Ankara 7. Asliye Ticaret Mahkemesinin trafik kazası sonucu sigorta şirketinin ağır kusur nedeniyle rücu hakkı ve itirazın iptali talebini değerlendiren gerekçeli kararı.
Özet: Bir trafik kazasında, sürücüsünün direksiyon başında uyuyarak ağır kusurlu olduğunu iddia eden sigorta şirketi, zarar gören üçüncü şahsa ödediği tazminatın rücuen tahsili için başlattığı icra takibine yapılan itirazın iptali davasını açmış; davalı ise yetki, zamanaşımı ve esastan itiraz ederek, Yargıtay içtihatlarına göre sürücünün dikkatsizlik ve tedbirsizliğinin rücuya imkan veren kasta yakın bir ağır kusur teşkil etmediğini, kazanın farklı bir nedenle meydana geldiğini ve sigorta şirketinin rücu hakkının doğmadığını savunarak davanın reddini talep etmiştir.
T.C. ANKARA 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Dosya No: 2024/7 Esas - ████████ Karar
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N AYargılama Yapmaya ve Hüküm Vermeye Yetkili T.C.ANKARA7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİGEREKÇELİ KARARESAS NO : 2024/7KARAR NO : ████████...DAVA : İtirazın İptali Davası (Rücuen Tahsil Talebinden Kaynaklanan) DAVA TARİHİ : █████/2019KARAR TARİHİ : █████/2025G.K. YAZIM TARİHİ : █████/2025Mahkememizde görülmekte olan Rücuen Tahsil Talebinden Kaynaklanan İtirazın İptali Davasının yapılan açık yargılaması neticesinde, aşağıda belirtildiği şekilde hüküm tesis edilmiştir. I) DAVA :Davacı vekili tarafından sunulan dava dilekçesi kapsamında özetle; rücu ödemesine konu trafik kazasının, ... ilçesinde meydana geldiği ve bu nedenle ... yetkili olduğu; müvekkili bulunan sigorta şirketi tarafından sigortalanmış bulunan ...plakalı aracın karıştığı kaza sonucunda zarar gören dava dışı... yaralanmasından kaynaklı zararın tazmini için Sigorta Tahkim Komisyonuna başvurduğu; Komisyon kararına istinaden müvekkil şirket tarafından ... Esas sayılı dosyasına ödeme yapıldığı; tek taraflı kazanın meydana gelmesinde, sürücü ...ın direksiyon başında uyuması nedeniyle ağır kusurlu olduğu ve bu durumun ...sayılı soruşturma dosyasında alınan bilirkişi raporuyla tespit edildiği; Sigorta Genel Şartları uyarınca, sigortalının veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin kasti bir hareketi veya ağır kusuru sonucunda meydana gelen olaylarda sigortacının rücu hakkının bulunduğu ve sürücünün uyumasının açıkça ağır kusur teşkil ettiği; davalı tarafından icra takibine yapılan itiraz üzerine arabuluculuğa başvurulduğu ancak anlaşma sağlanamadığı beyan edilmiş olup; davalının ...Esas sayılı dosyasına yaptığı yetki itirazının iptaline; alacağın %20'sinden az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine ve yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesinin talep edildiği anlaşılmıştır.II) CEVAP :Davalı vekili tarafından sunulan cevap dilekçesi kapsamında özetle; öncelikle ... itiraz edildiği, yetkili icra dairesinin borçlunun yerleşim yeri olan ... İcra Dairesi olması gerektiği ve davanın da yetkisiz Mahkemede açıldığı; itirazın iptali davasının, itirazın tebliği tarihinden itibaren bir yıllık hak düşürücü süre içinde açılmadığı ve zamanaşımına uğradığı; esasa ilişkin olarak, sigorta şirketinin rücu hakkının doğmadığı, rücu için aranan şartın "kasıt veya ağır kusur" olduğu, kaza tespit tutanaklarındaki "ağır kusurludur" ibaresinin yeterli olmadığı; Yargıtay kararlarına göre uykusuz ve yorgun araç kullanmanın "dikkatsiz ve tedbirsizce, kurallara ve yasaklara aykırı" araç kullanma kapsamında olup, kasta yakın bir ağır kusur sayılamayacağı; sürücünün uyuduğuna dair kesin bir tespitin bulunmadığı, sürücünün ifadesinde bir tırın kendisini sıkıştırması sonucu kazanın meydana geldiğini beyan ettiği; soruşturma dosyasındaki bilirkişi raporunun kabul edilmediği, kabul edilse dahi bu durumun Yargıtay'ın aradığı ağır kusur kapsamına girmediği beyan edilmiş olup; davanın reddine ve yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesinin talep edildiği anlaşılmıştır.III) DELİLLER :...Adına Düzenlenen █████/2017 Başlangıç ve █████/2018 Bitiş Tarihli, ... Numaralı Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk (Trafik) Sigorta Poliçesi.█████/2017 Tarihli Ölümlü/Yaralanmalı Trafik Kazası Tespit Tutanağı..... Tarafından Düzenlenen █████/2018 Tarihli, ... Sayılı Uyuşmazlık Hakem Kararı.... Esas Sayılı Dosyasına Yapılan 166.918,00.-TL'lik Ödemeye İlişkin █████/2018 Tarihli EFT Dekontu..... Tarafından, ....'ye Gönderilen █████/2018 Tarihli İhtarname..... Tarafından, ....a Gönderilen █████/2018 Tarihli İhtarname.... Soruşturma Dosyası Kapsamında Düzenlenen Trafik Bilirkişi Raporu.... Karar Sayılı İcranın Geri Bırakılması Kararı.... Karar Sayılı Kaldırma Kararı.... Esas Sayılı Ceza Dava Dosyası.Sigorta Bilirkişisi Ümit Kalyon Tarafından Düzenlenen █████/2021 Tarihli Bilirkişi Raporu.IV) YARGILAMA SAFAHATİ, DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇEA) MAHKEMEMİZİN ... ESAS VE ... KARAR SAYILI DOSYASI :Davacı vekili tarafından Mahkememize sunulan dava dilekçesi, ilk olarak ... Esasına kaydedilmiş ve yargılama işbu dosya üzerinden yürütülmüştür.a) Mahkememizin ... Karar Sayılı Hükmü :Mahkememizce verilen █████/2021 tarihli, ... Karar sayılı karar kapsamında, "... davacı vekili tarafından, işletenin sorumluğunu üstlendiği sürücünün ağır kusurlu olduğunu, ağır kusur hallerinde sigortacının rücu hakkı bulunduğunu iddia ettiği, sigortalı araç sürücüsünün kazada, %100 kusurlu olduğunun tespit edildiği, ancak %100 kusurlu olmanın "ağır kusur" olarak nitelendirilemeyeceği, kazanın, sürücünün dikkatsizlik ve tedbirsizliği sonucu gerçekleştiği, keza aracın ruhsatının ve tenkit özelliklerinin de yolcu taşımaya uygun olduğu, bu bakımdan davalı işletenin ve eyleminden sorumlu olduğu sürücünün, olayın gerçekleşmesinde ağır kusurlu sayılamayacağı anlaşılmakla..." gerekçeleriyle davanın reddine karar verilmiştir.b) ... Sayılı Kaldırma Kararı : Müteakiben Mahkememizce verilmiş bulunan işbu kararın istinaf incelemesi;... Karar sayılı karar kapsamında, "Davanın çözümü için rücu koşullarının oluşup oluşmadığının şüpheye yer olmayacak şekilde netleştirilmesi önemlidir... Somut olayda; ... tarafından açılan ceza davası getirtilip, bu dosyadaki deliller de değerlendirilerek, davacıya sigortalı aracın dava dışı sürücüsünün, rücuya neden olacak şekilde ağır kusurlu olup olmadığı değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, davanın sonucunu etkileyecek derecede önemli deliller değerlendirilmeden eksik inceleme ile karar verilmesi doğru görülmemiş..."gerekçeleriyle Mahkememiz kararının kaldırılmasına karar verilmiş ve dosya, Mahkememizin işbu 2024/7 Esasına kaydedilmiştir.B) MAHKEMEMİZİN ...KARAR SAYILI DOSYASINDA YÜRÜTÜLEN YARGILAMA :Mahkememizce dosya üzerinde yapılan incelemede; Mahkememizin █████/2021 tarihli, ... Karar sayılı kararı kapsamında, .... Karar sayılı dosyasının incelenmeden hüküm verilmiş olduğu ve müteakiben ... Karar sayılı dosyasının celbi ile davacı sigorta şirketi tarafından sigortalanmış bulunan aracın dava dışı sürücüsünün, rücuya neden olacak şekilde "ağır kusurlu olup olmadığı" hususunun değerlendirilerek; işbu incelemenin neticesine göre bir karar verilmesi amacıyla Mahkememiz hükmünün kaldırılmasına karar verildiği anlaşılmıştır.... Karar sayılı kararı doğrultusunda Mahkememizce; .... Karar sayılı dosyası celp edilmiş; henüz kesinleşmediği anlaşılmakla öncelikle kesinleşmesi beklenilmiş ve kesinleşmesini müteakiben ceza dava dosyası incelenmiştir.Mahkememizce,... Karar sayılı dosyası üzerinde yapılan incelemede; soruşturma aşamasında alınan bilirkişi raporu kapsamında sanığın, kendisini bir tırın sıkıştırdığı yönündeki savunmasının, otobüsün arka kısmında çarpma izi olmaması ve yolun genişliğinin her iki araca da yeterli olması gerekçeleriyle inandırıcı bulunmadığının belirtildiği ve tüm değerlendirmeler ile kazazede ifadelerinin incelenmesi neticesinde, otobüs şoförü ...'ın direksiyon başında uyuduğu kanaatine varıldığının ve bu doğrultuda %100 oranında kusurlu bulunduğunun belirtildiği; ... tarafından düzenlenen iddianame kapsamında da, soruşturma aşamasında alınan bilirkişi raporuna atıf yapılarak, sanığın %100 oranında kusurlu olduğunun ve dosyadaki trafik kaza tespit tutanağı ile bilirkişi raporuna dayanarak, sanığın idaresindeki otobüsün hakimiyetini "dikkatsizliği ve tedbirsizliği sonucu kaybettiği" hususlarının belirtildiği; ... tarafından yürütülen ceza yargılaması neticesinde verilen gerekçeli karar kapsamında ise sanığın sevk ve idaresindeki aracın kontrolünü kaybetmesi neticesinde kazanın meydana geldiğinin ve KTK'nın ilgili maddelerini ihlal etmesi neticesinde katılanların yaralanmasına sebebiyet verdiğinin anlaşılması nedeniyle sanığın, "Taksirle Birden Fazla Kişinin Yaralanmasına Neden Olma" suçundan mahkumiyetine karar verildiğinin belirtildiği anlaşılmıştır.Mahkememizce, dava konusu kazada mevcut kusur eyleminin, "ağır kusur" olarak nitelendirilip nitelendirilmeyeceği hususunda yapılan incelemede; davanın çözümündeki hukuki meselenin, sigortacının kendi sigortalısına rücu hakkını düzenleyen Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları'nın B.4. maddesinde yer alan "ağır kusur" kavramının, somut olayda gerçekleşip gerçekleşmediğinin tespiti olduğu ve bu noktada, ceza hukuku anlamındaki "tam kusur" ile özel hukuk ve sigorta hukuku bağlamındaki "ağır kusur" kavramlarının birbirinden ayırt edilmesi gerektiği görüşüne varılmıştır.Bir sürücünün, trafik kazasının meydana gelmesinde %100 oranında kusurlu bulunması, sigorta hukuku anlamında rücu şartlarının oluşması için tek başına yeterli bir ölçüt olarak kabul edilmemektedir. Yargıtay'ın istikrar kazanmış içtihatlarında da vurgulandığı üzere, "ağır kusur" kavramı, kasıt olmamakla birlikte kasta yakın bir kusurun varlığını ifade eden özel bir hukuki müessesedir. Ağır kusurda; hal ve şartların yüklediği özen gösterme ve tedbir alma ödevlerine karşı tam bir aldırmazlık, en basit ve temel ihtiyat kurallarının dahi ihlal edilmesi söz konusudur. Trafik kurallarının ihlali anlamına gelen kusur kavramı (ve hatta tam kusur hali) tek başına sigortacıya rücu hakkı tanıyan "ağır kusur" olarak nitelendirilmemekte; genellikle kasta yakın bir iradeden ziyade, anlık bir dikkatsizlik, tedbirsizlik ve özen eksikliğinin sonucu olarak kabul edilmektedir. Somut olayın işbu ilkeler ışığında incelenmesinde; davalı şirketin sürücüsü ..., (kendi beyanının aksine, başka bir araç tarafından sıkıştırıldığının kabul edilmemesi - uyumuş olması- halinde dahi) tedbirsizlik ve dikkatsizlik neticesinde kazaya sebebiyet verdiği ve bu nedenle tam kusurlu olduğu aşikar olmakla birlikte (hem ceza soruşturması aşamasındaki bilirkişi raporunda; hem de ceza yargılaması neticesinde karar veren Bala Asliye Ceza Mahkemesi tarafından tespit edilen eyleminde bilinçli taksir veya olası kast niteliğinde değerlendirilmemesi de göz önünde bulundurulduğunda) tespit edilen kusurlu eyleminin hukuki temelinin "taksir" (ihmal gösterme) olduğu ve Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları'nın B.4. maddesinde yer alan ve "kasıt olmamakla birlikte kasta yakın bir kusur durumunu" ifade eden ağır kusur olmadığı anlaşılmaktadır.Anılan hususlar doğrultusunda; sigortanın temel amacının, sigortalısını dava konusu eylem benzeri ihmali eylemlerden doğacak risklere karşı korumak olduğu ve dava konusu eylemde "ağır kusur" nitelendirmesinin yapılamamakta olması nedenleriyle; davacı sigorta şirketinin, kendi sigortalısına rücu koşullarının oluşmadığı kanaatine varılarak; davanın reddine dair aşağıda belirtildiği şekilde hüküm tesis edilmiştir.V) HÜKÜM :1) Davanın REDDİNE,2) Karar ve İlâm Harcı :a) Harçlar Kanunu uyarınca alınması gerekli 615,40.-TL peşin harç miktarı ile ilgili olarak; davacı tarafından 2.066,18.-TL yatırılmış bulunduğu anlaşıldığından; fazla yatırıldığı tespit olunan 1.450,78.-TL harcın, kararın kesinleşmesini müteakiben talep edilmesi halinde yatırana İADESİNE,b) Davacı tarafından yatırılmış bulunan harç bedellerinin; davacı taraf üzerinde BIRAKILMASINA,3) Yargılama Gideri ve Gider Avansı :a) Davacı tarafından yatırılmış bulunan yargılama giderlerinin, davacı üzerinde BIRAKILMASINA,b) Arabuluculuk faaliyeti neticesinde, taraflar arasında anlaşma sağlanamadığı anlaşıldığından; Arabuluculuk Yönetmeliği'nin 26/2. maddesi uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 1.320,00.-TL arabuluculuk ücretinin, davacı taraftan tahsili ile HAZİNEYE GELİR KAYDINA, c) Taraflarca yatırılan gider avansından bakiye kalan kısmın; kararın kesinleşmesini müteakiben talep edilmesi halinde; HMK.'nın 333. maddesi uyarınca taraflara İADESİNE,4) Vekâlet Ücreti :Davalı tarafın kendisini vekil ile temsil ettirdiği anlaşıldığından; Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'nin 3, 13. maddeleri uyarınca takdir edilen 30.000,00.-TL. vekalet ücretinin, davacıdan tahsili ile davalıya ÖDENMESİNE, Dair; davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı vekilinin yokluğunda; gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren (2) hafta içerisinde; (Mahkememiz'e veya istinaf edenin bulunduğu yer İlk Derece Mahkemesine dilekçe sunmak ya da tutanağa geçirilmek koşuluyla Zabıt Katibine sözlü beyanda bulunmak suretiyle) HMK'nın 345. maddesi uyarınca ... kanun yolu açık olmak üzere, yapılan açık yargılamada karar verildi.█████/2025 ...¸ ¸ Gerekçeli Karar