kamulaştırmadan tek taraflı vazgeçen belediyenin ödenen bedelin iadesi için başlattığı icra takibine itirazın iptali ve icra inkar tazminatı davası.

Kamulaştırmadan tek taraflı vazgeçen belediyenin ödenen bedelin iadesi için başlattığı icra takibine itirazın iptali ve icra inkar tazminatı davası.

Özet: Bir belediyenin, kamulaştırma yetkisinin ilgili alanda kendisine ait olmadığını fark ederek, önceden bir şirkete kamulaştırma bedeli olarak ödediği 70.000 TLnin iadesi talebiyle başlattığı icra takibine yapılan itirazın iptali davasında, ilk derece mahkemesi talebi kısmen kabul ederken, istinaf mahkemesi bu kararı kaldırarak davanın reddine hükmetmiştir; böylece uyuşmazlık, idarenin tek taraflı kamulaştırmadan vazgeçmesi durumunda ödenen bedelin sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre geri istenip istenemeyeceği ve icra takibinin devam edip edemeyeceği ekseninde temyiz incelemesine konu olmuştur.

5. Hukuk Dairesi █████████ E. , █████████ K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi

SAYISI : █████████ Esas, █████████ Karar

KARAR : Yeniden esas hakkında verilen karar

İLK DERECE MAHKEMESİ : Mersin 3. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : ████████ Esas, ███████ Karar

Taraflar arasındaki icra takibine yönelik itirazın iptali, takibin devamı ve icra inkar tazminatına hükmedilmesi istemine ilişkin davada yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davalı vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesinin kararı kaldırılarak, yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekilince temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle;Mersin Büyükşehir Belediyesi Fen İşleri Daire Başkanlığının 11.12.2015 tarihli ve 2679 Esas, 5716 Karar sayılı ve ... Elektrik Dağıtım AŞ'nin 01.12.2015 tarihli ve 7803 sayılı talebi ile Mersin ili, ... ilçesi, ... Mahallesinde bulunan 35 metre genişliğindeki 17. caddede enerji nakil hatları, alt yapı ve asfalt çalışmaları yapılabilmesi için söz konusu cadde üzerinde bulunan muhtelif taşınmaz, bina ve örtülerin kamulaştırılması talep edildiğinden Mersin Büyükşehir Belediye Encümeninin 30.12.2015 tarihli ve 426 sayılı kararı ile bu güzergahta yer alan taşınmaz ve örtülerin kamulaştırılmasına karar verildiğini, söz konusu cadde üzerinde bulunan dava konusu binanın mülkiyetinin ... İnşaat Gıda Oto. Uluslararası Nak. Tur. San. Tic.İht. İhr. Ltd. Şirketine ait olduğunun tespit edildiği, 08.02.2016 tarihinde şirket yetkilisi ile uzlaşılarak 70.000,00 TL bina bedelinin ... İnşaat Gıda Oto. Uluslararası Nak.Tur. San. Tic. İht. İhr. Ltd Şirketine davacı ... tarafından ödendiğini; ancak daha sonra ... Belediye Başkanlığının 16.03.2016 tarihli ve 5656 sayılı yazısı ile dava konusu binanın da içinde yer aldığı ... ilçesi, ... Mahallesi 7743 adada bulunan ara yol ve ... alanın kamulaştırma yetki ve sorumluluğunun ... belediye Başkanlığında olduğunun öğrenildiğini, bu nedenle 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) "İdarenin Tek Taraflı Vazgeçmesi" başlıklı 21. Maddesinde yer alan "idare kamulaştırmanın her safhasında kamulaştırma kararı veren ve onaylayan yetkili merciin kararı ile kamulaştırmadan tek taraflı olarak kısmen veya tamamen vazgeçebilir" hükmü gereği kamulaştırma işleminden vazgeçtiğini, bu doğrultuda Mersin Büyükşehir Belediyesi Emlak İstimlak Daire Başkanlığının 29.03.2016 tarihli ve 6005 sayılı yazısı ile ... İnşaat Gıda Otomotiv Uluslararası Nakliyat Turizm Sanayi ve Ticaret İht.Ltd Şirketine ödenen 70.000,00 TL bina bedelinin iadesi talep edildiğini, söz konusu yazının 01.04.2016 tarihinde davalı şirkete tebliğ edilmiş olup yazı gereğince kamulaştırmadan vazgeçildiğini, bu nedenle bu yazının tebliğinden itibaren 15 gün içerisinde ödenen 70.000,00 TL bina bedelinin iadesinin istenildiğini, verilen süre içerisinde bedelin iade edilmediğini, söz konusu binanın halen davalı borçlunun tasarrufunda olduğunu, davalının halen tasarrufunda ve mülkiyetinde olan binanın, davacı ... tarafından ödenen bedelini iade etmemesi nedeniyle kamu zararının meydana geldiğini, davalı şirketin sebepsiz zenginleştiğini, davalı şirketin bina bedelini iade etmemesi nedeniyle söz konusu bedelin iadesi talebi ile Mersin 7. İcra Müdürlüğünün █████████ sayılı dosyasında ... İnşaat Gıda Oto.Uluslararası Nak. Tur Sanayi Ticaret İht. İhr. Ltd. Şirketi aleyhine ilamsız icra takibi başlatıldığını ve davalı borçlu şirket tarafından borca itiraz edildiğini, 70.000,00 TL asıl alacak ve 362,47 TL işlemiş yasal faiz olmak üzere toplam 70.362,47 TL alacağın ve asıl alacağa takipten itibaren işleyecek yasal faizin davalıdan tahsiline, takibe haksız şekilde itiraz eden davalının asıl alacağının %20'sinden aşağı olmamak üzere tazminata mahkum edilmesi, yargılama masrafları ve vekâlet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı şirket vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafından Mersin 7. İcra Müdürlüğünün █████████ Esas sayılı dosyası ile başlatılan icra takibine yapılan itirazın iptalini talep ettikerini, Mersin Büyükşehir Belediyesinin, davalıya ait binayı 30.12.2015 tarihli ve 426 sayılı Encüman kararı ile kamulaştırdığını, kamulaştırma bedelinin davalıya ödendiğini, kamulaştırma sürecinin tamamlandığını, Mersin Büyükşehir Belediyesi Encümeninin, 23.03.2016 tarihli ve 289 sayılı kararı ile kamulaştırma Kanunu'nun 21 inci maddesine göre kamulaştırmadan vazgeçmeye ilişkin karar olduğunu, "kamulaştırmanın her safhasında" dendiği için, idarenin ancak kamulaştırma süresi tamamlanıncaya kadar tek taraflı olarak vazgeçebileceğini, kamulaştırmadan vazgeçmeye ilişkin Encümen kararının hukuka aykırı olduğundan iptali için Mersin 1. İdare Mahkemesinin ████████ Esas sayılı dosyası ile açılmış olan iptal davasının halen derdest olduğunu, süresi içerisinde iptal davası açıldığı için idarenin muaccel olmuş herhangi bir alacağının bulunmadığını, idare ancak süresi içerisinde iptal davası açılmaması veya iptal davasının reddedilmesi durumunda, kamulaştırma bedelini talep edebileceğini, kamulaştırılan binanın halen davacı idarenin mülkiyetinde olduğunu, kamulaştırma bedelinin iadesi için yapılan icra takibinin haksız ve kötü niyetli olduğunu, açıklanan nedenlerle davanın reddine, davacı icra takibi yapmakta haksız ve kötü niyetli olduğundan %20'den az olmamak üzere icra tazminatının, yargılama giderlerinin ve vekâlet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile Mersin 7.İcra Müdürlüğünün █████████ Esas sayılı icra takip dosyasına yapmış olduğu itirazın iptali ile takibin devamına, fazlaya ve faize ilişkin talebin reddine, asıl alacağın %20'sine tekabül eden tazminatın davalı idareden alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı şirket vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davalı şirket vekili istinaf dilekçesinde özetle; yerel mahkeme kararının usul ve kanuna aykırı olduğunu, taşınmazın kamulaştırma sürecinin tamamlanmış olduğundan ve kamulaştırma da kesinleşmiş olduğundan davacı idarenin vazgeçme hakkının bulunmadığını, vazgeçme hakkı bulunmadığından davacının müvekkilden kamulaştırma bedelini talep etme hakkının bulunmadığını, bu nedenle davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, encümen kararının iptali için açtıkları davanın 06.12.2022 tarihinde kesinleştiğinden bu tarihten sonra kendilerine karşı takip yapılması gerektiğini beyanla istinaf istemlerinin kabulü ile Mersin 3.Asliye Hukuk Mahkemesinin ████████ Esas, ███████ Karar sayılı ilamının kaldırılmasına ve haksız ve mesnetsiz davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı ... Belediyesince kamulaştırmadan tek taraflı vazgeçilmesi ile davalı şirket tarafından kamulaştırma işleminden vazgeçilmesine ilişkin Mersin Büyükşehir Belediye Encümeninin 23.03.2016 tarihli ve 289 sayılı kararının iptali için Mersin 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin ███████ Esas sayılı dosyasında dava açtığı, Mersin 4.Asliye Hukuk Mahkemesinin 07.12.2017 tarihli ve ███████ Esas, ████████ Karar sayılı kararı ile davanın reddine karar verildiği, Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin 06.02.2020 tarihli ve █████████ Esas, █████████ Karar sayılı bozma kararına istinaden Mersin 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin 08.07.2021 tarihli ve ████████ Esas, ████████ Karar sayılı kararı ile davanın reddine karar verildiği, kararın Yargıtay incelemesinden geçerek 06.12.2022 tarihinde kesinleştiği anlaşılmış olup, davalı tarafın süresi içerisinde açtığı iptal davasının 06.12.2022 tarihinde kesinleşmesi nedeniyle, davacı tarafın ödediği kamulaştırma bedelini bu tarihten sonra talep etme hakkı olduğundan, davacı tarafın davasının reddi yerine kabulüne karar verilmesinin yerinde olmadığından davalı şirket vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesinin kararı kaldırılarak, yeniden hüküm kurulmak suretiyle davanın reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; 2942 sayılı Kanun'un 21 inci maddesinin kamulaştırmadan vazgeçme hakkını tek taraflı olarak idareye tanındığını, somut olayda taraflar arasında bir akdin varlığından söz edilemeyeceğini; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 81 inci maddesinin uygulama yerinin olmadığını, davacı idare kamulaştırmadan vazgeçmekle, mülkiyet kendiliğinden davalılara geçtiğini, böylece daha önce ödenmiş olan kamulaştırma bedeli davalıların elinde sebepsiz şekilde kaldığından idare yönünden muaccel hale geldiğini kaldıki Yerel Mahkemenin zaten davalı tarafından Encümen kararının iptaline ilişkin davayı bekletici mesele yaptığı ve bu dava kesinleştikten sonra davanın kabulüne karar verildiği sabit iken verilen kararın hatalı olduğunu kararın bozulmasını talep etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukuki Nitelendirme

Uyuşmazlık, icra takibine yönelik itirazın iptali, takibin devamı ve icra inkar tazminatına hükmedilmesi istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukukî nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurullarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre; davacı idare vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

3. Somut olayda davacı idarenin 23.03.2016 tarihli ve 289 sayılı encümen kararı ile 2942 sayılı Kanun'un 21 inci maddesi uyarınca kamulaştırmadan tek taraflı vazgeçtiği, davalı şirketin vazgeçmeye ilişkin davacı idareye encümen kararının iptali için dava açtığı, encümen kararının iptali davasının mahkemece bekletici mesele yapıldığı, yargılama esnasında iptal davası reddedilerek kesinleştiği hususları göz önünde tutulduğunda alacağın muaccel hale geldiği anlaşılmış olup davanın kabulü yerine reddi hatalı olup karar bozulmalıdır.

KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davacı idare vekilinin temyiz itirazları yerinde olduğundan temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesinin kararının BOZULMASINA,

Davacı idareden peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine,

Dosyanın 6100 sayılı Kanun'un 373 üncü maddesinin ikinci fıkrası uyarınca Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

03.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.