Danıştay, Makina ve Kimya Endüstrisi A.Ş. ile Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının hurda malzeme alım fiyat tarifesinin iptaline ilişkin davayı temyizen inceledi.
Özet: Bu hukuki metin, mülga Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumu tarafından belirlenip Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından onaylanan 2021 yılına ait hurda malzeme ve madeni talaş alım fiyat tarifesi ile ilgili bildirimin iptali istemiyle açılan davada, Danıştay Onuncu Dairesinin hem bakanlığın hem de MKE A.Ş.nin ortak tasarrufuyla oluşan işleme ve bildirime karşı husumet itirazlarını ve davanın yasal süresinde açıldığı gerekçesiyle süre aşımı iddialarını reddettiğini, ayrıca demir, bakır gibi belirli hurda malzemelerin ihracatının yasaklanıp yurt içi satışının serbest bırakılması, resmi kurumların fazlasını askeri fabrikalara (MKE A.Ş.ye) devretme zorunluluğu ve bu kurumun piyasa fiyatlarına göre hurda alım yükümlülüğü gibi mevzuat hükümlerini aktarmaya başladığı yargılama sürecini özetlemektedir.
T.C.
D A N I Ş T A YİDARİ DAVA DAİRELERİ KURULUEsas No : █████████Karar No : █████████ TEMYİZ EDEN (DAVALILAR) :1-... Bakanlığı VEKİLİ: Hukuk Müşaviri ... 2- ... Endüstrisi A.Ş. VEKİLİ: Av. ...KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Sanayi ve Ticaret A.Ş.VEKİLİ : Av. ...İSTEMİN KONUSU : Danıştay Onuncu Dairesinin █████/2025 tarih ve E:█████████, K:█████████ sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ :Dava konusu istem: Mülga Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumunca (MKEK) tespit edilip Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca onaylanan 2021 yılı ll. Altı Aylık Dönem Hurda Malzeme ve Madeni Talaş Alım Fiyatları Tarifesi'nin ve anılan Tarife'nin kamu kurum ve kuruluşlarına bildirilmesine ilişkin Makine ve Kimya Endüstrisi Anonim Şirketi MKE Hurda İşletmesi Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.Daire kararının özeti: Danıştay Onuncu Dairesinin █████/2025 tarih ve E:█████████, K:█████████ sayılı kararıyla;Davalı idarelerin husumet itirazları yönünden; Dava konusu Tarife tarihinde yürürlükte bulunan █████/1972 tarih ve 7/5472 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı'nın 3. maddesi, uygulama işlemi tarihinde yürürlükte bulunan 7330 sayılı Makine ve Kimya Endüstrisi Anonim Şirketi Hakkında Kanun'un 4. maddesinin 4. fıkrası ve 9. maddesi ile █████/1971 tarih ve 7/2156 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumu Hurda Malzeme Alımına Ait Kararname'ye yer verilerek; davalı Makine ve Kimya Endüstrisi A.Ş.'nin satış bedelini içeren tarife tespit ve teklifinin davalı Bakanlığın kabulüyle yürürlüğe girdiği, dolayısıyla dava konusu Tarife'nin her iki idarenin ortak tasarrufuyla belirlendiği dikkate alındığında, işbu davanın her iki idarenin husumetiyle çözümlenmesi gerektiği sonucuna varıldığı; kaldı ki, Makine ve Kimya Endüstrisi Anonim Şirketi MKE Hurda İşletmesi Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminin de dava konusu edilmesi karşısında, davalı Makine ve Kimya Endüstrisi A.Ş.'ye husumet yöneltilmesi salt bu işlem nedeniyle de zorunlu olduğundan davalı idarelerin aksi yöndeki itirazlarına itibar edilmediği;Davalı idarelerden Makine ve Kimya Endüstrisi A.Ş.'nin davanın süre aşımı yönünden reddi gerektiği yönündeki iddiası bakımından;2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Dava açma süresi" başlıklı 7. maddesinin 1. fıkrası ve "Sürelerle ilgili genel esaslar" başlıklı 8. maddesinin 1. ve 2. fıkralarına yer verilerek; uyuşmazlık konusu olayda, davacı tarafından, dava konusu işlemlerin tebliğ tarihi olan █████/2021 tarihinden itibaren altmış günlük yasal dava açma süresi içinde, █████/2021 tarihinde bakılan davanın açıldığı görüldüğünden, davanın süresinde açılmadığına ilişkin itirazın da yerinde olmadığı sonucuna varıldığı;3284 sayılı Bazı Maden Hurdalarının Dışarı Çıkarılmasının Yasak Edilmesi ve Satın Alınması Hakkında Kanun'un 1., 2. ve 5. maddeleri, █████/1950 tarih ve 7457 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 5591 sayılı Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumu Kanunu'nun "Kuruma İntikal Edecek Tesisler" başlıklı 18. maddesi, █████/1983 tarih ve 105 sayılı Kanun Hükmünde Kararname, 3743 sayılı Kanun ile █████/1984 tarih ve 18559 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Kurum Ana Statüsü, █████/1971 tarih ve 7/2156 sayılı Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumu Hurda Malzeme Alımına Ait Kararname, █████/1972 tarih ve 7/5472 Bakanlar Kurulu Kararnamesi'nin 3. maddesi, Başbakanlık Personel ve Prensipler Genel Müdürlüğünün █████/2001 tarih ve ███████ sayılı Genelgesi, dava konusu uygulama işlemi tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan, █████/2021 tarih ve 31530 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 7330 sayılı Makine ve Kimya Endüstrisi Anonim Şirketi Hakkında Kanun'un 4. maddesinin 4. fıkrası, 9. ve 10. maddeleri, geçici 2. maddesinin 1. ve 2. fıkralarına yer verilerek;Aktarılan mevzuat düzenlemelerinin birlikte değerlendirilmesinden; demir, bakır, kurşun, kalay, tutya, alüminyum, antimuvan ve nikel hurdaları ile bunların hurda hâlindeki halitalarının ve kullanılamayacak bir hâle gelmiş muharrik veya müteharrik vasıtaların memleket dışına çıkarılmasının yasaklanabileceği, bu maddelerin memleket içinde satılmasının serbest olduğu, resmî daire ve müesseselerin bu madde ve malzemelerden kendi ihtiyaçlarından fazla olanları askerî fabrikalara devredeceği, askerî fabrikalar teşkilatına arz ve teklif olunan hurda malzemeyle ilgili olarak ihale kanunu uyarınca teşkil olunacak satın alma komisyonlarınca yabancı memleketler hurda piyasaları hakkında alınacak mâlûmat göz önünde bulundurularak dahilî piyasa fiyatları üzerinden tespit ve ilan olunacak fiyatlara göre işlem yapılacağı, bunların mülga Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumunca (7330 sayılı Kanun'un yürürlüğünden itibaren Makine ve Kimya Endüstrisi Anonim Şirketince) Kanun'da belirlenen fiyat ve şartlara göre satın alınmasının zorunlu olduğu;Dairelerinin █████/2022 tarihli ara kararıyla, Makine ve Kimya Endüstrisi A.Ş.'den, 2021 yılı ll. Altı Aylık Dönem Hurda Malzeme ve Madeni Talaş Alım Fiyatları Listesi'nde yer alan hurda malzeme fiyatlarının nasıl tespit edildiğinin, fiyat tespiti yapılırken piyasa fiyatlarının araştırılıp araştırılmadığının sorulmasına, fiyat tespitine ilişkin tüm bilgi ve belgelerin onaylı örneklerinin ve davaya konu 2021 yılı II. Altı Aylık Dönemi öncesinde yürürlükte olan geçmiş üç tarifenin gönderilmesinin istenildiği; █████/2022 tarihinde ara kararına verilen cevapta, 2021 yılı ll. Altı Aylık Dönem Hurda Malzeme ve Madeni Talaş Alım Fiyatlarının, 7 kalem hurda malzeme cinsi (demir çelik hurdası, pik hurdası, alüminyum hurdası, bakır hurdası, pirinç hurdası, çinko hurdası, kurşun (akü) hurdası) üzerinden; nakliye bedeli, yükleme-boşaltma bedeli, kesim-söküm bedeli, fire oranı, işletme giderleri ve piyasa satış fiyatları dikkate alınarak şirketlerince belirlendiği ve Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının onayına sunulduğunun belirtildiği;Ara kararı cevabı ekinde sunulan belgeler ve dosyadaki diğer bilgi ve belgelerin incelenmesinden, MKEK'in kendi birimlerinden aldığı çeşitli maliyet giderleri hesabı ile ortalama satış fiyatlarını göz önünde bulundurarak Tarife'yi tespit etmek suretiyle Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının onayına sunduğu, anılan Bakanlığın da söz konusu Tarife'yi herhangi bir değişiklik yapmadan aynen onayladığının anlaşıldığı;Yine dava konusu Tarife'nin uygulanmak üzere tüm ilgili kurum ve kuruluşlara gönderilmesine yönelik ... tarih ve ... sayılı dava konusu uygulama işleminde, Tarife'nin "yurtiçi ve yurtdışı piyasa kıymetleri", "yurt içinde yayınlanmakta olan Ticaret Gazetesindeki fiyatlar" ve "Kurumun edinme maliyetleri" dikkate alınarak yapılan değerlendirme sonucunda hurda demir çelik malzeme grubu fiyatlarının ortalama %72 oranında, diğer hurda malzeme grubu fiyatlarının ise ortalama %50 oranında artırıldığının belirtildiği;Oysa, 3284 sayılı Kanun'un, yurt içi ve yurt dışı piyasa fiyatlarının esas alınması suretiyle tarifenin belirlenmesini öngördüğü; nitekim, 3284 sayılı Kanun'un gerekçesinde, iç pazarlarda toplanacak bu hurdaları beynelmilel (milletlerarası) piyasalara uygun bir fiyatla askerî fabrikalara satma imkânının temin edildiğinin belirtildiği; dolayısıyla hem 3284 sayılı Kanun'un hem de 7/2156 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı'nın hurda malzeme fiyat tarifesine ilişkin olarak iç ve dış piyasada oluşan fiyatları yansıtacak nitelikte tarife hazırlanmasını sağlamaya yönelik bir idarî usûlü benimsediği;Buna göre, hurda malzeme fiyat tarifesinin öncelikle MKEK tarafından yurt içi ve yurt dışı piyasa fiyatları nazara alınarak tespit edilmesi, yapılan inceleme neticesinde tespit edilen fiyatların onaylanması için Sanayi ve Teknoloji Bakanlığına sunulması, anılan Bakanlığın da gerekli kontrolü yaparak uygun bulması hâlinde fiyat tarifesini onaylaması gerektiği;Dava konusu Tarife hazırlanırken MKEK tarafından iç ve dış piyasa fiyatları araştırılmadığı gibi, onay için sunulan Tarife'nin piyasa fiyatlarına uygunluğu açısından Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından da herhangi bir araştırma yapılmadığı, böylelikle fiyat tarifesi tespit edilirken ve onaylanırken mevzuatta öngörülen idarî usûlün uygulanmadığının anlaşıldığı;Bu itibarla, davalı idareler tarafından, hurda malzeme fiyat tarifesinin 3284 sayılı Kanun'un 5. maddesi ve 7/2156 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı kapsamında yurt içi ve yurt dışı piyasa fiyat araştırması yapıldıktan sonra belirlenerek onaylanması gerekirken, mevzuatta öngörülen idari usule uyulmaksızın MKEK'in kendi alt birimlerinin bildirdiği fiyat tespitine ilişkin veriler dikkate alınarak onaylanmasında mevzuata ve hukuka uygunluk bulunmadığı;Aynı şekilde, hukuka aykırılığı aktarılan şekilde tespit edilen tarifenin uygulanmasını sağlamak üzere bütün ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına bildirilmesine ilişkin Makine ve Kimya Endüstrisi Anonim Şirketi MKE Hurda İşletmesi Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı uygulama işleminde de hukuka uyarlık bulunmadığı;Öte yandan, █████/2021 tarih ve 31530 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren ve Makine ve Kimya Endüstrisi Anonim Şirketi MKE Hurda İşletmesi Genel Müdürlüğünün dava konusu ... tarih ve ... sayılı işleminin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan 7330 sayılı Makine ve Kimya Endüstrisi Anonim Şirketi Hakkında Kanun ile Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumu bir iktisadi devlet teşekkülü iken, bu statüsüne son verilerek bir takım imtiyazlı ve tekel nitelikli haklara sahip olmak kaydıyla Türk Ticaret Kanunu'na ve özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkete dönüştürüldüğü ve Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumuna ait bütün hak ve yetkilerin bu şirkete devredildiği; Kanun'un 4. maddesinin 4. fıkrasında ise, Makina ve Kimya Endüstrisi A.Ş.'nin 3284 sayılı Kanun'a ilişkin görev ve yetkilerinin "Şirket ikili veya çok taraflı anlaşmalar gereği yabancı ülkeler tarafından Türkiye’de bırakılanlar ile kamu idareleri, kamu iktisadi teşebbüsleri ve sermayesinin en az yüzde ellisi kamuya ait olan bağlı ortaklıklarca ihtiyaç fazlası ve kullanım dışı bırakılan veya niteliğini kaybetmiş olan her türlü hava, deniz ve kara taşıtları, makine ve teçhizat ile tehlikeli veya tehlikesiz metal/metal bileşim atıkları, ekonomik değer taşıyan metal dışı (evsel nitelikte olmayan) mal ve malzemeleri; birinci fıkrada belirtilen faaliyetleri gerçekleştirmek için gerekli olan malzemelerin üretilmesinde ham madde olarak kullanmak ve gerektiğinde piyasada değerlendirmek üzere Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca belirlenen birim fiyatlarından satın alabilir veya devralabilir." şeklinde ifade edildiği;Anılan hükümde geçen devir yükümlülüklerinin kapsamı incelendiğinde ise, Makina ve Kimya Endüstrisinin iktisadi devlet teşekkülü statüsünün sona erdirilip özel hukuk hükümlerine tabi bir anonim şirkete dönüştürüldüğü de dikkate alınarak, devir yükümlülerinin kapsamının daraltıldığı ve bu Kanun'un yayım tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan 233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'de yer alan tanımlar esas alınarak "kamu payı" yerine "hazine payı" kriterinin benimsendiği, bir diğer ifadeyle 3284 sayılı Kanun'la "kamu kaynağı kullanan idareler" olarak belirlenen devir yükümlüsü kapsamının "kamu idareleri, kamu iktisadi teşebbüsleri ve sermayesinin en az yüzde ellisi kamuya ait olan bağlı ortaklıklar" ile sınırlandırıldığı ve bu kapsama belediye iktisadi teşebbüslerinin (BİT) girmediği sonucuna varıldığı;Başka bir anlatımla, iktisadi devlet teşebbüsü ya da bağlı ortaklıkların devlet hazinesine ait sermaye ile, belediye iktisadi teşebbüsünün ise devlet hazinesinden ayrı bir mal varlığı olan belediyeye ait sermaye ile kurulduğu, bu nedenle 233 sayılı KHK kapsamında yer almayan belediye iktisadi teşebbüslerinin, 7330 sayılı Kanun'da sayılan kamu iktisadi teşebbüsü ya da sermayesinin en az yüzde ellisi kamuya ait olan bağlı ortaklık olarak değerlendirilemeyeceği ve 7330 sayılı Kanun'un yürürlük tarihinden sonra devir yükümlülüğünün de bulunmadığı;Buna göre, 3284 sayılı Kanun'da geçen "resmi daire ve müesseseler" ibaresinin, sonraki kanun niteliğinde olan 7330 sayılı Kanun'un 4. maddesinin 4. fıkrası ile zımnen ilga edildiği kabul edilmese dahi, Makina ve Kimya Endüstrisi A.Ş.'nin görev ve yetkileri haricinde faaliyette bulunmasının mümkün olamayacağı; bu itibarla, Makina ve Kimya Endüstrisi A.Ş.'nin statüsü ile görev ve yetkilerinin değiştirildiği 7330 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği █████/2021 tarihinden itibaren, anılan Kanun'un 4. maddesinin 4. fıkrasında sayılan "kamu idareleri, kamu iktisadi teşebbüsleri ve sermayesinin en az yüzde ellisi kamuya ait olan bağlı ortaklıklar" dışındaki idarelerin ve dolayısıyla BİT'lerin, adı geçen A.Ş.'ye satış suretiyle devir yükümlülüğünün sona erdiği;Bu itibarla, 7330 sayılı Kanun'un 4. maddesinin 4. fıkrası uyarınca belirlenen Fiyat Tarifesi'nin, BİT olan davacı şirket hakkında, █████/2021 tarihinden itibaren uygulanmasına hukuken olanak bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davalı idareler tarafından, Tarife hazırlanırken iç ve dış piyasa fiyatları araştırılarak mevzuatta öngörülen idari usule uygun işlem tesis edildiği, belediye şirketlerinin kamu idaresi niteliğini taşıdıkları ve sahip oldukları hurda malzemeleri 3284 sayılı Kanun ve 7330 sayılı Kanun gereği belirlenen tarifeye göre şirketlerine devretmek zorunda oldukları, ileri sürülmektedir.KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, Danıştay Onuncu Dairesince verilen kararın usul ve hukuka uygun bulunduğu ve temyiz dilekçelerinde öne sürülen nedenlerin, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek temyiz istemlerinin reddi gerektiği savunulmaktadır.DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin reddi ile Daire kararının gerekçeli olarak onanması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE:MADDİ OLAY : 2021 yılı ll. Altı Aylık Dönem Hurda Malzeme ve Madeni Talaş Alım Fiyatları Tarifesi'nin kamu kurum ve kuruluşlarına bildirilmesine ilişkin Makine ve Kimya Endüstrisi Anonim Şirketi MKE Hurda İşletmesi Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminin davacı şirkete tebliği üzerine söz konusu işlem ve ekinde yer alan Tarife'nin iptali istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT : 3284 sayılı Bazı Maden Hurdalarının Dışarı Çıkarılmasının Yasak Edilmesi ve Satın Alınması Hakkında Kanun'un 1. maddesinde, demir, bakır, kurşun, kalay, tutya, alüminyum, antimuvan ve nikel hurdalar ile bunların hurda halindeki halitalarının ve kullanılamayacak bir hale gelmiş bilumum muharrik veya müteharrik vasıtaların memleket dışına çıkarılmasını yasak etmeye İcra Vekilleri Heyetinin yetkili bulunduğu, bu maddelerin memleket içinde satılmasının serbest olduğu; 2. maddesinde, resmi daire ve müesseselerde birinci maddede yazılı mevaddan kendi ihtiyaçlarından fazla olanların, 2490 sayılı Kanunun 66. maddesine göre askeri fabrikalara devredileceği; 5. maddesinde, birinci maddede yazılı mevaddan askeri fabrikalara arzedilenler hakkında 2490 sayılı Kanun mucibince teşkil olunacak satın alma komisyonlarınca bu madenlerin ecnebi memleketler hurda piyasaları hakkında her üç ayda bir İktisad Vekaletinden alınacak malumat göz önünde bulundurulmak ve işbu piyasa fiyatlarından çıkarılması lazım gelen nakil vesair masrafları çıkarılmak suretiyle elde edilecek harici piyasa fiyatları ile arzolunan hurda ve halitanın vaziyetine ve dahili piyasa fiyatları üzerinden tesbit ve ilan olunacak fiyatlara göre muamele yapılacağı; 9. maddesinde de, bu Kanun hükümlerini uygulama konusunda Bakanlar Kurulunun yetkili olduğu düzenlenmiştir.█████/1950 tarih ve 7457 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 5591 sayılı Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumu Kanunu'nun "Kuruma İntikal Edecek Tesisler" başlıklı 18. maddesinde, Askeri Fabrikalar Genel Müdürlüğünün tüm hak ve yetkilerinin Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumuna devredildiği belirtilmiş; anılan Kanun, █████/1983 tarih ve 105 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'yle, bu Kanun Hükmünde Kararname ise 3743 sayılı Kanun ile yürürlükten kaldırılmış ve "iktisadi devlet teşekkülü" olan bahse konu Kurumun 233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'ye tabi olması nedeniyle █████/1984 tarih ve 18559 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Kurum Ana Statüsü yürürlüğe girmiştir.Dava konusu Tarife tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumu Ana Statüsü'nün 4. maddesinde, her türlü silah, mühimmat ve patlayıcı maddelerle benzerlerini ve askeri ihtiyaçlara yarayan araç ve gereçleri, makina ve sistemleri imal etmek veya ettirmek, tadil ve tamir etmek, makina, malzeme, tesisat, motorlu ve motorsuz araç ve gereç, alet ve yedeklerini ve benzerlerini imal etmek veya ettirmek, tadil, ıslah ve tamir etmek, resmi daireler ve idareler, iktisadi devlet teşebbüsleri, müesseseler ve bağlı ortaklıklar, uluslararası ikili anlaşmalara giren kuruluş ve teşekküllerin hurdaya ayırdıkları her türlü maden, malzeme, araç ve gereçleri toplamak, değerlendirmek ve kullanmak Kurumun faaliyet konuları arasında sayılmıştır.3284 sayılı Kanun'da verilen yetkiye dayanılarak ve mülga 5591 sayılı Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumu Kanunu ile anılan Kuruma verilen görev ve yetkiler göz önünde bulundurularak, Bakanlar Kurulunca Kanunda sayılan hurda maddelerin Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumuna satış suretiyle devri usulüne ilişkin █████/1971 tarih ve 7/2156 sayılı Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumu Hurda Malzeme Alımına Ait Kararname yayımlanmıştır. Anılan Bakanlar Kurulu Kararı ile resmi daire ve idareler ve iktisadi devlet teşekkülleri ile bunlara ait müessese ve iştiraklerinin malik oldukları her çeşit maden hurdaları ile bunların hurda halindeki halitalarının ve kullanılmayacak bir hale gelmiş bulunan muharrik ve müteharrik araçlarının kendi ihtiyaçlarından fazlalarının, Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumu tarafından altı ayda bir piyasa etütlerine dayanılarak yapılacak tespit ve teklif ile Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca kabul edilecek fiyatlarla adı geçen Kuruma satış suretiyle devri kararlaştırılmıştır.Dava konusu Tarife tarihinde yürürlükte bulunan █████/1972 tarih ve 14408 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan █████/1972 tarihli ve 7/5472 Bakanlar Kurulu Kararının 3. maddesinde, "Resmî dairelerin almadıkları ve herhangi bir değerlendirme imkânı da bulunmayan malzemeler (Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumunun yapacağı teklif ile Sanayi ve Teknoloji ve Ticaret Bakanlıklarınca kabul edilecek fiyatlarla) Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumuna satış suretiyle devredilir." düzenlemesi yer almıştır.Ayrıca, Başbakanlık Personel ve Prensipler Genel Müdürlüğünün █████/2001 tarih ve ███████ sayılı Genelgesi'nde, 7/2156 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı hükümleri çerçevesinde her türlü hurda malzemenin, kamu kurum ve kuruluşlarınca (mülga) Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumu Hurda Sanayi İşletmeleri A.Ş.'ye (... A.Ş.) satış suretiyle devri öngörülmüştür.Dava konusu uygulama işlemi tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan, █████/2021 tarih ve 31530 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 7330 sayılı Makine ve Kimya Endüstrisi Anonim Şirketi Hakkında Kanun'un 4. maddesinin 4. fıkrasında ise, "Şirket ikili veya çok taraflı anlaşmalar gereği yabancı ülkeler tarafından Türkiye’de bırakılanlar ile kamu idareleri, kamu iktisadi teşebbüsleri ve sermayesinin en az yüzde ellisi kamuya ait olan bağlı ortaklıklarca ihtiyaç fazlası ve kullanım dışı bırakılan veya niteliğini kaybetmiş olan her türlü hava, deniz ve kara taşıtları, makine ve teçhizat ile tehlikeli veya tehlikesiz metal/metal bileşim atıkları, ekonomik değer taşıyan metal dışı (evsel nitelikte olmayan) mal ve malzemeleri; birinci fıkrada belirtilen faaliyetleri gerçekleştirmek için gerekli olan malzemelerin üretilmesinde ham madde olarak kullanmak ve gerektiğinde piyasada değerlendirmek üzere Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca belirlenen birim fiyatlarından satın alabilir veya devralabilir. Bu fıkrayla ilgili hususlar hakkında █████/1937 tarihli ve 3284 sayılı Bazı Maden Hurdalarının Dışarı Çıkarılmasının Yasak Edilmesi ve Satın Alınması Hakkında Kanun hükümleri uygulanır." kuralına, 9. maddesinde, "Mevzuatta Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumuna yapılan atıflar Şirkete yapılmış sayılır." kuralına yer verilmiş; 10. maddesiyle, Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumu lağvedilerek 233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ekindeki iktisadi devlet teşekkülü listesinden çıkarılmış; geçici 2. maddesinin 1. fıkrasında, "Bu Kanunla kapatılan Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumuna ait ... her türlü borç ve alacaklar, hak ve yükümlülükler ... bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte hiçbir işleme gerek kalmaksızın Şirkete devredilmiş sayılır." hükmüne yer verilmiş; 2. fıkrasında da, bu Kanunla kapatılan MKEK aleyhine açılan davalarda Makine ve Kimya Endüstrisi Anonim Şirketinin kendiliğinden taraf sıfatını kazanacağı kurala bağlanmıştır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Temyize konu edilen Daire kararının, "(...) davalı idareler tarafından, hurda malzeme fiyat tarifesinin 3284 sayılı Kanun'un 5. maddesi ve 7/2156 sayılı Bakanlar Kurulu Kararnamesi kapsamında yurt içi ve yurt dışı piyasa fiyat araştırması yapıldıktan sonra belirlenerek onaylanması gerekirken, mevzuatta öngörülen idari usule uyulmaksızın MKEK'in kendi alt birimlerinin bildirdiği fiyat tespitine ilişkin veriler dikkate alınarak onaylanmasında mevzuata ve hukuka uygunluk bulunmadığı;Aynı şekilde, hukuka aykırılığı aktarılan şekilde tespit edilen tarifenin uygulanmasını sağlamak üzere bütün ilgili kamu kurum ve kuruluşlarına bildirilmesine ilişkin Makine ve Kimya Endüstrisi Anonim Şirketi MKE Hurda İşletmesi Genel Müdürlüğünün ... tarih ve E-... sayılı uygulama işleminde de hukuka uyarlık bulunmadığı; (...)" gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline ilişkin kısmında hukuka aykırılık bulunmamaktadır. Bununla birlikte, uyuşmazlığın; İstanbul Büyükşehir Belediyesinin iştiraki (belediye iktisadi teşebbüsü) olan davacı şirketin 3284 sayılı Kanun kapsamı ile 7330 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği █████/2021 tarihinden itibaren, anılan Kanun'un 4. maddesinin 4. fıkrası kapsamında bulunup bulunmadığı bakımından;7330 sayılı Kanun'un 4. maddesinin gerekçesinde, 3284 sayılı Kanun uyarınca; üretim faaliyetinde ham madde olarak kullanmak ve değerlendirmek amacıyla Makina ve Kimya Endüstrisinin halihazırda sahip olduğu kamu kurum ve kuruluşlarından hurda malzemeyi alma ve değerlendirme yetkisinin devam edeceğine yönelik düzenleme yapılmasının amaçlandığı, diğer bir ifadeyle, anılan Kurumun 3284 sayılı Kanun uyarınca var olan yetkisinin aynen sürdürülmesinin hedeflendiği görülmektedir.5216 sayılı Kanun ve şirket ana sözleşmesi çerçevesinde ... Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin hukukî statüsü irdelendiğinde; hisselerinin tamamının doğrudan ve dolaylı olarak İstanbul Büyükşehir Belediyesine ait, tüzel kişiliği haiz bir belediye şirketi olduğu, faaliyet alanının hisselerine sahip olan büyükşehir belediyesinin görev ve hizmet alanlarıyla sınırlı olduğu, büyükşehir belediyesinin yetki ve sorumluluğu altındaki toplu ulaşım hizmetinin işletmeciliğini yaptığı, bu hale göre kamu hizmeti niteliğindeki toplu taşıma hizmetini yürütmekle görevlendirilen bir kamu kuruluşu olduğu anlaşılmaktadır.... Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin şirket statüsünde kurulmuş olması, kamu kuruluşu olma niteliğini ortadan kaldırmamaktadır. Kamu kuruluşu olarak ... Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin birtakım kamu gücü ayrıcalık ve yükümlülükleriyle donatıldığı açıktır. Kamu gücü ayrıcalık ve yükümlülükleri özel hukuku aşan her türlü hüküm ve şarttır. Örneğin; tek taraflı işlem yapma yetkisi, tüzel kişinin karar organlarında idare tarafından atanan üyelerin bulunması, Sayıştay denetimine tabi olma gibi kamu gücü barındıran ayrıcalık ve yükümlülükleridir. Ayrıca, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu bakımından, belediye şirketleri/iştirakleri kanun kapsamında yer almakta ve 'idare' olarak tanımlanmaktadır.Kamu gücü ayrıcalık ve yükümlülüklerine tâbi olma şartının gerçekleşmesi için, belediye şirketlerinin bütünüyle kamu hukuku rejimine tâbi olması gerekli değildir. Kaldı ki, bu şirketlerin ana sözleşmelerinde, yönetim kurulu başkanının büyükşehir belediyesi başkanı olması gibi özel hukuku aşan birtakım hükümlere de rastlamak mümkündür. Kamu gücü ayrıcalık ve yükümlülükleriyle donatılan bir kamu kuruluşu olan ... Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin, 3284 sayılı Kanun uyarınca resmî daire ve müessese kavramı içerisinde yer aldığı gibi, 7330 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği █████/2021 tarihinden itibaren, anılan Kanun'un 4. maddesinin 4. fıkrasında sayılan "kamu idareleri, kamu iktisadi teşebbüsleri ve sermayesinin en az yüzde ellisi kamuya ait olan bağlı ortaklıklar" içerisinde yer aldığı, nitekim anılan Kanun'un yukarıda aktarılan gerekçesinde de bunun ifade edildiği, bu nedenle 7330 sayılı Kanun uyarınca "kamu idaresi" olduğu sonucuna ulaşılmaktadır. Kamusal yükümlülük getiren anılan kanunlar gereğince resmî daire ve müesseselerin, diğer bir ifadeyle kamu idarelerinin malik oldukları hurda malzemeyi Makine ve Kimya Endüstrisi A.Ş.'ye devretme zorunluluğu bulunduğundan, kamu kuruluşu olan ... Sanayi ve Ticaret A.Ş. de bu yükümlülüğe tâbidir.Bu itibarla; Belediye İktisadi Teşebbüslerinin (iştirak/şirket) 3284 ve 7330 sayılı Kanunlarda geçen "resmi daire ve müessese" ve "kamu idaresi" kapsamında yer aldığı sonucuna varılmaktadır.Bu nedenle, davacı şirketin 7330 sayılı Kanun'da geçen "kamu idaresi" kapsamında yer almadığına ve anılan Kanun'un 4. maddesinin 4. fıkrası uyarınca belirlenen Fiyat Tarifesi'nin, BİT olan davacı şirket hakkında, █████/2021 tarihinden itibaren uygulanmasına hukuken olanak bulunmadığına ilişkin gerekçede hukuki isabet bulunmamaktadır. Bu durumda, dava konusu işlemin iptali yolundaki Daire kararında sonucu itibarıyla hukuka aykırılık bulunmamaktadır. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle;1. Davalı idarelerinin temyiz istemlerinin reddine,2. Dava konusu işlemlerin iptaline ilişkin Danıştay Onuncu Dairesinin temyize konu █████/2025 tarih ve E:█████████, K:█████████ sayılı kararının, yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA,3. Kesin olarak, █████/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.KARŞI OY X- Temyize konu edilen kararla ilgili dosyanın incelenmesinden; Dairenin █████/2022 tarihli ara kararıyla, Makine ve Kimya Endüstrisi A.Ş.'den, 2021 yılı ll. Altı Aylık Dönem Hurda Malzeme ve Madeni Talaş Alım Fiyatları Listesi'nde yer alan hurda malzeme fiyatlarının nasıl tespit edildiğinin, fiyat tespiti yapılırken piyasa fiyatlarının araştırılıp araştırılmadığının sorulmasına, fiyat tespitine ilişkin tüm bilgi ve belgelerin onaylı örneklerinin ve davaya konu 2021 yılı II. Altı Aylık Dönemi öncesinde yürürlükte olan geçmiş üç tarifenin gönderilmesinin istenilmesi üzerine, anılan idarenin █████/2022 tarihli cevap yazısında, 7 kalem hurda malzeme cinsi (demir çelik hurdası, pik hurdası, alüminyum hurdası, bakır hurdası, pirinç hurdası, çinko hurdası, kurşun (akü) hurdası) üzerinden; nakliye bedeli, yükleme-boşaltma bedeli, kesim-söküm bedeli, fire oranı, işletme giderleri ve piyasa satış fiyatları dikkate alınarak şirketlerince belirlendiği ve Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının onayına sunulduğunun belirtildiği; ara kararı cevabı ekinde sunulan belgeler ve dosyadaki diğer bilgi ve belgelerin incelenmesinden, MKEK'in kendi birimlerinden aldığı çeşitli maliyet giderleri hesabı ile ortalama satış fiyatlarını göz önünde bulundurarak Tarife'yi tespit etmek suretiyle Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının onayına sunduğu, anılan Bakanlığın da söz konusu Tarife'yi herhangi bir değişiklik yapmadan aynen onayladığı anlaşılmakatdır.Dava konusu Tarife'nin uygulanmak üzere tüm ilgili kurum ve kuruluşlara gönderilmesine yönelik ... tarih ve ... sayılı dava konusu uygulama işleminde, Tarife'nin "yurtiçi ve yurtdışı piyasa kıymetleri", "yurt içinde yayınlanmakta olan Ticaret Gazetesindeki fiyatlar" ve "Kurumun edinme maliyetleri" dikkate alınarak yapılan değerlendirme sonucunda hurda demir çelik malzeme grubu fiyatlarının ortalama %72 oranında, diğer hurda malzeme grubu fiyatlarının ise ortalama %50 oranında artırıldığının belirtildiği görülmektedir.Bu bakımdan; davalı idarelerce fiyatların belirlenmesi sürecinde, 3284 sayılı Kanun ve 7/2156 sayılı Bakanlar Kurulu Kararnamesi'nin, tarifenin, yurt içi ve yurt dışı piyasa fiyatlarının esas alınması suretiyle belirlenmesini öngören düzenlemelerine uygun olarak, "yurtiçi ve yurtdışı piyasa kıymetleri", "yurt içinde yayınlanmakta olan Ticaret Gazetesindeki fiyatlar" ve "Kurumun edinme maliyetleri"nin dikkate alındığı anlaşıldığından dava konusu Tarife'nin ilgili mevzuatta öngörülen idari usule uygun olarak hazırlandığı sonucuna varılmaktadır.Açıklanan nedenle, davalı idarelerin temyiz istemlerinin kabulü ile dava konusu işlemlerin iptaline ilişkin Daire kararının bozulması gerektiği düşüncesiyle çoğunluğun iptale ilişkin görüşüne katılmıyorum.