Danıştay 13. Daire, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu 21/f kapsamında pazarlık usulü ihalenin, KDV dahil yaklaşık maliyetin limiti aşması gerekçesiyle sözleşme sonrası iptalinin hukuka uygunluğunu inceliyor.
Özet: Davacı şirket, Hacıbektaş Belediyesinin uhdesinde kalan imar planı yapım işi ihalesini, idarenin KDV dahil tutarı limitin üzerinde değerlendirerek ve sözleşme imzalandıktan sonra hukuka aykırı şekilde iptal etmesi üzerine dava açmış, ilk derece mahkemesi idarenin iptal işlemini kamu yararı ve takdir yetkisi kapsamında hukuka uygun bularak davanın reddine karar vermiş, davacı ise temyizinde KDVnin limit karşılaştırmasına dahil edilemeyeceğini, takdir yetkisinin geç kullanıldığını ve iptal işleminin hukuki güvenlik ilkesine aykırı olduğunu iddia etmiştir.
T.C.
D A N I Ş T A YONÜÇÜNCÜ DAİREEsas No:█████████Karar No:█████████TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Danışmanlık İnşaat Mimarlık Mühendislik Sanayi Ticaret Ltd. Şti.VEKİLİ : Av....KARŞI TARAF (DAVALI) : ... BelediyesiVEKİLİ : Av. ...İSTEMİN KONUSU: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.YARGILAMA SÜRECİ:Dava konusu istem: Hacıbektaş Belediyesince 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 21. maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi kapsamında pazarlık usulü ile ... tarihinde gerçekleştirilen .../... ihale kayıt numaralı "Hacıbektaş İlçesi Zir-Savat ve Bala Mahallelerinde 870 hektar Alanda İmar Planına Esas Jeolojik Etüd ve Jeoteknik Etüd raporu ve 1/1000 Ölçekli Uygulama ve 1/5000 Ölçekli Nazım İmar Planı, İlave ve Revizyon İmar Planı Yapım İşi" ihalesi uhdesinde kalan davacı şirket tarafından, söz konusu ihalenin iptal edilmesine ilişkin davalı idarenin ... tarih ve E-...-...-... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen kararda; 4734 sayılı Kanuna göre yapılacak ihalelerde açık ihale usulünün temel ihale usulü olduğu ve dolayısıyla 4734 sayılı Kanun kapsamındaki idarelerce yapılacak ihalelerde öncelikle açık ihale usulünün uygulanması gerektiği, diğer ihale usullerinin Kanun'da belirtilen özel hallerde kullanılabileceği, idarelerin, ihaleleri pazarlık usulü ile yapabilmeleri için, 4734 sayılı Kanun'un 21. maddesinde aranan şartların gerçekleşmesi gerektiği, Olayda, davaya konu ihalenin yaklaşık maliyetinin 2.626,667,00-TL olduğu, bu haliyle 4734 sayılı Kanun'un 21(f) maddesinde düzenlenen pazarlık usulüyle anılan ihaleye çıkıldığı, anılan Kanun'un 40. maddesi ile ihale yetkilisine ihaleyi iptal etme konusunda tanınan yetkinin, ihale işlemlerinin sırf mevzuata uygunluğunu denetlemeye yönelik olmayıp, aynı zamanda ihale konusu işin özelliği, benzer işlere ilişkin diğer ihalelerin sonuçları, ihalede oluşan fiyatın piyasa şartlarına uygun olup olmadığı gibi hususları değerlendirmek suretiyle ihale yetkilisinin yerindelik denetimi yaparak idare menfaatini koruması amacıyla düzenlendiği,Bu durumda, 4734 sayılı Kanun uyarınca ihaleyi yapan idarenin, anılan Kanun'un 5. maddesinde belirtilen rekabet, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve kaynakların verimli kullanılması ilkelerini gözetmek zorunda olduğu ve söz konusu ilkelere uygun olarak ihale işlemlerinin yerine getirilmemesi durumunda, kanunla idareye tanınan ihaleyi iptal yetkisini kullanması gerektiği, dava konusu ihalenin içeriği, yapılacak olan işin niteliği ve sonradan yapılan araştırmalar ve ilgili kurum tarafından yazılan yazılar nedeniyle idarenin takdir yetkisi çerçevesinde ihalenin iptali için makul sebep oluştuğundan ihalenin iptaline ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacı tarafından, temyize konu mahkeme kararında pazarlık usulü ile ihale için somut olayla bağdaşmayan 2020 yılının baz alınmasının hukuka aykırı olduğu, ihale 2025 yılının ilk yarısında yapıldığından, 4734 sayılı Kanun'un 21/f maddesindeki yaklaşık maliyet tutarına dair güncel parasal limit değerinin █████/2025-█████/2026 tarihleri arası için 2.668.214,00-TL olduğu, yaklaşık maliyeti 2.626.667,00-TL olan ihalenin pazarlık usulüne tabi olduğu, ihale bilgileri incelendiğinde ise, toplam götürü bedelinin, 2.550.000,00-TL olduğu, sözleşmenin 7.1. maddesi hükmü gereği, KDV'nin, sözleşme bedeline dahil olmadığı, idarece ayrıca ödeneceğinin ifade edildiği, 2.550.000,00 TL'nin %20 KDV'si 510.000,00-TL olduğundan KDV dahil tutarın 3.060.000,00-TL'ye ulaştığı, davalı idarenin, sözleşmenin KDV dahil ile ulaştığı tutarın, 2.668.214,00 TL'den fazla olduğundan bahisle, ihaleyi iptal ettiğinin anlaşıldığı, halbuki, idarenin KDV dahil sözleşme tutarını baz alarak, anılan parasal limit ile karşılaştırmasının hukuka aykırı olduğu, davalı idarenin, söz konusu ihaleyi pazarlık usulü ile yapmaya karar verdiği anda, takdir yetkisi bu yönde kullanmış ve böylece bağlı yetki içine girdiği, kaldı ki takdir yetkisinin de zamanında kullanılmadığı, zira ihale onay tarihinden (█████/2025), 2 aydan fazla bir süre sonra, ihale yapıldıktan ve sözleşme imzalandıktan sonra, █████/2025 tarihinde ihalenin iptal edildiği, süre sınırına uyulmadan tesis edilen dava konusu işlem ve temyize konu kararın hukuki belirlilik ve güvenlik ilkesine aykırı olduğu, idarece somut gerekçe gösterilmediği, sözleşme imzalandıktan sonra, idarenin, takdir yetkisine dayanarak ihaleyi iptal edemeyeceği, idarenin en geç sözleşme öncesinde kullanması gereken yetkisini, sözleşme imzalandıktan 27 gün sonra kullandığı, kamu yararına ve hizmet gereklerine aykırı işlem tesis edildiği, idarenin kendi hatasını şirketlerine yüklemesinin kabul edilemeyeceği, idarenin kendi içindeki usulsüzlük iddialarını gerekçe göstererek yasal bir süreci iptal etmesinin, hukuki güvenlik ve devlete güven ilkelerini ağır biçimde zedelediği ve ihaleyi kazanan iyi niyetli üçüncü kişiyi (şirketlerini) cezalandırmak anlamına geldiği, işlemin amaç yönünden de hukuka aykırı olduğu, bu amacın ise 4734 sayılı Kanun'un 40. maddesiyle tanınan takdir yetkisinin hukuki ve meşru kullanım alanı dışında olup kamu yararını sağlamaktan uzak keyfi bir idari işlem olduğu ileri sürülmektedir.KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davalı idare tarafından, ihalenin iptal gerekçesinin ihale usulünün yanlış seçilmiş olması olduğu, iptal yazısında ihalenin 4734 sayılı Kanun'un 21/f maddesi uyarınca pazarlık usulü yerine, Kanun'un 19. maddesi uyarınca açık ihale usulü ile yapılması gerektiğinin bildirildiği, davacı her ne kadar yaklaşık maliyetin limitin altında kaldığını iddia etse de idarelerince sözleşme bedelinin KDV dahil 3.060.000,00-TL'ye ulaştığı baz alınarak iptal yoluna gidildiği, iptal kararındaki temel dayanağın 4734 sayılı Kanun'un 40. maddesi ile tanınan takdir yetkisi olduğu, idarenin ihale onay tarihinden sonra, sözleşme imzalandıktan sonra dahi, ihale konusu işin niteliği, kamuya etkisi ve kamu menfaati gereği ihaleyi iptal etme yetkisine sahip olduğu, davacı tarafından pazarlık usulünün seçilmesiyle takdir yetkisinin bağlı yetkiye dönüştüğü iddia edilmişse de 4734 sayılı Kanun'un 40. maddesinin ihale yetkilisine ihale kararını onaylama veya gerekçesini açıkça belirtmek suretiyle iptal etme yetkisini sözleşme imzalanmasından önce dahi olsa ayrı bir takdir yetkisi olarak tanıdığı, temyize konu kararda da bu yetkinin mevzuata uygunluk denetimi yanında yerindelik denetimi yapma amacını taşıdığının belirtildiği, mezkur maddede öngörülen sürenin idarenin kamu menfaatini koruma yetkisini ve sözleşmenin ifasından önce dahi olsa iptal yetkisini tamamen ortadan kaldıran mutlak bir süre olarak yorumlanamayacağı, Mahkeme kararında belirtildiği üzere ihale yetkilisine tanınan iptal yetkisinin rekabet, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve kaynakların verimli kullanılması ilkelerini gözeterek idare menfaatini koruma amacı taşıdığı, sözleşme imzalandıktan sonra ancak ifa aşamasına geçilmeden önce kamu menfaatini açıkça zedeleyen bir durumun ortaya çıkması halinde idarenin iptal yetkisini kullanmasının hukuki güvenlikten çok üstün kamu yararını koruma ilkesinin bir gereği olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE:ESAS YÖNÜNDEN:MADDİ OLAY : Hacıbektaş Belediye Başkanlığınca yaklaşık maliyeti 2.626,667,00-TL olarak belirlenen .../... ihale kayıt numaralı "Hacıbektaş İlçesi Zir-Savat ve Bala Mahallelerinde 870 hektar Alanda İmar Planına Esas Jeolojik Etüd ve Jeoteknik Etüd raporu ve 1/1000 Ölçekli Uygulama ve 1/5000 Ölçekli Nazım İmar Planı, İlave ve Revizyon İmar Planı Yapım İşi" ihalesi █████/2025 tarih ve 79 sayılı Olura istinaden 4734 sayılı Kanun'un 21/f maddesi uyarınca pazarlık usulü ile █████/2025 tarihinde gerçekleştirilmiş, 3 isteklinin katılarak teklif verdiği ihale alınan teklifler sonucunda İhale Komisyonunun █████/2025 tarihli kararı ile ekonomik açıdan en avantajlı ve yaklaşık maliyetin altında teklif sunan davacı şirkete 2.550.000,00-TL bedelle bırakılmış, █████/2025 tarihinde sözleşme imzalanarak aynı gün işyeri teslim tutanağı düzenlenmiş, bilahare söz konusu ihale açık teklif usulü ile yapılması gerektiği gerekçesi ile Hacıbektaş Belediye Başkanlığının ... tarih ve E-... sayılı işlemi ile iptal edilmiştir. Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.İLGİLİ MEVZUAT:4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinin birinci fıkrasında "Bu Kanunun uygulanmasında; ... Açık ihale usulü: Bütün isteklilerin teklif verebildiği usulü, ... Pazarlık usulü: Bu Kanunda belirtilen hallerde kullanılabilen, ihale sürecinin iki aşamalı olarak gerçekleştirildiği ve idarenin ihale konusu işin teknik detayları ile gerçekleştirme yöntemlerini ve belli hallerde fiyatı isteklilerle görüştüğü usulü, ... ifade eder."; "Temel ilkeler" başlıklı 5. maddesinde, "İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur. ... Bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde açık ihale usulü ve belli istekliler arasında ihale usulü temel usullerdir. ... Diğer ihale usulleri Kanunda belirtilen özel hallerde kullanılabilir. ..."; "Yaklaşık maliyet" başlıklı 9. maddesinde, "Mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalesi yapılmadan önce idarece, her türlü fiyat araştırması yapılarak katma değer vergisi hariç olmak üzere yaklaşık maliyet belirlenir ve dayanaklarıyla birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir. Yaklaşık maliyete ihale ve ön yeterlik ilânlarında yer verilmez, isteklilere veya ihale süreci ile resmî ilişkisi olmayan diğer kişilere açıklanmaz.", "Uygulanacak ihale usulleri" başlıklı 18. maddesinde, "İdarelerce mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin ihalelerinde aşağıdaki usullerden biri uygulanır: a) Açık ihale usulü. b) Belli istekliler arasında ihale usulü. c) Pazarlık usulü."; "Açık ihale usulü" başlıklı 19. maddesinde, "Açık ihale usulü, bütün isteklilerin teklif verebildiği usuldür."; "Pazarlık usulü" başlıklı 21. maddesinin birinci fıkrasında, "Aşağıda belirtilen hallerde pazarlık usulü ile ihale yapılabilir: ... f) İdarelerin yaklaşık maliyeti ellimilyar Türk Lirasına kadar olan mamul mal, malzeme veya hizmet alımları. ... (b), (c) ve (f) bentlerinde belirtilen hâllerde ilan yapılması zorunlu değildir. İlan yapılmayan hâllerde en az üç istekli davet edilerek, yeterlik belgelerini ve fiyat tekliflerini birlikte vermeleri istenir. ..."; "Bütün tekliflerin reddedilmesi ve ihalenin iptali" başlıklı 39. maddesinde, "İhale komisyonu kararı üzerine idare, verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbesttir. İhalenin iptal edilmesi halinde bu durum bütün isteklilere derhal bildirilir. İdare bütün tekliflerin reddedilmesi nedeniyle herhangi bir yükümlülük altına girmez. Ancak, idare isteklilerin talepte bulunması halinde, ihalenin iptal edilme gerekçelerini talep eden isteklilere bildirir."; "İhalenin karara bağlanması ve onaylanması" başlıklı 40. maddesinde, "37 ve 38 inci maddelere göre yapılan değerlendirme sonucunda ihale, ekonomik açıdan en avantajlı teklifi veren isteklinin üzerinde bırakılır. ... İhale komisyonu gerekçeli kararını belirleyerek, ihale yetkilisinin onayına sunar. Kararlarda isteklilerin adları veya ticaret unvanları, teklif edilen bedeller, ihalenin tarihi ve hangi istekli üzerine hangi gerekçelerle yapıldığı, ihale yapılmamış ise nedenleri belirtilir.İhale yetkilisi, karar tarihini izleyen en geç beş iş günü içinde ihale kararını onaylar veya gerekçesini açıkça belirtmek suretiyle iptal eder.İhale; kararın onaylanması halinde geçerli, iptal edilmesi halinde ise hükümsüz sayılır. ..." kuralları yer almaktadır. █████/2009 tarih ve 27159 Mükerrer sayılı Resmî Gazete'de yayınlanarak yürürlüğe giren Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği'nin "Tanımlar ve kısaltmalar" başlıklı 3. maddesinin birinci fıkrasında, "Bu Yönetmeliğin uygulanmasında 4734 sayılı Kanunun 4 üncü maddesindeki tanımlar ile Kamu Alımlarının Elektronik Ortamda Yapılmasına İlişkin Uygulama Yönetmeliğinin 3 üncü maddesindeki tanım ve kısaltmaların yanında; ... f) Yaklaşık maliyet: İhale onay belgesi düzenlenmeden önce idarece her türlü fiyat araştırması yapılarak, Katma Değer Vergisi (KDV) hariç olmak üzere hesaplanan ve dayanakları ile birlikte bir hesap cetvelinde gösterilen, ihale konusu işin öngörülen bedelini, ... ifade eder.", "Yaklaşık maliyete ilişkin ilkeler" başlıklı 7. maddesinin birinci fıkrasında, "İdare tarafından, ihale onay belgesi düzenlenmeden önce, bu Yönetmelikte belirlenen esas ve usullere göre ayrıntılı fiyat ve gerektiğinde miktar araştırması yapılmak suretiyle ihale konusu işin KDV hariç yaklaşık maliyeti hesaplanır ve dayanakları ile birlikte bir hesap cetvelinde gösterilir."; 8. maddesinde "Yaklaşık maliyetin hesaplanmasına esas miktar ve fiyatların tespiti"ne, 9. maddesinde ise "Yaklaşık maliyetin hesaplanması ve güncellenmesi"ne ilişkin kurallara yer verilmiştir. █████/2025 tarih ve 32792 sayılı Resmî Gazete'de yayınlanarak █████/2025 tarihinde yürürlüğe yürürlüğe giren 2025/1 No'lu Kamu İhale Tebliğinin "Güncellenen hususlar" başlıklı 3. maddesinin birinci fıkrasında, "Bu Tebliğ ile 1/2/2025 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere 4734 sayılı Kanunun; ... ç) 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinde belirtilen 2.076.108,-TL (İkimilyonyetmişaltıbinyüzsekiz Türk Lirası) 2.668.214,-TL (İkimilyonaltıyüzaltmışsekizbinikiyüzondört Türk Lirası), olarak güncellenmiştir." kuralı yer almaktadır.Uyuşmazlık konusu "Hacıbektaş İlçesi Zir-Savat ve Bala Mahallelerinde 870 hektar Alanda İmar Planına Esas Jeolojik Etüd ve Jeoteknik Etüd raporu ve 1/1000 Ölçekli Uygulama ve 1/5000 Ölçekli Nazım İmar Planı, İlave ve Revizyon İmar Planı Yapımı" Hizmeti Alımına Ait Sözleşmenin "Sözleşmenin türü ve bedeli" başlıklı 6. maddesinde, "Bu sözleşmenin toplam götürü bedeli 2.550.000,00-TL (İkimilyonBeşyüzEllibinLira) dir."; "Sözleşme bedeline dahil olan giderler" başlıklı 7. maddesinde ise, "Taahhüdün yerine getirilmesine ilişkin sözleşme bedeline dahildir. İlgili mevzuatı uyarınca hesaplanacak Katma Değer Vergisi, sözleşme bedeline dahil olmayıp İdare tarafından Yükleniciye ödenecektir." kuralına yer verilmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, idarelerce mal veya hizmet alımları ile yapım işleri ihalelerinde uygulanacak olan esas ihale usulünün açık ihale usulü olduğu, Kanun'da yer alan diğer usullerin ancak özel şartların gerçekleşmesi durumunda uygulanabileceği, diğer taraftan ihale yetkilisinin ihalenin iptali konusunda sahip olduğu takdir yetkisini kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olarak kullanması gerektiği anlaşılmaktadır.Dava konusu uyuşmazlık ise, mezkur ihalenin, yaklaşık maliyetinin KDV dahil tutarının ilgili mevzuat ile o dönem için belirlenerek ilan edilmiş olan 4734 sayılı Kanun'un 21/f maddesi kapsamında pazarlık usulü ile ihale yapılabilmesine ilişkin tutarın üzerinde olması nedeniyle Kanun'un 19. maddesi uyarınca açık ihale usulü ile yapılması gerekirken Kanun'un 21/f maddesi kapsamında pazarlık usulü ile gerçekleştirilmiş olduğunun anlaşılması üzerine ihalenin re'sen iptal edilmesinden kaynaklanmaktadır. Bu noktada, yaklaşık maliyetin kapsamı ve dava konusu ihalenin 4734 sayılı Kanun'un 21/f maddesi kapsamında pazarlık usulü ile yapılabilecek bir ihale olup olmadığı hususlarının ortaya konulması gerekmektedir. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden yaklaşık maliyetin ihale konusu işin "KDV hariç olmak üzere" hesaplanan öngörülen bedeli olduğu anlaşılmakta olup uyuşmazlık konusu ihale dokümanında da bu hususun açıkça belirtildiği görülmüştür. Bu kapsamda uyuşmazlık konusu ihalenin yaklaşık maliyeti davalı idarece "KDV hariç olmak üzere" 2.626,667,00-TL olarak belirlenmiştir. Söz konusu yaklaşık maliyet tutarının ise ihale tarihi itibariyle 4734 sayılı Kanun'un 21/f maddesi kapsamında pazarlık usulü ile ihale yapılabilmesine ilişkin yaklaşık maliyet tutarı olan 2.668.214,-TL'nin altında olduğu, dolayısıyla da uyuşmazlık konusu ihalenin pazarlık usulü ile yapılabileceği anlaşılmıştır. Bu durumda, davalı idarece mezkur ihalenin yaklaşık maliyetinin KDV dahil tutarının ilgili mevzuat ile o dönem için belirlenerek ilan edilmiş olan 4734 sayılı Kanun'un 21/f maddesi kapsamında pazarlık usulü ile ihale yapılabilmesine ilişkin tutarın üzerinde olduğu gerekçesiyle dava konusu ihalenin iptal edilmesine ilişki dava konusu işlemde hukuka uygunluk görülmemiştir.Bu itibarla, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.KARAR SONUCU :Açıklanan nedenlerle;1. Davacının temyiz isteminin kabulüne;2. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının BOZULMASINA,3. DAVA KONUSU İŞLEMİN İPTALİNE,4. Ayrıntısı aşağıda gösterilen ilk derece ve temyiz yargılama giderleri toplamı...TL ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ...TL vekalet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,5. Posta giderleri avansından artan tutarın ve istemi halinde ilk derece aşamasında kullanılmayan ...TL yürütmeyi durdurma harcının davacıya iadesine, 6. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,7. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), █████/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.