İstanbul 18. Asliye Ticaret Mahkemesinin, tüzel kişiliği bulunmayan adi ortaklığın taraf ehliyeti eksikliği nedeniyle açtığı çek iptali davasında verdiği usulden red kararı.
Özet: Müvekkili şirketin hamili olduğu ve kaybolduğu iddia edilen yüksek meblağlı iki çekin iptali ile üzerlerine ödeme yasağı konulması talebiyle bir adi ortaklık adına açılan kıymetli evrak iptali davasında, mahkeme, davacı adi ortaklığın Türk Medeni Kanununda tüzel kişiliği bulunmaması ve bu nedenle dava ehliyetinden yoksun olması sebebiyle, davanın temel şartlarından olan taraf ehliyeti eksikliği gerekçesiyle davanın usulden reddine karar vermiştir.
T.C.
İSTANBUL 18. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO : ████████ EsasKARAR NO : ████████DAVA : Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))DAVA TARİHİ : █████/2026KARAR TARİHİ : █████/2026Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirketin hamili olduğu, ... ... ... Şubesi’nin ... seri numaralı, 1.120.000,00TL bedelli, 31.07.2026 vade tarihli çek ve ... seri numaralı, 155.628,00TL bedelli, 30.06.2026 vade tarihli çekin keşideci şirket tarafından ... Adi Ortaklığı adına düzenlendiğini, sonrasında söz konusu kıymetli evrakların kaybolduğunu, müvekkilinin hamili olduğu söz konusu çekin kaybolması nedeniyle söz konusu çekin tahsilatının mümkün olmadığını ve bu durumun müvekkilinin mağduriyetine neden olduğunu beyanla çekin iptaline karar verilmesini ve yargılama neticelenene kadar çekler üzerine ödeme yasağı konulmasını talep ve dava etmiştir.DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE HUKUKİ GEREKÇE: 6100 Sayılı HMK'nın "Dava şartlarının incelenmesi" başlığını taşıyan 115. Maddesinin 1. Fıkrası "(1) Mahkeme, dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır. Taraflar da dava şartı noksanlığını her zaman ileri sürebilirler." uyarınca yargılamanın her aşamasında dava şartlarının bulunup bulunmadığının re'sen incelenmesi gerektiğinden aynı kanunun "Dava şartları" başlığını taşıyan 114. Maddesi uyarınca " (1) Dava şartları şunlardır:a) Türk mahkemelerinin yargı hakkının bulunması.b) Yargı yolunun caiz olması.c) Mahkemenin görevli olması. ç) Yetkinin kesin olduğu hâllerde, mahkemenin yetkili bulunması.d) Tarafların, taraf ve dava ehliyetine sahip olmaları; kanuni temsilin söz konusu olduğu hâllerde, temsilcinin gerekli niteliğe sahip bulunması.e) Dava takip yetkisine sahip olunması.f) Vekil aracılığıyla takip edilen davalarda, vekilin davaya vekâlet ehliyetine sahip olması ve usulüne uygun düzenlenmiş bir vekâletnamesinin bulunması.g) Davacının yatırması gereken gider avansının yatırılmış olması.ğ) Teminat gösterilmesine ilişkin kararın gereğinin yerine getirilmesi.h) Davacının, dava açmakta hukuki yararının bulunması.ı) Aynı davanın, daha önceden açılmış ve hâlen görülmekte olmaması.i) Aynı davanın, daha önceden kesin hükme bağlanmamış olması.(2) Diğer kanunlarda yer alan dava şartlarına ilişkin hükümler saklıdır." Şeklindeki düzenlemesi uyarınca dava şartlarına ilişkin re'sen yapılacak olan kontrol işbu maddede yer alan sıralamaya göre yapılması gerektiğinden dosya bu kapsamda incelenmiş gerek tevzi formunda gerekse dava dilekçesinde davacının ... Adi Ortaklığı olarak gösterilmiş olduğu görülmüştür. Adi ortaklığın tüzel kişiliği bulunmamaktadır. Davanın adi ortaklığı oluşturan şirketler/kişiler tarafından açılması gerekmektedir, adi ortaklığı oluşturan gerçek yada tüzel kişilerden birinin dava açması halinde davacıya diğer ortağın davaya katılmasını sağlamak veya muvvafakatını almak üzere imkan tanınması mümkün ise de, dava konusu olayda davayı adi ortaklığı oluşturan şirketlerden hiçbiri açmadığından, davanın tüzel kişiliği olmayan adi ortaklık tarafından açılması nedeni ile davacı vekiline bu ehliyetsizliği gidermesi için yetki ve süre verilmesinin mümkün olmadığı kanaatine varılmıştır. (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 15.Hukuk Dairesi █████/2017 tarih ████████ esas ████████ karar nolu ilamında da belirtildiği üzere.) Dosyamız ile emsal mahiyette bulunan ... Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi █████████ E., ████████ K. Sayılı kararında " Adi ortaklığın ayrı bir tüzel kişiliği olmadığından taraf ehliyeti bulunmamaktadır. Ehliyetsizliğe ilişkin bu durum kamu düzeni ile ilgili olup re'sen dikkate alınmalıdır. Bu kapsamda ilk derece mahkemesince takipte borçlu olarak gösterilen ... ve adi ortaklığın taraf ehliyeti hususunda olumlu olumsuz değerlendirme yapılamaması hatalıdır (Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin █████/2019 tarihli ve ██████████E., ██████████K. sayılı ilamı). " şeklinde, yine Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi ████████ E., █████████ K. Sayılı kararında " TBK 620. maddesine göre Adi Ortaklığın hükmi şahsiyeti bulunmadığından taraf ehliyeti de yoktur. Taraf ehliyeti kamu düzeninden olup mahkemece kendiliğinden göz önüne alınmalıdır. Somut olayda dava tüzel kişiliği bulunmayan adi ortaklık tarafından açılmış bulunduğundan ilk derece mahkemesince davanın aktif husumet yokluğu nedeniyle reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik bulunmamaktadır. " şeklinde değerlendirme yapıldığı görülmüştür.Somut olay yönünden yapılan değerlendirmede; huzurdaki davanın adi ortaklığı oluşturan şirketler/kişiler tarafından açılması gerekmekte iken adi ortaklık adına açıldığı, davacı ... ortaklığın tüzel kişiliği dolayısı ile taraf ehliyetinin olmaması nedeni ile açılan davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine karar vermek gerekmiş, yine dava dilekçesinde her ne kadar ödeme yasağı hususunda tedbir talebinde bulunulmuş ise de tedbir isteyen davacının tüzel kişiliği dolayısı ile taraf ehliyeti bulunmadığından tedbir talebinin de bu gerekçe ile usulden reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1-Davacının taraf ehliyetinin bulunmaması nedeni ile açılan davanın dava şartı yokluğundan USULDEN REDDİNE, 2-Davacının taraf ehliyetinin bulunmaması nedeni ile ödeme yasağına ilişkin ihtiyati tedbir talebinin USULDEN REDDİNE, 3- Harçlar kanunu gereğince alınması gereken 732,00 TL harç peşin alındığından yeniden harç alınmasına yer olmadığına, 4- Davacı tarafça yapılan yargılama giderinin kendi üzerinde bırakılmasına, yatırılan gider avansından kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde ve talep edilmesi halinde kendilerine iadesine,Dair, tarafların yokluğunda gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi'nde istinaf yasa yolu açık olmak üzere dosya üzerinden yapılan inceleme sonucu karar verildi. █████/2026Katip ... ¸ Hakim ... ¸