Antalya 1. Asliye Ticaret Mahkemesinde istinaf sonrası yeniden incelenen menfi tespit davasında, çek karşılığı mal teslim edilmediği iddiası bilirkişi raporuyla değerlendirildi.
Özet: Davacı, mal alımı karşılığında davalı şirkete verdiği çeklerin malların teslim edilmemesi nedeniyle borçsuzluğunu tespit ettirmek amacıyla menfi tespit davası açmış; ilk mahkeme, kambiyo senetlerinin mücerretliği ilkesince temel ilişkinin yazılı delille ispatlanamadığı gerekçesiyle davayı reddetmişti, ancak istinaf mahkemesi bu kararı kaldırınca yapılan yargılamada alınan bilirkişi raporu, davacının ticari defter kayıtlarında malların teslim edildiğine dair bir belge bulunmadığını ve bu nedenle davacının çekten kaynaklı borçlu olmadığını ortaya koymuş olup, dava süreci halen yemin delili sunulması aşamasında devam etmektedir.
T.C.
ANTALYA1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO : ████████ EsasKARAR NO : ████████DAVA : Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)DAVA TARİHİ : █████/2021KARAR TARİHİ : █████/2026Mahkememizden verilen ... tarih ve .../... Esas .../... Karar sayılı kararı Antalya Bölge Adliye Mahkemesi ... Hukuk Dairesi'nin ... tarih ve .../... Esas .../... Karar sayılı istinaf ilamı ile kaldırılmış yukarıdaki esas sırasına kaydedilerek yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin davalı ... şti ile ticari ilişki içinde olduğunu bu kapsamda kendisine mal karşılığı çek verdiğini ancak malların teslim edilmediği gibi çeklerin diğer davalı ...'e verildiğini, anılan çeklerin karşılıksız kaldığını öne sürmüş bu çeklerden borçlu olmadıklarının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.Davalı ... Şti davaya cevap vermemiş diğer davalı ... ... cevabında yapılan faktoring işleminin usulüne uygun olduğunu, müvekkilinin çeki fatura karşılığı bir mala dayandığını teyit ettikten sonra aldığını belirtmiş davanın reddini talep etmiştir.Davacı ile davalı ... şirketinin Ba Bs formları istenmiş, aralarında fatura karşılığı ticari iş olduğu görülmüştür.Davalı ... şirketi kendisine tevdi edilen çeklere ilişkin fatura suretlerini sunmuştur.Delillerin Değerlendirilmesi ve GerekçeEldeki dava kambiyo senedine dayalı menfi tespit davasıdır. Davacı vekili davaya konu çeklerin mal alım satımına ilişkin olarak verildiğini ancak davalı ... isimli şirketin çek karşılığı olan malları vermediğini bu sebeple müvekkilinin bu çeklerden borçlu olmadığını öne sürmüş; davalı ... ... vekili cevabında ise yapılan ... işleminin hukuka uygun olduğunu belirtmiş davanın reddini talep etmiştir.Kambiyo senetleri illeten mücerret senetler olup temelinde bir hukuki ilişki olması gerekmediği gibi, tarafların bu senetlere dayanarak hak iddia edebilmeleri için temelde var olan bir ilişkiyi ve bu ilişkinin ifa edildiğini ispat etme külfetleri yoktur. Kambiyo senetleri kurucu kıymetli evrak olmakla bizatihi kendisi borç doğurucu bir belgedir. Bunun aksini iddia eden tarafın iddiasını yazılı delil ile ispatlaması veya bu hususun senet metninden anlaşılması gerekir. Diğer bir değişle kambiyo senedinin bir hukuki ilişki kapsamında verildiğini iddia eden ve bu hukuki ilişkiye yönelik edimlerin yerine getirilmediğini iddia edenin bu iddiasını yazılı delil ile ispatlaması gerekir. Diğer taraftan kambiyo senetleri düzgün bir ciro silsilesi ile bir faktoring işlemine de konu olabilir. Fakat burada ayırıcı husus normal bir cirodan farklı olarak faktoring şirketinin kambiyo senedini ancak dayanağı bir faturanın olması halinde iktisap edebileceğidir. Bu açıklamalar ışığında somut olay incelendiğinde davacı her ne kadar bu çeklerin satım sözleşmesi kapsamında verildiğini ve malların teslim edilmediğini iddia etmiş ise de davaya konu çekler üzerinde buna ilişkin bir ibare olmadığı gibi, bu konuda tarafların imzasını taşıyan ve dava konusu çeklere atıf yapan bir sözleşme de sunulmuş değildir. Bu halde davacının kambiyo senedinin mücerretliğini ortadan kaldırıp asıl ilişkiye ilişkin defilerini ileri sürmesini sağlayacak bir ispat faaliyetinin olmadığı anlaşılmaktadır. Gerek alınan ba - bs formları gerekse davalı faktoring şirketinin sunmuş olduğu fatura da dikkate alındığında faktoring işleminin de usulüne uygun olduğu anlaşılmakla davacı tarafından ispatlanamayan davanın reddine dair karar verilmiştir. Davacı vekilinin istinaf başvurusu üzerine mahkememizden verilen ... tarih ve .../... Esas .../... Karar sayılı kararı Antalya Bölge Adliye Mahkemesi ... Hukuk Dairesi'nin ... tarih ve .../... Esas .../... Karar sayılı istinaf ilamı ile kaldırılmıştır.Mahkememizce taraf teşkili sağlandıktan sonra yargılamaya devam edilmiştir. İstinaf kaldırma ilamı doğrultusunda defter incelemesi yapılmış, bilirkişi ... ...'den ... tarihli rapor aldırılmış, raporda özetle '' e Davacının ticari defter kayıtlarına göre Davalı ... Şti. Tarafından Davacı adına düzenlenen ... tarihli ... seri nolu KDV dahil ... TL tutarlı e-Arşiv Faturada yer alan ürünlerin Davacıya teslim edildiğine dair bir bilgi ve belge yer almadığından Davacının ticari defter kayıtlarına göre Davacının dava konusu ... keşide tarihli ... numaralı ... TL bedelli çekten kaynaklı Davalı ... Şti.ne borçlu olmadığı, çekin konusuz kaldığı gözüktüğü, Ancak Davalı ... Şti. tarafından Davacı adına düzenlenen ... tarihli ... seri nolu KDV dahil ... TL tutarlı e-Arşiv Faturada yer alan ürünleri Davacı tarafa teslim ettiğini ispat etmesi halinde Davacının dava konusu çekten kaynaklı borçlu olacağı, Talep edilen tazminat, tazminat oranı ve tutarı ve ile diğer hususlardaki takdir ve değerlendirmelerin Yüce Mahkemenize ait olduğu, '' şeklinde sonuca varılmıştır.Mahkememiz ... tarihli celsenin ... nolu ara kararı ile yemin deliline dayanan ... ... AŞ'ye yemin metni sunmak için kesin süre verildiği, verilen kesin süre içinde yemin metninin sunulduğu yeminin davacı tarafça usulünce eda edildiği görülmüştür.Toplanan Deliller Işığında Yapılan Yargılama neticesinde; Davanın çek nedeniyle borçlu olunmadığının tespitine ilişkin olduğu, istinaf kaldırma ilamı sonrası yapılan ticari defter incelemesine göre davalı ... Şti. tarafından davacı adına düzenlenen ... tarihli ... seri nolu KDV dahil ... TL tutarlı e-Arşiv faturanın davacı defterlerinde yer almadığı, fatura konusu ürünlerin teslim edildiğine dair tevsik edici belgenin davalılar tarafından sunulamadığı, istinaf ilamında '' Ayrıca davalı faktoring şirketinin de çeki alırken davacı ile keşideci arasındaki ticari ilişkiyi ve faturaları isteyip çek ile karşılaştırıp tevsik edici belgelerin bulunması halinde çeki alması gerekmekte olup, aksi halde faktoring şirketinin meşru hamil olamayacağı göz önüne alınmalıdır (Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin █████/2022 tarih, █████████ Esas ve █████████ Karar sayılı ilamı)'' şeklinde belirtildiği üzere tevsik edici belge olmaksızın çeki iktisap eden faktroing şirketinin meşru hamil olamayacağı, ispat yükü üzerinde olan davalı ... şirketinin bu hususu yemin delili ile dahi ispat edemediği anlaşılmakla davanın kabulüne, davalıların kötüniyetli oldukları ispat edilemediğinden kötüniyet tazminat taleplerinin reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;1-Davanın KABULÜ İLE; ... Şubesi'nin ... keşide tarihli ... numaralı ... TL bedelli çek sebebiyle davacının davalılara borçlu olmadığının TESPİTİNE, Kötü niyet tazminat talebinin REDDİNE,2-Alınması gerekli ... TL harçtan, peşin alınan ... TL harcın mahsubu ile bakiye ... TL harcın davalılardan tahsiline, Hazine'ye gelir kaydına,3-Davacı tarafından yatırılan ... TL peşin harç ile ... TL başvurma harcının davalılardan alınarak davacıya verilmesine,4-Davacı tarafından yapılan, ... TL bilirkişi ücreti, ... TL tebligat ve posta masrafları toplamı ... TL yargılama gideri bedelinin davalılardan alınarak davacıya verilmesine, 5-A.A.Ü.T uyarınca hesaplanan ... TL vekalet ücretinin davalılardan alınarak davacıya verilmesine,6-Sarf edilmeyen gider avansının HMK 333.maddesi uyarınca yatırana iadesine Dair, davacı, davacı vekili ile davalı vekilinin yüzüne karşı kararın tebliği tarihinden itibaren 2 hafta içerisinde İstinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, anlatıldı.█████/2026Katip ... ¸e-imza Hakim ... ¸e-imza