Danıştay 4. Daire, Balıkesirdeki besi çiftliği projesinin çevresel etki değerlendirmesi eksiklikleri sebebiyle "ÇED gerekli değildir" kararının iptali hakkındaki temyiz davasını inceliyor.
Özet: Balıkesir Valiliğince verilen besi çiftliği ve et işleme tesisi projesi için "çevresel etki değerlendirmesi gerekli değildir" kararının, proje tanıtım dosyasında ekosistem, flora ve fauna değerlendirmelerinin yetersizliği, hayvansal atık yönetimi ve yakın deredeki ekolojik etki analizlerinin eksikliği, proje sahasının mera vasfının ve kamu yararının göz ardı edilmesi gibi ciddi çevresel ve teknik eksiklikler nedeniyle idare mahkemesince iptal edilmesi üzerine, davalı idare ve müdahil şirketin bu iptal kararının kaldırılması talebiyle temyiz başvurusunda bulunduğu bir davadır.
T.C.
D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : ████████Karar No : █████████ TEMYİZ EDENLER : 1- (DAVALI) ... ValiliğiVEKİLİ : Av. ... 2- MÜDAHİL (DAVALI YANINDA): ... ve Gıda Anonim Şirketi VEKİLİ : Av. ...KARŞI TARAF (DAVACILAR) : 1- ... 2- ... ... 17- ... 18- ...VEKİLİ : Av. ...MÜDAHİL (DAVACILAR YANINDA) : ... Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ...İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Balıkesir ili, Bandırma ilçesi, ... Mahallesi, ..., ... ve ... parsel sayılı taşınmazlar üzerinde kurulması planlanan "Besi Çiftliği ve Et İşleme Tesisi" Projesi ile ilgili olarak Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği'nin 17. maddesi uyarınca Balıkesir Valiliğince verilen ... tarih ve ... sayılı "Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir” kararının iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: İdare Mahkemesince verilen kararda; dosyada bulunan bilgi ve belgeler ile yaptırılan keşif sonucunda düzenlenen bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden, uyuşmazlığa konu besi çiftliği ve et işleme tesisi için hazırlanan proje tanıtım dosyasında ekosistem değerlendirme raporunun flora ve fauna alanlarında uzman araştırmacılar tarafından hazırlanmadığı, yeterli literatür araştırmalarının yapılmadığı, saha çalışmalarının ve gözlemlerinin vejetasyonun en yoğun olduğu ilkbahar döneminde yapılmadığı, endemik ve endemik olmayan bitki türlerinin literatüre ve mevcut fiili duruma uygun olarak tespitinin yapılmadığı, hayvansal atıkların depolanması ve tahliyesi hususunda gerekli önlemlerin yeterli ve ayrıntılı olarak raporda analizinin yapılmadığı, yakın mesafede bulunan derenin niteliğinin doğru tespit edilmediği, dereye sızıntı olmaması için ne gibi önlemler alındığının raporda ayrıntılı olarak açıklanmadığı, derede bulunan hayvan türlerine ve dere istikametinde göç eden kuş türlerine dair herhangi bir inceleme ve analizin yapılmadığı, proje sahasının etki alanının yerleşim yerlerine yakınlık ve uzaklığının matematiksel verilerle somut olarak ortaya konulmadığı, ayrıca projenin yapılması planlanan alanın niteliği itibariyle mera olması ve çevrede bulunan hayvan sayısı göz önüne alındığında halihazırda meranın yeterli olmadığının gözlemlendiği ve meranın kullanımı hususundaki kamu yararının göz ardı edildiği, meranın kullanımı halinde elde edilecek olan kamusal yararının objektif ve somut verilerle tespitinin yapılmadığı, hayvansal atıkların ve işletmeden kaynaklı atıkların bertarafı hususunda gerekli önlemlerin alınıp alınmadığı hususunun raporda somutlaştırılmadığı, nihai olarak proje tanıtım dosyasının alanında uzman kişilerce hazırlanmadığı gibi literatür olarak da doğru veriler içermediği, analizlerin tutarlı olmadığı ve kısmen de doğru olmayan bilgiler içerdiği, bu nedenle, kurulması planlanan "Besi Çiftliği ve Et İşleme Tesisi" projesi hakkında verilen davaya konu "Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir” kararının hukuka uygun olmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : 1- Davalı tarafından; dava konusu "Çevresel Etki Değrelendirmesi Gerekli Değildir" kararının nihai karar olmayıp, meri mevzuat uyarınca ilgili kurum ve kuruluşlardan izin alınmasının gerekli olduğu; hükme esas alınan bilirkişi raporuna taraflarınca yapılan itirazların dikkate alınmadığı; proje tanıtım dosyasında da belirtildiği üzere proje alanının büyük bölümünün mera olması nedeniyle Balıkesir Valiliği İl Tarım ve Orman Müdürlüğünden, "endüstri bölgesi ön görüş yazısı"nın alındığı, Mera Komisyonunca mera vasfı kaldırılmadan herhangi bir faaliyete başlanamayacağına yönelik taahhüt alındığı; bu nedenle dava konusu işlemin iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. 2- Davalı yanında müdahil tarafından; hükme esas alınan bilirkişi raporunda proje alanının mera vasfında olması ve bölgede bulunan çiftçilerin hayvanlarını otlatacakları yerin kalmaması hususu değerlendirilerek olumsuz görüş verilmiş ise de; proje alanının mera vasfı kaldırılmadan herhangi bir işlem tesis edilmesinin söz konusu olmayacağı, bu konuda yetkinin Mera Komisyonunda olduğu, Mera Komisyonu tarafından bu konuda karar alınırken, çiftçiler düşünülerek gerekli önlemlerin alınacağı; proje alanında yer alan sulama hatlarının deplase edilmesi ve talep edilen bölgenin sulama alanında çıkartılmasının söz konusu olmadığı; Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği uyarınca, flora ve fauna konusunda proje tanıtım dosyasında değerlendirme yapılmasının zorunlu olmadığı, Tarım ve Orman Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü görüş yazısında ekosistem değerlendirme raporu talep edilmediği, atık ve atıksu yönetimine ilişkin gerekli bilgi, önlem ve taahhütlerin proje tanıtım dosyasında yer aldığı, bu nedenle dava konusu işlemin iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacılar tarafından, temyiz istemlerinin reddi gerektiği savunulmuş; davacılar yanında müdahil tarafından cevap verilmemiştir. TETKİK HÂKİMİ : ...DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE : İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Temyiz istemlerinin reddine, 2. Temyize konu ... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının ONANMASINA, 3. Temyiz giderlerinin istemde bulunanlar üzerinde bırakılmasına, 4. Dosyanın anılan İdare Mahkemesine gönderilmesine, 5. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 20/A-2-(i) maddesi uyarınca, kesin olarak, █████/2025 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi. (X) KARŞI OY : Dava; Balıkesir ili, Bandırma ilçesi, ... Mahallesi, ..., ... ve ... parsel sayılı taşınmazlar üzerinde kurulması planlanan "Besi Çiftliği ve Et İşleme Tesisi" Projesi ile ilgili olarak Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği'nin 17. maddesi uyarınca Balıkesir Valiliğince verilen ... tarih ve ... sayılı "Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir” kararının iptali istemiyle açılmıştır.Uyuşmazlıkta, her ne kadar İdare Mahkemesince belirtilen gerekçeler ile dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş ise de; davalı yanında müdahil şirket tarafından, Balıkesir ili, Bandırma ilçesi, ... Mahallesi, ..., ..., ... ve ... parsel sayılı taşınmazlar ile Balıkesir ili, Bandırma ilçesi, Karaçalılık Mahallesi, ... ada, ... parsel, ... ada ... parsel, ... ada, ... parsel, ... ada, ... parsel ile ... ada, ... parsel sayılı taşınmazlarda iki poligondan oluşan 1.473,63 da alan üzerinde kurulması planlanan ve uyuşmazlık konusu proje alanını da kapsayan endüstri bölgesine yönelik Balıkesir Mera Komisyonunun... tarih ve ... sayılı kararında, bahse konu alanlar içerisinde Manyas II. Merhale Manyas Ovası Ergili Pompaj Sulama alanında bulunan sulamaya ait ana boru ve yedek boru hatlarının geçmesi nedeniyle bu sulama hatlarının deplase edilmesi ve talep edilen bölgenin sulama alanından çıkartılması şartıyla, 4342 sayılı Mera Kanunu'nun 14. maddesinin birinci fıkrasının (i) bendi uyarınca müracaat edilmesi halinde konunun İl Mera Komisyonunca değerlendirilmesine karar verildiği; dava konusu proje kapsamında hazırlanan proje tanıtım dosyasında Besi Çiftliği ve Et İşleme Tesisinin kurulmasının planlandığı alanın büyük kısmının mera vasıflı olduğu, ancak söz konusu alana ilişkin olarak tahsis amacı değişikliği sürecinin yürütüldüğü, proje alanının “Maliye Hazinesi” adına kaydı gerçekleştirildikten sonra "Endüstri Bölgesi" olarak ilan edilmesinin planlandığının belirtildiği; öte yandan, atık ve atıksu yönetimine ilişkin olarak proje tanıtım dosyasında yeterli bilgi, taahhüt ve önlemlere yer verildiği; flora ve fauna açısından bilirkişi raporunda eksiklik olarak belirtilen hususların proje tanıtım dosyasını kusurlandırmayacağı; bu kapsamda, projenin mahiyeti ve proje tanıtım dosyasında yer verilen ve yukarıda belirtilen bilgiler ile projenin konumu ve mahiyeti birlikte değerlendirildiğinde, hükme esas alınan bilirkişi raporunda belirtilen eksikliklerin, bu haliyle proje tanıtım dosyasını kusurlandırmayacağı sonucuna varılmış olup, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığından; dava konusu işlemin iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararının bozularak, davanın reddine karar verilmesi gerektiği oyuyla, aksi yöndeki Dairemiz çoğunluk kararına katılmıyoruz.