Danıştay Altıncı Daire, Karaman Belediyesinin tarım arazisine yönelik eko-turizm alanı imar planı teklifi reddi kararının hukuka uygunluğunu temyiz incelemesiyle değerlendiriyor.
Özet: Bu hukuki evrakta, Karamanda bir taşınmazın 21.322 m²lik kısmının eko turizm alanı olarak planlanması teklifinin belediye tarafından reddedilmesi üzerine açılan davada, ilk derece ve bölge idare mahkemeleri, plan teklifinin şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve kamu yararına uygun olduğunu, atıl durumdaki arazinin eko turizm olarak değerlendirilmesinin kırsal kalkınma, turizm çeşitliliği ve ekonomik gelişime katkı sağlayacağını belirterek belediyenin red kararını iptal etmiştir. Davalı belediye ise, planın çevre düzeni planına aykırılığını, tarım alanı olması nedeniyle bakanlık izni gerektiğini, kamu yararı olmadığını ve altyapı maliyeti getireceğini ileri sürerek kararın bozulmasını istemiştir. Danıştay tetkik hakimi, temyiz talebinin kabulü ile bölge idare mahkemesi kararının bozulması gerektiğini belirtmiştir.
T.C.
D A N I Ş T A Y ALTINCI DAİRE Esas No : █████████Karar No : █████████ TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ...KARŞI TARAF (DAVACI) : ...VEKİLİ : Av. ...İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ :Dava konusu istem: Karaman ili, Merkez, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaza yönelik 1/5000 ölçekli ilave nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli ilave uygulama imar planı teklifinin reddine dair Karaman Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı kararının iptali istenilmiştir.İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; Mahkemece yerinde yaptırılan keşif sonucu düzenlenen bilirkişi raporu ile dosyada yer alan bilgi ve belgelerin değerlendirilmesinden, uyuşmazlığa konu ilave imar planı teklifinin kademeli birliktelik ilkesine uygun olduğu ve çevre düzeni planı değişikliği yapılmaksızın gerçekleştirilebileceği, söz konusu ilave imar planı teklifinin mevzuata uygun olarak hazırlandığı, gerekli tespit ve analiz çalışmalarının gerçekleştirildiği, plan açıklama raporunda gerekçesinin, amaç ve hedeflerinin belirtildiği, ilgili kurum ve kuruluş görüşlerinin alındığı, taşınmazın eko turizm alanı olarak belirlenmesine yönelik planlama kararının şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve kamu yararına uygun olduğu, taşınmazın eko turizm olarak kullanılmak istenilen 21.322,00 m²’lik kısmının atıl durumda olması ve toprak işleme ve sürümlü tarıma uygun olmaması, söz konusu atıl alanın eko turizm alanı olarak değerlendirilmesinin, kırsal kalkınmaya hizmet edebilecek girişimlerin desteklenmesi, Karaman ilinde eko turizme yönelik yapı ve tesislerin bulunmaması, ülkedeki işsizliğin azaltılmasında örnek teşkil etmesi, 2023 Türkiye Turizm Stratejisine uygun olarak turizm çeşitliliği ve turizmin geniş alanlara yayılmasının sağlanması, ülkemizdeki sosyo-ekonomik gelişim için turizmin çeşitlendirilmesi, tarım ürünlerinin değer fiyatından satılması ve çiftçi gelirlerinin çeşitlendirilmesi ve artırılması bakımından kaynak yaratabileceği, stratejik faydalar sağlayabileceği, uygulanacak projenin yöredeki ekolojik yapı ve tarım alanlarına muhtemel zarar verme durumunun yok denebilecek seviyede olması sebebiyle 1/5000 ölçekli ilave nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli ilave uygulama imar planı teklifinin onaylanmasının reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu .... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planında değişiklik yapılmadan dava konusu ilave imar planlarında fonksiyon değişikliği yapılmasının mevzuayta aykırı olduğu, taşınmazın tarımsal alan olması sebebiyle ilgili bakanlığının onayının alınması gerektiği, kamu yararı bulunmadığı, eko turizm fonksiyonu getirilmesinin belediyeye ilave altyapı maliyeti getireceği, yargı kararı ile belediyenin takdir yetkisinin yok sayıldığı, temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile usul ve yasaya aykırı olan Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : Davacı tarafından, mülkiyetinde olan Karaman ili, Merkez, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı daha önce plansız alanda kalan taşınmazın 21.322 m²'lik kısmının eko turizm alanı olarak belirlenmesi amacıyla █████/2018 tarihinde yapılan 1/5000 ölçekli ilave nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli ilave uygulama imar planı değişikliği teklifinin Karaman Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı kararıyla reddi üzerine anılan meclis kararının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: 3194 sayılı İmar Kanununun dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle, 5. maddesinde, nazım imar planı; varsa bölge planlarının mekâna ilişkin genel ilkelerine ve varsa çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklüklerini, nüfus yoğunlukları ve eşiklerini, ulaşım sistemlerini göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, plan hükümleri ve raporuyla beraber bütün olan plan olarak, uygulama imar planı ise; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarınaesas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmış, 6. maddesinde, planlar kapsadıkları alan ve amaçları açısından bölge planları ve imar planları olarak iki ana kategoriye ayrılmış, imar planları da uygulamaya esas olan uygulama imar planları ve bu planın hazırlanmasındaki temel hedefleri, ilkeleri ve arazi kullanım kararlarını belirleyen nazım imar planları olarak sınıflandırılmış, 8. maddesinin 1. fıkrasında; planların tanımlaması yapılarak, planlar bölge planı, çevre düzeni planı, nazım imar planı ve uygulama imar planı olarak kademelendirilmiş ve alt ölçekli planların üst ölçekli planlarda belirlenen planlama ana ilkelerine, stratejilerine ve kararlarına uyumlu olması zorunluluğu getirilmiş, 8. maddenin 1. fıkrasına █████/2013 tarih ve 28726 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren 6495 sayılı Kanun'un 73. maddesi ile eklenen f) alt bendinde; ''Kentsel asgari standartlar, Bakanlıkça belirlenen esaslar doğrultusunda çevre düzeni planı ile belirlenebilir. Uygulamaya ilişkin kararlar, yörenin koşulları, parselin bulunduğu bölgenin genel özellikleri, yapının niteliği ve ihtiyacı, erişilebilirlik, sürdürülebilirlik, çevreye etkisi dikkate alınarak ve ölçüleri verilerek Bakanlıkça belirlenen esaslara göre uygulama imar planı ile belirlenir.'' hükmüne yer verilmiştir.Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca █████/2014 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin ''Tanımlar'' başlıklı 4. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde, "Çevre düzeni planı: Varsa mekânsal strateji planlarının hedef ve strateji kararlarına uygun olarak orman, akarsu, göl ve tarım arazileri gibi temel coğrafi verilerin gösterildiği, kentsel ve kırsal yerleşim, gelişme alanları, sanayi, tarım, turizm, ulaşım, enerji gibi sektörlere ilişkin genel arazi kullanım kararlarını belirleyen, yerleşme ve sektörler arasında ilişkiler ile koruma-kullanma dengesini sağlayan 1/50.000 veya 1/100.000 ölçekteki haritalar üzerinde ölçeğine uygun gösterim kullanılarak bölge, havza veya il düzeyinde hazırlanabilen, plan notları ve raporuyla bir bütün olarak yapılan planı ifade eder." tanımına yer verilmiş, "Mekansal planlama kademeleri ve ilişkileri" başlıklı 6. maddesinin 1. fıkrasında, mekansal planların kapsadıkları alan ve amaçları açısından mekansal strateji planları, çevre düzeni planları ve imar planları olarak hazırlanacağı, buna göre planlama kademelerinin, üst kademeden alt kademeye doğru sırasıyla; mekansal strateji planı, çevre düzeni planı, nazım imar planı ve uygulama imar planından oluştuğu kural altına alınmış, aynı maddenin 2. fıkrasında, mekansal planların, plan kademelenmesine uygun olarak hazırlanacağı, her planın, planlar arası kademeli birliktelik ilkesi uyarınca yürürlükteki üst kademe planların kararlarına uygun olmak, raporu ile bütün oluşturmak ve bir alt kademedeki planı yönlendirmek zorunda olduğu düzenlenmiş, “İmar planı revizyonu ve ilaveleri” başlıklı 25. maddesinde, "İmar planlarının ihtiyaca cevap vermediği veya uygulamasının mümkün olmadığı durumlar ile üst kademe plan kararlarına uygunluğunun sağlanması amacıyla planın tamamının veya plan ana kararlarını etkileyecek bir kısmının yenilenmesi için bu Yönetmelikte belirtilen ilke, esas ve standartlara uygun olarak imar planlarında revizyon yapılır. (2) İmar planlarının ihtiyaca cevap vermediği durumlarda, mevcut plana bitişik ve mevcut planın genel arazi kullanım kararları ile süreklilik, bütünlük ve uyum sağlayacak biçimde, bu Yönetmelikte belirtilen ilke, esas ve standartlara uygun olarak ilave imar planı yapılabilir." hükmüne yer verilmiştir.Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının ... tarihli, ... sayılı kararıyla onaylanan Konya-Karaman Planlama Bölgesi 1/100.000 Çevre Düzeni Planında; "8.2.2.2. Mera Alanı "... Bu alanlarda tescilli mera dışında kalıp özel mülkiyete tabi olup mülkiyeti kesinleşmiş ve tapuya tescil edilmiş parsellerde, kadastral bir yola cephesi olmak şartıyla Tarım Alanı plan hükümleri geçerlidir.", 8.2.2.3.1. 5403 Sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununa Tabi Tarım Alanı "... Tarım alanlarının amaç dışı kullanımı taleplerinde, 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanım Kanunu ve Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı’nın izni çerçevesinde bu planın karar ve hükümlerine göre işlem yapılacaktır.", 8.4.5. Turizm Bölgesi başlığı altında 8.4.5.3. Eko-Turizm Alanı "1. Bu plan ile belirlenen veya alt ölçekli planlarda belirlenebilecek olan bu alanlarda; Turizm Tesislerinin Niteliklerine İlişkin Yönetmelik hükümlerine uygun, ekolojik yapı ile bütünleşik kırsal turizm tesisleri ile bunlara hizmet veren spor tesisleri, satış üniteleri ve gerekli sosyal donatı alanları yer alabilir. Bu alanlarda yer alacak konaklama tesislerinin niteliklerine ilişkin yönetmelik uyarınca “Kırsal Turizm Tesisleri” olarak belgelendirilecektir. 2. Eko-turizm alanları için öncelikle imar planını onaylamaya yetkili idareye başvurulur. Başvuruların değerlendirilebilmesi için yetkili idarece Bakanlık/Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü dahil ilgili kurum ve kuruluşlardan uygun görüş alınması zorunludur..." şeklinde plan hükümlerine yer verilmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Yukarıda aktarılan mevzuat hükümlerine göre, alt ölçekli planların üst ölçekli planlarda belirlenen planlama ana ilkelerine, kararlarına uyumlu olması gerektiğinde kuşku bulunmamaktadır. Planların kademeli birlikteliği ilkesi çerçevesinde, planların en üst ölçekten başlayarak birbirine uygun biçimde yapılması zorunludur. Üst ölçekli planlarla belirlenen kararların, plan ilke ve kabullerine uygun olmak üzere nazım imar planlarında ve uygulama imar planlarında, bu planların gerektirdiği biçimde ve ölçeklerinin gerektirdiği ayrıntıda olması gerekmektedir. İdare Mahkemesince; uyuşmazlığa konu taşınmazın 21.322 m²'lik kısmının eko turizm alanı olarak belirlenmesi istemiyle yapılan imar planı tekliflerinin reddine ilişkin işlemin, eko turizm alanı yapılması amaçlanan taşınmazın kuru marjinal tarım arazisi vasfında ve atıl durumda olduğu, tarım dışı kullanıma yönelik izinlerin alındığı, taşınmazın ilgili kısmının eko turizm için kullanılmasının uygun olduğu ve tarımsal açıdan sakıncasının bulunmadığı tespitlerinden hareketle yaratacağı faydalar göz önüne alındığında imar planı teklifinde şehircilik ilkeleri ve planlama esaslarına aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle anılan teklifin reddine ilişkin dava konusu belediye meclis kararının iptaline karar verilmiş ise de; uyuşmazlık konusu taşınmazın, üst ölçekli Konya - Karaman Planlama Bölgesi 1/100.000 Çevre Düzeni Planında; tarım alanı ve mera alanı olarak tanımlandığı ve alanda tarım alanı hükümlerinin geçerli olduğu, anılan üst ölçekli planda "Turizm Bölgesi" başlığı altında "eko turizm alanı" tanımına ve gösterimine yer verildiği, bu nedenle üst ölçekli çevre düzeni planında değişikliğe gidilmeksizin alt ölçekli ilave imar planlarında eko turizm alanı kullanım kararı getirilmesinin planların kademeli birlikteliği ilkesine aykırı olması sebebiyle anılan taşınmaza yönelik ilave imar planları teklifinin reddine ilişkin dava konusu belediye meclis kararında mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu itibarla; davanın reddine karar verilmesi gerekirken dava konusu işlemin iptali yolunda veilen Mahkeme kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu kararda hukuki isabet görülmemiştir. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle;1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalının temyiz isteminin kabulüne,2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, █████/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.