Danıştay 4. Daire, tarım dışı kullanıma ayrılan arazi üzerindeki irtifak hakkının iptalini hukuka uygun bulurken, iptal sonrası gecikme zammıyla bedel talebini hakkaniyetsiz bularak temyizleri reddetti.
Özet: Danıştay, bir şirketin tarım dışı kullanım izninin yargı kararıyla iptal edilmesi sonucu mülkiyeti hazineye ait arazi üzerindeki 49 yıllık irtifak hakkının idarece iptal edilmesini hukuka uygun bulurken; bu iptalin şirketin kusurundan kaynaklanmaması nedeniyle, irtifak hakkının iptal edildiği tarih ile tapudan terkin edildiği tarihe kadar ödenmeyen irtifak bedellerinin gecikme zammıyla birlikte istenilmesine yönelik idari işlemi hukuka aykırı ve hakkaniyete aykırı bularak, irtifak hakkının iptalini onaylayan ve geçmişe dönük bedel talebini reddeden alt derece mahkeme kararlarını onamıştır.
T.C.
D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : ████████Karar No : █████████ TEMYİZ EDEN TARAFLAR : 1- (DAVACI) ... Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi VEKİLİ : Av. ... 2- (DAVALI) ... Bakanlığı VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ...İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek taraflarca aleyhlerine olan kısımlarının bozulması istenilmektedir.YARGILAMA SÜRECİ :Dava konusu istem: Sakarya ili, Pamukova ilçesi, ... Mahallesi, ... Mevkiinde bulunan, mülkiyeti Maliye Hazinesine ait ... parsel (eski ... parsel) üzerinde davacı lehine tesis edilen 49 yıl süreli irtifak hakkının iptal edilmesi ile iptal edildiği tarih ile irtifak hakkının tapudan terkin edildiği tarihe kadar ödenmeyen irtifak bedellerinin gecikme zammıyla birlikte ödenmesine ilişkin Sakarya Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünün ... tarihli ve E... sayılı işlemi ile bildirilen (önceki adıyla) Çevre ve Şehircilik Bakanlığının ... tarihli ve ... sayılı olur işleminin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:.. sayılı kararda; uyuşmazlık konusu taşınmaz üzerinde davacı lehine irtifak hakkı tesis edilmesine dayanak olan Sakarya Toprak Koruma Kurulunun 5403 sayılı Kanun'un 13. maddesi gereğince bahse konu taşınmazın tarım dışı amaçlı kullanılması kararının yargı kararı ile iptal edildiği ve bu kararın kesinleştiği, gelinen aşamada, taşınmazda tarım dışı yatırım yapılamayacağı ve irtifak hakkının da davacı şirkete tarım dışı alan olan ambalaj kağıdı üretimi için tesis ve tescil edildiği dikkate alındığında, yargı kararının uygulanması amacıyla tesis edilen dava konusu işlemin bu kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı, öte yandan, davacı lehine tesis edilen irtifak hakkının iptal edilmesine dair işlemin yargı kararının uygulanması amacıyla tesis edildiği, davaci şirket lehine tesis edilen irtifak hakkının iptal edilmesi davacının kusuru dışında gerçekleştiği başka bir ifadeyle davacıdan kaynaklanmayan ve davacı lehine tesis edilen irtifak hakkı yükümlülüklerine yerine getirmediği yahut sözleşme yükümlülüklerine aykırı davrandığı tespitlerine dayanmadığı anlaşılmakla irtifak hakkının tapudan terkin edildiği tarihe kadar ödenmeyen irtifak bedellerinin gecikme zammıyla birlikte ödenmesinin istenilmesine dair dava konusu işlemin bu kısmında hukuka ve hakkaniyete uyarlılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin irtifak hakkının iptal edilmesine dair kısmı yönünden davanın reddine, irtifak hakkının iptal edildiği tarih ile irtifak hakkının tapudan terkin edildiği tarihe kadar ödenmeyen irtifak bedellerinin gecikme zammıyla birlikte ödenmesine ilişkin kısmı yönünden ise dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca tarafların istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.TEMYİZ EDEN DAVACININ İDDİALARI : Lehine tesis edilen irtifak hakkının usul ve yasalara uygun olarak, mevcut nazım imar planı doğrultusunda tesis edildiği, imar planına ilişkin alınmış bir yargı kararı bulunmadığı, imar planın halen yürürlükte olduğu ve alınan yapı ruhsatıın da halen geçerli olduğu, müktesep hakkın korunması gerektiği, bu nedenle kararın aleyhine olan kısım yönünden bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.TEMYİZ EDEN DAVALININ İDDİALARI : Yargı kararına istinaden tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırı ve iptalini gerektiren bir durum bulunmadığı ileri sürülmektedir.DAVACININ SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir. DAVALININ SAVUNMASI : Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.TETKİK HÂKİMİ : ...DÜŞÜNCESİ : Bakılan uyuşmazlık, 2577 sayılı Kanun'un 46. maddesinde belirtilen temyize açık uyuşmazlıklardan olmadığından, temyiz isteminin reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE :Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle;1. Tarafların temyiz istemlerinin reddine,2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının ONANMASINA, 3. Temyiz giderlerinin istemde bulunanlar üzerinde bırakılmasına,4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin İdare Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın anılan İdare Mahkemesine gönderilmesine, █████/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.