yargıtay, çarşı ve mahalle bekçilerinin suç tarihinde kimlik sorma yetkisinin olmaması nedeniyle, suça sürüklenen çocuğun hakaret ve görevi yaptırmamak için direnme eylemlerinin uzlaştırma kapsamında değerlendirilmesi gerektiği gerekçesiyle mahkumiyet kararını kanun yararına bozdu.

Yargıtay, çarşı ve mahalle bekçilerinin suç tarihinde kimlik sorma yetkisinin olmaması nedeniyle, suça sürüklenen çocuğun hakaret ve görevi yaptırmamak için direnme eylemlerinin uzlaştırma kapsamında değerlendirilmesi gerektiği gerekçesiyle mahkumiyet kararını kanun yararına bozdu.

Özet: Yargıtay, olay tarihinde çarşı ve mahalle bekçilerinin kimlik sorma ve GBT sorgulama yetkileri bulunmaması sebebiyle, suça sürüklenen çocuğun eylemlerinin kamu görevlisine karşı işlenmiş suçlar olarak değil, uzlaştırma kapsamında kalan basit hakaret ve kasten yaralama suçları olarak değerlendirilmesi gerektiğini, bu nedenle yargılamada uzlaştırma hükümlerinin uygulanmaması nedeniyle yerel mahkemenin mahkumiyet kararını kanun yararına bozmuştur.

4. Ceza Dairesi ███████ E. , █████████ K.

"İçtihat Metni"

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ :Çocuk Mahkemesi

SAYISI : ████████ E., ████████ K.

SUÇLAR : Hakaret, görevi yaptırmamak için direnme

İNCELEME KONUSU

KARARLAR : Mahkumiyet

KANUN YARARINA

BOZMA YOLUNA

BAŞVURAN : Adalet Bakanlığının istemi üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : İlgili kararın kanun yararına bozulması

Suça sürüklenen çocuk hakkında hakaret ve görevi yaptırmamak için direnme suçlarından mahkumiyetine ilişkin hükümlerin Adalet Bakanlığı tarafından kanun yararına bozulmasının istenilmesi üzerine, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 24.12.2025 tarihli ve ███████████ sayılı Tebliğnamesi ile dava dosyası Daireye gönderilmekle, gereği düşünüldü:

I. İSTEM

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, kanun yararına bozma isteminin;

"Dosya kapsamına göre,

1- Çarşı ve mahalle bekçisi olan müştekilerin kimlik ve GBT sorgulaması yapmaları üzerine çıkan tartışmada suça sürüklenen çocuğun müştekilere hakaret ederek müşteki ...'nu yaralaması eylemlerinin 11.06.2020 tarihinde kabul edilen, 18.06.2020 tarihli ve 31159 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğü giren 7245 sayılı Çarşı ve Mahalle Bekçileri Kanunu uyarınca çarşı ve mahalle bekçilerine durdurma, kimlik sorma ve benzer yetkilerin tanınması karşısında; suç tarihi olan 20.06.2019 tarihinde çarşı ve mahalle bekçilerinin kimlik sorma, GBT sorgusu yapma yetkilerinin bulunmadığı

nazara alınarak yapılan değerlendirmede; suça sürüklenen çocuğun eylemlerinin uzlaştırma kapsamında kalan 5237 sayılı Kanun'un 125/1 ve 86/2. maddelerinde düzenlenen suçları oluşturduğu, suça sürüklenen çocuk hakkında öncelikle uzlaştırma hükümleri uygulanarak sonucuna göre hükümler kurulması gerektiği gözetilmeden, anılan Kanun'un 125/3-a ve 265/1-3. maddeleri uyarınca hükümler kurulmasında,

2- Kabule göre ise,

Kamu görevlisine karşı görevinden dolayı hakaret suçu yönünden,

5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun 50/3. maddesinde "Daha önce hapis cezasına mahkûm edilmemiş olmak koşuluyla, mahkûm olunan otuz gün ve daha az süreli hapis cezası ile fiili işlediği tarihte onsekiz yaşını doldurmamış veya altmışbeş yaşını bitirmiş bulunanların mahkûm edildiği bir yıl veya daha az süreli hapis cezası, birinci fıkrada yazılı seçenek yaptırımlardan birine çevrilir." şeklinde ve aynı Kanun'un 50/2. maddesinde "Suç tanımında hapis cezası ile adli para cezasının seçenek olarak öngörüldüğü hallerde, hapis cezasına hükmedilmişse; bu ceza artık adli para cezasına çevrilmez.'' şeklinde yer alan düzenlemeler nazara alındığında;

Somut olayda, suça sürüklenen çocuğun suç tarihinden önce hapis cezasına mahkûm edilmemesi karşısında, seçimlik ceza olarak düzenlenen 5237 sayılı Kanun'un 125/1,125/3-a maddesi uyarınca tayin edilen hapis cezasının, aynı Kanun'un 50/2. maddesinde yer alan adli para cezasına yönelik sınırlama ve 50/3. maddesinde düzenlenen emredici hüküm nedeniyle adli para cezası dışındaki diğer seçenek yaptırımlardan birine çevrilmesinin zorunlu olduğu gözetilmeden, yazılı şekilde karar verilmesinde,

İsabet görülmemiştir.”

Şeklindeki gerekçeye dayandığı anlaşılmıştır.

II. GEREKÇE

A.Bir Numaralı İsteme Yönelik İncelemede;

5237 sayılı Kanun'un 125/3-a ve 265. maddesinde düzenlenen hakaret ve görevi yaptırmamak için direnme suçlarında mağdur kamu görevlisi olup kamu görevlisinin, anılan Kanun'un 6/1-c maddesinde “kamusal faaliyetin yürütülmesine atama veya seçilme yoluyla ya da herhangi bir surette sürekli, süreli veya geçici olarak katılan kişi” olarak tanımlanması, dolayısıyla her olayda, mağdurun kamu görevlisi olup olmadığının anılan maddedeki tanım çerçevesinde belirlenmesi, ayrıca üzerine atılı eylemlerin yerine getirilen kamu görevi nedeniyle yapılması, kamu görevi ile eylemler arasında nedensellik bağının bulunması gerekir. 11.06.2020 tarihinde kabul edilen, 18.06.2020 tarihli ve 31159 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğü giren 7245 sayılı Çarşı ve Mahalle Bekçileri Kanunu uyarınca çarşı ve mahalle bekçilerine durdurma, kimlik sorma ve benzer yetkilerin tanınması, suç tarihi olan 20.06.2019 tarihinde çarşı ve mahalle bekçilerinin kimlik sorma yetkilerinin bulunmadığı, kimlik sormaları üzerine çıkan tartışmada suça sürüklenen çocuğun suça konu eylemleri gerçekleştirdiği, bu haliyle suça sürüklenen çocuğun eylemlerinin 5237 sayılı Kanun'un 125/1, 86/2 ve 106/1 maddeleri kapsamında kaldığı ve uzlaştırma hükümleri uygulanarak sonucuna göre hüküm kurulması gerektiğinin gözetilmemesi hukuka aykırıdır.

B. İki Numaralı İsteme Yönelik İncelemede;

Gerekçe bölümünün (A) bendinde belirtilen bozma kararının niteliğine göre incelenmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

III. KARAR

1. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının iki numaralı kanun yararına bozma istemi hakkında İNCELENMESİNE YER OLMADIĞINA,

2. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının bir numaralı kanun yararına bozma isteminin KABULÜNE,

3. Samsun 1. Çocuk Mahkemesinin 10.03.2021 tarihli ve ████████ esas, ████████ sayılı kararının, 5271 sayılı Kanun’un 309. maddesi gereği, oy birliğiyle KANUN YARARINA BOZULMASINA,

5271 sayılı Kanun’un 309/4-b maddesi uyarınca gerekli işlemin yapılması için dava dosyasının, Mahkemesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 31.03.2026 tarihinde karar verildi.