Danıştay İkinci Daire, polis memurunun sahtecilikle meslekten çıkarma cezasının, görevi kötüye kullanma ile iptal edilmesinin hukuki denetimini yapıyor.
Özet: Bir polis memurunun, idarenin sahtecilik suçunu işlediği gerekçesiyle meslekten çıkarma cezası vermesine karşı açtığı davada, hem ilk derece mahkemesi hem de bölge idare mahkemesi, davacı hakkında yürütülen ceza yargılamasında eylemin "sahtecilik" değil, "görevi kötüye kullanma" suçu olarak kesinleşmiş olması nedeniyle idarenin "sahtecilik" fiiline dayalı meslekten çıkarma işlemini hukuka aykırı bulmuştur; mahkemeler, idarenin davacının sabit olan fiili için yeniden değerlendirme yaparak eyleme uyan başka bir disiplin cezasıyla cezalandırma imkanının bulunduğunu da belirtmiştir.
T.C.
D A N I Ş T A YİKİNCİ DAİREEsas No : ██████████Karar No : ████████TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Müdürlüğü .VEKİLİ : Av. ...KARŞI TARAF (DAVACI) : ...İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesince verilen ... günlü, E:... K:... sayılı kararın, dilekçede yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması isteminden ibarettir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava Konusu İstem : Dava; davacının, Edirne İl Emniyet Müdürlüğü emrinde polis memuru olarak görev yapmakta iken, sahtecilik suçunu işlediğinden bahisle Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 8/6. maddesine istinaden meslekten çıkarma cezasıyla tecziyesine ilişkin Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulu'nun ... tarih ve...sayılı kararının iptali istemiyle açılmıştır.İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : ... İdare Mahkemesinin ... günlü, E:..., K:... sayılı kararıyla; uyuşmazlıkta, davacı hakkında açılan ceza davasında,... Ağır Ceza Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla, eylemin görevi kötüye kullanma suçunu oluşturduğu şeklindeki nitelemeyle 10 ay 12 gün karşılığı adli para cezasıyla cezalandırılmasına karar verildiği, davacının "sahtecilik" fiilini işlediğinden bahisle Tüzüğün 8/6. maddesine göre tesis edilen dava konusu işlemin hukuka uygunluk denetiminin bu kapsamda yapılması gerektiği, davacı hakkındaki ceza yargılaması sonucunda adli yargı yerince davacının fiilinin sahtecilik suçunu oluşturmadığı, eylemin görevi kötüye kullanma suçunu oluşturduğu tespit edildiğinden, davacının sübuta eren bu fiili Emniyet Örgütü Disiplin Tüzüğü'nün 8. maddesinin (6). fıkrası kapsamında meslekten çıkarma cezasına gerektiren fiiler arasında bulunmadığından, dava konusu işlemde hukuka uyarlık görülmediği, öte yandan, davacının sabit olan fiilinin idarece yeniden değerlendirilerek eylemine uyan başka bir disiplin cezasıyla cezalandırılabileceğinin de kuşkusuz olduğu gerekçesiyle, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.Bölge İdare Mahkemesi Kararının Özeti : ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin temyize konu kararıyla; karara dayanak alınan ... tarih ve E:..., K:... sayılı ... Ağır Ceza Mahkemesi kararı her ne kadar istinaf kanun yolu aşamasında bozulmuş ise de, söz konusu bozma kararının özetle kamu görevlisi olan davacı hakkında yetkili mercilerden soruşturma izni alınmadığı gerekçesine dayandığı, usûli eksikliğin giderilmesinden sonra .... Ağır Ceza Mahkemesinde E:... numarasını alan davada yapılan yargılama sonucu verilen .... tarih ve K:... sayılı karar ile, davacı hakkında yine aynı yönde hüküm kurulduğu (görevi kötüye kullanma suçundan mahkumiyet) ve UYAP kayıtları incelendiğinde, söz konusu kararın █████/2019 tarihi itibariyle istinaf yoluna gidilmeksizin kesinleştiği belirtilerek, davalı idarenin istinaf başvurusunun açıklamalı olarak reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, davacının disiplin cezasına konu davranışıyla sahtecilik suçunu işlediğinin sübut bulduğu, meslekten çıkarma cezasının hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN CEVABI : Cevap verilmemiştir.DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...DÜŞÜNCESİ : Dava dosyasının ve Uyap kayıtlarının incelenmesinden; - Davacı tarafından, A.S. adına kayıtlı bulanan yivsiz tüfek kayıt defterine ████████ numara ile kaydı bulunan ve faturası da mevcut olan Hugsan marka 992376 seri numaralı av tüfeğinin, S.V.'ın yivsiz tüfek ruhsatnamesine herhangi bir devir işlemi yapılmaksızın kaydedildiği ve bu işleme ait devir notunun ruhsatnameye düşülmediği, yine herhangi bir devir işlemi yapmadan bu silahın S.Ö.'nün yivsiz tüfek ruhsatnamesine kaydının davacı tarafından yapılıp buna dair ruhsatnameye "S.V.'dan aldı █████/2014" şeklinde şerh düşülüp paraf edildiği, söz konusu av tüfeğinin A.S. tarafından av bayiinden satın alınması, arkadaşı İ.B.'ye vermesi ve herhangi bir işlem yapılmadan İ.B. tarafından S.V'ye satılması, ardından bu tüfeğin tekrar S.Ö'ye █████/2014 tarihinde satılarak yine herhangi bir işlem yapılmadan ruhsata sahte kayıt yapıldığının anlaşılması üzerine, davacının resmi belgede sahtecilik suçunu işlediğinden bahisle meslekten çıkarma cezası ile tecziye edilmesine karar verildiği, - Disiplin cezası verilmesine ilişkin fiiller nedeniyle davacı hakkında "Kamu Görevlisinin Resmi Belgede Sahteciliği" suçundan kamu davası açıldığı, - Yapılan yargılama sonucunda .... Ağır Ceza Mahkemesinin ... tarih, E.... K.... sayılı kararıyla, her ne kadar sanık ...'ın satış belgesi yada faturası bulunmayan ve ne şekilde temin edildiği tespit olunamayan, bir kısmı sanığın kendisine ait olan muhtelif av tüfeklerini müştekilere satış yapmak ve ruhsatlandırmak suretiyle devir işlemi gerçekleştirdiğinden bahisle resmi belgede sahtecilik suçundan kamu davası açılmış ise de, sanığın eyleminin resmi evrakta sahtecilik suçunu oluşturmayacağı ancak zincirleme şekilde görevi kötüye kullanmak suçunu işlemiş olduğu sübut bulduğundan, kastının yoğunluğu dikkate alınarak 10 ay 12 gün hapis cezası ile cezalandırılmasına, verilen hapis cezası para cezasına çevrilerek 6.240,00 TL adli para cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği, - ... Bölge Adliye Mahkemesi .... Ceza Dairesinin ... tarih, E...., K.... sayılı kararıyla, anılan Dairenin görevsizliğine dosyanın ... Bölge Adliye Mahkemesi .... Ceza Dairesine gönderilmesine karar verildiği, - ... Bölge Adliye Mahkemesi .... Ceza Dairesinin ... tarih, E...., K.... sayılı kararıyla, sanık hakkında soruşturma izni alınmadan kovuşturmaya geçilmesi nedeniyle hükmün bozulmasına, dosyanın yeniden incelenmek üzere ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar verildiği, - Bozmaya uyulmak suretiyle, .... Ağır Ceza Mahkemesinin ... tarih, E...., K.... sayılı kararıyla TCK. 257/1 maddesine istinaden görevi kötüye kullanma suçundan sanığın mahkumiyetine karar verildiği, mezkur kararın istinaf edilmeden █████/2019 tarihinde kesinleştiği anlaşılmaktadır. Davacı tarafından gerçekleştirilen disiplin cezasına konu eylemler nedeniyle, davacı hakkında kamu davası açıldığı ve yapılan ceza yargılaması sonucunda davacının mahkumiyetine karar verildiği hususu sabittir. Disiplin soruşturmasını yürüten soruşturmacı/müfettiş tarafından suça konu eylemin doğru bir şekilde tespit edilmesi yeterli olup; soruşturmacının/müfettişin ceza hukuku yargılamasının asli sujesi olan Cumhuriyet Savcısı ya da ceza mahkemesi hakimi düzeyinde suçun vasıflandırmasını yapması ve ceza yargılaması sonucunda mahkumiyete esas alınan suçu birebir tespit etmesi beklenilemez. Kaldı ki, davalı idare tarafından davacının resmi belgede sahtecilik suçunu işlediğinden bahisle meslekten çıkarma cezası verilmiş, aynı şekilde Cumhuriyet Savcısı tarafından da davacı hakkında "Kamu Görevlisinin Resmi Belgede Sahteciliği" suçundan kamu davası açılmış bulunmaktadır. Yapılan yargılama sonucunda, disiplin cezasına esas alınan eylemleri nedeniyle davacının zincirleme şekilde görevi kötüye kullanmak suçunu işlemiş olduğu sübut bulduğundan mahkumiyetine karar verilmiştir. Bu itibarla, davacının meslekten çıkarma cezasıyla tecziyesine ilişkin işlem hukuka uygun olduğundan, davalı idarenin temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay İkinci Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:HUKUKİ DEĞERLENDİRME : Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle;1. DAVALI İDARENİN TEMYİZ İSTEMİNİN REDDİNE,2. ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesince verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı kararın ONANMASINA, 3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan davalı idare üzerinde bırakılmasına,4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7035 sayılı Kanun ile değişik 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın, kararı veren ... İdare Mahkemesine gönderilmesine, █████/2025 tarihinde gerekçede oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi. (X) KARŞI OY :Dava; polis memuru olarak görev yapan davacının, sahtecilik suçunu işlediğinden bahisle Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 8/6. maddesi uyarınca meslekten çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin disiplin kurulu kararının iptali istemiyle açılmıştır.Mülga Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 2. maddesinde, "E) Meslekten çıkarma, memurun, Emniyet Teşkilatı hizmetlerinde bir daha çalıştırılmamak üzere meslekten çıkarılmasıdır." tanımına yer verilmiş olup; aynı Tüzük'ün "Meslekten çıkarma" başlıklı 8. maddesinin 6. bendinde ise, "Hırsızlık, gasp, dolandırıcılık, irtikap, rüşvet, zimmet, ihtilas, ırza geçme, ırza tasaddi, sahtecilik, banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması, kalpazanlık, kasden adam öldürme veya bu suçları işlemeye teşebbüs etmek, emniyeti, suiistimal, yalan yere tanıklık, yalan yere yemin, suç tasnii, iftira'' suçu meslekten çıkarma cezasını gerektiren fiiller arasında sayılmıştır. Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün dayanak maddesi olan 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun 83. maddesinin iptali istemiyle açılan dava sonucunda; Anayasa Mahkemesinin █████/2016 günlü, E:███████, K:2016/3 sayılı kararı ile; Emniyet Örgütü Disiplin Tüzüğü uyarınca verilen dava konusu disiplin cezasının yasal dayanağı olan, 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun 83. maddesinin birinci cümlesinin, "yaptırım konusu eylemleri yasal düzeyde belirlememesi ve bireylerin hangi somut olguya hangi hukuksal yaptırımın veya sonucun bağlandığını belirli bir açıklık ve kesinlikte öngörebilmelerine yasal çerçevede imkan tanımaması nedeniyle, Anayasa'nın 38. ve 128. maddelerine aykırı olduğu" gerekçesiyle iptaline karar verilmiş ve anılan madde, █████/2018 günlü, 30354 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7068 sayılı "Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin Kabul Edilmesine Dair Kanun"un 37. maddesi ile yürürlükten kaldırılmıştır. Öte yandan, 7068 sayılı Kanun'un Geçici 1. maddesinin 1. fıkrasında, "Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce 657 sayılı Kanun, 6413 sayılı Kanun ve 3201 sayılı Kanun ile 23/3/1979 tarihli ve 7/17339 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü hükümlerine göre resen veya yetkili disiplin kurullarınca verilmiş olan disiplin cezaları, bu Kanun hükümleri uyarınca verilmiş addolunur." şeklinde geçici hüküm yer almış; anılan Kanun'da Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 8/6 maddesinde yer alan düzenlemeyle aynı veya benzer nitelikte bir düzenlemeye yer verilmemiştir. Dava devam ederken, davacının fiiline uygulanacak disiplin cezasına ilişkin mevzuatta değişiklik olması nedeniyle uyuşmazlığın çözülebilmesi için, davacının işlediği fiile, hangi mevzuat hükmünün uygulanması gerektiğinin de belirlenmesi gerekmektedir.Ceza hukuku kökenli bir ilke olan, ancak zaman içinde hukukun tüm dallarında geçerli bir ilke olarak benimsenen "lehe olan hükmün uygulanması ilkesi"; işlendiği zamanın hukuki normları uyarınca suç sayılan bir fiilin, sonradan yürürlüğe giren bir düzenleme ile suç olmaktan çıkarılmış bulunması veya sonradan yürürlüğe giren düzenlemenin, suçun işlendiği zaman mevcut olan düzenlemeye göre suçlunun lehine sonuçlar doğurması durumunda, failin lehine olan sonraki normun, daha önce işlenmiş olan fiillere uygulanmasını öngörmektedir. İdare hukuku alanında, kural olarak, idari işlemlerin yargısal denetimi, tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan mevzuata göre yapılmaktadır. İdari işlem niteliğindeki disiplin cezasının da, tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan mevzuata göre yargısal denetiminin yapılması gerekmekte ise de, lehe olan normun uygulanması ilkesinin, disiplin cezaları yönünden de geçerli olduğunun kabulü gerekmektedir. Dolayısıyla fiilin işlendiği tarih itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuat ile daha sonra yürürlüğe giren mevzuat hükümleri farklı ise, disiplin cezasıyla cezalandırılacak olan kişilerin lehine olan mevzuat hükmü dikkate alınmalıdır.7068 sayılı Kanun'un Geçici 1. maddesinin 1. fıkrası uyarınca, Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'ne göre verilen disiplin cezalarının, bu Kanun hükümlerine göre verilmiş addolunacağı, dava konusu işlemin dayanağı olan, anılan Tüzük'ün 8/6 maddesinde düzenlenen fiile veya benzer bir fiile, 7068 sayılı Kanun'da yer verilmediği, anılan Kanun'da suç olarak betimlenmeyen eylemin gerçekleşip gerçekleşmediğinin tespitine ve işlemin tesis edildiği tarihteki mevzuat uyarınca yargısal denetiminin yapılmasına imkan bulunmadığı sonucuna varıldığından, hukuki dayanaktan yoksun hale gelen dava konusu işlemde hukuka uyarlık görülmediği ve dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin açıklamalı olarak reddine ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararının bu gerekçeyle onanması gerektiği oyuyla, Daire kararına gerekçe yönünden katılmıyorum. Nitekim, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun █████/2019 günlü, E:████████, K:█████████ sayılı; █████/2020 günlü, E:█████████, K:████████ sayılı ve █████/2021 günlü, E:█████████, K:████████ sayılı kararları da bu yöndedir.