İstanbul Bölge Adliye Mahkemesinin, Libya iç savaşı kaynaklı banka teminat mektuplarının nakde çevrilmesinin engellenmesi talebine dair ihtiyati tedbir kararı istinaf incelemesi.
Özet: Bu hukuki evrak, davacı şirketin Libyadaki inşaat projesinden iç savaş nedeniyle çekilmesi ve Birleşmiş Milletler kararları doğrultusunda banka teminat mektuplarının nakde çevrilmesinin ihtiyati tedbir yoluyla durdurulması talebine ilişkin verilen ara karara davalı bankanın yaptığı istinaf başvurusunu konu almaktadır; davalı banka, yetkili mahkemenin kontrgaranti sözleşmelerinde belirtilen İngiltere/Londra mahkemeleri olduğunu ileri sürerek karara itiraz etmektedir.
T.C.
İSTANBULBÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ15.HUKUK DAİRESİ DOSYA NO:████████ KARAR NO:████████TÜRK MİLLETİ ADINABÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARIİNCELENEN KARARINMAHKEMESİ:İSTANBUL 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİTARİHİ:█████/2026NUMARASI:███████ Esas (Derdest) DAVANIN KONUSU:Banka Teminat Mektubundan Kaynaklanan Davalar (Finans İhtisas) (Banka Teminat Mektubunun Hükümsüzlüğünün Tespiti)KARAR TARİHİ:█████/2026Taraflar arasında görülen davanın yerel mahkemece yapılan yargılaması sırasında verilen ara kararına karşı istinaf yoluna başvurulmuş olup, duruşmasız olarak dosya üzerinde yapılan inceleme ve istinaf talepleriyle sınırlı olarak yapılan değerlendirme sonunda; GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:Dava; teminat mektubunun hükümsüzlüğünün tespitine ilişkin olup, İstanbul 7.Asliye Ticaret Mahkemesince ihtiyati tedbir talebinin kabulüne dair verilen karara karşı davalı vekilince yapılan itirazın reddi kararına karşı davalı yanca istinaf talebinde bulunulmuştur.İhtiyati tedbir isteyen vekili verdiği dilekçesinde özetle; müvekkilinin şirket ile Libya'da yerleşik ... (.... - ...) arasında 24.10.2009 tarihinde Libya-... Üniversitesi inşası işine yönelik olarak ████████ numaralı müteahhitlik sözleşmesi imzalandığını, sözleşme gereğince Libya'da yerleşik Kuruma (...) hitaben verilmesi gereken teminat mektupları karşı taraf ...bank A.Ş.'nin kontrgarantisiyle temin edildiğini, bu kapsamda anılan banka tarafından müvekkili lehine, diğer kontrgarntör banka ...Bank ...'a hitaben 13.11.2009 tarihli, ... referans numaralı 595.791,00 EURO bedelli ve ... referans numaralı 3.779.549,52 EURO bedelli iki adet teminat mektubu düzenlendiğini, sözleşmenin imzalamasında kısa bir süre sonra 2011 yılının hemen başında Libya'da iç savaş çıkmış ve bu sebeple müvekkilim can ve mal güvenliği sebebiyle diğer tüm yabancı firmalar gibi ülkeyi terk etmek zorunda kaldığını, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinin 26.02.2011 tarih 1970 sayılı ve 17.03.2011 tarih 1973 sayılı kararlarıyla Libya'da yaşanan olaylar ve bu olaylar dolayısıyla alınan BM kararları dolayısıyla Libya'da ifası etkilenen sözleşmeler var ise, bu sözleşmeler dolayısıyla Libya makamlarının veya Libya'daki sair kuruluşların herhangi bir hak talebinde bulunamaması için üye ülkelerin gerekli tedbirleri alması gerektiği karara bağlandığını, Banka, Libya'da 2011 yılında gerçekleşen iç savaşa, İç savaş nedeniyle bölgeden ayrılmak zorunda kalan firmaların ulusal ve uluslararası mevzuat ile korunmasının amaçlandığına, konuya ilişkin Birleşmiş Milletler Genel Kurul kararlarına, Bakanlar Kurulu ve Cumhurbaşkanlığı kararlarına, BDDK karar ve duyurularına vakıf olduğunu, ...bank A.Ş. söz konusu tazmin talebini yerine getirmek durumda olduğunu beyan ettiğini, somut olaya konu kontrgaranti mektupları yabancılık unsuru içermekte ise de münhasırlık ilkesi ve tedbirin mutlaka Türkiye'de uygulanması gereği ve ayrıca müvekkiş şirket ile Karşı taraf banka arasındaki ilişkinin dayanağı olan Genel Kredi Sözleşmesinde uygulanacak hukuk ve yargı yeri olarak Türkiye seçildiğinden huzurdaki davanın açıldığını, müvekkili şirket ile Libya'da yerleşik ... imzalanan ███████ numaralı müteahhitlik sözleşmesi, ...bank A.Ş. tarafından müvekkilim lehine düzenlenen 13.11.2009 tarihli,... referans numaralı 595.791,00 EURO bedelli ve ... referans numaralı 3.779.549,52 EURO bedelli iki adet teminat mektubu tazminin ihtiyati tedbir yoluyla durdurulmasını, yargılama giderleri ve avukatlık ücretinin karşı tarafa yükletilmesini talep ve dava etmiştir.İstanbul 7.Asliye Ticaret Mahkemesi █████/2024 tarihli ara karar ile, taraflar arasında imzalanmış bulunan müteahhitlik sözleşmesi, teminat mektupları, BDDK yazısı, BK kararı, tazmin talebi, BMGK kararı hep birlikte gözönüne alındığında 2 adet teminat mektubunun nakte çevrilmesi hususunun HMK 389/1 maddesinde belirtilen gecikme halinde ciddi zararlan doğmasına neden olabileceğinden % 15 teminat mukabilinde, 13.11.2009 tarihli, ... referans numaralı 595.791,00 EURO bedelli ve ... referans numaralı 3.779.549,52 EURO bedelli 2 adet teminat mektuplarının nakde çevrilmesinin önlenmesi bakımından ihtiyati tedbir konulmasına, ilerde muhtemel zararlara karşılık olmak üzere ihtiyati tedbir talep eden tarafça % 15 oranında (23.694.962,85 TL) nakti teminatın veya her an paraya çevrilebilir banka teminat mektubunun verilmesi halinde karardan bir örneğinin ilgili bankaya gönderilmesine karar verilmiştir.Davalı vekili ihtiyadi tedbire ilişkin dilekçesinde özetle; mahkememizin yetkisiz olduğunu, teminat mektubu ile ilgili uyuşmazlıklarda yetkili yerin İngiltere/ Londra mahkemeleri olarak belirlendiğini, kontrgaranti metinlerinde İngiltere/ Londra Mahkemelerinin yetkili olduğunun açıkça düzenlendiğini, söz konusu metinlere davacı ...'nın da kaşe , imzası ve " UYGUNDUR" yazısı ile onay verildiğini, davacının kontragaranti metnini incelediğini, tüm sayfalara el yazısı ile "UYGUNDUR" yazdığını ve şirket kaşesiyle imzaladığını, davacının yetkisiz olan mahkemede huzurdaki davayı ikame ettiğini, davacı tarafından alınan tedbir kararının muhatabının müvekkili banka olmadığını, Türk mahkemelerinde verilen tedbir talebinin kesin hüküm olmadığından yurt dışında mukim bankalar yönünden bağlayıcılığı bulunmadığını, davacının Türk mahkemelerinde dava açabilmek için müvekkili bankayı taraf olarak göstermiş olduğunu, usul ve yasaya aykırı tedbir kararının mahkememiz tarafından kaldırılmasına, pasif husumet yokluğu nedeniyle davanın müvekkili yönünden reddine karar verilmesini talep ettiği görülmüştür.Mahkemece █████/2026 tarihli ara karar ile; tüm dosya kapsamından; İstanbul 7. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin █████████ D.İş Esas █████████ D.İş Karar sayılı İhtiyati tedbir kararının dayandığı gerekçeler ve dosya içeriği delillere göre, talep tarihinde ihtiyati tedbirin ve yaklaşık ispat koşulunun yerine getirildiği, davalı vekilinin itiraz nedenlerinin HMK 394/2 maddesi gereğince yerinde olmadığı anlaşıldığından itiraz edenin itirazları yerinde bulunmamış ihtiyati tedbir kararına yapılan itirazın reddine karar verilmiştir.Davalı vekili istinaf dilekçesinde; İlk Derece Mahkemesi kararı gerekçesinde tedbirin kaldırılmasına ilişkin beyan ve iddialar ile davacı tarafın bu konudaki itirazına dayanak beyan ve iddialarının tartışılmayıp genel ifadelerle tedbirin kaldırılması taleplerinin reddedildiğini, verilen tedbir kararının yurt dışında mukim bankalar açısından geçerli olmadığı göz önüne alındığında, tazmin taleplerinin kontrgaranti ilişkisi içinde bankaya kadar ulaşmakta olduğunu, bankadan tazmin talep edildiğini, tedbir kararı nedeniyle davacının herhangi bir ödeme yükü altına girmediğini ancak ...bank'ın diğer bankalara karşı ödeme yapmak tehdidi altında bırakıldığını, tedbir kararına dayanak gösterilen BDDK yazısıırı BMGK kararı ve Bakanlar Kurulu kararının uyuşmazlığa tatbikinin mümkün olmadığını, davacının dava dilekçesinde atıfta bulunduğu Birleşmiş Milletler Genel Kurulu 1973 sayılı kararı 27. madde düzenlemesinde, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu 1970 sayılı kararı ile alınan önlemlerde performası etkilenen sözleşmeler yönünden gerekli önlemlerin alınmasına karar verilmişse de, 1970 sayılı karar sadece silah amborgosuna ve listesi belirli kişilere karşı uygulanacak tedbirlere ilişkin olduğunu belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılması için istinaf kanun yoluna başvurmuştur. DEĞERLENDİRME:Uyuşmazlık, davacı yüklenici ile dava dışı iş sahibi arasında eser sözleşmesi mevcut olup, davalı banka bu sözleşmeye istinaden davacıya teminat mektubu vermiş, davacıda bu teminat mektuplarını iş sahibine teminat olarak vermiştir. Davacı teminat mektuplarının paraya çevrilmesini engelleyici tedbir talep etmiştir.İhtiyati tedbirin şartları 6100 Sayılı HMK'nın 389/1. maddesinde genel olarak düzenlenmiştir. Buna göre, mevcut durumda meydana gelebilecek değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkânsız hale geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hallerinde, uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir. HMK'nın 390/3. maddesine göre, tedbir talep eden, öncelikle tedbir istemine ilişkin dilekçesinde dayandığı ihtiyati tedbir sebebini ve türünü açıkça belirtmek ve davanın esası yönünden kendisinin haklılığını yaklaşık olarak, yasal delillerle ispat etmek zorundadır. Buradaki ispatın ölçüsü, “yaklaşık ispat” kuralına göre belirlenir. Yaklaşık ispat kuralı uygulanırken, iddianın doğruluğunu kabul etmekle birlikte, aksinin mümkün olduğu ihtimalini de gözetmelidir. Bu nedenle, ihtiyati tedbire karar verilirken, talebin haksız olma ihtimali de dikkate alınarak talepte bulunandan kural olarak teminat alınır. Geçici hukuki koruma kapsamında olan ihtiyati tedbir kararı verirken hakim, asıl uyuşmazlığı çözecek içerikte bir karar vermemelidir. Bununla birlikte, ihtiyati tedbire karar verilirken tarafların çıkar dengesini ve ihtiyati tedbirin amacını hakimin gözetmesi gerekli ve zorunludur. İhtiyati tedbir kararı verilmesinde hakime geniş bir takdir alanı bırakılmışsa da; hakim, her somut olayda, ihtiyati tedbir şartlarının gerçekleşip gerçekleşmediğini dikkatlice incelemelidir ve hangi yasal sebebe ve hangi somut duruma göre ihtiyati tedbir kararını verdiğini kararında belirtmelidir. İhtiyati tedbir şartları mevcut değilse, Yasa’nın öngördüğü ölçüde ispat edilememişse, ihtiyati tedbir isteminin reddine karar verilmelidir. Anayasanın 141/3. Maddesine göre Mahkeme ihtiyati tedbir isteminin kabulü ile ihtiyati tedbir kararı vermesi veya istemin reddine karar vermesi hallerinde kararında hukuksal gerekçe göstermek zorundadır. Dosya muhteviyatı ve mevcut deliller birlikte değerlendirildiğinde; davacı yüklenici, dava dışı iş sahibine Libya'da üniversite inşa etmeyi üstlendiğini, davalı bankanın da yapılan müteahhitlik sözleşmesine istinaden davacı tarafa teminat mektubu düzenlediğini, kontrgarantör bankadan alınan iki adet teminat mektubunun iş sahibine verildiğini, sonraki tarihte Libya'da savaş çıktığını, haklarının korunması için 26.02.2011 tarihli Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararına göre iş sahibine verilen teminat mektuplarının paraya çevrilmemesi yönünde ihtiyati tedbir talep edilmiş, mahkemece 27.11.2024 tarihli ara karar ile tedbirin kabulüne, 06.05.2026 tarihli ara kararla da tedbire itirazın reddine karar vermiş olup mahkemenin tedbir ara kararı isabetlidir. Davalı bankanın itirazlarının teminat mektubunun verilme amacı ve teminat mektubunun borçlusunun haklarının zarar görmemesi adına reddi yerindedir. Açıklanan nedenlerle, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzeni gözetilerek yapılan istinaf incelemesi sonucunda, dosya kapsamına, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenler ve ileri sürülen istinaf sebeplerine göre, mahkeme ara kararında usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla, davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b-1. bendi gereğince esastan reddine karar verilmesi gerekmiştir. HÜKÜM:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1-İSTANBUL 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'nin █████/2026 tarih ve ███████ Esas sayılı ara kararında usul ve esas yönünden yasaya aykırı bir durum bulunmamasına göre, davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince REDDİNE, 2 -İstinaf harçları peşin alındığından ayrıca harç alınmasına YER OLMADIĞINA, 3 -Davalı tarafça yapılan istinaf yargılama giderlerinin üzerinde BIRAKILMASINA,4-İstinaf incelemesi sırasında duruşma açılmadığından vekâlet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda HMK'nın 362/1-f bendi gereğince KESİN olmak üzere █████/2026 tarihinde oybirliği ile karar verildi.