Danıştay 4. Daire, Aydındaki feldispat kuvarsit ocağı için verilen ÇED Gerekli Değildir kararının çevresel etkilerdeki yetersizlikler nedeniyle iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararını temyiz ediyor.
Özet: Danıştaya sunulan temyiz başvurusunda, Aydında planlanan feldispat ve kuvarsit ocağı projesi için verilen "Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir" kararının iptaline ilişkin ilk derece mahkemesi hükmü tartışılmaktadır; zira mahkeme, proje tanıtım dosyasında yerel meteorolojik verilerin kullanılmaması, kümülatif toz etkisinin göz ardı edilmesi, şev stabilite analizlerinin eksikliği, dere yatağına yakınlık, yetersiz hidrojeolojik etütler, zeytinliklere ve tarım/yerleşim alanlarına potansiyel zararlar, gürültü ve su kirliliği riskleri, su temini belirsizliği ve doğal orman yapısı üzerindeki olumsuz etkiler gibi birçok çevresel riskin yeterince değerlendirilmemesi nedeniyle bu kararı hukuka aykırı bularak iptal etmiş, davalılar ise kararın hatalı olduğunu ileri sürmektedir.
T.C.
D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : █████████Karar No : █████████ TEMYİZ EDENLER : 1- (DAVALI) ... Valiliği VEKİLİ : Av. ... 2- MÜDAHİL (DAVALI YANINDA) ... İnşaat Enerji Hafriyat Sanayi ve Ticaret Anonim ŞirketiVEKİLİ : Av. ...KARŞI TARAF (DAVACILAR) : 1- ... 2- ... ...8- ...9- ...VEKİLİ : Av. ...İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Aydın İli, Karpuzlu İlçesi, ... Mahallesi sınırları içinde bulunan sahada davalı yanında müdahil tarafından yapılması planlanan "RN:... (ER:...) numaralı Feldispat, Kuvarsit Ocağı ve Kırma-ElemeTesisi" projesi ile ilgili olarak Aydın Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünce verilen ... tarih ve ... sayılı "Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Gerekli Değildir" kararının iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: İdare Mahkemesince verilen kararda; ÇED Gerekli Değildir kararına dayanak Proje Tanıtım Dosyasına (PTD'ye) göre; toz emisyonlarının dağılım modellemelerinde, doğru ve yerel meteorolojik verilerin kullanılması gerektiği, Yatağan'dan alınan verilerin Karpuzlu'daki yerel hava koşullarını tam olarak temsil etmeyeceği, bunun da modelleme sonuçlarının sahadaki gerçek durumu yansıtma kapasitesini etkileyeceği, daha doğru bir çevresel etki analizi için yerel veri kaynaklarının kullanılması gerektiği, ancak kullanılmadığı, PTD'de şev stabilitesine yönelik bir analiz bulunmadığı, yapılan üretim planına göre şev duyarlılık analizlerinin depremsellik faktörleri ile birlikte yapılması gerekirken yapılmadığı, Jeoloji/Hidrojeoloji mühendisliği açısından, proje sahasında Hayıtlı dere yatağının bulunduğu, olumsuzlukların yaşanmaması için proje alanlarının dere yataklarından güvenli mesafede tutulması gerektiği, proje sahasında işletilmekte olan birçok maden işletmesi olduğu, yer altı su seviyesi ile ilgili çalışma ve tespitte bulunulmadığı, proje sorumlusunca yapılacak jeolojik ve hidrojeolojik etütlerle tespit edilmesi ve bölgenin yer altı suyu bilançosunun hesaplanması gerektiği, PTD'nin jeolojik ve hidrojeolojik açıdan uygun bulunmaması ve bilgilerin yetersiz olması sebebiyle yine çevrede bulunan delice ve zeytin ağaçlarının zarar göreceği, 750 metre mesafede kuru tarım arazileri, 1650 metre mesafede yerleşim alanları olduğu, projede, patlatma ve kırma eleme tesisinin her aşamasında gürültü ve toz oluşacağı, su kaynaklarının kirlenme olasalığı bulunduğu, toz modelleme çalışması yönünden çevrede bulunan diğer maden ocakları da dikkate alınarak alandaki kümülatif toz etkisinin hesaplanması gerektiği, PTD'de bu durumun da açıklanmadığı, toz etkisinin yıl boyunca devam edeceği, kırma eleme tesisinin alan bazındaki toz etkisini artıracağı, toz etkisini azaltmak için yapılacak ıslatmaların etkisinin anlık olacağı ve sıcak yaz aylarında devamlılık arz etmeyeceği, PTD'de suyun nereden temin edileceğine ilişkin net bilgilerin bulunmadığı, ÇED alanı içerisinden geçen ve mevsimsel akış gösteren Hayıtlı deresinin kış aylarında havadan taşınan toz emisyonlarını kuzeyde bulunan tarım arazilerine taşıyacağı, söz konusu projenin flora ve fauna yapısı tamamen korunan doğal orman yapısının içinde kaldığı, projenin, çevreye, tarım arazilerine etkileri ve alınması gereken tedbirler konusunda PTD'nin yetersiz ve eksik hazırlandığı hususları birlikte değerlendirildiğinde, davaya konu proje ile ilgili olarak verilen ÇED Gerekli Değildir kararının hukuka ve mevzuata aykırı olduğu sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : 1-) Davalı idare tarafından; dava konusu ÇED gerekli değildir kararında hukuka aykırılık bulunmadığı, Mahkeme kararına dayanak alınan bilirkişi raporunun eksik ve hatalı olduğu, proje tanıtım dosyasında şevler ve basamak genişlikleri ile ilgili yeterli bilginin verildiği, mevsimsel akışlı dere yatağına sağ ve sol sahilden yirmişer metre olmak üzere koruma bandı çekildiği ve ocak yolu bırakıldığı, ocak alanının dere yatağı korunacak şekilde revize edildiği, proje alanının tarım ve yerleşim alanları ile doğrudan sınır oluşturmadığı, maden alanının güneydoğusunda 3 km'lik sınır içinde kuru tarım alanı ve çok az sayıda dağınık halde zeytin ve diğer dikili ağaçlar şeklinde tarım alanları bulunduğu, toz ve gürültü emisyonu ölçümünün Bakanlığın yetkilendirdiği firmalar tarafından faaliyete başlandıktan sonra zorunlu olarak yapıldığı, eksiklik tespit edilmesi halinde faaliyetlerin durdurulduğu, hakim rüzgar yönü belirlenmeden etki alanı hakkında yapılan yorumların gerçeği yansıtmadığı dikkate alınmak suretiyle, temyiz isteminin kabulü ile Mahkeme kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.2-) Davalı idare yanında müdahil tarafından; eksik ve hatalı değerlendirme sonucu düzenlenen bilirkişi raporuna istinaden verilen iptal kararının usul ve yasaya aykırı olduğu, kurum ve kuruluşların olumlu görüşleri üzerine ÇED gerekli değildir kararının alındığı, bilirkişilerce proje hakkında belirtilen hususların maden sahasının faaliyete geçmesinden sonra devlet kurum ve kuruluşlarınca denetlenecek olan hususlar olduğu, Orman mühendisi olan bilirkişice madencilik faaliyeti yapılmasında kamu yararı olacağı kanaatine varıldığı, verilerin alındığı Yatağan ilçesi meteoroloji istasyonunun proje alanına Çine ilçesindeki istasyon ile benzer mesafede yer aldığı, alanın çevresinde fiili olarak verimli zeytinlik alanları olmadığı gibi verimli ve tapulu tarım arazileri de bulunmadığı, bilirkişilerce fotoğrafı çekilen zeytin ağaçlarının ÇED alanı içinde olmadığı, dere yatağına sağ ve sol sahilden yirmişer metre koruma bandı çekildiği ve ocak yolu bırakıldığı belirtilerek, Mahkeme kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz istemlerinin reddi gerektiği savunulmuştur.TETKİK HÂKİMİ : ...DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE : İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Temyiz istemlerinin reddine, 2. Temyize konu ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının ONANMASINA, 3. Temyiz giderlerinin istemde bulunanlar üzerinde bırakılmasına, 4. Dosyanın anılan İdare Mahkemesine gönderilmesine, 5. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 20/A-2-(i) maddesi uyarınca, kesin olarak, █████/2025 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.(X) KARŞI OY : Dava; Aydın ili, Karpuzlu ilçesi, ... Mahallesi sınırları içinde bulunan sahada davalı yanında müdahil tarafından yapılması planlanan "RN:... (ER:...) numaralı Feldispat, Kuvarsit Ocağı ve Kırma-ElemeTesisi" projesi ile ilgili olarak Aydın Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünce verilen ... tarih ve ... sayılı "Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Gerekli Değildir" kararının iptali istemiyle açılmıştır.Uyuşmazlıkta, dosyada bulunan bilgi ve belgeler ile bilirkişi raporu birlikte değerlendirildiğinde, İdare Mahkemesince karara esas alınan bilirkişi raporunda orman mühendisliği açısından yapılan incelemede, proje alanının eski ve mevcut izin alanları arasında kalan kızılçam ve maki florası elemanlarının devamlılık arz etmediği ve orman ekosistemi ve doğal süksesyonun devamlılığının sağlanmasının güç olduğu bir alan olduğu, söz konusu alanın, tohum meşcereleri, gen koruma alanları, muhafaza ormanları, orman içi dinlenme yerleri, endemik ve korunması gereken nadir ekosistemlerin bulunduğu alanlarda yer almadığı, orman ekosisteminin tam manasıyla bütünlük arz etmediği, bu noktada orman ekosistemine olası etkilerin sınırlı kalacağı belirtilerek, bu alanda ormanın muhafazasının güç olması nedeniyle madencilik faaliyeti yapılması açısından kamu yararı olacağı kanaatine varıldığı; diğer bilirkişiler tarafından ise, sadece dava konusu projeye ilişkin düzenlenen Proje Tanıtım Dosyasındaki veriler değerlendirilerek olumsuz görüş bildirildiği, projedeki eksiklikler ve bu eksikliklerin oluşturacağı risk ve etkiler yönünden herhangi bir somut tespit yapılmadığı; ayrıca Proje Tanıtım Dosyasında çevresel etkilerin kapsamlı ve detaylı olarak incelendiği, olumsuz etkilerin giderilmesi için alınacak önlemlerin ve verilen taahhütlerin yeterli olduğu anlaşıldığından, dava konusu "RN:... (ER:...) numaralı Feldispat, Kuvarsit Ocağı ve Kırma-ElemeTesisi" projesi ile ilgili olarak verilen ÇED Gerekli Değildir kararında hukuka aykırılık; aksi yönde verilen Mahkeme kararında ise hukuki isabet bulunmadığı sonucuna varılmıştır.Açıklanan nedenlerle, temyiz istemi kabul edilerek, Mahkeme kararının bozulması ve davanın reddine karar verilmesi gerektiği görüşü ile Dairemiz kararına katılmıyorum.