İstanbul 16. Asliye Ticaret Mahkemesinin CMR Konvansiyonu kapsamında uluslararası emtia nakliyatında meydana gelen kaza hasarı nedeniyle sigorta şirketinin üst ve alt taşıyıcılardan rücuen tazminat talebini kabul kararı.
Özet: Sigorta şirketi, Iraka taşınan sigortalı emtianın kaza sonucu hasar görmesi üzerine sigortalısına ödediği 264.892,54 TLnin, CMR Konvansiyonu hükümleri uyarınca üst ve alt taşıyıcı olarak sorumlu olan davalılardan rücuen tahsilini talep etmiş; mahkeme, taşımanın CMRye tabi olduğunu, sigorta teminatındaki hasar bedelini davacının halefiyet ilkesiyle rücu edebileceğini, davalıların CMR 17. maddesi uyarınca müştereken ve müteselsilen sorumlu bulunduğunu, talep edilen miktarın CMR 23. maddesindeki sorumluluk sınırını aşmadığını ve alacağın ticari avans faiziyle davalılardan tahsil edilmesi gerektiğini belirterek davanın kabulüne karar vermiştir.
T.C.
İSTANBUL 16. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİESAS NO : ████████ EsasKARAR NO :████████DAVA:Tazminat (Rücuen Tazminat)DAVA TARİHİ:█████/2017KARAR TARİHİ:█████/2026Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Rücuen Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilerinin ... İth. İhr. Paz. Ve Tic. A.Ş. Yi nakliye rizikolarına karşı sigortaladığını, sigortalı ... İth. İhr. Paz. Ve Tic. A.Ş. tarafından dava konusu emtianın Irak'taki bir firmaya satıldığını, sigortalının bu taşıma işini davalı ... Lojistik adli şirkete verdiğini, diğer davalıların alt taşıyıcı olarak ... lojistik tarafından görevlendirildiğini, emtianın 5 tır ile taşındığını, 4 tırın alıcıya ulaştığını, birinin yolda kaza yaptığını emtiaların hasar gördüğünü, bu hasardan davalıların sorumlu olduğunu, zarar nedeni ile müvekkilerinin 264.892,54 TL ödeme yaptığını belirterek bu ödemenin faiziyle davalılardan tahsilini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıdan tahmilini talep etmiştir.CEVAP:Davalı ... Lojistik vekili cevap dilekçesinde özetle; yetkiye itiraz ettiğini, fiili taşımanın müvekkilerince yapılmadığını bu nedenle husumet itirazında bulunduklarını, ekspertiz raporundaki bilgiler kabul edilse dahi sigorta poliçe tarihinden önce olduğundan teminat kapsamı dışı olduğunu,davacının hasarın taşıma sırasında meydana geldiğine dair delil sunmadığını belirterek davanın reddini ve ihbarını talep etmiş ayrıca faize itiraz etmiştir.Davalı ... Taşımacılık vekili tarafından sunulan cevap dilekçesinde özetle; müvekkilleri ile ... Taşımacılık arasında yapılan anlaşma gereği müvekkilerince ürünlerin taşıması kerkük giriş sahasına teslim edilecek sonraki taşıma ... firması tarafından yapılacağını, kendilerinin taşıma işini hasarsız sorunsuz yaptıklarını belirterek davanın reddini talep etmiştir.DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:Mahkememiz tarafından tarafların delil listesinde gösterdikleri deliller celp ve incelenmiş, mahkemece değerlendirilmiştir.Dava; rücuen tazminat istemine ilişkindir..... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... karar sayılı yetkisizlik kararı ile dosyanın mahkememize tevzi edilmiş ve ... sayılı esasına kaydedilmiştir.Mahkememizin ... Esas sayılı 2019/... sayılı kararında; "Huzurdaki davada uyuşmazlığın; taşıma sözleşmesi kapsamında taşımaya konu emtiada meydana gelen hasar nedeniyle emtia nakliyat sigorta poliçesi kapsamında davacının dava dışı sigortalısına yapmış olduğu ödeme olan 264.892,54-TL'nin davalı üst taşıyıcı ile alt taşıyıcılardan rücuen tahsili isteminin yerinde olup olmadığı hususlarında toplandığı anlaşılmıştır. Yargılama kapsamında toplanan tüm delillerin değerlendirilmesi sonucunda dava konusu taşımanın CMR hükümlerine tabi olduğu, taşıma sırasındaki kaza nedeni ile meydana gelmiş bulunan hasarın sigorta sözleşmesi teminatında olduğu, davacı sigorta şirketinin sigortalısına ödemiş bulunduğu zarar tutarını halef sıfatı ile rücu etmesinin mümkün bulunduğunun tespit edildiği, davalıların üst ve alt taşıyıcı olmakla CMR'nin 17. maddesi kapsamında somut olayda meydana gelen zarar nedeni ile müştereken ve müteselsilen sorumlu oldukları anlaşılmış ve emtia satımının CIP hükümleri kapsamında kalmadığı sonucuna varılmıştır. CMR Konvansiyonu'nun 23. maddesi uyarınca taşıyıcı, yükün kısmen veya tamamen kaybından dolayı tazminat ödemekle sorumlu tutulduğunda, kural olarak bu tazminat yükün taşınmak üzere kabul edildiği yer ve zamandaki kıymetine göre hesaplanmaktadır. Bununla beraber taşıyıcının sorumluluğu, eksik brüt ağırlığın kilogramı başına 8.33 hesap birimini aşmayacaktır. Bu kapsamda uzman bilirkişi heyeti marifeti ile yapılan hesaplama kapsamında talep edilen rücuen tazminat miktarının tespit edilen üst sınırı aşmadığı görülmüştür. Bu gerekçeler ışığında davacının sigortalısına ödediği 264.892,54-TL'nin davalılardan rücuen tahsilinin gerektiği sonucuna varılmıştır. Ayrıca CMR Konvansiyonu’nun 27/1 maddesi uyarınca temerrüt faizinin ödeme isteğinin yazılı olarak taşımacıya gönderildiği tarihten itibaren başlayacak olması nedeni ile davacı tarafından davalılara yapılmış yazılı bildirim ve ihtarnameler incelenmiş ve bu kapsamda davalıların bildirimden haberdar oldukları tarihler esas alınarak faize hükmetmek gerekmiştir. Son olarak davacı sigorta şirketinin alacağını Türk Lirası olarak talep ettiği ve TL cinsinden alacağına avans faizi istemini ileri sürdüğü görülmüştür. Bu durumda, taleple bağlı kalınarak ve tarafların tacir oldukları göz önünde bulundurulmak suretiyle hükmedilen alacağa (ticari) avans faizinin işletilmesinin gerektiği, ayrıca CMR Konvansiyonu'nun 27. maddesi gereğince talep edilebilecek %5'lik faiz oranının ancak tazminatın yabancı para üzerinden hüküm altına alındığı hallerde uygulanabilmesi nedeni ile yıllık %5 oranında faize somut olayda hükmedilemeyeceği sonuç ve kanaatine varılmakla; davanın kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir." gerekçesi ile davanın kabulüne karar verilmiş, kararın istinaf edilmesi üzerine İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi'nin █████████ Esas █████████ Karar sayılı ilamında;"Somut olayda davaya konu taşımada öncelikle teslim ve ödeme şeklinin ne olduğu, satış faturasında ve ekspertiz raporunda belirtildiği gibi ... satış olup olmadığı ve ... satış ise koşullarının gerçekleşip gerçekleşmediği, ödemenin hangi yolla yapılacağı, satıcının malları sigortalatmakta menfaati bulunup bulunmadığı, satıcı-sigortalı ile alıcı arasındaki hukuki ilişkinin ... satışın tüm özelliklerini taşıyıp taşımadığı dolayısıyla davacı sigortacının halefiyet hakkının doğup doğmadığı başka bir deyişle aktif husumetinin bulunup bulunmadığının tespiti gerekmekte olup, bu kapsamda, mal bedelinin sigortalı satıcı tarafından tam olarak alınıp alınmadığının araştırılması, gerekirse dava dışı sigortalının ticari defter ve kayıtlarında inceleme yaptırılıp sonucuna göre bir karar verilmesi gerektiği gözetilmeden yazılı şekilde eksik inceleme ile karar verilmiştir.Bahsi geçen sebeplerle davalı vekillerinin istinaf başvurusunun ayrı ayrı kabulüne, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasına ve davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine ve kaldırılma nedenine göre davalı vekillerinin diğer istinaf nedeninin şimdilik incelenmesine yer olmadığına karar verilmiştir." gerekçesi ile mahkememiz kararı kaldırılmış, yargılamaya Mahkememizin ████████ Esas sayılı dosyasında devam olunmuştur.Mahkememizce bilirkişi kurulundan rapor alınmış, Bilirkişiler ..., ... tarafından hazırlanan █████/2025 tarihli bilirkişi raporunda özetle;"Tarafların İddia ve savunmaları, Taraflar arasındaki Ticari İlişki, Sözleşme, Taşıma Belgeleri, Taraflarca Dosyaya sunulan delillerle sınırlı olmak üzere yapılan İnceleme, tespit ve değerlendirmeler sonucunda:Sigorta ve Taşımacılık yönünden26.10.2018 tarihli Kök Rapordaki tespit ve değerlendirme, görüş ve kanaatin tekraren mahkemeniz takdirlerinde olduğu, KÖK rapor sonuçlarını değiştirecek yeni bir tespit ve değerlendirme sonucu hasıl olmadığı,Dava dışı ... İthalat İhracat Pazarlama Ticaret A.Ş'nin Dosyaya sunduğu belgelerle ilgili tespitlere raporun Mali İnceleme başlığı altında yapıldığı,Şirket ticari merkezinin .../Ankara olduğu ve ticari defter kayıt ve belgelerin Şirket Merkezinde olduğu ve yerinde inceleme talepleri bulunduğu, İşbu hususun Mahkemeniz takdirlerinde olduğu,Tarafların diğer talepleri Mahkemeniz takdirlerinde olduğu,.." şeklinde rapor tanzim edilmiştir. Bilirkişi ... tarafından .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... sayılı talimat dosyası ile hazırlanan █████/2025 tarihli bilirkişi raporunda özetle;"Dava dışı ... İTH.İHR.PAZ.VE TİC.A.Ş.'nin 2016, 2017, 2018 ve 2019 yıllarında e defter mükellefi olduğu, ilgili yıllara ait envanter defterlerini kanuni süresi içerisinde tasdik ettirdiği, kanunen verilmesi gereken yevmiye defteri ve defter-i kebir beratlarını verdiği, Davacı ... SİGORTA A.Ş. tarafından dava dışı ... İTH.İHR.PAZ.VE TİC.A.Ş.'ne dava dosyası ile ilgili olarak 17.11.2016 tarihinde toplam .264.892,54 Tl. ödeme yaptığı tarafıma ibraz edilen muhasebe kayıtlarına göre tespit edilmiş olup;.." şeklinde rapor tanzim edilmiştir. Bilirkişi ... tarafından hazırlanan █████/2026 tarihli bilirkişi ek raporunda özetle;"Dava dışı ... İTH.İHR.PAZ.VE TİC.A.Ş. tarafından ... (Iraktaki firma) firmasına gönderilen sigorta kapsamındaki ürünlerin bedelinin ıraktaki firmadan alındığı, Dava dışı ... İTH.İHR.PAZ.VE TİC.A.Ş. tarafından ... (Iraktaki firma) firmasına gönderilen ürünlerin hasar görmesi nedeniyle yerine 24.11.2016 tarih ve 021490 no'lu faturanın düzenlendiği, fatura üzerinde belirtilen fatura toplamının alınmadığı, fatura üzerinde ÖDEME ŞEKLİ : GARANTİ KAPSAMINDA BEDELSİZDİR ibaresinin yer aldığı,Davacı ... SİGORTA A.Ş. tarafından; dava dışı ... İTH.İHR.PAZ.VE TİC.A.Ş.'ne yapılan ve KÖK RAPORDA tespit ettiğim 264.892,54 TL.'sının hasar gören ürünlerin yerine gönderilen ürünler için dava dışı ... İTH.İHR.PAZ.VE TİC.A.Ş.'ne ödendiği tespit edilmiştir." şeklinde rapor tanzim edilmiştir.Huzurdaki davada, Nakliyat Emtia Sigorta Poliçesinden kaynaklanan alacağın davalı taşıyıcıdan rücuen tahsili istemiyle açıldığı, mahkememizce verilen kabul kararı neticesinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi █████████ Esas, █████████ Karar sayılı ilamında kararın kaldırılmasına konu edilen hususlara ilişkin yeniden yapılan inceleme neticesinde, dava dışı ..... A.Ş'nin defter ve kayıtları incelenmiş dava dışı ... İTH.İHR.PAZ.VE TİC.A.Ş. tarafından ... firmasına gönderilen sigorta kapsamındaki ürünlerin bedelinin ıraktaki firmadan alındığı, gönderilen ürünlerin hasar görmesi nedeniyle yerine 24.11.2016 tarih ve 021490 no'lu fatura düzenlendiği, fatura üzerinde belirtilen fatura toplamının alınmadığı, fatura üzerinde ödeme şeklinin garanti kapsamında bedelsizdir ibaresinin yer aldığı tespit edilmekle kayıtları incelenmiş davacı sigorta şirketi tarafından ... şirketine 264.892,54-TL hasar gören ürün bedeline ilişkin ödeme yapıldığı bu ödemenin ... firmasına gönderilen sigorta kapsamındaki ürünlerin hasar görmesi nedeniyle yapıldığı tespit edilmiştir. İstinaf ilamına konu eksik inceleme tamamlanmakla; davacı sigorta şirketinin sigortalısına ödemiş bulunduğu zarar tutarını halef sıfatı ile rücu etmesinin mümkün bulunduğunun tespit edildiği, davalıların üst ve alt taşıyıcı olmakla CMR'nin 17. maddesi kapsamında somut olayda meydana gelen zarar nedeni ile müştereken ve müteselsilen sorumlu oldukları anlaşılmış ve emtia satımının CIP hükümleri kapsamında kalmadığı sonucuna varılmıştır. CMR Konvansiyonu'nun 23. maddesi uyarınca taşıyıcı, yükün kısmen veya tamamen kaybından dolayı tazminat ödemekle sorumlu tutulduğunda, kural olarak bu tazminat yükün taşınmak üzere kabul edildiği yer ve zamandaki kıymetine göre hesaplanmaktadır. Bununla beraber taşıyıcının sorumluluğu, eksik brüt ağırlığın kilogramı başına 8.33 hesap birimini aşmayacaktır. Bu kapsamda uzman bilirkişi heyeti marifeti ile yapılan hesaplama kapsamında talep edilen rücuen tazminat miktarının tespit edilen üst sınırı aşmadığı görülmüştür. Bu gerekçeler ışığında davacının sigortalısına ödediği 264.892,54-TL'nin davalılardan rücuen tahsilinin gerektiği sonucuna varılmıştır. Ayrıca CMR Konvansiyonu’nun 27/1 maddesi uyarınca temerrüt faizinin ödeme isteğinin yazılı olarak taşımacıya gönderildiği tarihten itibaren başlayacak olması nedeni ile davacı tarafından davalılara yapılmış yazılı bildirim ve ihtarnameler incelenmiş ve bu kapsamda davalıların bildirimden haberdar oldukları tarihler esas alınarak faize hükmetmek gerekmiştir. Son olarak davacı sigorta şirketinin alacağını Türk Lirası olarak talep ettiği ve TL cinsinden alacağına avans faizi istemini ileri sürdüğü görülmüştür. Bu durumda, taleple bağlı kalınarak ve tarafların tacir oldukları göz önünde bulundurulmak suretiyle hükmedilen alacağa (ticari) avans faizinin işletilmesinin gerektiği, ayrıca CMR Konvansiyonu'nun 27. maddesi gereğince talep edilebilecek %5'lik faiz oranının ancak tazminatın yabancı para üzerinden hüküm altına alındığı hallerde uygulanabilmesi nedeni ile yıllık %5 oranında faize somut olayda hükmedilemeyeceği sonuç ve kanaatine varılmakla; davanın kabulüne dair aşağıdaki şekilde karar verilerek hüküm kurulmuştur.H Ü K Ü M : Gerekçesi açıklandığı üzere;1-Davanın KABULÜ ile, 264.892,54-TL'nin CMR 27 maddesi uyarınca davalı ... Lojistik A.Ş. 'den █████/2016 tarihinden itibaren, davalı ... Uluslarası Taş. Ltd. Şti'den █████/2016 tarihinden itibaren, davalı ... Taş. Ltd. Şti'den █████/2016 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile müşterek ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine,2-Alınması gereken 18.094,80-TL harçtan peşin alınan 4.523,71-TL harcın mahsubu ile bakiye 13.571,09-TL harcın davalılardan müşterek ve müteselsilen tahsili ile hazineye irat kaydına,3-Davacı tarafça yapılan 29.284,15 TL yargılama giderinin davalılardan müşterek ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine, 4-Davalı tarafça yapılan masrafların kendi üzerinde bırakılmasına, 5-Davacı taraf kendisini vekille temsil ettirdiğinden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesap ve takdir olunan 45.000,00 TL vekalet ücretinin davalılardan müşterek ve müteselsilen alınıp davacıya ödenmesine,6-Taraflarca yatırılan avansların kullanılmayan kısmının, karar kesinleştiğinde, istek halinde ilgili tarafa iadesine,7-Davacı tarafça peşin yatırılan 4.523,71 TL ile 31,40 TL başvuru harcı olmak üzere toplam 4.555,11 TL'nin davalılardan müşterek ve müteselsilen tahsili ile davacıya ödenmesine,Dair, davacı vekilinin, davalılar ... Lojistik A.Ş. Ve ... ...Otomotiv İnş. Mad. Kuy. İth. İhr. San. Tic. Ltd. Şti. ... Şubesi vekilinin yüzüne karşı, diğer davalı ... ... Taşımacılık İç ve Dış Tic. Ltd. Şti. Vekilinin yokluğunda, HMK'nın 341/1 ve 345/1. maddeleri uyarınca gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 haftalık yasal süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere karar verildi. █████/2026Katip ... (e-imza) Hakim ... (e-imza)