İzmir Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinde faydalı modele tecavüzün tespiti, önlenmesi ve karşılıklı faydalı model ile tasarım tescilinin hükümsüzlüğü iddialarını içeren bileme makinesi uyuşmazlığı.
Özet: Bu hukuki metin, bileme makineleri üreten bir davacının, davalının kendi faydalı model ve tasarım tescilli ürünlerini taklit ettiğini, ürettiğini, sattığını ve web sitesinde kendi üretimi gibi gösterdiğini iddia ederek tecavüzün tespiti ve önlenmesini talep ettiği bir fikri mülkiyet uyuşmazlığını konu almaktadır; davacı lehine tecavüz tespit eden bilirkişi raporlarının bulunduğu bu davada, davalı ise kendi savunmasında, davacının ürünlerinin Avrupadan kopyalandığını ve yenilik vasfını taşımadığını iddia ederek, davacının faydalı model ve tasarım belgelerinin hükümsüzlüğüne yönelik ayrı bir dava açmıştır.
T.C.
İZMİR FİKRÎ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ ESAS NO : ████████ EsasKARAR NO : 2021/4DAVA : Faydalı Modele Tecavüzün Tespiti, Önlenmesi DAVA TARİHİ : █████/2017KARAR TARİHİ : █████/2021Mahkememizin birleşen, ███████- ████████ Karar sayılı, █████/2019 karar tarihli dosya bakımından;DAVA : Faydalı Model ve Tasarımın HükümsüzlüğüDAVA TARİHİ : █████/2019KARAR TARİHİ : █████/2019Davacı vekili tarafından █████/2017 tarihinde davalı aleyhine açılan dava, mahkememizin esas defterine kaydedilmiş olup, yapılan açık yargılaması sonunda;GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin bileme makineleri üretimi yaptığını, üretimin yanında Ar-Ge çalışmalarının da bulunduğunu, marka tescil belgeleri ve faydalı model belgeleri bulunduğunu, davalı yanın ise kendi web sitesinde müvekkiline ait makineleri kendi üretimiymiş gibi ilan ettiğini, fuarlarda sergilediğini, müvekkilinin marka tescili ve faydalı model haklarına dayanarak ürettiği makinelerin davalı tarafından taklit edildiğini, satışa sunulduğunu, teklif verdiğini belirterek, davalının meşru olmayan taklit ürünleri imal ve satma fiillerinin tecavüz olduğunun tespitini, tecavüzün önlenmesini, durdurulmasını, tecavüzlü ürünlere el konulmasını, ilan yapılmasını talep ve dava etmiştir. SAVUNMA: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin mekanik ve elektronik aksamdan oluşan makineler ürettiğini, ürettiği makinelerin endüstriyel bıçak ve diğer kesicilerin bilinmesi ve kaynak edilmesi üzerine tasarlanmış makineler olduğunu, davacı tarafın patent hakkı ileri sürdüğü makinenin ...ı tarafından üretildiğini, davacının “Daire Testere Bileme Makinesini” birebir kopyalamak suretiyle taklit etmesi nedeniyle, Alman firması tarafından fikri mülkiyet hakkına tecavüz nedeniyle dava açıldığını, Almanya’da katıldıkları fuarda sergilenen ürününün toplatıldığını belirtmiştir. Öte yandan, tecavüz iddiasında bulundukları makine parçalarının müvekkili tarafından hiçbir zaman üretilmediğini, davacı tarafın Avrupa’daki ürünleri taklit ederek ve bunları kendi Orijinal ürünüymüş gibi patent aldığını, davacı tarafı...olu tasarım tesciline konu ettiği ürünü 2007 yılından beri müvekkilinin üretip sattığını, davacının söz konusu ettiği tasarımın ... modeli bileme makinesinin birebir kopyası olduğunu savunarak, davacı adına kayıtlı patent, faydalı model ve tasarım belgelerinin iptali için açacakları davaların bekletici mesele yapılmasını, haksız davanın reddini istemiştir. BİLİRKİŞİ RAPORU:█████/2018 tarihli Makine ve Elektrik Mühendisi Bilirkişiden alınan raporda; ...n üretmiş olduğu taşlama makinesindeki itme mekanizmasının, kayıtlı...başvuru numaralı ... makinenin faydalı modelinin istemlerine tecavüz oluşturduğunu, ...in üretmiş olduğu taşlama makinesindeki sıkıştırma mekanizmasının, kayıtlı ... başvuru numaralı...makinenin faydalı modelinin istemlerine tecavüz oluşturduğunu, ...'in üretmiş olduğu taşlama makinesindeki tasarımın, kayıtlı...başvuru numaralı ABM makinenin tasarım tesciline tecavüz oluşturduğunu rapor etmiştir. █████/2019 tarihli aynı Makine ve Elektrik Mühendisi Bilirkişiden alınan ek raporda; ...'in üretmiş olduğu taşlama ve sıkıştırma makinesinin ...makinenin tasarım ve faydalı modeline tecavüz oluşturduğunu rapor etmiştir. █████/2018 Tarihli Makine Mühendisi Sınai Mülkiyet Uzmanı ve Tasarım Uzmanı bilirkişilerden alınan raporda; Davalı tarafın davacı tarafın ... başvuru numaralı faydalı modelinin 1 nolu istemindeki 54 unsurun, Davalı tarafın davacı tarafın... başvuru numaralı faydalı modelinin 1 nolu istemindeki 47 unsurunun tespit ve incelemeye gerek olduğunun, davalıya ait ürün görsellerinin 1 nolu olanının... başvuru numaralı tasarımın benzer olduğunu, 2 nolu görsellerinin...0 başvuru numaralı tasarımdan farklı olduğunu rapor etmiştir.Mahkememizin birleşen,...karar tarihli dosya bakımından;DAVA: Davalı tarafın... sayılı “bir itme mekanizması” isimli,...1 sayılı “bir sıkıştırma mekanizması” isimli faydalı model belgelerinin v...nolu tasarım belgesini tek makine üzerinde konu ettiğini, yenilik ve ayırt edicilik kriterlerinden tüm istemler yönünden yoksun olduğunu, davalının İzmir FSHHM’nin ... esas sayılı davayı açmış olduğunu belirtere... sayılı “bir itme mekanizması” isimli,... sayılı “bir sıkıştırma mekanizması” isimli faydalı model belgelerinin ve...nolu tasarım belgesinin hükümsüzlüğünü, sicilden terkinini, 3.kişilere devrini önleyen tedbir konulmasını talep etmiştir.SAVUNMA:... sitesinde müvekkilinin ürünlerinin bulunmadığını, müvekkilinin şirketinin... bölümünün olduğunu, burada daha önce çalışan... ve...n tasarımları çalarak davacının şirketinde üretim yaptıklarını, faydalı modellerinin ve tasarımının yenilik ve ayırt edicilik içerdiğini belirterek davanın reddini talep etmiştir.BİLİRKİŞİ RAPORU:█████/2019 Tarihinde Sınai Mülkiyet Uzmanı ve Tasarım Uzmanı bilirkişilerden alınan raporda; ... nolu faydalı modelin tüm istemlerin dosyadaki deliller doğrultusunda yeni olduğunu...olu faydalı modelin 1-49 nolu istemlerinin yeni olduğunu, 49 nolu ana istemin ve 50 nolu isteminin yeni olmadığını, ... nolu tasarımın dosyadaki deliller doğrultusunda yeni ve ayırt edici olduğunu rapor etmişlerdir. TESPİT, DELİL DEĞERLENDİRMESİ VE GEREKÇE Asıl dosyamız kapsamında davacıya ai... nolu faydalı modelleri ile... nolu tasarıma tecavüzün tespitine, önlenmesine ve durdurulması talepli, birleşen dosya kapsamanında davacıya ait... nolu faydalı modelleri ile... nolu tasarımların hükümsüzlüğü talepli dava edilmiştir.Asıl dosyamız kapsamında değerlendirmemiz aşağıdaki şekildedir.Faydalı model dünya çapında yeni olan ve sanayiye uygulanabilen buluşların sahiplerine koruma sağlayan bir sınai mülkiye hakkıdır. Teknoloji alanında belirli bir sorunun çözümüne ilişkin teknik özelliği olan fikir ürününe buluş denir.Faydalı modele tecavüz halini oluşturan eylemler SMK'nın 141/1. Maddesindea) Patent veya faydalı model sahibinin izni olmaksızın buluş konusu ürünü kısmen veya tamamen üretme sonucu taklit etmek.b) Kısmen veya tamamen taklit suretiyle meydana getirildiğini bildiği ya da bilmesi gerektiği hâlde tecavüz yoluyla üretilen buluş konusu ürünleri satmak, dağıtmak veya başka bir şekilde ticaret alanına çıkarmak ya da bu amaçlar için ithal etmek, ticari amaçla elde bulundurmak, uygulamaya koymak suretiyle kullanmak veya bu ürünle ilgili sözleşme yapmak için öneride bulunmak.c) Patent sahibinin izni olmaksızın buluş konusu usulü kullanmak veya bu usulün izinsiz olarak kullanıldığını bildiği ya da bilmesi gerektiği hâlde buluş konusu usulle doğrudan doğruya elde edilen ürünleri satmak, dağıtmak veya başka bir şekilde ticaret alanına çıkarmak ya da bu amaçlar için ithal etmek, ticari amaçla elde bulundurmak, uygulamaya koymak suretiyle kullanmak veya bu ürünlerle ilgili sözleşme yapmak için öneride bulunmak.ç) Patent veya faydalı model hakkını gasp etmek.d) Patent veya faydalı model sahibi tarafından sözleşmeye dayalı lisans veya zorunlu lisans yoluyla verilmiş hakları izinsiz genişletmek veya bu hakları üçüncü kişilere devretmek, şeklinde tanımlamıştır. Tasarım; bir ürünün tümü veya bir parçasının ya da üzerindeki süslemenin çizgi, şekil, biçim, renk, malzeme veya yüzey dokusu gibi özelliklerinde kaynaklanan, yenilik ve ayırt edicilik özelliğini içeren görünümdür.Tasarıma tecavüz halini oluşturan eylemler SMK'nın 81/1 . Maddesinde a) Tasarım sahibinin izni olmaksızın bu Kanun hükümlerine göre koruma kapsamındaki bir tasarımın kullanıldığı veya uygulandığı ürünün aynısını veya genel izlenim itibarıyla ayırt edilemeyecek kadar benzerini üretmek, piyasaya sunmak, satmak, sözleşme yapmak için öneride bulunmak, ticari amaçla kullanmak veya bu amaçlarla bulundurmak, başka bir şekilde ticaret alanına çıkarmak, ithal işlemine tabi tutmak.b) Tasarım sahibi tarafından lisans yoluyla verilmiş hakları izinsiz genişletmek veya bu hakları üçüncü kişilere devretmek.c) Tasarım hakkını gasp etmek, şeklinde tanımlanmıştır.Faydalı Modele ve Tasarıma Tecavüz halinde hak sahipleri SMK'nın 149. Maddeki talepler ile 150 ve 151. Maddesinde düzenlenen maddi tazminat ve yoksun kalınan karı isteyebilecektir. Yine hak sahipleri 149/1-ç maddesi uyarınca manevi zararlarını talep edebilecektir.Dosyamız kapsamında alınan █████/2019 tarihli bilirkişi raporunda belirtiği üzere asıl dosya davalısı ürünlerinin davacıya ait ...nolu faydalı modellerinin istemlerini içerdiği koruma kapsamında kaldığı, SMK.m.141/1-a uyarınca tecavüz oluşturduğu, yine █████/2018 tarihli bilirkişi raporunda da belirtiği üzere 1 nolu ürünün davacıya ait ... nolu tasarım ile belirgin benzer olduğu, SMK.m.81/1-a uyarınca tecavüz oluşturduğu anlaşılmıştır.Birleşen dosya kapsamında değerlendirmemiz aşağıdaki şekildedir.Faydalı modelin hükümsüzlüğü sebepleri SMK'nın 144. maddesinde;a) Faydalı model konusu, 142 nci maddede belirtilen şartları taşımıyorsa. b) Buluş 92 nci maddenin birinci fıkrası uyarınca yeterince açıklanmamışsa. c) Faydalı model konusu, başvurunun ilk hâlinin kapsamını aşıyorsa veya faydalı modelin, 91 inci maddeye göre yapılan bölünmüş bir başvuruya veya 110 uncu maddenin üçüncü fıkrasının (b) bendine göre yapılan bir başvuruya dayanması durumunda en önceki başvurunun ilk hâlinin kapsamını aşıyorsa. ç) Faydalı model sahibinin, 109 uncu maddeye göre faydalı model isteme hakkına sahip olmadığı ispatlanmışsa, şeklinde sayılmıştır.Dosyamız kapsamında alınan █████/2019 tarihli bilirkişi raporunda belirttiği üzere birleşen dosya davalısına ait ... nolu faydalı modelin dosyadaki mevcut delil durumuna göre yeni olduğu, .... nolu faydalı modelin 1-48 nolu istemlerinin yeni olduğu, bu yönlerden faydalı modellerin tescil şartlarının bulunduğu, davacının davasının yerinde görülmediği, ancak 49 nolu istem ile buna bağımlı 50 nolu istemin yeni olmadığı SMK.m.144/1-a uyarınca yenilik şartını taşımadığı, 49 ve 50 nolu istemler yönünden hükümsüzlük şartlarının oluştuğu, davacının talebinin bu istemler yönünden uygun görülmüştür.Tasarım bir ürünün tümü veya bir parçasının ya da üzerindeki süslemenin çizgi, şekil, biçim, renk, malzeme veya yüzey dokusu gibi özelliklerden kaynaklanan görünümüdür. 6769 sayılı yasanın 56. Maddesinde belirttiği üzere; bir tasarım yeni ve ayırt ediciliğe sahip olması halinde yasa kapsamında korunmaktadır. Bir tasarımın aynısı "tescilli tasarım" için başvuru veya rüçhan tarihinden önce "tescilsiz tasarım" için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış ise o tasarım yeni kabul edilir. Tasarımlar sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteriyorsa aynı kabul edilir. Bir tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim, "tescilli tasarım" için başvuru veya rüçhan tarihinden önce "tescilsiz tasarım" için tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten önce, kamuya sunulmuş herhangi bir tasarımın aynı kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimden farklı ise bu tasarımın, ayırt edici niteliğe sahip olduğu kabul edilir.Tasarımın hükümsüzlük halleri 6769 sayılı yasanın 77. Maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre; a) 55 inci maddenin birinci ve ikinci fıkralarında yer alan tanımlara uygun olmadığı, 56 ncı ve 57 nci maddelerde belirtilen şartları taşımadığı, 58 inci maddenin dördüncü fıkrası ve 64 üncü maddenin altıncı fıkrasının (c) bendi kapsamında olduğu, başvurunun kötüniyetle yapıldığı ve bir fikri mülkiyet hakkının yetkisiz kullanımını içerdiği ispat edilmişse. b) Hak sahipliğinin başka kişiye veya kişilere ait olduğu ispat edilmişse. c) Sonradan kamuya açıklanan aynı veya benzer nitelikteki bir tasarımın başvuru tarihi, tescilli bir tasarımın başvuru tarihinden önce ise, mahkeme tarafında tasarımın hükümsüzlüğüne karar verilir.Dosya kapsamında alınan 9/███████ tarihli bilirkişi raporu dikkate alındığında birleşEn dosya davalısına ait...nolu tasarımın dosyadaki deliller karşısında yeni olduğu, tescil şartlarının mevcut olduğu anlaşılmakla davacının tasarımın hükümsüzlüğü talebi yerinde görülmemiştir.Yukarıda saydığımız gerekçelerle aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.HÜKÜM:Asıl dosya kapsamında davacının davasının kabulü ile, Davalının, davacıya ait...nolu faydalı modelleri ile... nolu tasarıma tecavüzünün tespitine, önlenmesine ve durdurulmasına, tecavüze konu ürünlere el konulmasına, Hükmün karar kesinleştikten sonra 3 ay içinde talep edilmek kaydıyla ulusal çapta yayın yapan gazetede ilanına, 3 ay içinde istenmezse ilan hakkının düşeceğine, ilan giderlerinin davalıya yüklenmesine, Birleşen dosya kapsamında; davacının davasının kısmen kabulüyle, davalıya ait... nolu faydalı modelin 49 nolu ana istemi ile buna bağımlı 50 nolu isteminin yenilik unsuru içermediğinden, bu istemlerin iptaliyle sicilden terkinine, Birleşen dosya kapsamında sair taleplerinin reddine, Ana dosya bakımından;Alınması gereken 59,30 TL karar harcının davacı tarafından peşin olarak yatırılan 31,40 TL harcın mahsubu ile eksik 27,90 TL harcın davalıdan alınarak Hazine'ye irat kaydına, davacı tarafından peşin olarak yatırılan 31,40 TL peşin harcın da davalıdan alınarak davacı tarafa verilmesine,Davacı kendini vekil ile temsil ettirdiğinden, AAÜT.’ne göre belirlenen 5.900 TL vekâlet ücretinin davalıdan alınarak, davacıya ödenmesine, Davacı tarafından yapılan toplam 1.349 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacı tarafa ödenmesine,Davalı tarafından toplam 14,20 TL yargılama giderinin davalı taraf üzerinde bırakılmasına,Birleşen dosya bakımından;Alınması gereken 59,30 TL karar harcının birleşen dosya davacısı tarafından peşin olarak 44,40 TL harçtan mahsubu ile, eksik 14,90 TL harcın davacıdan alınarak Hazine'ye irat kaydına, Birleşen dosya davalısı kendini vekil ile temsil ettirdiğinden, AAÜT.'ne göre belirlenen 5.900 TL vekalet ücretinin, birleşen dosya davacısından alınarak, birleşen dosya davalısına ödenmesine, Birleşen dosya davacısı kendini vekil ile temsil ettirdiğinden, AAÜT.'ne göre belirlenen 5.900 TL vekalet ücretinin birleşen dosya davalısından alınarak, birleşen dosya davalı tarafa ödenmesine,Davada red/kabul oranının takdiren %90-%10 olduğuna, yargılama giderlerinin yanlar arasında bu orana göre pay edilmesine,Birleşen dosya davacısı tarafından yapılan 2.124,30 TL yargılama giderinin %10'u olan 212,40 TL'nin birleşen dosya davalısından alınarak, birleşen dosya davacısına ödenmesine, kalan kısmın birleşen dosya davacı taraf üzerinde bırakılmasına,Birleşen dosya davalısı tarafından yapılan yargılama gideri olmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına, Kalan ve kullanılmayan gider avanslarının karar kesinleştiğinde talep beklenmeksizin ilgili yanlara iadesine, Gerekçeli hükmün, tebliğinden itibaren 2 hafta içinde, İstinaf Kanun yolunun İzmir Bölge Adliye Mahkemelerinin 11. ve 20. Hukuk İstinaf Daireleri nezdinde açık olduğuna dair verilen karar, yanların huzurunda usulen okunup anlatıldı. █████/2021Katip ... ¸e imza Hakim....eimza