Danıştay 13. Dairenin, Uşak Belediyesinin 5393 sayılı Kanuna aykırı şekilde beş yıllık taşınmaz kiralama yetkisini encümene devreden meclis kararının iptaline ilişkin temyiz incelemesi.
Özet: İlk derece mahkemesi, bir belediye meclisinin taşınmazı beş yıllığına kiralamak üzere encümene verdiği yetki kararını, encümenin kanunen üç yıldan fazla kiralama yetkisi bulunmadığı gerekçesiyle hukuka aykırı bularak iptal etmiş; encümenin bu yetkiye dayanarak yaptığı ihale kararının ise idarece sonradan iptal edilmesi nedeniyle konusuz kaldığına hükmederek yargılama giderlerini davalı belediyeye yüklemiş olup, davalı belediye ise işlemlerinin hukuka uygun olduğunu ve ihalenin kendi iradesiyle değil, katılımcının eksik evrakları nedeniyle sonuçlanmaması üzerine iptal edildiğini belirterek yargılama gideri yüklenmesinin hatalı olduğunu iddia ederek kararı temyiz etmiştir.
T.C.
D A N I Ş T A YONÜÇÜNCÜ DAİREEsas No:█████████Karar No:█████████TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... BelediyesiVEKİLİ : Av. ...KARŞI TARAF (DAVACI) : ...VEKİLİ : Av. ...İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının Uşak Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararının iptaline ilişkin kısmı ile yargılama giderlerine ilişkin kısmının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.YARGILAMA SÜRECİ : Dava konusu istem: Uşak ili, Merkez ilçesi, ... Mahallesinde bulunan mülkiyeti davalı idareye ait olan ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın 1. Sınıf Atık Getirme Merkezi kurulması ve işletilmesi şartıyla 5 (beş) yıllığına kiraya verilmesine, kira ihalesi iş ve işlemleri için Belediye Encümenine yetki verilmesine ilişkin Uşak Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile söz konusu taşınmazın 1. Sınıf Atık Getirme Merkezi kurulması ve işletilmesi şartıyla 5 (beş) yıllığına 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 45. maddesi uyarınca açık teklif usulü ihale usulüyle kiraya verilmesine, ihalenin █████/2025 tarihi saat 16.10'da Belediye Encümeni huzurunda İdari ve Teknik Şartname hükümleri doğrultusunda yapılmasına dair Uşak Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararının ve ihaleye ilişkin İdari ve Teknik Şartname'nin iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Uşak İdare Mahkemesince verilen kararda; davanın Uşak Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istemine ilişkin kısmının incelenmesinden, 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 18/e maddesinde belirtildiği üzere 3 yıldan fazla kiralama yetkisinin belediye meclisinde bulunduğu ve aynı Kanun'un 34/g maddesinde de 3 yıla kadar kiralama yetkisinin belediye encümenine verilmesine ilişkin açık yasal hüküm bulunduğu halde belirlenen taşınmazların 5 yıl süre ile kiralanması işlemleri için belediye encümenine yetki verilmesine ilişkin dava konusu Uşak Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararında hukuka uygunluk bulunmadığı; Davanın Uşak Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararı ile ihaleye ilişkin İdari ve Teknik Şartname'nin iptali istemine yönelik kısmının incelenmesinden, Uşak Belediye Encümeninin █████/2025 tarih ve ████████ sayılı kararıyla, █████/2025 tarihinde gerçekleştirilen ihalenin iptaline karar verildiği anlaşıldığından, Uşak Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararı ile ihaleye ilişkin İdari ve Teknik Şartname yönünden davanın konusunun kalmadığı; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu ile Vergi Usul Kanununun uygulanacağı haller" başlıklı 31. maddesiyle atıfta bulunulan 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Esastan sonuçlanmayan davada yargılama gideri" başlıklı 331. maddesinin birinci fıkrasında, davanın konusuz kalması sebebiyle davanın esası hakkında bir karar verilmesine gerek bulunmayan hallerde, hakimin, davanın açıldığı tarihteki tarafların haklılık durumuna göre yargılama giderlerini takdir ve hükmedeceği kurala bağlanmış olup, bakılan davanın açılmasına davalı idarenin sebebiyet verdiği görüldüğünden, davanın konusuz kalan kısmına göre takdir edilecek yargılama giderlerinin davalı idareye yükletilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.Belirtilen gerekçelerle Uşak Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararının iptaline, Uşak Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararı ile ihaleye ilişkin İdari ve Teknik Şartname'nin iptali istemi yönünden karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, belediye mevzuatı uyarınca önce Uşak Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla, mülkiyeti idarelerine ait olan Uşak ili, Merkez ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazda 1. Sınıf Atık Getirme Merkezi kurulması ve işletilmesi şartıyla 5 (beş) yıllığına kiraya verilmesine, kira ihalesi iş ve işlemleri için Belediye Encümenine yetki verilmesine karar verilmiş akabinde ihaleyi gerçekleştirmek üzere, Uşak Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararıyla, söz konusu taşınmazın 1. Sınıf Atık Getirme Merkezi kurulması ve işletilmesi şartıyla 5 (beş) yıllığına 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 45. maddesi uyarınca açık teklif usulü ihale usulüyle kiraya verilmesine, ihalenin █████/2025 tarihi saat 16.10'da yapılmasına karar verildiği, belediye mevzuatının dava konusu işlemle yerine getirilmiş olmasına ve açık kanun hükmü olmasına rağmen Mahkemece 5393 sayılı Kanun'a aykırı olarak karar verildiği; Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararı ile, ihaleye ilişkin İdari ve Teknik Şartname'nin iptali istemine yönelik kısmının hukuka uygun olup olmadığı incelemeksizin yargılama giderlerinin üzerilerine yükletildiği, idarelerinin dava açılması sebebiyle ya da resen ihaleyi iptal etmediği, ihalenin gerçekleştiği, fakat ihaleye sadece bir kişi katıldığı, o kişinin de evraklarının eksik olması nedeniyle ihale mevzuat gereği ihalenin iptal edilmek zorunda kalındığı ileri sürülmektedir.KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, İdari Şartname'deki şartların çok ağır olduğu, bu durumun rekabeti engelleyici, tekel oluşturacak ve açıkça kamu zararına neden olabilecek nitelikte olduğu, mevzuat uyarınca katı atık depolama, işleme vb. tesislerinin yerleşim yerlerinin 1.000 metreden daha yakınına yapılabilmesinin yasak olduğu, ihaleye konu taşınmaza 300 metre mesafede 30-40 daireli ve halen oturulur vaziyette apartman vasıflı mesken ile anılan taşınmazın hemen yanında bitişik vaziyette 14 adet bağımsız ticari iş yeri (dükkan) bulunan plaza ve yine diğer bitişik tarafında hergün açık ve faaliyette olan Uşak Açık Oto Pazarı bulunduğu gibi civarda halen çalışır vaziyette birçok işyeri ve mesken de bulunduğu, Teknik Şartname'nin 2. maddesinde belirlendiği şekilde ihalenin yapılması halinde ihale konusu depolama ve işletme tesislerinin 6 ay içerisinde kurulmasının ve belirlenen süre içinde faaliyet belgesinin alınabilmesinin de mümkün olmadığı, Uşak İl Sağlık Müdürlüğünden koruma sağlık bandı ile ilgili parsel bazında görüş alınmadığı gibi Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğünden ÇED raporu veya ön görüş de alınmadığı savunulmuştur.DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY: Uşak Belediyesi İklim Değişikliği ve Sıfır Atık Müdürlüğünün █████/2025 tarih ve 131039 sayılı "Meclis Gündemleri" konulu yazısı ile, ... Mahallesinde bulunan mülkiyeti davalı idareye ait olan ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın Sınıf Atık Yönetim Planı dahilinde 1. Sınıf Katı Atık Getirme Merkezi kurulması ve kurulan tesisin işletilmesi şartıyla 5 (beş) yıllığına kiraya verilmesi ihalesinin yapılacağı, bu ihaleyi yapmak için Belediye Encümenine yetki verilmesi konusunun görüşülerek karara bağlaması için yazının Belediye Meclisine havalesi istenilmiş; bunun üzerine Uşak Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla, ... Mahallesinde bulunan mülkiyeti davalı idareye ait olan ... ada, ... parselin 1. Sınıf Atık Getirme Merkezi kurulması ve işletilmesi şartıyla 5 (beş) yıllığına kiraya verilmesine, kira ihalesi iş ve işlemleri için Belediye Encümenine yetki verilmesine karar verilmiştir. İklim Değişikliği ve Sıfır Atık Müdürlüğünün █████/2025 tarih ve 135676 sayılı "Kira İhalesi" konulu yazısı ile, söz konusu taşınmazın 1. Sınıf Atık Getirme Merkezi kurulması şartıyla 5 (beş) yıllığına 2886 sayılı Kanun'a göre kiraya verilmesi, ihale tarihi ve muhammen bedelin encümence belirlenebilmesi için evrakın Belediye Encümenine havalesinin istenilmesi üzerine, Uşak Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararıyla, söz konusu taşınmazın 1. Sınıf Atık Getirme Merkezi kurulması ve işletilmesi şartıyla 5 (beş) yıllığına 2886 sayılı Kanun'un 45. maddesi uyarınca açık teklif usulü ile 5 (beş) yıl süreyle kiraya verilmesine, ihalenin █████/2025 tarihinde saat 16.10'da Belediye Encümeni huzurunda İdari ve Teknik Şartname hükümleri doğrultusunda yapılmasına karar verilmiştir. Bunun üzerine anılan Belediye Meclisi ve Encümen kararları ile ihaleye ilişkin İdari ve Teknik Şartname'nin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun "İhale komisyonları" başlıklı 13. maddesinde, "İta amirleri, ilgili idarenin memurlarından birinin başkanlığında idareden, yapım işlerinde işin ehli veya uzmanı olmak şartıyla, en az bir kişi ve maliye memurunun katılmasıyla kurulacak komisyonları görevlendirirler. ... İl özel idarelerine ait ihaleler, il daimi encümenince, belediyelere ait ihaleler belediye encümenince bu Kanun hükümlerine güre yürütülür." kuralına yer verilmiştir. 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Meclisin görev ve yetkileri" başlıklı 18. maddesinde, "Belediye meclisinin görev ve yetkileri şunlardır: ... e) Taşınmaz mal alımına, satımına, takasına, tahsisine, tahsis şeklinin değiştirilmesine veya tahsisli bir taşınmazın kamu hizmetinde ihtiyaç duyulmaması hâlinde tahsisin kaldırılmasına; üç yıldan fazla kiralanmasına ve süresi otuz yılı geçmemek kaydıyla bunlar üzerinde sınırlı aynî hak tesisine karar vermek."; "Encümenin görev ve yetkileri" başlıklı 34 maddesinde, "Belediye encümeninin görev ve yetkileri şunlardır: ... i) Diğer kanunlarda belediye encümenine verilen görevleri yerine getirmek." kuralları yer almıştır. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Aktarılan mevzuat uyarınca, belediye meclislerinin taşınmaz malın üç yıldan fazla kiralanmasına karar vermek görev ve yetkisinin bulunduğu, belediye encümenlerinin Belediye Kanunu haricindeki kanunlarda da kendilerine verilen görevleri yerine getirmekle görevli oldukları, belediyelere ait ihalelerin ise belediye encümenince 2886 sayılı Kanun hükümlerine göre yürütüleceği anlaşılmaktadır. Dosyanın incelenmesinden, Uşak Belediye Meclisince Belediye mülkiyetindeki taşınmazın 1. Sınıf Katı Atık Getirme Merkezi kurulması ve kurulan tesisin işletilmesi şartıyla 5 yıllığına kiraya verilmesine ve belediyelere ait ihalelerin belediye encümenince 2886 sayılı Kanun hükümlerine göre yürütülmesi için kira ihalesi iş ve işlemleri için Belediye Encümeninin yetkilendirilmesine karar verilmiştir. Temyize konu İdare Mahkemesi kararında, 5393 sayılı Kanun'un 18/e maddesinde 3 yıldan fazla kiralama yetkisinin belediye meclisinde bulunduğu ve aynı Kanun'un 34/g maddesinde de 3 yıla kadar kiralama yetkisinin belediye encümenine verilmesine ilişkin açık yasal hüküm bulunduğu halde belirlenen taşınmazların 5 yıl süre ile kiralanması işlemleri için belediye encümenine yetki verilmesine ilişkin dava konusu Uşak Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararında hukuka uygunluk bulunmadığından iptaline karar verilmiş ise de, dava konusu işlemde söz konusu taşınmazın 5 yıl süreyle kiralanmasına Belediye Meclisince karar verildiği, 2886 sayılı Kanun uyarınca ihaleye iş ve işlemlerin belediyelerde belediye encümenince gerçekleştirilmesinin hükme bağlandığı, bu kapsamda kira ihalesi iş ve işlemlerinin yürütülmesi için Belediye Encümeninin yetkilendirildiği dikkate alındığında, 5393 sayılı Kanun'un 18/e maddesi uyarınca Belediye Meclisince söz konusu taşınmazın 5 yıl süreyle kiralanmasına karar verme yetkisinin Belediye Encümenine devredilmediği, dava konusu Belediye Meclisi kararında bu yönden hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından, dava konusu Belediye Meclis kararının bu gerekçeyle iptaline karar verilmesinde hukuka uygunluk bulunmamaktadır. Bu noktada, Mahkeme kararının bozulmasıyla birlikte Dairemizce işin esası hakkında bir karar verilip verilmeyeceğinin değerlendirilmesi gerekmektedir. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 20/A maddesinde öngörülen özel yargılama usulünde genel kural, temyiz incelemesine konu olan kararda hukuki isabet görülmediğinin temyiz mercii tarafından tespit edilmesi halinde, dosyanın kararı veren mahkeme veya daireye geri gönderilmesi yerine, uyuşmazlığın esasının bizzat çözümlenerek karara bağlanması olup, bozma ile birlikte dosyanın geri gönderilmesi sadece ilk inceleme üzerine verilen kararlarla sınırlı tutulmuştur. Bununla birlikte, 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (g) bendinde yer alan "Verilen nihai kararlara karşı tebliğ tarihinden itibaren on beş gün içinde temyiz yoluna başvurulabilir." hükmünde geçen "nihai kararlar”dan anlaşılması gereken, davaya konu edilen işlemlerin ilk derece yargı yeri olarak hukuka uygunluk denetiminin yapılması ve bu konularda verilmiş nihai bir kararın varlığı olduğundan, ilk derece yargı yerince dava konusu işlemin yetki yönünden hukuka aykırı bulunması nedeniyle esasının incelenmediği durumlarda, temyiz aşamasında Danıştayca dava konusu işlemin esası incelenerek hüküm kurulması halinde Kanun'un öngördüğü iki aşamalı yargısal denetimin gerçekleşmeyeceği açıktır. Sonuç olarak, dava konusu uyuşmazlığın 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesi kapsamında ivedi yargılama usulüne tabi "ilk derece" ve "temyiz" olmak üzere iki aşamalı olarak incelenmek zorunda olunması nedeniyle, ilk derece mahkemesince dava konusu Belediye Meclisi kararının esasının hukuka uygun olup olmadığı yönünden bir inceleme yapılmaksızın, temyiz mercii tarafından dava konusu işlemin esası yönünden doğrudan yargılama yapılarak bir hüküm kurulmaması gerekmektedir. Bu itibarla, adil yargılanma hakkı kapsamında iki aşamalı olması gereken yargısal denetimin ilk aşaması olan ilk derecede yargısal denetimin gerçekleştirilmesi, dolayısıyla dava konusu işlemin esası yönünden hukuka uygun olup olmadığı noktasında irdeleme yapılması ve bakılan davada oluşan bu yeni hukuki duruma göre bir değerlendirme yapılarak yeniden bir karar verilebilmesi için dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Öte yandan, her ne kadar, davalı idarece yargılama gideri ve vekalet ücreti yönünden temyiz isteminde bulunulmuş ise de, yukarıda gerekçesi açıklanan Dairemiz kararı üzerine İdare Mahkemesince yeniden bir karar verileceğinden ve bu yeni kararda yargılama giderleri ve vekalet ücreti hakkında da yeni bir hüküm kurulacağından davalı idarenin bu yöndeki temyiz isteminin incelenmesine bu aşamada gerek görülmemiştir. KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle; 1. Davalının temyiz isteminin kabulüne; 2. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine, 4. Kullanılmayan ...-TL yürütmeyi durdurma harcının istemi halinde davalıya iadesine, 5. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), █████/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.