hızlı tren hattı için kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili ile kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescil davalarına ilişkin temyiz incelemesi.

Hızlı tren hattı için kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili ile kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescil davalarına ilişkin temyiz incelemesi.

Özet: Bu hukuki süreç, hızlı tren hattı inşası nedeniyle taşınmazına kamulaştırmasız el atıldığını iddia eden malikin bedel tahsili talebiyle açtığı asıl dava ile davalı idarenin taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve adına tescili istemli birleştirilen davasını ele almaktadır; ilk derece mahkemesi, asıl davanın konusuz kalması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına hükmederken birleştirilen davayı kabul etmiş, bu karar bölge adliye mahkemesince başlangıçta kaldırılarak iade edilse de daha sonra aynı yönde verilen karara karşı idarenin istinaf başvurusu esastan reddedilmiş, davalı idare şimdi kamulaştırma bedeli ve usullerine ilişkin itirazlarıyla kararı temyiz etmektedir.

5. Hukuk Dairesi █████████ E. , █████████ K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi

SAYISI : █████████ Esas, ████████ Karar

KARAR : Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ : Geyve 1. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : ████████ Esas, ████████ Karar

Taraflar arasındaki kamulaştırmasız el atılan taşınmaz bedelinin tahsili istemine ilişkin asıl dava ile 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili istemine ilişkin birleştirilen davada yapılan yargılama sonucu İlk Derece Mahkemesince asıl davanın konusuz kalması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına, birleştirilen davanın ise kabulüne karar verilmiştir.

Kararın asıl davada davalı-birleştirilen davada davacı idare vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince asıl davanın konusuz kalması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına, birleştirilen davanın ise kabulüne karar verilmiştir.

Kararın asıl davada davalı-birleştirilen davada davacı idare vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı asıl davada davalı-birleştirilen davada davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1.Asıl davada davacı-birleştirilen davada davalı vekili dava dilekçesinde özetle; Sakarya ili, ..., ... Mahallesi 453 parsel sayılı taşınmazın tamamı, 1453 parsel sayılı taşınmazın 1/3'ünün müvekkili adına kayıtlı olduğunu, dava konusu taşınmazlar üzerinden davalı İdarenin sorumluluğunda bulunan Hızlı Tren Hattı demir yolu hattının geçtiğini, Demir yolu hattı geçmesi nedeniyle davalı idarece usulüne uygun bir kamulaştırma işlemi yapılmadığı gibi taşınmaz malikine herhangi bir bedel de ödenmediğini, dava konusu taşınmazların tapu kaydında tarla vasfında olduğunu, davalı idarenin kamulaştırmasız el attığı dava konusu taşınmazların dava tarihi itibarı ile hesaplanacak bedelinin yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile taşınmazdan müvekkillerin hissesine düşen yerin tapusunun iptaline ve davalı idare adına kayıt ve tesciline karar verilmesini talep etmiştir.

2. Asıl davada davalı-birleştirilen davada davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Sakarya ili, ..., ... Mahallesi, 1 23... parselde kayıtlı taşınmazın 1.732, 69... ' lik bölümünün kamulaştırma bedelinin tespiti ile taşınmazın kamulaştırılan kısmının tapu kaydının iptali ile müvekkili olan TCDD adına tesciline, mahkeme masrafları ile ücreti vekâletin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

1.Asıl davada davalı-birleştirilen davada davacı idare vekili cevap dilekçesinde özetle; Sakarya ili, ..., ... Mahallesi 4 53... parsel sayılı taşınmazlardan 453 parsel sayılı taşınmazın tamamının Geyve Asliye Hukuk Mahkemesinin ███████ D.iş sayılı dosyası ile acele kamulaştırıldığını 27.966,40 TL bedelin ... Bankasına yatırıldığını, parselin kamulaştırılmasına ilişkin bedel tespit ve tescil davasının 12.07.2018 tarihinde Geyve Asliye Hukuk Mahkemesinin ████████ Esasına kayden açıldığını ve davanın hali hazırda devam ettiğini, Davaya konu Sakarya ili, ..., ... Mahallesi 1453 parsel sayılı taşınmaz ise kamulaştırma koridorunda bulunmadığını, söz konusu parsel üzerinde davalı kurum tarafından başka bir tasarrufunda olmadığını, yapılan araştırmalar neticesinde söz konusu parsele zarar verilmediğini, bu sebeple davanın bu parsel sayılı taşınmaz yönünden davanın reddine karar verilmesini, Geyve Asliye Hukuk Mahkemesinin ████████ Esas sayılı dosyasının soncunun beklenmesine ya da dosyaların birleştirilmesini talep etmiştir.

2.Asıl davada davacı-birleştirilen davada davalı vekili cevap dilekçesi sunmamıştır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile asıl davanın konusuz kalması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına, birleştirilen davanın ise kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl davada davalı-birleştirilen davada davacı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Asıl davada davalı-birleştirilen davada davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; kamulaştırma bedeline, dosya içeriğinde mevcut kıymet takdir raporundaki esas ve usuller çerçevesinde itiraz ettiklerini, mahkeme kararında kamulaştırma bedeline faiz işletilmesinin hatalı olduğunu, Anayasa Mahkemesinin Kamulaştırma Kanunundaki faize ilişkin hükmü iptal etmesi nedeniyle bu konuda bir kanun boşluğunun doğduğunu ve yerel mahkemenin faiz konusundaki hükmünün herhangi bir gerekçeye dayandırılmadığını ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazların değerlendirme tarihi itibarıyla, emsal alınacak taşınmazların ise satış tarihi itibarıyla imar ya da kadastro parselleri olup olmadığı ilgili Belediye Başkanlığı ve Tapu Müdürlüğünden sorulduğu, ayrıca dava konusu taşınmazın; imar planındaki konumu, emsallere olan uzaklığını da gösterir krokisi ve dava konusu taşınmaz ile emsal taşınmazların resen belirlenen vergi değerleri ve emsal taşınmazların satış akit tablosu getirtilerek, raporun bu yönü ile de denetlenmesinin sağlandığı, her ne kadar dava konusu taşınmaz ile emsal taşınmazın vergi rayiçleri uyumlu değilse de bu husus istinaf eden idarenin lehine olduğunda eleştirilmekle yetinildiği, arsa niteliğinde olduğu belirlenen taşınmaza emsal karşılaştırması yoluyla değer biçilmesi doğru olmakla birlikte; davaya konu 453 parsel (yeni 1 23... parsel) sayılı taşınmazın kıymet takdir raporunda değerinin kapama ayva bahçesi olarak belirlendiği, hükme esas alınan bilirkişi raporunda taşınmazın tamamının kapama nitelikte mevye bahçesi olması nedeniyle Yargıtay uygulamalarında benimsenen kaim değer yöntemine göre; değerlendirme yılı İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü verileri ile taşınmaz önce kapama meyve bahçesi olarak değerlendirildiği, daha sonra açık tarım arazisi olarak çevrede yetiştirilmesi mutad olan ürünler alınmak suretiyle uygulanacak münavebeye göre saptanan net gelirine kapitalizasyon faizi uygulanmak suretiyle bu iki değer arasındaki fark ile ağaçların değerinin belirlendiği, bu bedelin emsal karşılaştırması yoluyla ... Mahallesi 1 02... parsel sayılı taşınmazın 0,73 katı olduğunun kabulü ile bulunan zemin değerine eklenmesi ile kamulaştırma bedelinin tespit edilmesinde bir isabetsizlik görülmediği, birleşen dava dosyasında dava konusu edilen eski 1413 (yeni 1 23... ) parsel sayılı taşınmaz yönünden aynı mahkemenin ████████ esas sayılı dosyasında kamulaştırma kararı verildiğinden davanın konusuz kalması nedeniyle esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verildiği, dosyanın Uyap sisteminden yapılan kontrolünde ilgili mahkemenin 02.12.20 20... /491 karar sayılı ilamı ile davaya konu 1 23... (eski 1413) parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespitine ve davacı idare adına kayıt ve tesciline karar verildiği, anılan kararın istinaf edilmesi üzerine Dairenin 2023/6 50... /430 Karar sayılı dosyasında Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin █████████ Esas ve ██████████ Karar sayılı ilamı ile onandığı anlaşıldığından verilen kararda bir isabetsizlik olmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl davada davalı-birleştirilen davada davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Asıl davada davalı-birleştirilen davada davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesini tekrar ederek kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme

Uyuşmazlık, asıl davada kamulaştırmasız el atmadan kaynaklı tazminat; birleştirilen davada kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukukî ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Asıl davada davalı-birleştirilen davada davacı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun’un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davalı-karşı davacı idareden peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

04.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.