erzurum bölge adliye mahkemesinin trafik kazası sonucu kalıcı sakatlık yaşayan yolcunun iş gücü kaybı ve tedavi gideri ile manevi tazminat taleplerinin, davalı sürücünün tek asli kusurlu bulunduğu bilirkişi raporları doğrultusunda kabul edildiği ilk derece mahkemesi kararının istinaf incelemesi.

Erzurum Bölge Adliye Mahkemesinin trafik kazası sonucu kalıcı sakatlık yaşayan yolcunun iş gücü kaybı ve tedavi gideri ile manevi tazminat taleplerinin, davalı sürücünün tek asli kusurlu bulunduğu bilirkişi raporları doğrultusunda kabul edildiği ilk derece mahkemesi kararının istinaf incelemesi.

Özet: Bu istinaf kararı, 19/05/2022 tarihli trafik kazasında davalı sürücünün tek ve asli kusuru sonucu kalıcı sakatlık ve iş gücü kaybı yaşayan davacının açtığı maddi ve manevi tazminat davasında, ilk derece mahkemesinin ceza yargılamasındaki kusur tespiti, Adli Tıp Kurumunun maluliyet raporu ve aktüerya raporları esas alınarak davacının maddi tazminat taleplerini kabul eden hükmünün hukuka uygunluğunu, özellikle emniyet kemeri takıp takmadığı belirsiz olan davacının müterafik kusur durumunu değerlendirerek incelemektedir.

T.C.

ERZURUM

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

3. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO : ████████

KARAR NO : ████████

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : ERZURUM ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ : █████/2025 (Karar)

NUMARASI : 2023/... Esas, 2025/7.... Karar

DAVA : Tazminat (Ölüm Ve Cismani Zarar Sebebiyle Açılan Tazminat)

KARAR TARİHİ : █████/2026

KARAR YAZIM TARİHİ : █████/2026

Taraflar arasında görülen davaya ilişkin olarak yapılan açık yargılama sonucunda verilen karara karşı yasal süresi içerisinde istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine HMK 353. madde uyarınca dosya üzerinden inceleme yapıldı.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

DAVA:

Davacı vekili asıl davaya ilişkin sunmuş olduğu dava dilekçesinde özetle; davalı ...ın sevk ve idaresinde bulunan ... plaka sayılı araç ile müvekkilinin yolcu olarak içinde bulunduğu ... plakalı aracın çarpışması sonucu █████/2022 tarihinde meydana gelen trafik kazasında müvekkilinin kalıcı olarak sakatlandığını, başlatılan soruşturma dosyasında alınan bilirkişi raporu ile davalı ...un tek ve asli kusurlu olduğunun tespit edildiğini, müvekkilinin bir kusuru bulunmadığını, müvekkilinin kaza sonrası tedavi gördüğünü ve malul kaldığını, müvekkilinin iş gücü kaybından dolayı davalı sigorta şirketine başvuru yapıldığını ancak bir sonuç alınamadığını, kaza sonrası müvekkilinin büyük bir acı ve korku yaşadığını, manevi tazminat şartlarının oluştuğunu belirterek fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik daimi iş göremezlik için 50,00 TL, geçici iş göremezlik için 50,00 TL olmak üzere toplam 100,00 TL maddi tazminatın olay tarihinden işletilecek ticari faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, 80.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ...dışında kalan davalılardan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davacı vekili birleşen davaya ilişkin sunmuş olduğu dava dilekçesinde özetle; ...'nın sevk ve idaresinde bulunan ... plakalı araç ile müvekkilinin yolcu olarak içinde bulunduğu ... plakalı aracın █████/2022 tarihinde meydana gelen kazada çarpışması sonucunda müvekkilinin kalıcı olarak sakatlandığını, savcılık dosyasında alınan bilirkişi raporu ile ...'nın tek ve asli kusurlu olduğunun tespit edildiğini, müvekkilinin bir kusuru bulunmadığını, müvekkilinin kaza sonrası yaralandığını ve tedavi gördüğünü, başkasının bakım ve yardımına muhtaç kaldığını, tedavi ve bakıcı giderlerinin ödenmesi gerektiğini, davaya konu kaza nedeniyle taraflar arasında Erzurum Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2023/... esas sayılı dosyası ile iş göremezlikten kaynaklanan dava açıldığını ve davanın derdest olduğunu belirterek öncelikle davanın Erzurum Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2023/... esas sayılı dosyası birleştirilmesine, bakıcı/tedavi gideri nedeniyle 100,00 TL maddi tazminatın olay tarihinden işletilecek ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP:

Davalı ...vekili asıl davaya ilişkin sunmuş olduğu cevap dilekçesinde özetle; hak düşürücü süre ve zaman aşımı süresi dolduğunu, davacı tarafından müvekkiline usulüne uygun şekilde başvuru yapılmadığını, kazanın oluşumunda sigortası bulunmayan aracın kusuru bulunmadığını, davacının kazanın ve zararın oluşumunda tam ve asli kusurlu olduğunu, geçici iş göremezlik ve bakıcı giderlerinin sigorta teminatı dışında olduğunu, davacının kalıcı iş göremezlik zararı oluşmadığını, davacıya SGK tarafından ödeme yapılıp yapılmadığının tespiti gerektiğini, kusur durumu ile davacının maluliyeti yönünden usule uygun şekilde rapor alınması gerektiğini, davacının faiz talebinin hukuka uygun olmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI:

Mahkemece yapılan yargılama sonunda 08.01.2025 tarihli hükümle; "...Tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde; asıl dava yönünden yapılan değerlendirmede, dava trafik kazasından kaynaklanan maddi tazminat davası olduğundan, Yargıtay 4.Hukuk Dairesi'nin ██████████ Esas █████████ Karar 11.10.2021 tarihli ilamı ile Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin ██████████ Esas █████████ Karar 11.03.2021 tarihli ilamı doğrultusunda davacının maluliyetinin tespiti kaza tarihinde yürürlükte olan Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkındaki Yönetmelik'e göre yaptırılmıştır. Yine bu ilamlar doğrultusunda aktüerya raporu TRH 2010 yaşam tablosu ve progresif rant yöntemi kullanılarak düzenlettirilmiştir. Adli Tıp Kurumu tarafından düzenlenen maluliyet raporu, ceza yargılamasında kesinleşmiş hükme esas alınan ve davalı sürücünün tek asli kusurlu olduğunun tespit edildiği bilirkişi raporu ve aktüerya bilirkişi tarafından düzenlenen rapor hükme esas alınarak davacının maddi tazminat davasının kabulüne karar verilmiştir.

Mahkememizce müterafik kusur yönünden yapılan değerlendirmede; kaza tespit tutanağında davacının emniyet kemeri takıp takmadığının belirsiz olarak işaretlenmiş olduğu ve krokide araçtan fırlama çizilmemiş olduğundan müterafik kusur indirimi yapılmamıştır. (emsal için bknz. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi'nin ██████████ Esas ██████████ Karar ve █████████ Esas █████████ Karar sayılı ilamları)

Davacının manevi tazminat talebi yönünden yapılan değerlendirmede ise; davacı vekili manevi tazminat talebi yönünden davadan feragat ettiklerini beyan etmiştir. Davacı vekilinin vekaletnamesinde feragate mahsus yetkisi olduğu anlaşıldığından ve feragat beyanı davaya son veren taraf işlemi olduğundan bu dava yönünden davanın feragat nedeniyle reddine karar verilmiştir.

Birleşen davada davacının bakıcı gideri yönünden yapılan değerlendirmede; yukarıda belirtildiği üzere Yargıtay 4.Hukuk Dairesi'nin ██████████ Esas █████████ Karar 11.10.2021 tarihli ilamı ile Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin ██████████ Esas █████████ Karar 11.03.2021 tarihli ilamı doğrultusunda davacının maluliyetinin tespiti kaza tarihinde yürürlükte olan Erişkinler İçin Engellilik Değerlendirmesi Hakkındaki Yönetmelik'e göre yaptırılmıştır. Yine bu ilamlar doğrultusunda aktüerya raporu TRH 2010 yaşam tablosu ve progresif rant yöntemi kullanılarak düzenlettirilmiştir. Adli Tıp Kurumu tarafından düzenlenen maluliyet raporu, ceza yargılamasında kesinleşmiş hükme esas alınan ve davalı sürücünün tek asli kusurlu olduğunun tespit edildiği bilirkişi raporu ve aktüerya bilirkişi tarafından düzenlenen rapor hükme esas alınarak birleşen davada da davacının maddi tazminat davasının kabulüne karar verilmiştir.

"...1-A-)Asıl dava yönünden;

1-Davacının manevi tazminat davasının feragat nedeniyle reddine,

2-Davacının maddi tazminat davasının kabulü ile;

211.315,22 TL'nin davalılardan alınarak davacıya verilmesine, davalı ...yönünden 09.11.2022 tarihinden, diğer davalılar yönünden 19.05.2022 tarihinden itibaren yasal faiz işletilmesine,

2-B-)Birleşen 2023/... Esas sayılı dosya yönünden;

1-Davacının maddi tazminat davasının kabulü ile;

6.380,10 TL'nin 19.05.2022 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... alınarak davacıya verilmesine,..." şeklinde karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ:

Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dosya kapsamına esas alınan kusur raporunda olduğu üzere müvekkilinin kazanın meydana gelmesinde kusursuz olduğunu, kazadan kaynaklı vücudunda oluşan sekellerin müvekkilinin malul kalmasına neden olduğunu, bu nedenle hatalı şekilde düzenlenen Adli Tıp Kurumu raporun hükme esas alınmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu, davacının ücreti asgari ücret olarak yatırıldığı dönem olsa bile asgari ücretin üzerinde de yatırıldığı dönemlerin mevcut olduğunu, bu halde artık davacının sadece asgari ücret alacağı kabul edilerek hesaplama yapılmasının müvekkilinin hakkını zedeler nitelikte olduğunu, mahkemece yargılama giderleri ve vekalet ücretlerinin hatalı belirlendiğini belirterek kararın kaldırılmasına karar verilmesi istemiyle istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

Davalı ...vekili istinaf dilekçesinde özetle; başvuru şartlarının gerçekleşmediğini, davacının maluliyetinin yönetmelik hükümlerine uygun olarak belirlenmediğini, maluliyeti bulunmayan davacı lehine tazminata hükmedilmesinin hatalı olduğunu, alınan tazminat raporlarının hesap hataları ile dolu olup hakkaniyete aykırı olduğunu, zarar görenin SGK'dan geçici iş göremezlik ödemesi alıp almadığının araştırılması yapılmadan karar verilmesinin hakkaniyete aykırı olduğunu, geçici iş göremezlik tazminatından ... sorumluluğunun bulunmadığını, müvekkilinin iş bu dava öncesi temerrüde düşmediğinden faize hükmedilmesinin hakkaniyete aykırı olduğunu, davanın diğer davalılar ile müşterek ve müteselsil sorumlu olarak açıldığını, onlar yönünden yapılan tazminat ödemesinden müvekkilinin sorumlu olduğunun tutardan mahsubu gerektiğini belirterek kararın kaldırılması ile davanın reddine karar verilmesi istemiyle istinaf kanun yoluna başvurmuştur.

DELİLLERİN TARTIŞILMASI, HUKUKİ SEBEP VE GEREKÇE:

Asıl dava; davacının içerisinde yolcu olarak bulunduğu ... plaka sayılı aracın, zorunlu sigortası bulunmayan ... plaka sayılı araçla 19.05.2022 tarihli kazada çarpışması neticesinde meydana gelen maddi hasarlı / yaralamalı trafik kazasında davacının uğradığı cismani zarara bağlı iş göremezlik tazminatı ve manevi tazminatın araç sürücüsü ve işleteni ile ... tazmini, birleşen dosya aynı kaza kapsamında bakıcı-tedavi giderlerinin davalı ... tahsili istemine ilişkindir.

İlk derece mahkemesince yazılı gerekçeyle asıl ve birleşen davada maddi tazminat talebinin kabulü, asıl davada manevi tazminat talebinin feragat nedeniyle reddine karar verilmiş, davacı vekilince ve davalı ...vekilince kararın kaldırılması istemiyle istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesindeki düzenleme gereğince, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine aykırılık bulunup bulunmadığı hususlarıyla sınırlı olarak inceleme sonucunda;

1-) 2918 sayılı KTK’nın 99/1. maddesi ve Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları’nın B.2.b. maddesi uyarınca, rizikonun bilgi ve belgeleri ile birlikte sigortacıya ihbar edildiği tarihten itibaren 8 iş günü içinde sigortanın tazminatı ödeme yükümlülüğü bulunmakta, bu sürenin sonunda ödememe halinde temerrüt gerçekleşmektedir. Sigortaya başvurulmadan dava açılması veya icra takibi başlatılması halinde ise bu tarihlerde temerrüt gerçekleşir.

Eldeki uyuşmazlıkta asıl davada takdir olunan maddi tazminat bedeline davalı ...yönünden 09.11.2022 tarihinden itibaren, birleşen davada ise olay tarihi olan 19.05.2022 tarihinden itibaren faiz işletilmiş ise de asıl dosyadaki temerrüt tarihinin hangi surette belirlendiği ve temerrüt tarihi olarak kabul edildiği dosya içeriği ve karar gerekçesinden anlaşılamamış olup birleşen davada ise temerrüt tarihi yerine olay tarihinden itibaren faize hükmedilmesi hatalı görülmüştür.

Bu halde davalı ...yönünden temerrüt tarihi belirlenerek hasıl olacak sonuca göre karar verilmesi gerektiğinden yazılı şekilde karar tesisi yerinde görülmemiştir.

2-) 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 297-(2) fıkrası; "Hükmün sonuç kısmında, gerekçeye ait herhangi bir söz tekrar edilmeksizin, taleplerden her biri hakkında verilen hükümle, taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların, sıra numarası altında; açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak şekilde gösterilmesi gereklidir." hükmünü haizdir. Bu düzenlemeye göre hüküm sonucu kısmında taraflara yüklenen borç ve tanınan hakların, birer birer, açık, şüphe ve tereddüt uyandırmayacak nitelikte belirtilmesi gerekir ve bu yön kamu düzenine ilişkindir.

Somut olayda hükmedilecek tazminat bedelinden davalıların müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulması talep edildiği halde müştereken ve müteselsilen tahsilat talebine ilişkin karar oluşturulmadığı, hükmün "...." numaralı bendinin talebi tam karşılamayıp bu yönüyle HMK 297. maddesine aykırılık unsuru içerdiği görülmektedir.

3-) Açıklanan nedenlerle, HMK'nın 355. madde gereğince istinaf dilekçesinde belirtilen sebepler ve kamu düzenine ilişkin hususlarla sınırlı olarak yapılan inceleme neticesinde istinaf kanun yoluna başvuran davacı ve davalı ...vekilinin....numaralı bentte karşılanan temerrüt/faiz başlangıç tarihine ilişkin istinaf itirazının ve davalı ...vekilinin....numaralı bentte karşılanan, tazminatın müştereken ve müteselsilen karşılanması gerektiğine yönelik istinaf itirazlarının kabulü ile 6100 sayılı HMK'nın 353-(1)/a-6 maddesi gereğince kararın kaldırılmasına, kaldırma neden ve şekline göre taraf vekillerinin sair istinaf nedenlerinin bu aşamada incelenmesine yer olmadığına karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;

1-Davacı ve davalı ...vekilinin...numaralı bentte karşılanan temerrüt/faiz başlangıç tarihine ilişkin istinaf itirazının ve davalı ...vekilinin.... numaralı bentte karşılanan, tazminatın müştereken ve müteselsilen karşılanması gerektiğine yönelik istinaf itirazlarının kabulü ile 6100 sayılı HMK'nın 353-(1)/a-6 maddesi uyarınca KALDIRILMASINA, kaldırma neden ve şekline göre taraf vekillerinin sair istinaf itirazlarının bu aşamada incelenmesine yer olmadığına

2-Dava dosyasının HMK’nın 353/(1)-a maddesi uyarınca davanın yeniden görülmesi için mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,

3-İstinaf kanun yolu başvurusu sırasında alınan peşin harçların yatıran taraflara iadesine,

4-İstinaf aşamasında yapılan yargılama giderinin İlk Derece Mahkemesinde verilecek yeni kararda dikkate alınmasına,

5-Kararın taraflara tebliği, harç ve gider avansı iadesine ilişkin işlemlerin yerel mahkemesince yerine getirilmesine,

6-İİK 36. maddesi gereğince istinaf aşamasında tehiri icra talebi doğrultusunda yatırılan teminat olması halinde yatıran tarafa İADESİNE,

Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda oybirliğiyle HMK'nun 362-(1)/g maddesi gereğince kesin olmak üzere █████/2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.