarak uygulanmasının doğru olduğu, idare tarafından yapılan kıymet takdirinde de taşınmazın sulu arazi olarak nitelendirildiği, dosyaya yansıyan nitelikleri ile uyumlu oranda objektif değer artışı uygulandığı, dosya içinde bulunan 2021 yılı ... İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü maliyet cetvelinde yer alan üretim giderinin brüt gelirin 1/3'ünün altında olması nedeniyle üretim giderinin brüt gelirin 1/3'ü olarak alınmasının doğru olduğu, arta kalan kısımdaki inşai muhdesatın yıpranma payı düşülerek yapılan hesaplamanın ve davacı idare lehine vekâlet ücreti takdir edilmemesinin yerinde olduğu gerekçesiyle taraf vekillerinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. V. TEMYİZA. Temyiz Yoluna BaşvuranlarBölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.B. Temyiz SebepleriDavacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir. C. Gerekçe1. Uyuşmazlık ve Hukukî NitelendirmeUyuşmazlık, ... olarak davacı idare ile davalı tapu maliki arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.2. Değerlendirme1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesi ile 369 uncu maddesinin birinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.2. Kapama zeytin bahçesi niteliğindeki dava konusu taşınmaza 2942 sayılı Kanun'un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi uyarınca gelir metodu esas alınarak değer biçilmesi ve tespit edilen bedelin davalı tarafa ödenmesi, dava konusu taşınmazın davalı adına olan tapu kaydının iptali ile idare adına tesciline karar verilmesi yerindedir. 3. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.VI. KARARAçıklanan sebeplerle;Davacı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,Davacı idareden peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,04.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.