İzmir Fikri ve Sınai Haklar Mahkemesi, 2017 anayasa referandumu kampanyasında izinsiz kullanılan Ben de Varım şiiri için açılan FSEK maddi ve manevi tazminat davasını, haber amaçlı kullanım istisnası kapsamında reddetti.
Özet: Davacı, referandum öncesi yazdığı şiirin izinsiz video kaydının davalı şirketlerce kampanya kapsamında kullanılmasını gerekçe göstererek FSEK uyarınca maddi ve manevi tazminat talep etmiş; mahkeme, şiirin eser niteliği taşıdığını ve davacının eser sahibi olduğunu tespit etse de, söz konusu kullanımın FSEK 37. maddesi kapsamında haber ve bilgilendirme amacıyla, eser sahibinin menfaatlerine zarar vermeyecek ve anormal kullanım oluşturmayacak şekilde gerçekleştiğini değerlendirerek, davacının maddi ve manevi tazminat taleplerini reddetmiştir.
T.C.
İZMİR FİKRÎ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ ESAS NO : ███████ EsasKARAR NO : ███████DAVA : FSEK Maddi ve Manevi TazminatDAVA TARİHİ : █████/2019KARAR TARİHİ : █████/2021Davacı vekili tarafından █████/2019 tarihinde davalı aleyhine açılan dava, mahkememizin esas defterine kaydedilmiş olup, yapılan açık yargılaması sonunda;GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin 16.04.2017 tarihinde ülkemizde yapılmış olan Anayasa değişikliği referandumu öncesi, kendi yazmış olduğu "Ben de varım" adlı şiirini okuduğu esnada video kaydına alındığını, habersiz şekilde video çekildiğini, videonun davalı şirketlerin eline geçtiğini, şiirin davalılar tarafından ...de yayınlanarak referandum adına düzenlenen kampanyalar kapsamında kullanıldığını belirterek fazlası saklı 1.000 TL maddi, 30.000 TL manevi tazminatın davalılardan tahsil edilmesini talep ve dava etmiştir.SAVUNMA: Davalı...vekili cevap dilekçesinde özetle; öncelikle davanın İstanbul’da açılmasını gerektiğini belirterek yetki itirazında bulunmuştur. Davacının haberin yayınlanma tarihini ve hangi platformda yayınlandığını belirtmediğini, taleplerin belirsiz olduğunu belirterek usulden reddedilmesi gerektiğini, şiirin davacıya ait olduğu ile ilgili delil bulunmadığını, haber amacıyla yayınlandığını, şiirin sosyal medyada yayınlandığını, yaygınlaştığını, alenileşmiş haberlerin yayınlanması tazminat sorumluluğunu gerektirmeyeceğini, manevi tazminat miktarının fahiş olduğunu belirterek davanın reddini talep etmiştir.Davalı... vekili cevap dilekçesinde özetle; taleplerin belirsiz olduğunu, söz konusu metnin eser niteliğinin bulunmadığını, davacının olaya kazanç kapısı şeklinde yaklaştığını, değerlendirmenin video metni üzerinden yapılması gerektiğini, görüntünün bizzat davacı tarafından alenileştirildiğini, paylaşımların haber niteliği taşıdığını, serbest olduğunu, taleplerin fahiş olduğunu belirterek davanın reddini talep etmiştir. BİLİRKİŞİ RAPORU:█████/2018 tarihli...uzmanı ve Dr. Öğretim Üyesi Şair bilirkişi heyetinden oluşan raporda özetle; dava konusu "..." isimli şiirin FSEK m.2/1 çerçevesinde dil ile ifade olunan ilim ve edebiyat eseri olduğunu, FSEK 11'deki karine çerçevesinde eser sahibinin davacı olduğunu, eser sahibinin izni alınmaksızın eserin televizyonda veya sosyal medyada yayınlanmasının eser sahibinin mali haklarından olan ve FESEK 25'te düzenlenen umuma iletim hakkının ihlali sayılacağını, davaya konu olayda FSEK 37 kapsamında haber amaçlı kullanımın söz konusu olabileceğini rapor etmişlerdir.TESPİT, DELİL DEĞERLENDİRMESİ VE GEREKÇEEser'in tanımı 5849 sayılı FSEK'in 1/B maddesinde tanımlanmıştır. Bu maddeye göre; Eser, sahibinin hususiyetini taşıyan ve ilim ve edebiyat, musiki, güzel sanatlar veya sinema eserleri olarak sayılan her nevi fikir ve sanat mahsulleridir. Biri ürünün eser sayılabilmesi içi iki unsurun bir arada olması gerekmektedir. Bunlar sahibinin hususiyetini taşıması ve kanunda sayılan eser kategorisinde sayılmasıdır.Hükme esas alınan █████/2018 tarihli bilirkişi raporunda da belirttiği üzere ..." isimli şiirin FSEK m.2/1 çerçevesinde dil ile ifade olunan ilim ve edebiyat eseri olduğu anlaşılmıştır. Eser sahipliği hususu FSEK'in 11 ve 12. Maddelerinde düzenlenmiştir. Bu maddelerdeki karineler dikkate alındığında davacının eser sahipliği konusunda tereddüt bulunmamaktadır. Eser sahibinin mali hakları FSEK'in 21,22,23,24 ve 25 maddelerinde düzenlenmiştir. Eser sahibinin izni alınmaksızın eserin televizyonda veya sosyal medyada yayınlanmasının eser sahibinin mali haklarından olan ve FSEK 25'te düzenlenen umuma iletim hakkının ihlalidir. Ancak belli şartlar altında FSEK 37. Maddesi kapsamında basın fikir ve sanat eserlerinden haber ve bilgi maksadıyla yararlanması mümkündür. Bu yaralanma eser sahibinin mali ve manevi haklarının ihlali anlamına gelmez. FSEK 37 . Maddesine göre;Haber mahiyetinde olmak ve bilgilendirme kapsamını aşmamak kaydıyla, günlük hadiselere bağlı olarak fikir ve sanat eserlerinden bazı parçaların işaret, ses ve/veya görüntü nakline yarayan vasıtalara alınması mümkündür. Bu şekilde alınmış parçaların çoğaltılması, yayılması, temsil edilmesi veya radyo ve televizyon gibi araçlarla yayınlanması serbesttir. Bu serbestlik, hak sahibinin hukuki menfaatlerine zarar verecek şekilde veya eserden normal yararlanmaya aykırı biçimde kullanılamaz. FSEK 37. maddesinde çerçevesi çizilen, davacı eser sahibinin menfaatlerine zarar verecek şekilde ve bu eserden anormal denecek düzeyde yararlanma yapmadan, güncel bir konu olan seçim döneminde ve haber amaçlı kullanılması, şiiri yazan ve okuyanın davacı olduğu ve davacının adından da açıkça bahsetmek suretiyle gerçekleşen fiilin, davacının eserinden kaynaklanan mali ve manevi hak ihlali niteliğinde olmadığı, davacının maddi ve manevi tazminat taleplerinin sübut bulmadığından reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.HÜKÜM:Davacının davasının reddine, Alınması gereken 59,30 TL karar harcının davacı tarafından peşin olarak yatırılan 529,41 TL harçtan mahsubu ile fazla 470,11 TL harcın karar kesinleştiğinde talep halinde davacıya iadesine,Davalılar kendini vekil ile temsil ettirdiğinden, manevi tazminat davası reddedilmekle, AAÜT.’ne göre belirlenen 5.900 TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak, davalılara ödenmesine, Davalılar kendini vekil ile temsil ettirdiğinden, maddi tazminat davası reddedilmekle, AAÜT.’ne göre belirlenen 1.000 TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak, davalılara ödenmesine, Davacı tarafından yapılan toplam 1.434 TL'nin davacı taraf üzerinde bırakılmasına,Davalı Uğurlu Gazetecilik tarafından yapılan 6,40 TL toplam yargılama giderinin davacıdan alınarak davalı Uğurlu Gazetecilik'e ödenmesine,Davalı Turkuvaz Haberleşme tarafından yapılan 6,40 TL toplam yargılama giderinin davacıdan alınarak davalı Turkuvaz Haberleşme'ye ödenmesine,Gerekçeli hükmün, tebliğinden itibaren 2 hafta içinde, İstinaf Kanun yolunun İzmir Bölge Adliye Mahkemelerinin 11. Ve 20. Hukuk İstinaf Daireleri nezdinde açık olduğuna dair verilen karar, yanların huzurunda Davalı Uğurlu Gazetecilik vekilinin yokluğunda usulen okunup anlatıldı. █████/2021Katip ...E imza¸ Hakim ...eimza