İzmir Urlada 1/1000 uygulama ve 1/5000 nazım imar planı değişikliği teklifi reddine dair Büyükşehir Belediye kararının iptali davası temyizi.
Özet: Urlada belirli bir alanı kapsayan 1/5000 nazım imar planı ve 1/1000 uygulama imar planı değişiklik teklifinin belediye meclisince reddine dair kararın iptali istemiyle açılan davada, ilk derece mahkemesi ve istinaf incelemesi sonucunda, taşınmazın imar planlarındaki kullanım kararının üst ölçekli planlar ve kıyı mevzuatına uygun olduğu, şehircilik ilkelerine aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş olup, dosyanın Danıştaydaki temyiz sürecinde tetkik hakimi, bölge idare mahkemesi kararının bozulması yönünde görüş bildirmiştir.
T.C.
D A N I Ş T A Y ALTINCI DAİRE Esas No : █████████Karar No : █████████ TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : 1- ... 2- ... 3- ... VEKİLLERİ : Av. ...KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1- ... Belediye Başkanlığı- ...VEKİLİ : Av. ... 2- ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ :Dava konusu istem: İzmir ili, Urla ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazı da kapsayan alanda Urla Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı kararı kabul edilerek İzmir Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı kararı ile değişiklikle onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ile dayanağı İzmir Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı kararıyla kabul edilen 1/5000 ölçekli ... Mahallesi Karapınar Mevkii Nazım İmar Planı ve uygulama imar planı değişikliği teklifinin reddine dair ... tarih ve ... sayılı İzmir Büyükşehir Belediye Meclisi kararının iptali istenilmiştir.İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi üzerine düzenlenen rapor ile dosyada bulunan bilgi ve belgelerin birlikte incelenmesi sonucunda, dava konusu taşınmazın ... Mahallesi ve Karapınar Mevkii 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planında “ayrık nizam 2 kat yapılaşma koşullu meskun konut alanı”, dayanağı 1/5000 ölçekli ... Mahallesi ve Karapınar Mevkii Nazım İmar Planında ise “düşük yoğunluklu mevcut konut alanı” kullanımında kaldığı, taşınmaza getirilen kullanım kararının üst ölçekli planlar ile kıyı mevzuatına uygun olduğu, bu alanda konut alanı ihtiyacının karşılanmasına yönelik olarak getirilen kullanım kararında şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve kıyı mevzuatına aykırılık bulunmadığı sonucuna varılarak davanın reddine karar verilmiştir.Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu mahkeme kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI : Davalı İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından; temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.Davalı Urla Belediye Başkanlığı tarafından; savunma verilmemiştir.DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : İzmir ili, Urla ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazı da kapsayan alanda Urla Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı kararı kabul edilerek İzmir Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı kararı ile değişiklikle onaylanan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ile dayanağı İzmir Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı kararıyla kabul edilen 1/5000 ölçekli ... Mahallesi Karapınar Mevkii Nazım İmar Planı ve uygulama imar planı değişikliği teklifinin reddine dair ... tarih ve ... sayılı İzmir Büyükşehir Belediye Meclisi kararının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: 3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinde nazım imar planı; varsa bölge planlarının mekana ilişkin genel ilkelerine ve varsa çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklüklerini, nüfus yoğunlukları ve eşiklerini, ulaşım sistemlerini göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, plan hükümleri ve raporuyla beraber bütün olan plan olarak, uygulama imar planı ise; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Uyuşmazlıkta davacılar tarafından; dava konusu planların kazanılmış haklarının daraltılmasına ve sınırlandırılmasına sebep olduğu, davacının yapısının da yer aldığı Kaynaktur Sitesi’nin Kıyı Kanununun kırsal yerleşme alanlarına ilişkin Ek-3. maddesi kapsamında olmadığı, kooperatif alanının kırsal yerleşik alanda kalmadığı, dava konusu alanda █████/1992 tarihinden önce imar uygulamasına geçildiği, mevzuat hükümlerine uygun olarak yapılaşmasının tamamlandığından ilçe belediyesince de kısmi yapılaşmanın kabul edildiği, üst ölçekli planlarda kentsel yerleşik alanda kaldığı, dava konusu uygulama imar planının 2.1.2 sayılı plan notunun kazanılmış haklarını ihlal ettiği, Kıyı Kanununun Ek-3. maddesi uyarınca dava konusu uygulama imar planına eklenen 1.14 sayılı plan notunun taşınmazın 100 metrelik sahil bandı dışında kalmasından dolayı hukuken uygulanırlığının bulunmadığı ileri sürülerek yukarıda anılan planların iptali istenilmiştir. Davacıların dava dilekçesinde ileri sürdüğü iddialar kapsamında uyuşmazlığın, nazım imar planı ile uygulama imar planı ve bu plana ait 1.14 ile 2.1.2 sayılı plan notları açısından ayrı ayrı irdelenmesi gerekmektedir. Dava konusu nazım imar planı açısından uyuşmazlığın incelenmesi; Dava konusu taşınmazın uyuşmazlık konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planında "mevcut konut alanı" kullanımında, uyuşmazlık konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planında "A-2 yapılaşma koşullu meskun konut alanı" kullanımında kaldığı, yukarıda anılan ve davanın devamı esnasında kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinde taşınmazın kullanımının dava konusu nazım imar planında olduğu gibi "mevcut konut alanı" kullanımının sürdürüldüğü görülmüştür. Öte yandan, Dairemizin E:█████████ sayılı dosyasında dava dışı üçüncü kişi tarafından anılan nazım imar planının iptali istemiyle açılan davada, uyuşmazlığa konu bölgede kıyı bütününde oluşturulan yeni kısmi yapılaşma paftasının onaylanması üzerine bu paftaların esas alınması suretiyle İzmir Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği ile yargılamanın devamı esnasında davacının istemi doğrultusunda değişiklik yapıldığı ve yeni kullanım kararları bütünlüğü oluşturulduğu açık olduğundan 1/5000 ölçekli nazım imar planına yönelik olarak konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına hükmedilmiştir. Dava dışı üçüncü kişiye ait taşınmazın uyuşmazlık konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planında "mevcut konut alanı" kullanımında, uyuşmazlık konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planında "A-2 yapılaşma koşullu meskun konut alanı" kullanımında kaldığı, yukarıda anılan ve davanın devamı esnasında kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinde taşınmazın kullanımının dava konusu nazım imar planında olduğu gibi "mevcut konut alanı" kullanımının sürdürüldüğü, bu haliyle davanın bu kısmı yönünden konusunun kalmadığından bahsedilemeyeceği gibi davacı tarafından nazım imar planında öngörülen "mevcut konut alanı" kullanımına ilişkin somut bir iddianın da olmadığı, öte yandan, İzmir ili, Urla ilçesi, ... Mahallesi, Karapınar Mevkiindeki kısmi yapılaşmaya yönelik tespitler doğrultusunda Urla Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararına istinaden İzmir Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ...sayılı kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin tamamının iptali istemiyle TMMOB Mimarlar Odası (İzmir şubesi) ve TMMOB Şehir Plancıları Odası (İzmir şubesi) tarafından açılan davada, dava konusu işlemin iptali yolundaki .... İdare Mahkemesince verilen ...tarih ve E:..., K:...1 sayılı karara karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile mahkeme kararının kaldırılarak davanın reddine dair ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının Dairemizin █████/2025 tarih ve E:█████████, K:█████████ sayılı kararı ile bozulmasına karar verildiği anlaşılmıştır. Bu nedenle, dava konusu nazım imar planı yönünden yukarıda yer verilen değerlendirmeler doğrultusunda yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir. Dava konusu uygulama imar planında taşınmaz için öngörülen "meskun konut alanı" kullanımı yönünden uyuşmazlığın incelenmesi; İmar planları arasındaki hiyerarşi kapsamında yapılacak olan her bir imar planının bir üst ölçekteki imar planına uygun/uyumlu olması mevzuatın gereği olduğu, dava konusu taşınmazın uyuşmazlık konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planında "mevcut konut alanı" kullanımında, uyuşmazlık konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planında "A-2 yapılaşma koşullu meskun konut alanı" kullanımında kaldığı, bu yönüyle üst ölçekli nazım imar planı ile çelişmediği ve planların kademeli birlikteliği ilkesine uygun olduğu sonucuna varılmıştır. Dava konusu uygulama imar planına ait 1.14 sayılı plan notu yönünden uyuşmazlığın incelenmesi; Urla Belediye Başkanlığının ...tarih ve ... sayılı yazısı ile İzmir ili, Urla ilçesi, ... Mahallesi, Karapınar Mevkiinde İzmir Büyükşehir Belediye Meclisinin █████/2016 tarihli kararıyla 1/5000 ölçekli ... Mahallesi ve Karapınar Mevkii Nazım İmar Planının onaylandığı, onaylanan nazım imar planı doğrultusunda 1/1000 ölçekli ... Mahallesi ve Karapınar Mevkii Uygulama İmar Planının Urla Belediye Meclisinin ... tarihli kararı ve İzmir Büyükşehir Belediye Meclisinin █████/2019 tarihli kararıyla kabul edildiği, planlar askıya çıkarıldıktan sonra uygulama imar planına yapılan itirazların incelenmesi esnasında Kıyı Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmeliğin 4. maddesinde yer alan kısmi yapılaşma kavramının uygulanmasında tereddüte düşüldüğü belirtilmiş, öte yandan, köy yerleşik alanları ve köy statüsünü koruyan köy yerleşme alanlarının sahil şeridinde kalan yapılara yönelik olarak █████/2020 tarihinde 3621 sayılı Kıyı Kanununa eklenen ek 3. maddesindeki hususlarla ilgili olarak bu alanlarda Yönetmeliğin kısmi yapılaşma belirleme usullerinin nasıl uygulanacağına dair açıklama getirilmesi Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Mekansal Planlama Genel Müdürlüğünden istenmiştir.Anılan yazıya karşı Bakanlığın ... tarihli, ... sayılı cevabi yazısında; kıyı bölgesinde yapılacak bir imar planı çalışması kapsamında büyükşehir belediye sınırları içinde köyden mahalleye dönüşen ve ilgili idaresince kırsal yerleşik alan kabul edilen yerleşme alanlarının veya belediye sınırları içinde olanlar dahil köy statüsünü koruyan köy yerleşme alanlarının olması halinde, bu alanlarda, eğer █████/1992 tarihinden önce onaylanmış yürürlükte olan herhangi bir imar planı bulunmuyor ise, Kıyı Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmeliğin 16 (a) maddesi gereği yapılacak imar planı çalışmasında sahil şeridinin 100 metre olarak belirleneceği, ancak Kıyı Kanununa █████/2020 tarihinde eklenen ek 3. maddesi, kırsal yerleşik alan kabul edilen yerleşme alanları ile köy statüsünü koruyan yerleşme alanlarında yapılacak imar planı çalışmasıyla belirlenecek 100 metrelik sahil şeridi içerisinde kalan ve █████/1992 tarihinden önce yapıldığı tarihteki mevzuatına uygun olarak yapılan yapıların mevcut haliyle korunacağını hüküm altına aldığı, bu yapıların korunması hususunun, kıyı mevzuatının öngördüğü kısmi yapılaşmadan gelen bir müktesep hakla ilişkili olmadığı, bu alanlarda herhangi bir meri imar planı olmaması da dikkate alındığında, bu alanlarda kısmi yapılaşma hesabına altlık teşkil edecek bir belgeden bahsedilemeyeceği gibi, kısmi yapılaşma hesabına konu edilecek bir durumun da söz konusu olmadığı, bu alanlarda kalan yapılar varsa öncelikli olarak bu yapıların █████/1992 tarihinden önce mülga 6785 sayılı İmar Kanununun ilgili hükümleri ile 3194 sayılı İmar Kanununun 27. maddesi ve Plansız Alanlar İmar Yönetmeliğinin hükümlerine uygun olarak yapılmış olup olmadıklarının irdelenmesi gerektiği, mevzuata uygun olarak yapılmış yapılar olduğu tespit edilmesi halinde, yapılacak imar planı çalışması kapsamında 100 metrelik sahil şeridi içerisinde kalan bu yapıların mevcut haliyle korunacağı, kat mülkiyeti tesis edilmemek ve herhangi bir müktesep hak teşkil etmemek ve mevcut kontur ve gabari aşılmamak kaydı ile yöreye uygun cephe değişikliği ve onarımı ile can ve mal güvenliği için güçlendirme yapılarak kullanılabileceği, bu nitelikteki köy yerleşme alanlarının sahil şeridinde kalan kısımlarında yeni yapı yapılamayacağı hususunun Kıyı Kanununun ek 3. maddesi uyarınca plan hükmüne bağlanması gerektiğinin belirtilmesi üzerine anılan 1.14 sayılı plan notu kabul edilmiştir.Anılan plan notunda "Kıyıda (100 metrelik sahil şeridi içinde) kalan ve kırsal yerleşik alan içindeki dönemin mevzuatına uygun olarak yapıldığı tespit edilen yapılar mevcut haliyle aynen korunacak olup, ancak bu alanlarda Kıyı Kanununda tariflenen kullanım kararına göre tariflenen yapılar dışında yeni yapı yapılamayacaktır. Mevcut yapılarda, yeni kat mülkiyeti tesis edilmemek, herhangi bir müktesep hak teşkil etmemek ve mevcut kontur ile gabari aşılmamak kaydı ile yöreye uygun cephe değişikliği, onarımı ile can ve mal güvenliği için güçlendirme yapılarak kullanılabilir." şeklinde düzenleme yapılmıştır.Bu kapsamda uyuşmazlık incelendiğinde; davacıya ait taşınmazın sahil şeridi içinde kalmadığının çekişmesiz olduğu, sahil şeridinde kalan taşınmazların yapılaşma koşullarının belirlenmesine ilişkin olarak getirilen 1.14 sayılı plan notunun davacıya ait taşınmazı etkileyen bir yönünün bulunduğu hususunun ortaya konulamadığı gibi davacıya ait taşınmaz açısından 1.14 sayılı plan notunun iptalini gerektiren bir aykırılığın bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Dava konusu uygulama imar planına ait 2.1.2 sayılı plan notu yönünden uyuşmazlığın incelenmesi; Dava konusu "Meskun Konut Alanı" başlıklı 2.1.2 sayılı plan notunda, “Meskûn konut alanında ifraz yapılması halinde mevcut bina var ise ifraz sonucunda bu binaya ayrılacak parselin büyüklüğü hiçbir şekilde 300 m2’nin altına düşemeyeceği, meskûn konut alanlarında yeni yapılacak imar uygulamaları sonucu oluşacak düzenlemelerde minimum ifraz koşulunun 500 m2 olacağı” kurala bağlanmıştır. Davacılar tarafından, anılan plan notunun kazanılmış haklara aykırı olduğu, dava konusu taşınmazın bulunduğu adada bulunan diğer parsellerin 300 m2'nin altında olmaları sebebiyle zorunlu hisselendirmenin yaşanacağı, ileride taşınmazlardaki yapıların yıkılıp yeniden yapı yapılması halinde anılan plan notu gereği 300 m2'nin altında parsel oluşamayacağından taşınmazın ekonomik kaybına sebep olacağı iddialarıyla 2.1.2 sayılı plan notunun iptalinin istenilmesine karşın İdare Mahkemesi ve İdari Dava Dairesince dava konusu 2.1.2 sayılı plan notuna ilişkin herhangi bir hukuki değerlendirme yapılmadığı görülmüştür. Bu durumda, uyuşmazlığın bu kısmı hakkında yeni bir karar verilirken, aynı işlemin iptali istemiyle açılan ve Dairemizin E:█████████ sayılı dosyasında yer alan bozma gerekçelerinin de göz önünde bulundurulması gerektiği açıktır.KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle;1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacıların temyiz isteminin kabulüne,2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, █████/2025 tarihinde kesin olarak oy birliğiyle karar verildi.