Distribütörlük sözleşmesinin ihlali, haksız feshi, pazarlama gideri ve denkleştirme tazminatı alacak talepli Asliye Ticaret Mahkemesi davası.
Özet: Davacı distribütör şirket, davalı ana firmanın 2005ten beri sürdürdükleri distribütörlük sözleşmesini sistemli bir şekilde ihlal ettiğini, marka bilinirliği için yaptığı yatırım ve pazarlama faaliyetlerine rağmen taahhütlere uymadığını, rakiplere avantaj sağladığını, ürün tedarik etmediğini ve kendi şirketini kurarak faaliyeti engellediğini iddia ederek, sözleşmeyi haklı nedenle feshetmesi üzerine maruz kaldığı kar kaybı, pazarlama giderleri, stok zararı, denkleştirme tazminatı ve diğer maddi zararların faiziyle birlikte belirsiz alacak davası olarak tahsilini talep etmektedir.
T.C.
İSTANBUL 15. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO:████████ EsasKARAR NO :████████DAVA/KARŞI DAVA:AlacakDAVA TARİHİ:█████/2009KARŞI DAVA TARİHİ:█████/2010KARAR TARİHİ:█████/2026Mahkememiz 2026/... Esas sayılı dosyasında İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43 Hukuk Dairesi █████████ esas ████████ karar sayılı ilamı gereğince yapılan inceleme sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ DAVA /Davacı ... San ve Tic Aş vekili 06.03.2009 tarihli dava dilekçesinde ve özetle;2005 yılından bu yana davalı şirketin distribütörlüğünü yaptığını, ... markasının bilinirliğini sağlamak ve artırmak için satış, dağıtım ve tanıtım faaliyetlerinde bulunduğunu, bu işe odaklanması nedeniyle diğer firmalar ile olan ticari faaliyetlerini daralttığını, ... markalı ürünlerin satışlarını çoğalttığını, ticari ilişkinin daha da genişleyeceği yönündeki taahhüt ve teşviklere, davalı tarafından riayet edilmediğini, iki farklı distribütörün daha yetkili kılındığını, pazarın çok üzerinde ürün getirtilmesi sonucu stokların biriktiğini, stokları eritmek için zararına satış yapıldığını, rakip distribütörlerden daha pahalıya kendilerine mal tedarik edildiğini, 2007 Temmuz Ağustos, Eylül ayları pazarlama harcamalarının 2008 Şubat, Mart ve Nisan aylarında ödeneceği taahhüdünün yerine getirilmediğini, davalı şirketin 07.02.2008 tarihinde Türkiye'de ... Tic.A.Ş.'yi kurarak ticari faaliyeti fiilen önlendiğini, 2008 yılında 8 ay süre ile ürün tedarik edilmediğini, ayrıca dizüstü bilgisayar ve monitör için 936.027 USD pazarlama giderine ilişkin alacağın senetlere rağmen ödenmediğiniDavalının 2007 yılı sonundan itibaren sistematik olarak sözleşmelerini ihlal ettiğini, davalının distribütörlük sözleşmesinden kaynaklı edimlerini yerine getirmemesi nedeniyle müvekkilinin kardan mahrum kaldığını, müvekkilinin 23.01.2009 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarname ile sözleşmeyi haklı nedenle feshettiğini, davacı şirket lehine denkleştirme tazminatına hükmedilmesi gerektiğini, üç yılı aşkın süre davalı şirket için kullanılan emek ile yatırım ve harcamalardan davalı tarafın faydalanacağını her türle dava ve fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere;Müvekkili şirketin maruz kaldığı mevcut mal satışı zararı, 2008 yılına ilişkin promosyon harcamaları ve ... markalı ürünlerin 5 yıllık servis yükümlülüğü harcamalarına karşılık olmak üzere fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla 100.000,00 TL ;Müvekkili şirketin ihlaller sebebiyle yoksun kaldığı kâr, müvekkili şirketin stoğunda kalan ... markalı ürünlere karşılık olmak üzere fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla 100.000,00 TL ;Davalının distribütörlük sözleşmesini ihlal etmesi sebebiyle maruz kaldığı manevi zarara karşılık olmak üzere fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla 100.000,00 TL ;Müşteri (denkleştirme) tazminatına karşılıkkarşılık olmak üzere fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla 700.000 ,00TL ,Davalının müvekkili şirkete dizüstü bilgisayar ve monitöre ilişkin pazarlama gideri borcunakarşılık olmak üzere fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla 1.500.000,00 TL,Olmak üzere şimdilik toplam 2.500.000 TL'nin distribütörlük sözleşmesinin feshedildiği 23.01.2009 tarihinden itibaren işleyecek ticari işlerde uygulanacak avans faiz oranına göre hesaplanacak faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini ....ATM nin ... esas sayılı dava dosyasında talep ve dava etmiştir.Dava dosyası daha sonra ....Asliye Ticaret Mahkemesi nin 2011/... Esasını almıştır...Asliye Ticaret Mahkemesi nin kapatılması üzerine dava dosyası İstanbul 15.Asliye Ticaret Mahkemesi nin 2014/... esas numarasını almıştır.Davacı vekili █████/2018 tarihli ıslah dilekçesi ile davayı tam ıslah ettiklerini ve davaya belirsiz alacak davası olarak devam edeceklerini bildirmiştirKarşı davaya cevap ; Davacı-karşı davalı vekili █████/2010 tarihli karşı davaya cevap dilekçesinde ve özetle ; Davalı/karşı davacının ticari ikametgâhının cevap dilekçesinde de belirtilmiş olduğu üzere Kore’de bulunduğunu, Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun 97. maddesi; “Türkiye'de Kanunu Medeni mucibince ikametgâhı olmayan müddei veya davaya müdahale eden kimse diğer tarafın muhtemel zarar ve ziyanıyla masarifi muhakemesine mukabil 96. madde mucibince teminat göstermese mecburdur, "şeklinde olduğunu, bu nedenle müvekkili şirketin uğrayabileceği zarar ve ziyan ile yargılama giderlerini karşılayacak miktarda teminat göstermesi gerektiğini, Davalı/karşı davacı tarafından müvekkili şirket aleyhine keşide edilen .... Noterliği’nin 17.07.2008 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarname gereğince; müvekkili şirket tarafından davalı/karşı davacı şirkete toplam 6.560....,40 USD-Amerikan Doları ödeme yapıldığını,buna ilişkin banka transfer dekontlarını delil listesi ekinde sunduklarını,ödenen meblağ haricinde, davalı/karşı davacı şirketin kendi ülkesinde kurulu ... Şirketine 5.257.099 USD-Amerikan Doları tutarındaki alacağı devredip, 17.08.2009 tarihli temliknameyi imzaladığını, ve devre konu 5.257.099 USD-Amerikan Dolarını ... Şirketinden tahsil ettiğini, söz konusu meblağ ile ilgili tüm hak, iddia ve taleplerini gayrikabilirücu surette ... Şirketine devredildiğini, bu nedenle müvekkili şirketten herhangi bir hak ve/veya alacağı kalmadığını belirterek ; Asıl davanın kabulüne, karşı dava ikamesi bakımından teminat ödenmesine, hukuki dayanaktan ve ispattan yoksun karşı davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı/karşı davacı yana tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.CEVAP-KARŞI DAVA /Davalı ... vekili 07.06.2010 tarihli cevap dilekçesinde ve özetle; Davacı-karşı davalı tarafından gönderilen fesih ihtarnamesinin hatalı muhataba yöneltildiğini ve bu bakımdan usulsüz olduğunu, bu hususun davacı tarafa bildirilmesine rağmen, davacının usulüne uygun bir bildirimde bulunmadığını, işbu davanın usulsüz bir fesih bildirimine dayanması nedeniyle reddi gerektiğini,Davacı şirketin taraflar arasındaki ticari ilişkiyi feshetmekte haklı bir sebebi bulunmadığını, davacı şirketin, müvekkili şirkete olan borcunu ödememe bahanesi olarak fesih girişiminde bulunduğunu,taraflar arasındaki ilişkinin münhasır distribütörlük (Tek Satıcılık) sözleşmesi olmadığını,bu nedenle, davacı - karşı davalının şirketinin denkleştirme tazminatı talep etmesinin haksız olduğunu belirterek;Davacı şirketin geçerli ve haklı bir fesih sebebinin olmaması sonucu ve ticari ilişkinin sona ermesinde kendi kusurunun bulunması sebepleriyle denkleştirme tazminatı isteyemeyeceğini, müvekkili şirketin, davacı şirketin müşteri kazanmasına maddi olarak destek sağladığını, davacının maddi zarar, yoksun kalınan kar ve manevi zarar ve diğer zarar taleplerinin fahiş miktarda olduğunu, söz konusu taleplerin herhangi bir hukuki dayanağını bulunmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini istemiştir. Karşı Dava; Davalı vekili █████/2010 tarihli karşı dava dilekçesinde ve özetle; Davacı - karşı davalı şirketin, müvekkili şirketten satın ve teslim aldığı ürünlerin bedellerinden doğan muaccel borcu bulunduğunu ve ödemediğini, ödeme yükümlülüklerini ihlal etmeye devam ettiğini, davacı -karşı davalının muaccel borçlarını ödememek amacıyla, .... Noterliğinin 23.01.2009 tarih ve ... yevmiye sayılı ihtarnamesi ile taraflar arasındaki sözleşmeyi feshettiğini bildirdiğini, ardından huzurdaki haksız davayı açtığını, açılan dava ile müvekkili şirketten satın ve teslim aldığı ürünlerin satış bedelinden doğan borcunu ödemekten kaçınmayı amaçladığını,Sunulacak fatura ve sair belgeler ile yargılama sürecinde incelenecek tarafların ticari kayıtları vs delillerle sabit olacak alacaklarının şimdilik 100.000 TL alacağın avans faiziyle davacı-karşı davalıdan tahsiline yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacı-karşı davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.Davalı karşı davacı vekili █████/2013 tarihli ıslah dilekçesi ile ; dava tutarını ıslah ederek 100.000 TL dava değerini 1.043.021,98 USD ye artırdıklarını, 100.000 TL nin ıslah tarihine kadar avans faizi üzerinden hesaplanacak işlemiş faizinin, 1.043.021,98 USD için ıslah tarihinden itibaren 3095 sayılı kanun 4/a maddesi uyarınca Devlet Bankalarının Amerikan Doları üzerinden açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödenen en yüksek faiz oranı üzerinden işleyecek faizinin asıl alacak ile birlikte ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇEAsıl dava, distribütörlük sözleşmesinin haklı feshi iddiasına dayalı olarak uğranılan zararların tazmini ;Karşı dava, distribütörlük sözleşmesinden kaynaklanan cari (açık) hesap alacağının tahsili istemine ilişkindir.Taraflar arasında 2005 yılın dan itibaren distribütörlük ilişkisi bulunduğu, davalı şirketin yetki mektubu başlıklı 4 ayrı belge ile davacı şirkete satış/dağıtım hakkı yetkisi verdiği, █████/2007 tarihli en son yetki mektubuna göre distribütörlük süresinin █████/2008 tarihinde sona erdiği, Davalının █████/2008 tarihinde ... Ticaret AŞ yi kurduğu ve davacı dışında iki ayrı firmaya ürün vermeye başladığı,... şirketi .... Noterliği’nin 17.07.2008 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile ... San ve Tic Aş den 13.201,975 USD(amerikan doları) muaccel alacağın ihtarnamenin tebliğinden itibaren 7 gün içinde ödenmesi için ihtarda bulunduğu ... San ve Tic Aş nin ... Noterliği nin █████/2008 tarih ve ... yevmiyeli ihtarnamesiyle █████/2008 tarihli ihtara cevap ve 1.355.976 USD pazarlama faaliyetleri sebebiyle doğmuş alacağın tebliğden itibaren 7 gün içinde ödenmesini istediği, ... San ve Tic Aş nin ihtardan sonra 17.07.2008-23.01.2009 tarihleri arasında toplam 6.560....,40 USD-Amerikan Doları nı ... şirketine ödediği ... San ve Tic Aş nin .... Noterliğinin 23.01.2009 tarih ve ... yevmiye sayılı ihtarnamesi ile sözleşmeyi feshettiğini ... e bildirdiği, taraflar arasındaki distribütörlük ilişkisinin fesihle son bulduğu ihtilafsızdır.... San ve Tic Aş nin █████/2009 tarihinde İstanbul ... ATM nin 2014/... Esas sayılı dosyasındaki davayı açtığı ( ilk esas no; ....ATM nin ... ikinci esas no; ....Asliye Ticaret Mahkemesi nin 2011/... esas sayılı dosyası) ... şirketinin █████/2009 tarihinde ödenmeyen 6.037.266,00 USD-Amerikan dolarından 780.167,00 USD miktarını kendisinde bırakarak 5.257.099,00 USD-Amerikan doları miktarını ...(... Şirketi) ne temlik ettiği ve temlik karşılığında ödeme aldığı... şirketinin İstanbul 15 ATM nin 2014/... Esas sayılı dosyasında █████/2010 tarihinde cari hesap alacağı için karşı dava açtığı ...(... Şirketi) nin İstanbul 15.Asliye Ticaret Mahkemesi 2017/... esasında (ilk esas ....ATM 2013/... , ikinci esas İstanbul 15.ATM 2017/...) ... şirketinden temlik ile aldığı cari hesap alacağı için █████/2013 tarihinde dava açtığı sabittir. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43.Hukuk Dairesi'nin █████/2026 tarih ve █████████ Esas ████████ Karar sayılı ilamı ile "Dosya kapsamına alınan bilirkişi raporunda, muhatabı ... olan 29.02.2008 tarihli 34.000,00 USD bedelli; 8.03.2008 tarihli 237.458,00 USD bedelli; 30.03.2008 tarihli 211.200,00 USD bedelli; 23.03.2008 tarihli 133.142,00 USD bedelli; 30.03.2008 tarihli 293.700,00 USD bedelli faturaların temlik edilen faturalar içerisinde yer almadığı, ... Indonesia tarafından düzenlenen 20.02.2008 tarihli 306.942 USD, 20.02.2008 tarihli 77.000 USD, 29.02.2008 tarihli 2.940 USD, 29.02.2008 tarihli 1.754 USD, 29.02.2008 tarihli 65.708 USD, 29.02.2008 tarihli 311.850 USD, 29.02.2008 tarihli 422.016 USD faturaların ödendiği ancak söz konusu faturaların da sigorta şirketine temlik edilmediği, ... (Kunshan) Co. Ltd. tarafından düzenlenen PCZ10081614-1 nolu 22.03.2008 toplam 157.100 USD tutarındaki faturaların ödendiği ancak söz konusu faturaların da sigorta şirketine temlik edilmediği belirtilmiş, sonrasında alınan ek raporda, davacının 5.527.099,00 USD alacağından 218.968,00 USD (30.03.2008 tarihli fatura), 372.400,00 USD (31.03.2008 tarihli fatura) ve 25.000,00 USD (29.01.2008 tarihli fatura) fatura mahsup edildikten sonra 4.910.731,00 USD alacağı bulunduğu belirtilmiştir. Alacağın temliki borçlunun durumunu etkilemeyecek olup, borçlu, hangi koşullarda devreden alacaklıya borçlu ise bu koşullar aynen devam eder. Ancak alacaklı ile borçlu arasındaki sözleşmede temlik yasağı bulunması ya da temlikin borçlunun rızasına bağlanmasına rağmen borçlunun rızasının bulunmaması hâlinde alacağın temliki borçluya karşı ileri sürülemez. Bunun dışında borçlu da devri öğrendiği sırada devredene karşı sahip olduğu savunmaları (def'iler), devralana karşı ileri sürebilir (TBK m. 188/1). Bu kapsamda borçlu, alacağın doğmadığı veya ibra, ifa vb. nedenlerle sona erdiğini ileri sürebileceği gibi alacağın dayandığı borç ilişkisinin geçersiz olduğu, taraflardan birinin fiil ehliyetinin bulunmadığı, devri yapanın tasarruf yetkisine sahip olmadığı gibi itirazlarda bulunabilecektir. (Yargıtay 19. HD'nin █████████ Esas ve ██████████ Karar sayılı kararı, Oğuzman, Öz, s. 585) Borçlunun ileri sürdüğü itirazlar sabit olduğu takdirde, yapılan temlik işlemi geçerli olmayacaktır. Eldeki davada davacı, temlik tarihi itibariyle temlik veren...'in davalı ... Sanayi ve Tic A.Ş.'den alacaklı olduğunu ispat etmekle yükümlüdür.Dairemizin kaldırma ilamından sonra alınan bilirkişi raporunda davalı tarafça ödendiği savunulan faturaların temlike konu edilip edilmediği yönünde rapor tanzim edildiği, itiraz üzerine alınan ek raporda ise gerçekleşmediği iddia olunan ithalata ilişki fatura bedeli, mükerrer olarak işlendiği savunulan fatura bedeli (372.400 USD) ve davacı tarafından tevsik edilmeyen fatura bedeli (25.000 USD), temlike konu bedelden düşülerek davacı alacağının 4.910.731,00 USD olduğu belirtilmiş olup, davalı tarafça sunulan swift dekontlarının niteliği ve bu kapsamdaki ödeme savunması hakkında herhangi bir inceleme yapılmamıştır. Bu konuda taraf ve mahkeme denetimine elverişli bir rapor alınmak suretiyle hasıl olacak sonuç dairesinde karar verilmesi gerekirken mahkemece eksik bilirkişi raporuna dayanılarak ve gerekçede bu hususta herhangi bir değerlendirme yapılmaksızın yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamıştır. Diğer yandan ilk derece mahkemesince verilen karardan sonra asıl davada ve karşı davada davacı vekilleri davadan feragat ettiklerini beyan etmiş olup, davadan feragate ilişkin beyanları, usulen tevsik olunmakla HMK’nın 307 vd. maddeleri uyarınca sonuç doğurucu nitelikte olduğu gözetildiğinde asıl ve karşı dava yönünden davadan feragatine ilişkin bir hüküm verilmesi gerekir. HMK'nın 355. Maddesi uyarınca kamu düzenine aykırılık ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda, Mahkemece eksik inceleme ile birleşen davanın sonuçlandırılması isabetli görülmemiş ve bu nedenle davalı ... Sanayi ve Tic A.Ş. vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılarak, davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine, kaldırılma sebebine göre birleşen davada davacı vekilinin istinaf başvurusunun bu aşamada incelenmesine yer olmadığına dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir. " şeklinde karar verilmiştir. Dosya mahkememiz 2026/... Esasına kaydı yapılarak incelenmiş, asıl dava ve karşı dava tefrik edilerek mahkememiz iş bu esasına kaydı yapılmıştır. Davalı - karşı davacı ... vekili Av. ... █████/2026 tarihli dilekçesi ile Asıl ve karşı davanın feragat nedeniyle reddine, yargılama giderlerinin taraflar üzerinde bırakılmasına ve vekalet ücret hükmedilmesine yer olmadığına, bozmadan önceki esası olan 2014/... E sayılı dosyasına ödenen peşin harç ve ıslah harcı ile bu dosyadan tesis edilen gerekçeli karar uyarınca vergi dairesine ödenen bakiye karar-ilam harcının da iadesine, karar verilmesini talep etmiştir. Davacı karşı davalı ile davalı karşı davacı vekilleri ... karar sayılı dosyamızda karşılıklı olarak sunmuş oldukları █████/2025 tarihli dilekçeleri ile asıl dava ve karşı davandan feragat ettiklerini, karşılıklı olarak vekalet ücreti ve yargılama gideri talepleri olmadığını bildirmişlerdir. Davadan feragat H.M.K. nun 307. maddesi hükmü gereğince uyuşmazlığı vedolayısıyla davayı sona erdiren, davalı tarafın kabulünü gerektirmeyen ve kesin mahkemehükmünün hukuksal sonuçlarını doğuran bir taraf işlemidir. H.M.K. nun 309. Maddesi hükmüne uygun olarak davacının davadan feragatının mahkemece saptanması halinde feragatsebebiyle davanın reddine karar verilmesi gerekir. Davacı vekilinin vekaletnamesindeki yetkidurumu incelendiğinde davadan feragata yetkili olduğu saptanmaktadır. Feragat bildirimi deH.M.K. nun 309. maddesi hükmüne uygun olarak mahkemece tesbit olunmuştur. Bu yasalnedenlerle davanın feragat sebebiyle reddine karar verilmiştir Yukarıda açıklanan nedenlerle; H Ü K Ü M /1-Asıl Dava ve Karşı Davanın feragat nedeniyle REDDİNE,2-ASIL DAVADA;Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesince hesap olunan 732,00 TL karar harcının Davacı karşı davalı tarafından yatırılan 33.785,90 TL peşin harçtan mahsubuna artan 33.053,9 TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davalı karşı davacıya iadesine,3-KARŞI DAVADA ; Karar tarihinde yürürlükte bulunan harçlar tarifesince hesap olunan 732,00 TL karar harcının davalı karşı davacı tarafından yatırılan 36.381,35 TL peşin harçtan mahsubuna eksik 35.649,35 TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacı-karşı davalıya iadesine 4-Taraf vekillerinin karşılıklı olarak yargılama gideri ve vekalet ücreti talepleri bulunmadığından, yapılan giderlerin taraflar üzerinde bırakılmasına,bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,5-HMK 333. md. uyarınca taraflarca yatırılan ve bakiye kalan gider avansının kararın kesinleşmesi sonrası halinde taraflara iadesine,Dair, tarafların yokluğunda, dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 haftalık süre içinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere karar verildi. █████/2026Başkan ...e-imzalıdır. Üye ... e-imzalıdır. Üye ...e-imzalıdır. Katip ...e-imzalıdır.