istanbul bölge adliye mahkemesi 14. hukuk dairesinin deniz yoluyla eşya taşımasından kaynaklanan, lojistik firmasının davalının teslim almadığı konteynerler nedeniyle ödediği demuraj alacağının istinaf kararı.

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesinin deniz yoluyla eşya taşımasından kaynaklanan, lojistik firmasının davalının teslim almadığı konteynerler nedeniyle ödediği demuraj alacağının istinaf kararı.

Özet: Deniz yoluyla taşınan yükün alıcısı olan davalı şirketin gümrük beyanındaki yanlışlıklar nedeniyle kargoya el konulması sonucu konteyneri teslim alamaması ve oluşan demuraj ücretlerini ödememesi üzerine, bu bedelleri fiili taşıyıcıya ödeyen davacı lojistik firmasının rücuen 50.000 USD alacak talep ettiği davada; davalının yetki, zamanaşımı ve gümrük el koyması savunmalarına rağmen ilk derece mahkemesinin davanın kısmen kabulüne dair kararı davalı vekilince istinaf edilmiştir.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

14. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO:█████████

KARAR NO:█████████

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ :İSTANBUL 17. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ:█████/2022

NUMARASI:████████ Esas, ████████ Karar

DAVANIN KONUSU:Alacak (Deniz yoluyla eşya taşımadan kaynaklanan)

Taraflar arasındaki alacak davasının ilk derece mahkemesince yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerle davanın kısmen kabulüne dair verilen karara karşı, davalı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Dairemize gönderilmiş olan dava dosyası incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin yurt içinde ve yurt dışında taşımacılık alanında faaliyet gösteren bir lojistik firması olduğunu, davalının alıcısı ve taşıtanı olduğu ... numaralı konteyner muhtevası yükün deniz yolu ile Almanya’nın ... Limanı’ndan... Limanı’na taşınması organizasyonunun da █████/2018 tarihli ve ... numaralı konşimento tahtında müvekkili tarafından ve fiili taşımasının da ... şirketi tarafından ... numaralı konşimento tahtında gerçekleştirildiğini, taşıması tamamlanan yükün varış limanına ulaştığı ve çekilmek üzere hazır olduğu ihbarının, müvekkilince davalı şirketçe yetkili kılınmış olan “.... Şti.” yetkililerinin e-posta adreslerine gönderildiğini, bu hususta gerek davalı şirkete gerekse de yetkili gümrük müşavirlerine sözlü olarak da bilgi verildiğini, davalı şirketçe ayrıca “...” verilmiş olup, işbu taahhütname ile davalı şirketin müvekkili şirketçe taşıması gerçekleştirilecek olan konteynerlerin süresi içinde boşaltılamaması halinde gecikme sebebi ile oluşacak ... tutarının ikinci bir ihbara gerek olmaksızın taraflarınca ödeneceğini kabul ve taahhüt ettiğini, bahse konu ... taahhütnamesinin davalı şirketi temsilen gümrükçüsü .... Şti yetkilisi tarafından imzalandığını, konteynerlerin teslime hazır olduğu davalı yana defaten bildirilmiş olmasına rağmen, konteynerler teslim alınmadığını ve boşaltılarak iade edilmediğini, bu süreçte davalı yanla yükün teslim alınması gereği hususunda sair kereler iletişime geçildiğini ve davalı yanın da teslim alım işlemlerinin yürütülmekte olduğunu bildirdiğini, bununla birlikte aradan geçen sürede yükün hala çekilmediğini, yükün alıcısınca teslim alınmaması ve konteynerin boş olarak iade edilmemesi sebebi ile gün başına

... tahakkuk etmekte olup, fiili taşıyan ... tarafından şimdilik toplam 692 gün karşılığı olmak üzere toplam 50.000,00 ABD Doları bedelli faturalar kesildiğini,, müvekkili şirketçe de bahse konu fatura bedellerinin aradaki cari ilişki uyarınca fiili taşıyana ödendiğini ve işbu huzurdaki dava ile rücu davası ikame edilmesi gerektiğini, davalı yanca kurulan taşıma ilişkisine istinaden doğan navlun bedeli ve yük elleçlemesi tahtında sarf edilen masraflar gereğince ödenmiş olmakla birlikte, bugüne kadar dava konusu taşımaya ilişkin yükler teslim alınmadığı gibi tahakkuk eden ... bedeli de ödenmediğini beyanla fazlaya ilişkin her türlü hakkı saklı kalmak ve tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla 50.000,00 ABD Doları (Faiz ve masraflar hariç) alacağın davalıdan faizi ile birlikte tahsiline, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalı yana yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir. Davalı vekili, savunmasında özetle; müvekkili ile davalı arasında herhangi bir yazılı sözleşme olmadığı gibi yetki sözleşmesi de bulunmadığını, müvekkili şirketin yerleşim yerindeki Diyarbakır Asliye Hukuk (Ticaret) Mahkemelerinin yetkili olduğunu, taşımada yükün bulunduğu .... nolu konteynerın 03.04.2018 tarihinde... limanında tahliye edildiğini, ancak müvekkili şirket tarafından teslim alınmadığını, müvekkili şirkete 17.09.2018 tarih ve ... nolu 15.637,00 USD bedelli, 24.09.2018 tarih ve ... nolu 17.054,00 USD bedelli, 04.10.2018 tarih ve ... nolu 18.253,00 USD bedelli, 09.11.2018 tarih ve ... nolu 3.815,00 USD bedelli faturalara istinaden bugüne kadar dava açılmadığını, taşımanın tamamlandığı tarih olan 03.04.2018 tarihi nazara alındığında 1 yıllık zamanaşımı süresinin dolduğunu, müvekkilinin tarımsal amaçlı plastik ve boru aksamlarının üretimini yaptığını, hammadde ihtiyacını karşılamak amacıyla 24.04.2018 tarih ve ... nolu Serbest Dolaşıma Giriş Beyannamesi ile Almanya'dan ... nolu hurda malzemesini ithal ettiğini, ancak... Gümrük Müdürlüğü tarafından yapılan fizik muayenesinde ürünlerin ... numarasının doğru olmadığı, ürünlerin hurda vasfını kaybetmiş hammadde niteliğinde olduğu gerekçesiyle ürünün KDV'ye tabi olduğu belirtilerek İskenderun Cumhuriyet Başsavcılığı'nın █████/2018 tarih ve █████████ soruşturma sayılı yazısı ile ... numaralı konteynerde yüklü ... kodlu hurda plastik olarak beyan edilen net 20.250 kg eşya hakkında el konulmasına karar verilmesi talep edilmiş olup, İskenderun Sulh Ceza Hakimliği'nin █████████ D.İş sayılı kararıyla söz konusu eşya hakkında elkoyma kararı verildiğini, müvekkili tarafından söz konusu eşyanın teslim alınamadığını, Doğu Akdeniz Gümrük ve Ticaret Müdürlüğü'nün ... sayılı yazısıyla müvekkiline gönderilen cevap yazısında, İskenderun Gümrük Müdürlüğü'nün █████/2018 tarihli ... sayılı yazısı gönderildiğini, el konulması kararı gereği...A.Ş. firmasının talimatlandırılarak söz konusu konteynerde bulunan eşyanın uygun bir alanda muhafaza edildiğinin belirtildiğini, ... numaralı konteynerde yüklü eşyaya el konulmasının ardından... Gümrük Müdürlüğü'nün talimatı doğrultusunda eşyanın muhafazası sağlandığını, müvekkil şirket ile davacı arasında navlun sözleşmesi bulunmadığı halde ... alacağı ile ilgili ticari ve temel e-faturalar kesildiğini, e-faturalar Maliye Bakanlığı sisteminde sistem tarafında otomatik onaylandığı için müvekkili kusuru kendisine izafe edilmeyecek nedenlerle alamamış olduğu malların ... bedellerine ilişkin olarak iade faturaları düzenlendiğini, 07.09.2018 tarihli 15.637,00 USD bedelli faturaya karşılık müvekkil şirketçe 18.09.2018 tarih ve ... nolu 15.637,00 USD bedelli iade faturası, 24.09.2018 tarihli 17.054,00 USD bedelli faturaya karşılık müvekkili şirketçe 26.09.2018 tarih ve ... nolu 17.054,00 USD bedelli iade faturası, 04.10.2018 tarihli 18.253,00 USD bedelli bedelli faturaya karşılık müvekkili şirketçe 05.10.2018 tarih ve ... nolu 18.253,00,00 USD bedelli iade faturası, 09.11.2018 tarihli 3.815,00 USD bedelli faturaya karşılık müvekkili şirketçe 12.11.2018 tarih ve ... nolu 3.815,00 USD bedelli iade faturaları düzenlendiğini beyanla davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; "...Dava konusu alacak faturaya dayandığından BK'nın 73. maddesi uyarınca mahkememiz yetkilidir. Bu nedenle davalı vekilinin HMK m.6'ya dayanan yetki itirazı yerinde görülmemiştir. Konteyner ... alacağı TTK'nın 1246.maddesine göre bir yıllık zamanaşımı süresine tabidir. Hükmün ikinci fırkasına göre, bu süre alacağın muaccel olmasıyla birlikte başlamaktadır. Davacı şirket fiili taşıyana ödediği ... ücretinin tahsilini talep ettiğinden, zamanaşımı süresi ödeme tarihinden itibaren başlayacaktır. Dosyaya sunulan ödeme dekontunda ödemenin 25.10.2019 tarihinde yapıldığı görülmektedir. TTK m.1246/f.2'ye göre zamanaşımı süresi de bu tarihten itibaren başlayacağından, davanın zamanaşımı süresi içerisinde açıldığı kabul edilmiştir. 07.01.2022 tarihli Bilirkişi raporunda özetle; İncelenen davacı şirkete ait 2019 ve 2020 yılı ticari defter ve belgelerinin elektronik defter genel tebliği usul ve esaslarına göre tutulduğu, elektronik defterler ile envanter defterinin yasal süresinde onaylandığı ve davacı şirketin 2019 ve 2020 yılı ticari defterlerinin TTK. hükümlerine göre usulüne uygun yaptırılmış olmasından dolayı davacı şirketin 2019 ve 2020 yılına ait ticari defterlerinin sahibi lehine delil niteliği taşıdığı, davacı şirketin, dava dışı şirket ile aralarında bulunan ticari ilişkide USD ve TL para cinsinden cari hesap kullanarak borcunu takip ettiği, dava konusu olan ... Ücretinden kaynaklı alacak ile ilgili olarak asıl taşımayı yapan dava dışı ... tarafından 22.10.2019 tarihinde ... seri nolu 45.243,00 USD bedelli “..” açıklamalı E-Faturanın davacı şirket ünvanına düzenlenmiş olduğu, davacı şirketin işbu faturayı 22.10.2019 tarihinde ... yevmiye numarası ile ticari defterlerinde kayıt altına aldığı, dava konusu bir diğer ... ücretinden kaynaklı alacak ile ilgili olarak asıl taşımayı yapan dava dışı ..., tarafından 23.10.2019 tarihinde ... seri nolu 4.757,00 USD bedelli “...” açıklamalı E-Faturanın davacı sirket ünvanına düzenlenmiş olduğu, davacı şirketin bu faturayı 23.10.2019 tarihinde ... yevmiye numarası ile ticari defterlerinde kayıt altına alındığı, davacı şirketin tarafına düzenlenen iki adet faturaya karşılık olarak ... Bankası A.Ş. aracılığı ile dava dışı ...A.S'ye 25.10.2019 tarihinde 50.000,00 USD tutarında EFT göndererek iki adet faturanın toplamını ödediği, davacı yanın işbu 50.000,00 USD ödeme tutarını 25.10.2019 tarihinde ... yevmiye numarası ile ticari defterlerinde kayıt altına aldığı, dosyaya sunulan taşıma belgeleri, ödeme belgeleri ve faturalar dikkate alındığında davacının akdi taşıyan, davalının taşıtan sıfatlarına sahip olduğu; taşımanın dava dışı fiili taşıyan tarafından gerçekleştirildiği, davacı akdi taşıyan ile davalı taşıtan arasındaki ilişkide konteyner demurajının kararlaştırılmış sayılması gerektiği, fiili taşıyanın tarifesinin ... hesabına esas alınacak mutad tarife olabileceği, konteyner demurajı konteynerin iade edilmediği gün başına kararlaştırılan ve taşıtanın kusuruna bağlı olmayan bir alacak olduğundan konteynere el konulmasında taşıtanın kusurunun bulunmamasının ve dava dışı idarenin konteyner ile eşyaya hukuka aykırı şekilde el koymuş olmasının demurajın talep edilebilirliği bakımından bir etki doğurmayacağı, dosyadaki delillerden konteyner içindeki yükün varış limanına 03.04.2018 tarihinde ulaştığı ve 14.02.2020 tarihinde iç boşaltımının yapılarak teslim edildiği sonucuna varılmasının gerektiği ve bu esasa göre serbest süre de dikkate alındığında 66.429 USD tutarında konteyner demurajının hesap edildiği, dosyaya sunulan ve dava dışı gümrük firması tarafından kaşelenmiş olan “...”nin davalı taşıtanı temsilen düzenlenmiş sayılıp sayılmayacağının mahkemenin takdirinde olduğu görüş ve kanaati bildirilmiştir.Davacı tarafından, davalı adına 04.04.2018 tarihli navlun faturası düzenlenmiş olup ... Bankasına ait ödeme dekontundan navlun bedelinin 05.04.2018 tarihinde ödendiği görülmektedir. Dosyaya sunulan elektronik posta yazışmalarının içeriklerinden, dava konusu eşyanın taşınması hususunda tarafların anlaştıkları, davacı şirketin düzenlediği konişimentoda ihbar adresi olarak davalı şirketin gösterildiği belirlidir. Davacının üstlendiği taşıma, dava dışı ... tarafından gerçekleştirilmiştir. Dolayısıyla davacı ile davalı arasında bir taşıma sözleşmesi kurulmuş olup, taşıma fiilen ... tarafından yerine getirilmiştir. Buna göre davacı akdi taşıyan, dava dışı ... ise fiili taşıyan sıfatına sahiptir.Davalı ... şirketinin antetinin yer aldığı "İthalat fiyat teklifi / çıkış ihbarı" başlıklı belgede ... tarifesi gösterilmiştir. Bu belgedeki ... tarifesi uzak doğu taşımalarına ilişkin olduğundan, davalıya rücu edilecek ... alacağının hesaplanmasında fiili taşıyanın ... tarifesi esas alınmalıdır.Dava konusu eşyanın taşınmasında kullanılan konteynerin teslim edilmemesinin adli makamları tarafından eşyaya el konulmasından kaynaklandığı konusunda taraflar arasında ihtilafsızdır. Hatay 1.Vergi Mahkemesinin ████████ Esas sayılı kararına karşı yapılan istinaf başvurusu üzerine Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi tarafından verilen █████████ Esas ve █████████ Karar sayılı kara verilmiştir. Karar içeriğinden vergi oranının saptanması bakımından eksik veya yanlış ya da yanıltıcı olduğu konusunda herhangi bir iddia bulunmayan olayda cezalandırma eylemini oluşmaması nedeni ile karara bağlanan para cezasında ve ceza kararına vaki itirazın reddine dair işlemde hukuka uyarlık görülmediği kabul edilerek, bu gerekçe ile davanın kabulüne dava konusu işlemin iptaline kesin olarak karar verildiği görülmektedir.Davalı taşıtan, konteynerin taşıyana iade edilmemesinde herhangi bir kusurunun bulunmadığını, adli mercilerin el koyma kararı nedeni ile konteynerlerin iade edilemediğini ileri sürmektedir. Dosya kapsamına göre konteynerin iade edilmemesinin... Sulh Ceza Hakimlerinin vermiş olduğu el koyma kararından kaynaklandığı anlaşılsa da, dava dışı idarenin konteyner muhteviyatı eşyaya haksız şekilde el koymuş olması ... alacağı bakımından akdi ya da fiili taşıyan aleyhine sonuç doğurmayacaktır. Dava dışı kamu makamlarının kusuru ile konteyner iade edilmemiş olsa dahi akdi taşıyan, fiili taşıyana ödediği ... bedelini davalı taşıtandan isteyebilecektir. Bununla birlikte davalı taşıtanda, davacıya ödeyeceği ... bedelini varsa hizmet kusuru nedeniyle dava dışı idareye rücü etme yoluna gidebilecektir. Dosyaya sunulan varış ihbarnamesinden, yükün varma limanına 03.04.2018 tarihinde ulaştığı, hazırlık ihbarının da davalı şirketçe yetkili kılınmış olan ... Şirketinin yetkililerinin E-posta adresine gönderildiği anlaşılmaktadır. Davalı şirketi temsilen gümrükçüsü, ... Şti yetkilisi ...'in imzaladığı "..." başlıklı belge, davacı vekili tarafından dosyaya ibraz etmiştir. Taahhütnamede konteynerlerin süresi içerisinde boşaltılmaması halinde gecikme sebebi ile oluşacak ... ücretinin herhangi bir ihbara gerek olmaksızın taraflarınca ödeneceğinin kabul ve taahhüt edildiği görülmektedir. Taraflar arasındaki elektronik posta yazışmalarında Güneydoğu Gümrük Müşavirliğinin yer aldığı, bu şirketin davalı adına eşyaya ilişkin işlemleri yürütmüş olduğu belirlidir. Bu itibarla taşıma ilişkisinde davalı adına işlem yapan Güneydoğu Gümrük Müşavirliğinin imzaladığı "..."nin davalıyı bağlayacağı kabul edilmiştir. Tüm bunların sonucunda davalı taşıtanın konteyner bekleme ücretinden dolayı davacı taşıyana karşı sorumlu olacağı değerlendirilmiştir.

İskenderun Gümrük Müdürlüğünün 14.06.2018 tarihli cevabi yazısında... Sulh Ceza Hakimliğinin 11.06.2018 tarih ve █████████ D.iş sayılı el koyma kararı gereği konteynerde bulunan eşyanın ...Limanında uygun bir alanda muhafaza edildiği bildirilmiştir. ... İşletmelerinin, mahkememizin 04.03.2022 tarihli müzekkeresine verdiği 28.03.2022 tarihli cevapta; ... nolu konteynerin 14.02.2020 tarihinde taşıyana teslim edildiği bildirilerek, teslim tutanağı müzekkere ekinde dosyaya sunulmuştur. Buna göre 03.04.2018 tarihinde varış limanına ulaşan konteyner, 14.02.2020 tarihinde boş olarak taşıyana teslim edilmiştir. Bilirkişi raporunda; 40 feetlik HC bir konteyner için fiili taşıyanın ... tarifesi esas alınarak 03.04.2018- 09.04.2018 arası 7 gün serbest süre, 10.04.2018-14.04.2018 arası 5 günx33USD= 165 USD 15.04.2018-19.04.2018 arası 5günx66USD-=330USD,20.04.2018- 14.02.2020 arası 666 gün x 99 USD = 65.934 USD olarak toplam 66.429 USD konteyner demurajı hesaplanmıştır.

Davacının ticari defterlerinin incelenmesinden dava konusu ... ücretinden kaynaklanan alacak ile ilgili olarak fiili taşımayı yapan ... tarafından davacı adına düzenlenen 22.10.2019 tarihli 45.243 USD bedelli , 23.10.2019 tarihli 4.757,00 USD bedelli ... açıklamalı e-faturaların davacı defterlerinde kayıtlı olduğu, bu faturalara karşılık olarak ... Bankası aracılığı ile 25.10.2019 tarihinde 50.000,00 USD ödeme yapıldığı tespit edilmiştir. Bu durumda davacı taşıyan, fiili taşıyana ödediği 50.000,00 USD tutarındaki konteyner ... ücretini davalı taşıtana rücu etme hakkına sahiptir. Dava 50.000,00 USD üzerinden açıldıktan sonra, dava değeri ISLAH ile 66.429.00 USD'ye yükseltilmiştir. Davalı vekili ise ıslaha karşı zamanaşımı itirazında bulunmuştur. Zaman aşımı süresinin başlayacağı tarih, davacının fiili taşıyana ödeme yaptığı tarih olan 25.10.2019 olup Islah ise 16.03.2022 tarihinde yapılmıştır. Bu durumda ıslah tarihi itibariyle TTK m.1246'da kabul edilen bir yıllık zaman aşımı süresi geçmiş olduğundan, ıslah ile artırılan alacak talebi zaman aşımına uğramış olmaktadır.Yapılan yargılama sonucunda yukarıda yapılan değerlendirmeler ışığında, davanın 50.000 USD üzerinden kısmen kabulü ile dava tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 4/A maddesi gereğince işleyecek yıllık dolar faizi ile birlikte davalıdan tahsil edilerek davacıya ödenmesine fazlaya ilişkin talebin zamanaşımı nedeni ile reddi... " gerekçesiyle, davanın kısmen kabulü ile 50.000,00 USD'nin dava tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 4/a maddesi gereğince işleyecek yıllık dolar faizi ile birlikte davalıdan tahsil edilerek davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin talebin zamanaşımı nedeni ile reddine, karar verilmiştir.Bu karara karşı, davalı vekilince istinaf başvurusunda bulunulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:Davalı vekili, istinaf başvuru dilekçesinde özetle; davacı tarafın alacağını faturaya dayandırdığını, bu durumda yetki belirlenmesi yapılırken, borçlunun yerleşim yerinin dikkate alınması gerektiğini, yetkili mahkemelerin müvekkili şirketin yerleşim yerindeki Diyarbakır Asliye Ticaret Mahkemeleri olduğunu, 6102 sayılı TTK'nın 1246. maddesi gereğince, konteyner beklemesi veya gecikmesi sebebiyle taşıyan lehine doğan alacakların bir yıllık zamanaşımına bağlı olduğunu, bu sürenin alacağın muaccel olduğu andan itibaren işlemeye başlayacağını, gün üzerinden konteyner bekleme ve gecikmesi parasının kararlaştırıldığı durumlarda, her günün sonunda doğan alacak için ayrıca bir yıllık zamanaşımı süresinin işlemeye başlayacağını, davacı tarafça dava dilekçesinin 5. paragrafında 692 gün karşılığı olarak 50.000 USD miktarlı dava ikame edildiğinin açıkça zikredildiğini, davanın, 16.07.2020 de açıldığını, dava tarihinden geriye doğru 1 yıl gidildiğinde 16.07.2019 tarihinden önceki bütün alacakların zamanaşımına uğradığını, kesilen faturalarda gün hesabına göre faturaların düzenlendiği, ödemeninde fiili taşıtana bu şekilde yapıldığı nazara alındığında ilk derece mahkemesi kararının isabetsiz olduğunun görüleceğini, e-faturalar Maliye Bakanlığı sisteminde sistem tarafında otomatik onaylandığı için müvekkili şirketin kusuru kendisine izafe edilmeyecek nedenlerle alamamış olduğu malların ... bedellerine ilişkin olarak iade faturaları düzenlediğini, Mahkemece 23.06.2021 tarihli celsenin 9 nolu ara kararı ile bilirkişilere "tarafların defterlerinin" şirket merkezinde incelenmesi için yetki verilmesine karar verilmiş olup, İlk derece mahkemesince; müvekkil şirket ticari defterleri incelemeden eksik inceleme ile tanzim edilen bilirkişi raporu esas alınarak tesis edilen hükmün usul ve yasaya aykırı olduğunu, İskenderun Sulh Ceza Hakimliği'nin █████████ D.İş sayılı kararıyla söz konusu eşya hakkında elkoyma kararı verildiğini, eşyanın bu nedenle teslim alınamadığını, Hatay 1.Vergi Mahkemesinin ████████ E. ve ████████ K. Sayılı ilamı ile söz konusu eşyaya el koyma ve müvekkili şirket hakkında ceza tertibine dair idari işlemin iptal edildiğini, haksız elkoyma kararı nedeniyle eşyayı teslim alamayan müvekkili şirketin ... vb. masraflardan sorumlu tutulmasının mümkün olmadığını, davacı firmayla müvekkili şirket arasında herhangi bir sözleşme bulunmadığını, dava dışı Güneydoğu Gümrük Müşavirliğinin müvekkili adına ... yapma yetkisi olmadığını, davacı tarafça dosyaya delil olarak sunulan ... başlıklı yazı içeriğindeki imzanın ne müvekkili firma yetkilisine ne de gümrük komisyoncusu olan firmanın yetkilisine ait olmadığını, bu kişinin temsil yetkisine sahip olduğu bir an için düşünülse dahi bu taahhüdün kayıtsız şartsız, konteynerin sıfır fiyatını dahi geçecek miktarlı bir demurajı kabul ettiği anlamının yüklenemeyeceğini, 99 USD üzerinde yapılan hesaplamanın da kabul edilemeyeceğini, dava dışı 3. şahsa ... faturası ödemesi yaparken TTK 1186. Madde uyarınca sorumluluğu sınırlandırma savunmasında bulunmayan davacının, bu kusurlu hareketi nedeniyle ortaya çıkan ... faturasının tamamının tahsilini müvekkilinden talep edemeyeceğini, ...AŞ.'nin davacı adına düzenlediği ... faturalarının ödendiğine ilişkin ... A.Ş. tarafından tanzim edilen 28.01.2019 tarihli yazının tarihinin söz konusu fatura tarihlerinden önce olduğunu, davacının ödediğini beyan ettiği ve dava dışı 3. Şahıs tarafından düzenlenen 22.10.2019 tarih ve 23.10.2019 tarihli faturaların ne için düzenlendiğinin belli olmadığını, açıklama kısmında ''...' yazmasının davalı müvekkkiline izafe edilen ... olduğunu ispat etmediğini, davacı ve dava dışı 3.şahsın devamlı surette birlikte çalışan şirketler olup başkaca bir ... faturasını müvekkiline izafe etme çabasında olduklarını, bu nedenlerle ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararının usule ve yasaya aykırı olduğunu belirterek, kararın kaldırılmasına ve davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE:Dava, deniz yoluyla taşınan yükün alıcı tarafından teslim alınmaması nedeniyle davacının ödediği konteyner demurajı bedelinin davalı gönderilenden rücuen tahsili istemine ilişkindir.İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonucunda davanın kısmen kabulüne karar verilmiş; bu karara karşı, davalı vekilince, yasal süresi içinde istinaf başvurusunda bulunulmuştur.İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülmüş olan istinaf nedenleriyle ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.Davalı vekili, Diyarbakır mahkemelerinin yetkili olduğunu istinaf sebebi olarak ileri sürmüştür. Taraflar arasındaki alacak, faturadan kaynaklanmaktadır. Para alacakları bakımından TBK'nın 89. maddesi uyarınca alacaklının yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir .Para alacakları yönünden alacaklının yerleşim yeri mahkemesinin yetkili olması nedeniyle davanın da yetkili mahkemede açıldığı anlaşılmıştır. Bu sebeplerle, aksi yöndeki istinaf sebebi yerinde görülmemiştir. Taraflar arasında davalının alıcısı ve taşıtanı olduğu ... nolu konteyner içerisindeki emtianın Almanyanın ... Limanından... Limanına taşınması konusunda anlaşma sağlanmıştır.Davacı tarafından, davalı adına 04.04.2018 tarihli navlun faturası düzenlenmiş olup ... Bankasına ait ödeme dekontundan navlun bedelinin 05.04.2018 tarihinde ödendiği görülmektedir. Dosyaya sunulan elektronik posta yazışmalarının içeriklerinden, dava konusu eşyanın taşınması hususunda tarafların anlaştıkları, davacı şirketin düzenlediği konişmentoda ihbar adresi olarak davalı şirketin gösterildiği belirlidir. Davacının organize ettiği bu taşımayı dava dışı fiili taşıyan ... nolu konişmento tahtında taşımıştır.Dosyada mevcut yazışmalardan taşımaya ilişkin tüm yazışmaların Güneydoğu Gümrük Müdürlüğü ile yapıldığı, dosyadaki delillerden konteyner içindeki yükün varış limanına 03.04.2018 tarihinde ulaştığı ve 14.02.2020 tarihinde iç boşaltımının yapılarak teslim edildiği, varış ihbarının yapıldığı, malların davalı tarafından teslim alınmadığı, dava dışı fiili taşıyıcı ...tarafından davacıya 22.10.2019 tarihli 45.243,00 USD ve 23.10.2019 tarihli 4.757,00 USD olmak üzere toplam 50.000,00 USD tutarında fatura kesildiği anlaşılmaktadır. Akdi taşıyıcı olan davacının talebi, konteynerin geç iade edilmesi nedeniyle dava dışı fiili taşıyıcıya ödediği gecikme bedelinin taşıtandan tahsil edilmesidir. Taşımada kullanılan konteynerin geç iade edilmesi halinde kural olarak gecikme bedeli istenebilecektir. Bu bedel konteyneri temin eden kişi tarafından talep edilebilir. Somut olayda; davacı ile davalı arasında navlun sözleşmesi kurulmuş olup, davacının akdi taşıyıcı, dava dışı ...ın fiili taşıyıcı olduğu anlaşılmakla, fiili taşıyanın konteyneri temin etmesi nedeniyle taşıma sözleşmesi uyarınca fiili taşıyıcının bu bedeli talep etme hakkı bulunmaktadır. Konteyner yükü TTK uyarınca kırkambar yükü olarak kabul edildiğinden, taşımayı yapan ...şirketinin bu bedeli akdi taşıyıcıdan talep etmesi mümkündür. Kural olarak davacının da bu bedeli yükü kendisine taşıtan davalıdan istemesi mümkündür. Ancak bunun için taşımadaki gecikmenin veya yükün teslim alınmamasının davalıya atfedilebilecek bir kusurdan kaynaklanması gerekmektedir. Davalının bir kusuru bulunmaması halinde, konteyner gecikme bedelinden davalının sorumlu tutulması mümkün olmayacaktır. Dava dilekçesinde emtianın limandan alıcı tarafından alınmaması nedeniyle oluşan konteyner gecikme bedelinin fiili taşıyıcıya ödendiği, bu zararların nihai sorumlusu olan davalının, fatura düzenlenmesine rağmen borcu ödemediği belirtilmiştir.Davalı tarafça zamanaşımı defi ileri sürülmüştür. TTK’nın 1246. maddesi; "1188. madde hükmü saklı kalmak kaydıyla, gemi kira sözleşmeleri ile zaman çarteri sözleşmeleri ve navlun sözleşmelerinden veya konişmentodan veya onun düzenlenmesinden doğan bütün alacaklar bir yılda zamanaşımına uğrar. Bu süre, alacağın muaccel olmasıyla işlemeye başlar.” şeklindedir. Davacı tarafından akdî taşıyan sıfatı ile üstlenilen deniz yolu ile taşımada davalı tarafından zamanında teslim edilmeyen konteynerler nedeniyle, fiili taşıyana ... ücreti ödendiği iddiasıyla davalıdan bu bedelin rücuen tahsili istenmektedir. Davanın rücuen açılması nedeniyle, alacağın, davacının fiili taşıyana ödeme yaptığı tarih itibariyle alacağın muaccel hâle geldiğinin kabulü gerekir. Davacı tarafça fiili taşıyıcıya ödemenin ise 25.10.2019 tarihinde yapıldığı tespit edilmiştir. Bu durumda 16.07.2020 dava tarihi itibariyle bir yıllık zamanaşımı süresi dolmamıştır. Bu nedenle davalı vekilinin zamanaşımı defi yerinde değildir. 07.01.2022 tarihli bilirkişi raporunda özetle; incelenen davacı şirkete ait 2019 ve 2020 yılı ticari defter ve belgelerinin elektronik defter genel tebliği usul ve esaslarına göre tutulduğu, elektronik defterler ile envanter defterinin yasal süresinde onaylandığı ve davacı şirketin 2019 ve 2020 yılı ticari defterlerinin TTK hükümlerine göre usulüne uygun yaptırılmış olmasından dolayı davacı şirketin 2019 ve 2020 yılına ait ticari defterlerinin sahibi lehine delil niteliği taşıdığı, davacı şirketin, dava dışı şirket ile aralarında bulunan ticari ilişkide USD ve TL para cinsinden cari hesap kullanarak borcunu takip ettiği, dava konusu olan ... ücretinden kaynaklı alacak ile ilgili olarak asıl taşımayı yapan dava dışı ... tarafından 22.10.2019 tarihinde ... seri nolu 45.243,00 USD bedelli “...” açıklamalı e-faturanın davacı şirket ünvanına düzenlenmiş olduğu, davacı şirketin işbu faturayı 22.10.2019 tarihinde ... yevmiye numarası ile ticari defterlerinde kayıt altına aldığı, dava konusu bir diğer ... ücretinden kaynaklı alacak ile ilgili olarak asıl taşımayı yapan dava dışı ..., tarafından 23.10.2019 tarihinde ... seri nolu 4.757,00 USD bedelli “...” açıklamalı e-faturanın davacı şirket ünvanına düzenlenmiş olduğu, davacı şirketin bu faturayı 23.10.2019 tarihinde ... yevmiye numarası ile ticari defterlerinde kayıt altına alındığı, davacı şirketin tarafına düzenlenen iki adet faturaya karşılık olarak ... Bankası A.Ş. aracılığı ile dava dışı ...'ye 25.10.2019 tarihinde 50.000,00 USD tutarında EFT göndererek iki adet faturanın toplamını ödediği, davacı yanın işbu 50.000,00 USD ödeme tutarını 25.10.2019 tarihinde ... yevmiye numarası ile ticari defterlerinde kayıt altına aldığı, dosyaya sunulan taşıma belgeleri, ödeme belgeleri ve faturalar dikkate alındığında davacının akdi taşıyan, davalının taşıtan sıfatlarına sahip olduğu; taşımanın dava dışı fiili taşıyan tarafından gerçekleştirildiği, davacı akdi taşıyan ile davalı taşıtan arasındaki ilişkide konteyner demurajının kararlaştırılmış sayılması gerektiği, fiili taşıyanın tarifesinin ... hesabına esas alınacak mutad tarife olabileceği, konteyner demurajı konteynerin iade edilmediği gün başına kararlaştırılan ve taşıtanın kusuruna bağlı olmayan bir alacak olduğundan konteynere el konulmasında taşıtanın kusurunun bulunmamasının ve dava dışı idarenin konteyner ile eşyaya hukuka aykırı şekilde el koymuş olmasının demurajın talep edilebilirliği bakımından bir etki doğurmayacağı, dosyadaki delillerden konteyner içindeki yükün varış limanına 03.04.2018 tarihinde ulaştığı ve 14.02.2020 tarihinde iç boşaltımının yapılarak teslim edildiği sonucuna varılmasının gerektiği ve bu esasa göre serbest süre de dikkate alındığında 66.429 USD tutarında konteyner demurajının hesap edildiği, dosyaya sunulan ve dava dışı gümrük firması tarafından kaşelenmiş olan “...”nin davalı taşıtanı temsilen düzenlenmiş sayılıp sayılmayacağının mahkemenin takdirinde olduğu görüş ve kanaati bildirilmiştir.Dosyaya sunulan varış ihbarnamesinden, yükün varma limanına 03.04.2018 tarihinde ulaştığı anlaşılmaktadır. Davalı şirketi temsilen gümrükçüsü, ... Şti yetkilisi tarafından imzalanan "..." başlıklı belge, davacı vekili tarafından dosyaya ibraz edilmiştir.Taahhütnamede konteynerlerin süresi içerisinde boşaltılmaması halinde gecikme sebebi ile oluşacak ... ücretinin herhangi bir ihbara gerek olmaksızın taraflarınca ödeneceğinin kabul ve taahhüt edildiği görülmektedir. Ayrıca dosya kapsamında davalı şirketin gümrük işlemleri için Güneydoğu Gümrük Müşavirliğine düzenlediği vekaletname mevcuttur. Yukarıda da belirtildiği üzere taşımaya ilişkin tüm yazışmalar da Güneydoğu Gümrük Müşavirliği ile yapılmış olup, bu şirketin davalı adına işlemleri yürüttüğü açıktır. Her ne kadar davalı taraf tahhütnamedeki imzaya itiraz etmiş ise de; HMK'nın 357/1. maddesi gereğince, ilk derece mahkemesinde ileri sürülmeyen iddia ve savunmaların istinaf aşamasında ileri sürülemesi mümkün olmadığından, bu yöne ilişkin istinaf nedeninin reddi gerekmiştir.Davalı taşıtan, konteynerin taşıyana iade edilmemesinde herhangi bir kusurunun bulunmadığını, adli mercilerin el koyma kararı nedeni ile konteynerlerin iade edilemediğini ileri sürmektedir. Dava dışı kamu makamlarının kusuru ile konteyner iade edilmemiş olsa dahi akdî taşıyan, fiili taşıyana ödediği ... bedelini davalı taşıtandan isteyebilecektir. Davalı taşıtanın da şartları varsa idareye rücu etme olanağı vardır.03.04.2018 tarihinde varış limanına ulaşan konteyner, 14.02.2020 tarihinde boş olarak taşıyana teslim edilmiştir. Bilirkişi raporunda; 40 feetlik ... bir konteyner için fiili taşıyanın ... tarifesi esas alınarak 03.04.2018- 09.04.2018 arası 7 gün serbest süre, 10.04.2018-14.04.2018 arası 5 günx33USD= 165 USD 15.04.2018-19.04.2018 arası 5günx66USD-=330USD,20.04.2018- 14.02.2020 arası 666 gün x 99 USD = 65.934 USD olarak toplam 66.429 USD konteyner demurajı hesaplanmıştır. Hesaplamada fiili taşıyanın ... tarifesi esas alındığından davalı tarafın ... tutarına ilişkin istinaf nedeninin de reddi gerekmiştir.Öte yandan Mahkemece 23.06.2021 tarihli ara karar ile dava konusu ... alacağı ile ilgili olarak...'nin davacı adına düzenlediği ... faturalarının ödendiğine ilişkin ... tarafından tanzim edilen yazının tarihinin sözkonusu fatura tarihlerinden önce olması nedeniyle davacının 2019 ve 2020 yıllarına ait yasal ticari defterlerinin incelenerek...'nin davacı adına düzenlediği █████/2019 tarihli 45.243,00 USD bedelli ve █████/2019 tarihli 4.757,00 USD bedelli faturalar ile bu faturalarla ilgili ödeme kaydının olup olmadığının tespitine karar verilmiş olup, davalı tarafın ileri sürdüğü gibi davalı tarafın ticari defterlerinin şirket merkezinde incelenmesine yönelik bir ara karar kurulmadığı görülmüştür. Kaldı ki davalı yanın yazı tarihinin ödeme tarihinden önce olmasına yönelik iddiasının tespiti üzerine davacı taraf ticari defterleri incelenmiş olup, bu hususta davalı ticari defterlerinin incelenmesine de gerek bulunmamaktadır. Bilirkişi tarafından, dava dışı şirket tarafından düzenlenen faturaların davacı defterlerin kayıtlı olduğunun tespiti karşısında davalının başka bir şirkete ait ... faturasının kendisinden tahsil edilmeye çalışıldığına yönelik istinaf nedeni de yerinde görülmemiştir.Açıklanan bu gerekçelerle, HMK'nın 353/1.b.1 maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda, ilk derece mahkemesinin istinafa konu kararı usule ve yasaya uygun olup davalı vekilinin istinaf sebepleri yerinde görülmediğinden, davalı vekilinin istinaf başvurularının esastan reddine dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM:Yukarıda açıklanan gerekçelerle;

1-HMK'nın 353/1.b.1 maddesi uyarınca, davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine,

2-Davalı tarafından yatırılan istinaf başvuru ve peşin karar harçlarının Hazineye gelir kaydına, bakiye 17.611,20 TL istinaf karar harcının davalıdan tahsiline,

3-Davalı tarafından yapılan kanun yolu giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,

4-Gerekçeli kararın, Dairemiz Yazı İşleri Müdürlüğünce taraf vekillerine tebliğine dair;HMK'nın 353/1.b.1 maddesi uyarınca dosya üzerinden yapılan istinaf incelemesi sonucunda, 21.05.2026 tarihinde, oy birliğiyle ve temyizi kabil olmak üzere karar verildi.

KANUN YOLU:HMK'nın 361. maddesi uyarınca, iş bu gerekçeli kararın taraf vekillerine tebliğ tarihlerinden itibaren iki haftalık süreler içinde temyiz yolu açıktır.