İflas idaresinin mükerrer alacak kaydının sıra cetvelinden terkin isteminin, hukuki yarar ve talebin şikayet olarak nitelendirilmesi gerekliliği nedeniyle bozma kararı.
Özet: İflas idaresinin, kendi iflas dosyasında sehven kabul edilen mükerrer bir alacak kaydının iptali talebiyle açtığı davanın, ilk derece ve istinaf mahkemelerince aktif husumet yokluğu gerekçesiyle reddedilmesi üzerine, Yüksek Mahkeme, iflas idaresinin kendi işleminin hukuka aykırılığını ileri sürerek düzeltme talebinde bulunmasının hukuki yarar taşıdığını ve bu talebin kanunen şikayet olarak nitelendirilerek esastan incelenmesi gerektiğini, hakimin hukuki nitelendirmeyi resen yapması prensibi uyarınca davanın yanlış nitelendirme ile reddedilmesinin hatalı olduğunu belirterek yerel mahkeme kararını bozmuştur.
MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 45. Hukuk Dairesi
SAYISI : ████████ E., █████████ K.İLK DERECE MAHKEMESİ : İstanbul 1. Asliye Ticaret MahkemesiSAYISI : ████████ E., ████████ K.Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü. I. DAVADavacı vekili dava dilekçesinde; müvekkili hakkında İstanbul 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ████████ Esas sayılı dosyasında 26.12.2019 tarihinde iflas kararı verildiği ve bu kararın kesinleştiği, tasfiye işlemlerinin İstanbul 2. İflas İdaresinin 2020/1 İflas numaralı dosyasında devam ettiğini, davalı tarafça söz konusu iflas dosyasına, devre mülk satış ve kiralama sözleşmeleri dayanak gösterilerek alacaklı olduğu iddiası ile 6 29... kayıt numaralı alacak kaydı başvurusunda bulunulduğu, söz konusu alacak kayıt başvuruları tamamen kabul edilerek sıra cetvelinde 4. sıraya kaydı yapıldığı, ancak davalı tarafça yine aynı devre mülk satış ve kiralama sözleşmeleri dayanak gösterilerek davalı tarafça 19.122.787,00 TL bedel talepli 1868. sıra alacak kaydı başvurusunda bulunulduğu, iflas idaresince, davalının 6 29... kayıt numaralı ile daha önceden alacak kaydı başvurusunda bulunduğu, alacak talebinin mükerrer olduğu gerekçesiyle talebin reddine karar verildiği, davalının aynı evraklar gerekçe gösterilerek 19.122.787,00 TL bedel talepli 2323. sıra mükerrer alacak kaydı talebinde bulunulduğu, bu alacağın iflas idaresince sehven kabul edildiği gerekçesiyle İstanbul 2. İflas İdaresi'nin 2020/1 İflas sayılı dosyasında sehven kabul edilen 2323. sıra alacak kaydının iptal ve terkin edilmesini talep etmiştir.II. CEVAPDavalıya, dava dilekçesi tebliğ edilmeden dosya üzerinden karar verilmiştir.III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARIİlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile sıra cetveline itiraz davalarının kural olarak sıra cetveline giren ya da girme hakkı bulunduğu halde sıra cetveline alınmayan alacaklılar tarafından aynı derece ya da üst sırada bulunup kendilerine pay ayrılan alacaklılara karşı açıldığı, davacının düzenlenen sıra cetvelinde alacaklı olmayıp borçlu olduğu, sıra cetveline itiraz davası yönünden borçlunun aktif husumet (sıfat yokluğu) ehliyetinin bulunmadığı gerekçesiyle davanın aktif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmiştir.IV. İSTİNAFİlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir. V. TEMYİZA. Temyiz SebepleriDavacı vekili temyiz dilekçesinde; masa hak ve alacaklarının korunması için bu davayı açma yetkilerinin bulunduğunu, mükerrer alacak kaydının maddi hata niteliğinde olduğunu, mükerrer alacak kaydının davalının haksız ve sebepsiz zenginleşmesine neden olduğunu beyan etmektedir.B. Değerlendirme ve GerekçeUyuşmazlık, iflasta sıra cetvelinde kayıt terkini istemine ilişkindir. İflas idaresi düzenlediği iflasta sıra cetvelinde mükerrer kayıt yaptığını belirterek asliye ticaret mahkemesinde iflasta sıra cetveline karşı itiraz davası açmıştır.İflas idaresi kendi yaptığı işlemi düzeltme imkanı bulunmadığından yapılan kanuna aykırı işlemin şikayet yoluyla icra hukuk mahkemesinden istenmesi gerekirken, sıra cetvelinde kayıt terkini davası yoluyla asliye ticaret mahkemesinden talep edilmiş olması usul ve yasaya aykırı görülmüş ise de, HMK'nın 353/1-a/3. ile 362/1-c maddeleri uyarınca görev hususu istinaf aşamasında kesinleştiğinden bu hususa temyiz incelemesinde işaret edilmekle yetinilerek bu durum bozma nedeni yapılmamıştır.İflas idaresi kendi işleminin kanuna aykırı olduğunu ve hadiseye uygun bulunmadığını beyan ederek talepte bulunduğuna göre bu açıklama iflasta sıra cetveline şikayet talebine yöneliktir. İflas idaresinin hukuki sorumluluğu dikkate alındığında böyle bir şikayette bulunmasında hukuki yararının bulunduğu da açıktır. 6100 sayılı HMK'n'ın 33 üncü maddesine göre Hâkim, Türk hukukunu re'sen uygulamak zorundadır. Bir davada olayları belirtmek ve açıklamak taraflara, hukuki nitelendirme ise hâkime aittir. Bu nedenle tarafların hukuki nitelendirmeyi doğru yapmak zorunluluğu yoktur. Başka bir ifade ile hâkim, bildirilen hukuki sebeplerle bağlı olmayıp, hukuki sebebi kendiliğinden bulup uygulamakla sorumludur.Bu durumda asliye ticaret mahkemesince iflas idaresinin bu talebini şikayet olarak nitelendirmek suretiyle esastan incelemesi gerekirken yazılı şekilde ve yanlış nitelendirme ile karar verilmesi doğru olmamış, bozmayı gerektirmiştir.VI. KARARAçıklanan sebeplerle; Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,Peşin alınan harcın istek halinde ilgilisine iadesine,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,08.04.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.