Danıştay Altıncı Dairesi, Gölbaşı Belediyesi tarafından ruhsatsız yapıya kesilen idari para cezasının hatalı alan tespiti gerekçesiyle iptaline ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararını temyizen inceledi.
Özet: Ruhsatsız başlanan bir yapıya uygulanan idari para cezası, yapının sonradan ruhsatlandırılmasına rağmen, cezanın dayanağı olan ruhsatsız inşaat alanının, ruhsatlanan nihai yapı alanından daha büyük olduğunun tespit edilmesi nedeniyle hukuka aykırı bulunmuştur; zira bu alan farklılığı, temel ceza miktarını doğrudan etkilediğinden, yanlış inşaat alanı esas alınarak belirlenen para cezası işlemi iptal edilmiştir.
T.C.
D A N I Ş T A Y ALTINCI DAİRE Esas No : █████████Karar No : █████████ TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı (...) VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Taahhüt Emlak Mühendislik İnşaat Gıda Otomotiv Hayvancılık Madencilik Sanayi Ticaret Limited Şirketi VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ :Dava konusu istem: Ankara ili, Gölbaşı ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazda ruhsatsız yapı yapıldığından bahisle 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesi uyarınca 869.681,32-TL idari para cezası verilmesine ilişkin Gölbaşı Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istenilmiştir.İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava dosyasında mevcut bilgi ve belgeler ile bilirkişi raporu birlikte değerlendirildiğinde, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazda betonarmesi ve duvar imalatları tamamlanmış, Bodrum kat (625,93 m²), Zemin kat (664,42 m²) ve 7.Normal kat (645,58 m²x7=4519,06 m²) olmak üzere toplamda 9 katlı 5809,41m² büyüklüğünde IV.sınıf A grubu ruhsatsız olarak yapılan inşai faaliyetin ruhsat gerektiren işlerden olduğu ve ruhsat düzenlenmeden söz konusu inşai faaliyetin yapıldığı ve davacı hakkında 869.681,32-TL idari para cezası uygulanmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığından davanın reddine karar verilmiştir.Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İdari Dava Dairesince verilen kararda; uyuşmazlığın çözümü amacıyla yaptırılan bilirkişi incelemesi sonrası düzenlenen bilirkişi raporu ile söz konusu yapı için sonradan alınan ... tarihli, ... sayılı yapı ruhsatı ile ... tarihli, ... sayılı yapı kullanma izin belgesi incelendiğinde, inşaata ruhsatsız başlanılmakla beraber, sonradan ruhsat ve yapı kullanma izni alınmış ve tamamlanmış yapının, ruhsata bağlanan yapı inşaat alanının yapı tatil tutanağında tespit edilen ruhsatsız inşaat alanından daha az olduğu açık olup, söz konusu farklılığın temel cezayı etkileyecek nitelikte olması nedeniyle, yanlış inşaat alanı esas alınarak daha fazla para cezası verilmesine ilişkin dava konusu belediye encümeni kararında hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.Belirtilen gerekçelerle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun kabulüne, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : Gölbaşı Belediye Başkanlığınca düzenlenen █████/2019 tarihli yapı tatil tutanağı ile Ankara ili, Gölbaşı ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazda betonarmesi ve duvar imalatları tamamlanmış, Bodrum kat (625,93 m²), Zemin kat (664,42 m²) ve 7.Normal kat (645,58 m²x7=4519,06 m²) olmak üzere toplamda 9 katlı 5809,41m² büyüklüğünde IV.sınıf A grubu ruhsatsız yapı tespit edilmiştir. Gölbaşı Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararıyla IV.Sınıf A grubu yapılar için toplam 5809,41 m² aykırılıktan etkilenen alan üzerinden 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) fıkrası uyarınca hesaplanan temel para cezasına aynı maddenin (c) bendinin 8.alt bendi uygulanarak 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesi uyarınca 869.681,32-TL idari para cezası verilmiştir. Bunun üzerine görülmekte olan dava açılmıştır.İLGİLİ MEVZUAT: 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinde, " 1) Bu maddede belirtilen ve imar mevzuatına aykırılık teşkil eden fiil ve hallerin tespit edildiği tarihten itibaren on iş günü içinde ilgili idare encümenince sorumlular hakkında, üstlenilen her bir sorumluluk için ayrı ayrı olarak bu maddede belirtilen idari müeyyideler uygulanır. 2) Ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere ve imar mevzuatına aykırı olarak yapılan ya da 27 nci madde kapsamında ruhsat alınmadan yapılabilen yapılardan aynı maddede belirtilen koşullar sağlanmadan yapılanların sahibine, yapı müteahhidine ve aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullere, yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre, bin Türk lirasından az olmamak üzere, aşağıdaki şekilde hesaplanan idari para cezaları uygulanır: a) Bakanlıkça belirlenen yapı sınıflarına ve gruplarına göre yapının inşaat alanı üzerinden hesaplanmak üzere, mevzuata aykırılığın her bir metrekaresi için; (...) b) Mevzuata aykırılığı yapı inşaat alanı üzerinden hesaplanması mümkün olmayan, yapının cephelerini ve diğer yapı elemanlarını değiştiren veya yapı malzemesi için öngörülen gereklere aykırı bulunan uygulamalar için, Bakanlıkça yayımlanan ve aykırılığa konu imalatın tespiti tarihinde yürürlükte bulunan birim fiyat listesine göre ilgili idarece belirlenen bedelin % 20’si kadar idari para cezası verilir. c) (a) ve (b) bentlerine göre cezalandırmayı gerektiren aykırılığa konu yapı; 1) Hisseli parselde diğer maliklerin muvafakati alınmaksızın yapılmış ise cezanın % 30’u, 2) Kamuya veya başkasına ait bir parselde yapılmış ise cezanın % 40’ı, 3) Uygulama imar planında veya parselasyon planında “Kamu Tesisi Alanı veya Umumî Hizmet Alanı” olarak belirlenmiş bir alanda yapılmış ise cezanın % 60’ı, 4) Mevcut haliyle veya öngörülen bir afet tehlikesi karşısında can ve mal emniyetini tehdit ediyor ise cezanın % 100’ü, 5) Uygulama imar planı bulunan bir alanda yapılmış ise cezanın % 20’si, 6) Yapılaşmaya yasaklanmış bir alanda yapılmış ise cezanın % 80’i, 7) Özel kanunlar ile belirlenmiş özel imar rejimine tabi bir alanda yapılmış ise cezanın % 50’si, 8) Ruhsatsız ise cezanın % 180’i, 9) Ruhsatı hükümsüz hale gelmesine rağmen inşaatı sürdürülüyor ise cezanın % 50’si, 10) Yapı kullanma izin belgesi alınmış olmakla birlikte, ruhsat alınmaksızın yeni inşaî faaliyete konu ise cezanın % 100’ü, 11) İnşaî faaliyetleri tamamlanmış ve kullanılmıyor ise cezanın % 10’u, 12) İnşaî faaliyetleri tamamlanmış ve kullanılıyor ise cezanın % 20’si, 13) Çevre ve görüntü kirliliğine sebebiyet veriyor ise cezanın % 20’si, (a) ve (b) bentlerinde belirtilen şekilde tespit edilen para cezalarının miktarına göre ayrı ayrı hesap edilerek ilave olunur. Para cezalarına konu olan alanın hesaplanmasında, aykırılıktan etkilenen alan dikkate alınır..." hükmüne yer verilmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME:Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden; ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı olarak yapılan yapılar nedeniyle verilecek para cezası miktarının belirlenmesinde dikkate alınacak temel ölçütün; yapı sınıfı ve grubu ile ruhsatsız veya ruhsata aykırı imalat alanının ve varsa aykırılıktan etkilenen alanın katılması suretiyle bulunacak alan olduğu, bu nedenle, para cezasının miktarının belirlenebilmesi için öncelikle; bu hususların yapı tatil tutanağı ile tespitinin yapılması gerekmektedir. Bunun için de, para cezasına esas alınan yapı tatil tutanağında, ruhsatsız veya ruhsata aykırı imalat alanının ve varsa aykırılıktan etkilenen alanın nasıl belirlendiğinin ortaya konulması, ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı imalatın hangi yapı grubu ve sınıfına girdiğinin tespit edilmesi ve buna göre yapının sınıfı ve cinsi esas alınarak temel ceza miktarının hesaplanması, temel ceza miktarı belirlendikten sonra maddede öngörülen artırım sebeplerinin varlığı halinde artırım sebeplerinin ayrı ayrı hesaplanması ve bunların toplamlarının alınması suretiyle toplam para cezasının bulunması ve bulunan bu miktarın belediye encümeni tarafından imar para cezası olarak verilmesi gerektiği anlaşılmaktadır. Dosyanın incelenmesinden; █████/2019 tarihli yapı tatil tutanağı ile Ankara ili, Gölbaşı ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazda betonarmesi ve duvar imalatları tamamlanmış olduğu, Bodrum kat (625,93 m²), Zemin kat (664,42 m²) ve 7.Normal kat (645,58 m²x7=4519,06 m²) olmak üzere toplamda 9 katlı 5809,41m² büyüklüğünde IV.sınıf A grubu ruhsatsız yapı tespit edildiği, davalı idare tarafından IV.Sınıf A grubu yapılar için toplam 5809,41m² aykırılıktan etkilenen alan üzerinden 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) fıkrası uyarınca hesaplanan temel para cezasına aynı maddenin (c) bendinin 8.alt bendi uygulanarak 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesi uyarınca 869.681,32-TL idari para cezası hesaplandığı, İdare Mahkemesince dosya kapsamında yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde düzenlenen 26.02.2021 tarihli bilirkişi raporunda davalı idare tarafından para cezası hesaplanırken esas alınan aykırılıktan etkilenen alan hesabının ve yapı sınıfı ve grubunun doğru olduğunun tespit edildiği, ... Bölge İdare Mahkemesi ....İdari Dava Dairesinin 28.04.2022 tarihli ara kararına davalı idare tarafından verilen cevapta, davaya konu yapının B Blok yapısı olduğu ve ... tarihli, ... sayılı yapı ruhsatı ile ... tarihli,... sayılı yapı kullanma izin belgesi verildiğinin belirtildiği, temyize konu kararın söz konusu bu ara kararına cevap esas alınarak verildiği, dosyaya sunulmuş olan savunma dilekçesinde ve temyiz dilekçesinde ise davaya konu yapının D Blok olduğu ve bu yapıya ... tarihli, ... sayılı yapı ruhsatı ile ... tarihli, ... sayılı yapı kullanma izni verildiğinin, dava konusu encümen kararının alındığı tarihte taşınmazda iddia edildiği gibi 4 bloktan oluşan bir yapı grubunun bulunmadığının belirtildiği görülmektedir.Bu durumda davaya konu encümen kararına esas alınan yapı tatil tutanağı dikkate alınarak ve yukarıda bahsedilen çelişkilerin giderilerek yeniden bir karar verilmesi gerektiği açık olup sonradan ruhsat ve yapı kullanma izni alınmış ve tamamlanmış yapının, ruhsata bağlanan yapı inşaat alanının yapı tatil tutanağında tespit edilen ruhsatsız inşaat alanından daha az olduğu, söz konusu farklılığın temel cezayı etkileyecek nitelikte olması nedeniyle dava konusu belediye encümeni kararında hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline ilişkin temyize konu kararda hukuki isabet bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle;1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalının temyiz isteminin kabulüne,2. Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile anılan kararının kaldırılarak yukarıda özetlenen gerekçeyle dava konusu işlemin iptali yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, █████/2025 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.