Adana Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi, ticari satıştan kaynaklanan alacak davasında maske hammaddesi teslimatı yapılmadığı için davalının mücbir sebep savunmasının reddine ilişkin kararı inceliyor.
Özet: Bu hukuki evrak, davacı şirketin davalıdan medikal maske üretim ham maddesi alımına dair sözleşme kapsamında ürünün teslim edilmemesi üzerine açtığı alacak davasını özetlemektedir; davacı, ödediği bedelin bir kısmının iadesine rağmen faiz, menfi ve müspet zararlar, kar kaybı ve kaçırılan fırsatlar dahil çeşitli kalemlerde toplam 5.000 TL alacak talep ederken, davalı COVID-19 salgını nedeniyle maske ve ham madde satışlarına getirilen idari yasakları mücbir sebep olarak ileri sürmüş; ancak ilk derece mahkemesi, ilgili kurumların yazışmalarında davalının faaliyet gösterdiği ilde maske ve ham madde satışını durduran bir düzenleme bulunmadığını ve savunmasının geçerli olmadığını belirterek davalının edimini süresinde yerine getirmediğine hükmetmiştir.
T.C. ADANA BAM 9. HUKUK DAİRESİ
T.C.ADANABÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 9. HUKUK DAİRESİDOSYA NO : █████████ KARAR NO : █████████T Ü R K M İ L L E T İ A D I N AB Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R IBaşkan :Üye :Üye : Katip :İNCELENEN KARARINMAHKEMESİ : .... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİTARİHİ : ...NUMARASI : ... Esas ve ... KararDAVACI : ... ...VEKİLİ : Av. ... DAVALI : ... ...VEKİLİ : Av. ... DAVANIN KONUSU : Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan)İSTİNAF KARARININKARAR TARİHİ :█████/2026KARAR YAZIM TARİHİ :█████/2026 .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... tarih, ... Esas Ve ... Karar sayılı kararı aleyhine istinaf başvurusunda bulunulmuş olup, dosya üzerinde yapılan istinaf incelemesi sonucunda;TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ :Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket ile davalı şirket arasında medikal ürünlerinde kullanılabilen maske üretim ham maddesi olan ürünlerin ... tarafından üretiminin ve müvekkili şirkete teslimi hususunda ... tarihinde anlaşmaya varıldığını, sözleşme gereğince 20 gr/m2 toplam 12.200 adet, 109.000 kg toplam bedel 300.000 ABD Doları; 15 gr/m2 toplam 13.000 adet, 102.375 kg toplamı bedel 307.125 ABD Doları olmak üzcre toplamda 607.125 ABD Doları üzerinden anlaşmanın sağlandığını, müvekkili şirket tarafından davalı şirkete ... tarihinde 150.000 ABD Dolarının ödendiğini, davalı şirketin sözleşme konusu ürünü teslim etmemesi üzerine davacı şirket tarafından ... tarihli ihtarnamenin gönderildiğini, ürünün tesliminin istenildiği aksi halde zararın tazmininin talep edileceğinin bildirildiğini, davalı şirket tarafından müvekkili şirkete ... tarihinde 144.996,64 ABD Dolarının iade edildiğini, faiz alacağı olarak şimdilik 1.000,00.TL, menfi zararlar olarak şimdilik 1.000,00.TL, müspet zararlar olarak şimdilik 1.000,00.TL, yoksun kalınan kar alacağı olarak şimdilik 1.000,00.TL, işlerin büyütülmesi, hizmet alımı yapılması ve fazla personel alınması, yeni makine alımı, kaçırılan fırsatlar nedeniyle uğranılan zararlar açısından şimdilik 1.000,00.TL olmak üzere toplam 5.000,00.TL alacağın davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin ... ilinde faaliyet gösteren bir şirket olup, söz konusu davaya konu ürünlerin başkaca bone, maske, kumaş vs.gibi tek kullanımlık sağlık malzemelerinin üretimiyle ilgilenen bir firma olduğunu, son 1 yıldır insanlık tarihinin en büyük salgınlarından biriyle mücadele ettiğini, müvekkilinin üretici firma olması hasebiyle bu anlamda müvekkili ile söz konusu malları alma noktasında ticari ilişkiye girdiğini, müvekkilinin belli bir aşamada da söz konusu firmaya mallarını sattığını ve buna ilişkin ticaret yaptığını, sağlının ülkemizi de ciddi manada tehdit etmeye başladığında T.C. ... Bakanlığının bu tarz özellikle maske üretiminde kullanılan kumaş üretimi yapan Türkiyedeki belli başlı firmaların üretimine ve satışına el koyduğunu, üretimine ve satışına el konulan bu malların üretimi ve satışının sadece devlete yapılabileceğinden daha önceki alınan siparişlerin askıya alındığını belirterek davanın ve tüm taleplerin müvekkili yönünden mücbir sebep kavramı sebebiyle rededine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.İLK DERECE MAHKEMESİ'NİN KARAR ÖZETİ :.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... tarih, ... Esas Ve ... Karar sayılı kararında, taraflar arasında davalı tarafından davacıya maske üretiminde kullanılan bir kısım ürünlerin 607.125,00 USD bedelle satışının kararlaştırıldığı, satışa konu ürünlerin 100 tonluk kısmının 2020 yılı Mayıs ayında ve 100 tonluk kısmının ise 2020 yılı Haziran ayında davalı tarafından davacıya tesliminin kararlaştırıldığı, ancak davalı tarafından 2020 yılı Mayıs ayında teslimi gerekli ürünün teslim edilmemiş olduğu, bunun üzerine davacı tarafından davalıya hitaben ... tarihinde keşide edilen ihtarname ile sözleşmeye konu ürünlerin teslimi için öngörülen ... tarihine kadar teslim edilmesinin ve aksi halde zararlarının giderilmesi için yasal yollara başvurulacağının ihtar edildiği, davalı tarafından Covid-19 pandemisi sebebiyle getirilen idari yasaklar kapsamında ürün satışının durdurulduğundan bahisle ürünlerin teslim edilemediği savunulmuş ise de dosya arasına getirtilen kayıtların incelenmesinde ... İl Sağlık Müdürlüğü'nün cevabi yazısında maske ve maske üretiminde kullanılan malzemenin satışının durdurulduğuna dair bir düzenlemenin tespit edilemediğinin bildirildiği, yine ... İl Emniyet Müdürlüğü'ne yazılan müzekkeremize cevaben gönderilen yazı ekindeki belgelerin incelenmesinde mal satışına ilişkin yasakların ... Valiliği Yazı İşleri Müdürlüğü tarafından ... Valiliğine hitaben yazılmış olduğu ve ... ilinde faaliyet gösteren davalıyı kapsamadığı, bu sebeple davalının bahse konu yasak sebebiyle edimini ifa edemediğine yönelik savunmasına itibar edilemeyeceği, davacı tarafından keşide edilen ihtarname ile davalıya süresinde edimini yerine getirmemesi halinde zararlarının tazminini talep edeceğinin ihtar edilmesi ve bunun üzerine edimini ifa etmeyen davalı tarafından peşinat olarak ödenen 150.000,00 USD ürün bedelinin ... tarihinde iade etmesi karşısında davalının sözleşmeden dönmüş olduğu, davacı tarafından keşide edilen ihtarnamede menfi ve müspet zararlarının giderilmesi için davalıya edimini ifa etmesi konusunda uygun bir süre verilmesi gerektiği halde bu sürenin verilmemiş olduğu, bu sebeple davacının davalıdan menfi ve müspet zararlarının giderilmesi talep hakkının bulunmadığı, peşinat olarak ödenen ürün bedeli davalı tarafından iade edilmiş ise de davacının sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre davalıdan söz konusu peşinatı ödediği ... tarihinden bu peşinatın kendisine iade edildiği ... tarihine kadar geçen dönem için avans faizi talep hakkının bulunduğu, ancak davacının döviz alacağı bakımından Türk Lirası cinsinden faiz talep etmiş olduğu nazara alınarak yapılan hesaplamada Merkez Bankasınca 1 yıl ve daha uzun vadeli USD cinsinden döviz alacağına uygulanan faiz oranları üzerinden davacının söz konusu dönem için 654,45 USD işlemiş faiz tahakkuk ettiği, söz konusu döviz cinsinden faiz tutarının dava tarihi olan ... tarihindeki 7,4784 olan USD efektif satış kuruna göre talep edebileceği faiz alacağının (7,4784 X 654,45 USD =) 4.894,23.TL olduğu, davacı tarafın ıslah dilekçesinde fazlaya dair hakları saklı tutulmak suretiyle 4.498,90.TL faiz alacağının hüküm altına alınmasının talep edilmiş olması karşısında talepten fazlasına karar verilemeyeceğinden davanın kısmen kabul ve kısmen reddi ile faiz alacağı talebinden kaynaklanan 4.498,90.TL alacağın dava tarihinden itibaren değişen oranlarda işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, davacı tarafın faiz alacağı talebine yönelik fazlaya ilişkin hakkının saklı tutulmasına, davacı tarafın sair alacak kalemlerine ilişkin talebinin ayrı ayrı reddine karar verilmiştir.DAVACI TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ :Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; yerel mahkemenin davalı tarafın savunmasında yer alamayan bir hususun faiz dışındaki taleplerin reddine gerekçe olarak gösterdiğini, yerel mahkemenin kararına esas alınan ... tarihli ve ... tarihli ek raporda davalı tarafa gönderilen ihtarnamede esasında davalı tarafa süre verildiği ve ayrıca süre verilmesine gerek olmadığı hallere ilişkin hususların göz ardı edildiği, ihtarnamede süre verilmiş olmasına rağmen sürenin verilmemiş olduğunun kabulünün hatalı olduğu, verilen sürenin makul bir süre olduğu, mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporlarına karşı itirazların değerlendirilmediği, gelen belgelerden sağlık malzemelerinin kumaş üretimini yapan fabrikalara ilişkin yasaklamanın yalnızca ... il sınırları ile sınırlı olduğunun sabit olduğu, davalının hiç bir haklı gerekçeye veya mücbir sebebe dayanmaksızın sözleşmeye uymadığı aksi düşünülse bile derhal bildirimde bulunma yükümlülüğünü yerine getirmediğini, raporda faiz hesaplamasının yanlış oranlar üzerindn hesaplandığını, müvekkil şirket ile davalı taraf arasında tanzim ve imza edilen medikal ürünlerinde kullanılabilen ve maske üretim ham maddesi olan "..." olarak tanımlanan ürünlerin davalı tarafından üretilerek müvekkil şirkete teslimi konulu protokol kapsamında müvekkil şirket tarafından bedel ödemesi yapıldığının ancak davalı tarafın işbu protokol kapsamında ürünlerin ilk bölümünün teslim tarihi geldiğinde teslimat yapmadığının, müvekkil şirket yetkilileri ve vekili tarafından davalı tarafla yapılan görüşmelerin karşılıksız kaldığının, müvekkil şirketin işbu protokole dayanarak ticari hayatını şekillendirdiğinin, davalı tarafça teslim edilecek ürünlerin teslim alınmasında herhangi bir sorun yaşamamak ve işbu teslim alınacak ürünlerden sonra işin büyüklüğünü de göz önüne alarak müvekkil şirketin yeni kira sözleşmesi tanzim ve imza ettiğinin ve bu sebeple önceki kira sözleşmesini erken feshettiği için cezai şart ödemesi yaptığının, müvekkil şirketin işbu protokole konu malların teslim edilememesi nedeniyle işbu protokole güvenerek ürünlerin teslim alınması sonrasında yapılacak işin büyüklüğü hasebiyle personel sayısını artırdığının, müvekkil şirketin işbu anlaşmaya güvenerek ticari işletmesini büyüterek yeni makine alımı yaptığının ancak anlaşmaya konu ürünlerin alınmamasından yani malzeme eksikliğinden dolayı sipariş alınamadığı için yeni makinelerle yapılması planlanan üretimin yapılamadığının, müvekkil şirketin ciddi boyutta ekonomik zarara uğradığının, davalı tarafça protokole konu edimin ifa edilmemesi sebebiyle müvekkil şirketin bir çok farklı firmadan fahiş fiyatlarla ürün temin ettiğinin, müvekkili şirketin davalının protokole konu edimi ifa etmemesinden dolayı başka iş fırsatlarını kaçırdığının, müvekkil şirketin beklenen gelir ve karı elde edemediğinin, açıklanan nedenlerle; istinaf başvurusunun kabul edilerek, T.C. .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas, ... Karar ... tarihli kararının tüm unsurları itibariyle usul ve yasaya aykırı olması sebebiyle bozularak ortadan kaldırılmasına, toplanmayan delillerin toplanmasına, sunulan ve toplanan delillerimizin dikkate alınmasına ve akabinde yargılama sonunda istinaf talebinin kabulüyle haklı davanın tüm talepler açısından kabulüne şayet mümkün değilse bu şekilde karar vermek üzere dosyanın yerel mahkemeye gönderilmesine karar verilmesini talep etmiştir.DELİLLER :.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... tarih, ... Esas Ve ... Karar sayılı dosyası ve tüm dosya kapsamı HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE :Dava, dava hukuki niteliği itibarıyla alacak ve tazminat talebine ilişkindir. İlk derece mahkemesince yukarıda yazılı gerekçe ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiş olup karara karşı davacı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.İstinaf incelemesi HMK 355. Madde gereğince istinaf dilekçesinde ileri sürülen sebeplerle ve resen kamu düzenine aykırılık yönünden sınırlı olarak yapılmıştır.Dairemizce yapılan inceleme sonucunda; Dosyadaki belgelere, kararın dayandığı delillere, duruşma sürecini yansıtan tutanaklara ve gerekçe içeriğine göre, mahkemece taraflar arasındaki uyuşmazlığın somut olayın özelliklerine uygun olarak belirlendiği, yargılamanın Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda belirtilen usullere uygun olarak yürütüldüğü, taraflarca gösterilen hükme etki edecek delillerin usulüne uygun olarak toplandığı, tüm dosya kapsamından; bilirkişi raporu, karar gerekçe içeriği bir bütün olarak değerlendirildiğinde mahkemece delillerin takdirinde ve yasa kurallarının olaya uygulanmasında bir isabetsizlik görülmediği, taraflar arasında " ... " satışı konusunda ... tarihinde sözleşme yapıldığı, davacı tarafından davalıya 150.000 USD ödendiği, davalının ürünü teslim etmemesi üzerine davacı tarafından davalıya ... ihtarname gönderildiği, sözleşme gereğince ödenen bedelin davalı tarafından ... tarihinde davacıya iade edilerek sözleşmenin sona erdiği , davacı tarafından davalıya gönderilen ihtarname ile davalıya ayrı bir süre verilmediği, TBK 124 maddesi gereğince süre verilmesine gerek olmayan durumun varlığınında ispat edilmediği, bu nedenle davacının müspet ve menfi zararlarını talep hakkının bulunmadığı, mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunun dosya kapsamına uygun gerekçeli ve denetime elverişli olduğu, yapılan faiz hesaplamasında usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı, kararda kamu düzenine aykırı herhangi bir husus bulunmadığı, kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu anlaşıldığından davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiştir. Yukarıda belirtilen sebeplerle ilk derece mahkemesi kararının usul ve yasaya uygun olduğu, davacı vekilinin istinaf sebeplerinin yerinde olmadığı anlaşıldığından, davacının istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Yukarıda gerekçesi açıklandığı üzere :1)-.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... tarih, ... Esas Ve ... Karar sayılı kararına karşı davacılar vekili tarafından yapılan istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b.1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,2)-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 732,00.TL karar ve ilam harcından peşin alınan 80,70.TL istinaf karar harcının mahsubu ile bakiye 651,30.TL harcın davacıdan alınarak HAZİNEYE İRAD KAYDINA,3)-İstinaf kanun yoluna başvuran davacı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin davacı üzerinde BIRAKILMASINA,4)-HMK. 333 maddesi uyarınca kullanılmayan gider avansının İlk Derece Mahkemesince İADESİNE,5)-İnceleme duruşmasız yapıldığından taraflar lehine vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,6)-6100 sayılı HMK'nın 359/4 maddesi gereğince karar tebliğ işlemlerinin Dairemiz tarafından YAPILMASINA,Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, 7036 sayılı Kanun'un 7'nci maddesi yollamasıyla 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunun 361'inci maddesi uyarınca kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde Yargıtay nezdinde temyiz kanun yolu açık olmak üzere █████/2026 tarihinde oy birliğiyle ile karar verildi. Başkan Üye Üye Katipe-imzalıdır e-imzalıdır e-imzalıdır e-imzalıdır