erzurum bölge adliye mahkemesinin, sigortasız iş makinesi ve araç çarpışması sonucu cismani zarara uğrayanlar için tazminat davasına ilişkin istinaf kararı.

Erzurum Bölge Adliye Mahkemesinin, sigortasız iş makinesi ve araç çarpışması sonucu cismani zarara uğrayanlar için tazminat davasına ilişkin istinaf kararı.

Özet: Bu hukuki evrak, yolcu olarak bulundukları aracın bir iş makinesiyle çarpışması sonucu ciddi bedensel yaralanmalar yaşayan davacıların, trafik kazasında asli kusurlu olan ancak zorunlu trafik sigortası bulunmayan iş makinesi sahibine ve tali kusurlu aracın sigorta şirketine karşı maddi tazminat talebinde bulunduğu bir dava sürecini ele almaktadır; davacılar, kaza sonrası oluşan sürekli ve geçici iş gücü kayıpları nedeniyle tazminat miktarını artırırken, sigorta şirketi kendi sigortalısının kusursuz olduğunu savunarak sorumluluk kabul etmemekte ve poliçe limitleri dahilinde sorumluluk talep etmektedir.

T.C.

ERZURUM

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

3. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO : ████████

KARAR NO : ████████

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : ERZURUM ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ : █████/2025 (Karar)

NUMARASI : 2022/...Esas, 2025...Karar

DAVA : Tazminat (Ölüm Ve Cismani Zarar Sebebiyle Açılan Tazminat)

KARAR TARİHİ : █████/2026

KARAR YAZIM TARİHİ : █████/2026

Taraflar arasında görülen davanın yapılan yargılaması sonunda; kararda yazılı gerekçeyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiş olup, söz konusu karara karşı davalı ... vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine HMK 353. madde uyarınca dosya üzerinden inceleme yapıldı.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

DAVA:

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkillerinin ... plakalı araç içerisinde yolcu olarak █████/2022 tarihinde....ili ...ilçesinde bu aracın, ...plakalı iş makinesiyle çarpışması sonucunda yaralandığını, karşılıklı olarak meydana gelen bu trafik kazasında; müvekkillerden ...'in belinin kırıldığını, ...'ın ise kolunun kırıldığını, somut kazaya dair tutulan kaza tespit tutanağı ve soruşturma dosyası bilirkişi raporuna göre; söz konusu kazada, kaza tarihinde geçerli zorunlu trafik sigortası bulunmayan iş makinesinin asli kusurlu, ... plakalı aracın ise tali kusurlu olduğunun tespit edildiğini, söz konusu trafik kazasıyla ilgili Pasinler CBS'nin 2022/... soruşturma sayılı dosyası şikayet yokluğu nedeniyle KYOK olarak sonuçlandığını, davalı ... yaptıkları başvuru sonucu ... numaralı hasar dosyasının açıldığını, davalılardan ... Sigorta Şirketine yaptıkları başvuru sonucu ise ... numaralı hasar dosyasının açıldığını, arabuluculuk görüşmelerinin olumlu sonuçlanmadığını, kazaya karışan iş makinesinin kaza tarihinde geçerli bir ZMMS'sinin bulunmadığını, kazaya karışan ... plakalı aracın ZMMS ise davalı ... Sigorta şirketince düzenlendiğini, müvekkillerin bedensel zararları ve iş gücü kayıpları namıyla işbu davayı her iki davalıya karşı birlikte açtıklarını, kaza sonrasında müvekkillerin yaralanmalarının geçici ve daimi iş gücü kaybına neden olduğunu, bu nedenle kusur ve maluliyet belirlemesi sonrasında yapılacak hesaplamayla müvekkillerin maddi tazminatının hesaplanıp kendilerine ödenmesi, her bir davacı için 1.000,00 TL olmak Üzere toplam 2.000,00 TL Maddi Tazminatın davalılara yazılı başvuru tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılardan tahsiline, karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davacılar vekili tarafından █████/2024 tarihli bedel arttırım dilekçesi ile; davacı ... için dava dilekçesiyle talep edilen miktara 499.000,00 TL ilave edilmek suretiyle davacı için davadaki talep miktarını (davalılardan sadece ... karşı sürekli sakatlık tazminatı namıyla) 500.000,00 TL olarak, davacı... için dava dilekçesiyle talep edilen 1.000,00 TL dava değerinin her bir davalı için 500,00 TL olduğu beyan ve kabul edilerek, davalılardan ... yönelik 500,00 TL taleplerine 7.000,00 TL ilave ederek 7.500,00 TL olarak, davalı ... Sigorta A.Ş'ye yönelik 500,00 TL taleplerine 2.000,00 TL ilave ederek 2.500,00 TL olarak artırdıklarını, davacı ... için SGK tarafından ödemesi yapılan 2.891,20 TL geçici iş göremezlik ödemesinin davalıların kazadaki kusurları oranında garameten paylaştırılıp, davacı için hesaplanan tazminattan mahsup edilmesini, karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.

CEVAP :

Davalı ... Sigorta A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; ... alakalı aracın müvekkil şirket nezdinde ZMMS Poliçesi ile sigortalı olduğundan bahisle maluliyet tazminatı talep ettiği, davaya konu kazada sigortalı araç sürücüsünün herhangi bir kusurunun bulunmadığını, müvekkil şirket sigortalısının kusuru ile sorumlu olduğundan davacı tarafın talebinin reddedildiğini, davacı tarafından davadan önce müvekkil şirkete maddi hasar tazminatı sebebiyle başvuruda bulunulduğunu, başvuru ile müvekkil şirket nezdinde ... numaralı hasar dosyası oluşturulduğunu, davaya konu kazada sigortalı araç sürücüsünün kusuru bulunmadığından müvekkili şirketin sorumluluğu da bulunmadığını, davacı tarafın müvekkil şirket sigortalısının kusurunu ve zararını usulen ispat etmesi gerektiğini, şirketin kusuru oranında sorumlu olduğunu, davanın kabulü anlamına gelmemekle birlikte müvekkil şirketin faizden dava tarihinden itibaren yasal faizle sorumlu olduğunu, müvekkil şirketin poliçe limitleri ile sınırlı olduğunu, kaza tarihinde geçerli poliçe teminatı ile sınırlı olduğunu, teminatın tek, hazar görenlerin birden fazla olması durumunda KTK 96.madde gereğince teminatın paylaştırılması gerektiğini, yetki itirazının kabul edilerek dosyanın yetki yönünden reddini, aleyhe haksız olarak açılan davanın reddini, davacının davasının ispatı halinde; müvekkil şirketin öncelikle ferilerden sorumlu tutulmaması, olmaz ise, asıl alacak, yargılama giderleri ve avukatlık ücreti açısından ayrı ayrı poliçe limiti ile sorumlu tutulmasını, faizin en erken dava tarihinden başlatılmasına karar verilmesini talep etmiştirler.

Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkil şirkete usulüne uygun başvuru yapılmadığını, davacı tarafından gönderilen başvur evrakları ekinde bir kısım adli muayene evraklarının sunulduğu, eksik evraklara ilişkin bilgilendirme yapıldığı, eksik evrakların şirkete iletilmediği, davacıların soruşturma aşamasında ZMMS poliçesi bulunmayan araç sürücüsü ile uzlaştığını, davacıların şikayetçi olamadığını, taraflar arasında uzlaşma yapılmış olup davacının maddi zararının karşılandığı kabul edileceğinden tazminat talep hakkı bulunmadığını, kazanın oluşumunda sigortasız aracın kusurunun bulunmadığını, davacıların kazanın ve zararın oluşumunda tam kusurlu olduğunu, davacılara SGK tarafından ödeme yapılıp yapılmadığı, aylık bağlanıp bağlanmadığını, şayet ödeme yapıldı ise hesaplanacak tazminattan güncellenerek mahsup edilmesi gerektiğini, arabuluculuk son tutanağında yazılı olmayan uyuşmazlık konuları hakkında davanın reddi gerektiğini, davacıların başvuru tarihinden itibaren işleyecek faiz talebinin hukuka uygun olmadığı, tazminat sorumluğunun kabul anlamına gelmemekle birlikte temerrüdün tespitinde usule uygun başvuru yapılmadığının da gözetilmesi gerektiğini, kabul anlamına gelmemek kaydı ile şayet bir tazminata hükmedilecek ise dava tarihinden itibaren faizin yasal faiz olarak tespitini, müvekkili aleyhine açılan haksız davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI:

Mahkemece yapılan yargılama sonunda;"Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; █████/2022 tarihinde davacıların yolcu olarak bulunduğu dava dışı sürücü...'in sevk ve idaresinde bulunan ve davalı ... Sigorta A.Ş tarafından sigortalanan ... plakalı araç ile dava dışı sürücü ...'ın sevk ve idaresinde bulunan ve sigortası bulunmayan ... plakalı iş makinasının karıştığı kazada davacıların yaralandığı, mahkememizce dava konusu kazada tarafların kusur oranlarının tespiti amacıyla ATK'dan rapor aldırıldığı, düzenlenen raporda sürücü ...'in %25 oranında kusurlu olduğu, sürücü ...'ın ise %75 oranında kusurlu olduğunun tespit edildiği ve ayrıntılı, gerekçeli olan işbu kusur raporunun mahkememizce hükme esas alındığı, yine Yargıtay 4.Hukuk Dairesi'nin ██████████ Esas █████████ Karar 11.10.2021 tarihli ilamı ile Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin ██████████ Esas █████████ Karar 11.03.2021 tarihli ilamı doğrultusunda davacı...'in kaza tarihinde yürürlükte olan Erişkinler için Engellilik Değerlendirilmesi Hakkındaki Yönetmelik hükümlerine göre sürekli maluliyetinin bulunmadığının, iyileşme süresinin ise kaza tarihinden itibaren 3 aya kadar uzayabileceğinin tespit edildiği, davacı ...'in kaza tarihinde yürürlükte olan Erişkinler için Engellilik Değerlendirilmesi Hakkındaki Yönetmelik hükümlerine göre sürekli maluliyetinin %23 olduğunun, iyileşme süresinin ise kaza tarihinden itibaren 9 aya kadar uzayabileceğinin tespit edildiği, alınan kusur ve maluliyet raporları doğrultusunda aktüerya bilirkişisi tarafından hesaplamaların yapıldığı ve TRH 2010 yaşam tablosu ve progresif rant yöntemi tazminat miktarlarının hesaplandığı, mahkememizce ayrıntılı, gerekçeli olan işbu raporunun hükme esas alındığı, her ne kadar aktüerya bilirkişi tarafından kusur oranları doğrultusunda daha yüksek tazminat miktarı hesaplanmış ise de davacı ...'in davalı ...'ndan talep edebileceği maddi tazminat tutarının teminat limiti nazara alınarak 500.000,00 TL olduğu, davalı ... Sigorta A.Ş'ye karşı açılan davadan ise feragat edildiği, davacı...'in ise sürekli maluliyetinin söz konusu olmaması nedeniyle her iki davalıdan kusur oranları doğrultusunda geçici iş göremezlik talebinde bulunabileceği, SGK tarafından davacı...'e 2.891,20 TL geçici iş göremezlik ödemesi yapıldığı, bilirkişi tarafından raporda bu miktarın mahsup edilmediği, mahkememizce yapılan hesaplamada bilirkişi tarafından tespit edilen 12.901,98 TL geçici iş göremezlik tazminatından SGK tarafından yapılan ödemenin mahsubu ile talep edilebilecek miktarın 10.010,78 TL olarak tespit edildiği anlaşılmakla bedel arttırım ve kısmi feragat dilekçeleri doğrultusunda davanın kısmen kabulüne karar vermek gerekmiş " gerekçesiyle "Davacı ... tarafından açılan davada davanın kısmen kabulü ile; Kurum teminat limiti nazara alınarak 500.000,00 TL maddi tazminatın dava tarihi olan █████/2022 tarihinden itibaren işleyecek olan yasal faiz ile birlikte davalı ... alınarak davacı ...'e verilmesine, davalı ... sigorta A.Ş yönünden açılan davanın feragat nedeniyle reddine, davacı... tarafından açılan davada davanın kısmen kabulü ile; kurum teminat limiti ile sınırlı kalmak kaydıyla 7.500,00 TL geçici iş göremezlik tazminatının dava tarihi olan █████/2022 tarihinden itibaren işleyecek olan yasal faiz ile birlikte davalı ... alınarak davacı...'e verilmesine, poliçe teminat limiti ile sınırlı kalmak kaydıyla 2.500,00 TL geçici iş göremezlik tazminatının dava tarihi olan █████/2022 tarihinden itibaren işleyecek olan yasal faiz ile birlikte davalı ... Sigorta A.Ş'den alınarak davacı...'e verilmesine, sürekli iş göremezlik tazminatı talebinin reddine," karar vermiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ:

Davalı ... vekili istinaf dilekçesinde özetle; başvuru şartının gerçekleşmemiş olup, davacıların maluliyetinin usulüne uygun olarak belirlenmeksizin hüküm kurulduğunu, maluliyetin usulüne uygun olarak tespit edilmediğini, hiç kimsenin kendi kusuruna dayanarak bir hak talep edemeyeceğini, kusur oranın tespiti bakımından dosyanın ATK Trafik İhtisas Dairesine gönderilmesi gerekirken soruşturma dosyasındaki eksik rapor çerçevesinde karar verildiğini, alınan tazminat raporunun hesap hatalarıyla dolu olduğunu, kabul anlamına gelmemekle birlikte davacıların SGK'dan geçici iş göremezlik ödemesi alıp almadığının incelenmesi gerektiğini, geçici iş göremezlik tazminatından ... sorumluluğunun bulunmadığını müvekkili şirketin iş bu dava öncesi temerrüte düşmediğinden faize hükmetmenin hakkaniyete aykırı olacağını, davacının maluliyeti ve maddi tazminat hakkını kabul manasına gelmemek kaydıyla dava diğer davalılar ile müşterek ve müteselsil sorumlu olarak açılmış olup onlar yönünden yapılan tazminat ödemesinin taraflarının sorumlu olduğu tutardan mahsup edilmesi gerektiğini, belirterek kararın kaldırılması istemiyle istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI, HUKUKİ SEBEP VE GEREKÇE:

Dava; trafik kazası sonucu yaralanıp malul kalan davacı yolcuların uğradığı sürekli iş göremezlik ve geçici iş göremezlik tazminatı istemine ilişkindir.

İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususlarıyla sınırlı olarak inceleme yapılmıştır.

Somut uyuşmazlıkta; █████/2022 tarihinde, sürücü ...'ın idaresindeki ... plakalı iş makinesi ile yolda kar temizleme çalışması yaptığı esnada davacıların içerisinde yolcu olarak bulunduğu sürücü...'in idaresindeki ... plakalı kamyonetin iş makinasının sol arka kısmına çarpması şeklinde meydana gelen trafik kazasında davacıların yaralandığı, ... plakalı kamyonet için davalı ... ...Sigorta A.Ş tarafından ZMMS poliçesi düzenlendiği, iş makinesinin kaza tarihinde geçerli bir ZMMS poliçesinin bulunmadığı, ATK ... Trafik İhtisas Dairesi'nin █████/2023 tarihli raporuna göre; kazanın meydana gelmesinde sürücü ...'ın %75 oranında, sürücü...'in %25 oranında kusurlu olduğu, kaza tarihinde yürürlükte bulunan Erişkinlik İçin Engellilik Değerlendirilmesi Hakkında Yönetmelik Hükümleri uyarınca yapılan değerlendirmede; ATK.... İhtisas Kurulu'nun █████/2023-...-... karar numaralı raporuna göre, davacı...'in kalıcı maluliyetinin bulunmadığı, iyileşme süresinin 3 ay olduğu, ATK .... İhtisas Kurulu'nun █████/2023-...karar numaralı raporuna göre, davacı ...'in kalıcı maluliyetinin %23 oranında olduğu, iyileşme süresinin 9 ay olduğu görüş ve kanaatinin bildirildiği, davacıların zararının tespit edildiği, sigortasız araç sürücüsünün % 75 kusuruna isabet eden oranda yapılan hesaplama ile davalı ... aleyhine hüküm kurulduğu, karara karşı davalı ... vekilinin istinaf yasa yoluna başvurduğu anlaşılmıştır.

HGK'nun █████/2010 tarihli 2010/....E.-2010/.... K., 2014/....E.-2016/... K., 2014/.... E.-2016/... K.sayılı kararlarında da belirtildiği üzere; "Yasanın aradığı anlamda oluşturulacak kararların hüküm fıkralarının açık, anlaşılır, çelişkisiz, uygulanabilir olmasının gerekliliği kadar; kararın gerekçesinin de, sonucu ile tam bir uyum içinde, o davaya konu maddi olguların mahkemece nasıl nitelendirildiğini, kurulan hükmün hangi nedenlere ve hukuksal düzenlemelere dayandırıldığını ortaya koyacak; kısaca, maddi olgular ile hüküm arasındaki mantıksal bağlantıyı gösterecek nitelikte olması gerekir. Zira tarafların o dava yönünden, hukuk düzenince hangi nedenle haklı veya haksız görüldüklerini anlayıp değerlendirebilmeleri ve Yargıtay’ın hukuka uygunluk denetimini yapabilmesi için, ortada, usulüne uygun şekilde oluşturulmuş; hükmün hangi nedenle o içerik ve kapsamda verildiğini ayrıntılarıyla gösteren, ifadeleri özenle seçilmiş ve kuşkuya yer vermeyecek açıklıktaki bir gerekçe bölümünün ve buna uyumlu hüküm fıkralarının bulunması zorunludur.”

Kararın gerekçesi ile hüküm fıkrası ve kısa karar arasında, gerekçenin ve hükmün kendi içerisinde çelişki yaratılması; Anayasa ile teminat altına alınan yargılamanın açıklığı, adil yargılanma hakkı prensibine ve kararların gerekçeli olması gerektiğine dair anayasa ve yasa hükümlerine de açıkça aykırıdır.

Somut uyuşmazlıkta; hükümde, belirlenen tazminatlara "dava tarihi olan █████/2022 tarihinden itibaren yasal faiz işletilmesine" karar verilmiş olup, dava █████/2022 tarihinde açılmıştır. Faiz başlangıç tarihi yönünden hükmün kendi içerisinde çelişkili olduğu anlaşılmıştır. Bu sebeple, hükmün kendi içerisinde çelişki yaratılması nedeniyle ilk derece mahkemesi kararının resen kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir.

HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;

1-İlk derece mahkemesince verilen hükmün HMK’nın 353/(1)-a-4. maddesi uyarınca RESEN KALDIRILMASINA, kaldırma neden ve şekline göre davalı ... vekilinin istinaf nedenlerinin bu aşamada incelenmesine yer olmadığına,

2-Dava dosyasının HMK’nın 353/(1)-a maddesi uyarınca davanın yeniden görülmesi için mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,

3-İstinaf kanun yolu başvurusu sırasında alınan peşin harçların yatıran tarafa iadesine,

4-İstinaf aşamasında yapılan yargılama giderinin İlk Derece Mahkemesinde verilecek yeni kararda dikkate alınmasına,

5-Kararın taraflara tebliği, harç ve gider avansı iadesine ilişkin işlemlerin yerel mahkemesince yerine getirilmesine,

6-İİK 36. maddesi gereğince istinaf aşamasında tehiri icra talebi doğrultusunda yatırılan teminat olması halinde yatıran tarafa İADESİNE,

Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda oybirliğiyle HMK'nun 362-(1)/g maddesi gereğince kesin olmak üzere █████/2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.