Ankara 7. Asliye Ticaret Mahkemesinin, hizmet sözleşmesinden kaynaklanan otoyol ihlalli geçiş ücreti alacağının icra takibine itirazının iptali davasına dair gerekçeli kararı.
Özet: Bu dava, davacı şirketin, plakası belirtilmeyen bir aracın 31/12/2021 ve 02/01/2022 tarihlerinde ücret ödemeden otoyol kullanımı sonucu doğan 1.270,00 TLlik borç nedeniyle davalı şirkete başlattığı ilamsız icra takibine yapılan itirazın iptali istemine ilişkindir; davalı taraf, borcun plaka okuma hatasından kaynaklandığını, davanın İİK m. 67deki bir yıllık hak düşürücü sürenin geçmesiyle açıldığını ve bilirkişi raporundaki hesaplamaların fahiş olduğunu savunurken, mahkeme dava şartlarının tam olduğunu tespit etmiştir.
T.C. ANKARA 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Dosya No: ████████ Esas - ████████ Karar
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N AYargılama Yapmaya ve Hüküm Vermeye Yetkili T.C.ANKARA7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİGEREKÇELİ KARARESAS NO : ████████ KARAR NO : ████████....DAVA : İtirazın İptali (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)DAVA TARİHİ : █████/2023KARAR TARİHİ : █████/2025G.K. YAZIM TARİHİ : █████/2025Mahkememizde görülmekte olan; Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan İtirazın İptali Davasının yapılan açık yargılaması neticesinde, aşağıda belirtildiği şekilde hüküm tesis edilmiştir. I) DAVA : Davacı vekili tarafından sunulan dava dilekçesi kapsamında özetle; müvekkili ...plakalı aracın █████/2021 ve █████/2022 tarihlerinde otoyolu ücret ödemeden kullandığı; geçiş sırasında araç sürücüsüne ödemesiz geçiş yapıldığına ve ödeme usullerine dair bilgileri içeren "ihlalli geçiş bildirim fişi" verildiği; yasal 15 günlük süre içerisinde ödeme yapılmaması üzerine borçlu hakkında .... Esas sayılı dosyası kapsamında ilamsız icra takibi başlatıldığı; ancak davalının itirazı üzerine icra takibinin durduğu; davanın açılabilmesi amacıyla yapılan arabuluculuk başvurusunun anlaşmama ile sonuçlandığı beyan edilmiş olup; davalının icra dosyasına sunduğu itirazın iptaline; alacağın %20'sinden az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine ve yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesinin talep edildiği anlaşılmıştır.II) CEVAP :Tensip zaptı ve davacı vekili tarafından sunulan dava dilekçesini içeren "ön inceleme duruşma davetiyesi"; (6100 Sayılı HMK.'nın 317, 318, 140/5, 141, 147 ve 320. maddeleri uyarınca ihtarat içerir şekilde) davalı ....'ye usulüne uygun olarak tebliğ edilmiş olup; davalı tarafından Mahkememize yasal cevap süresi içinde cevap dilekçesi sunulmamış; müteakiben davalı tarafından sunulan beyanlar kapsamında ise; icra takibine konu borcun tamamına, anaparaya, faize ve tüm fer'ilerine itiraz edildiği; borcun plaka okuma hatasından kaynaklandığının ileri sürüldüğü; davanın, İİK m. 67'de öngörülen bir yıllık hak düşürücü süre geçtikten sonra açıldığı; bu kapsamda davacının daha önce açmış olduğu.... Esas sayılı davasının usulden reddedildiği; dosyaya sunulan bilirkişi raporundaki hesaplamaların usul ve yasaya aykırı olarak fahiş olduğu; ayrıca raporda avans faizi esas alınarak yapılan faiz hesaplamasının da fahiş olduğu beyan edilmiş olup; hak düşürücü süre itirazı ve diğer gerekçelerle davanın reddine ve yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesinin talep edildiği anlaşılmıştır.III) DELİLLER :.... Esas Sayılı Dosyası Sureti..... Arabuluculuk Sayılı Arabuluculuk Dosyası..... Sayılı Cevabi Yazı..... Esas Sayılı Dosya Örneği..... Esas) Dosyası Kapsamında Sunulan █████/2022 Tarihli Ödeme Emri.█████/2021 ve █████/2022 Tarihli Otoyol Geçişlerine İlişkin .... Plakalı Araç Fotoğrafları.█████/2021 ve █████/2022 Tarihli Geçişlere İlişkin İhlalli Geçiş Bildirimleri.█████/2021 ve █████/2022 Tarihli Geçişlere İlişkin Banka Provizyon İstekleri Listeleme Dökümleri.Trafik Uzmanı .... Tarafından Düzenlenen █████/2024 Tarihli Bilirkişi Raporu.IV) DELİLLERİN DEĞERLENDİRMESİ VE GEREKÇE :a) Dava Konusu Uyuşmazlığın Tespiti :Mahkememiz nezdinde ikame olunan davanın; davacı .... ("davacı şirket" olarak anılacaktır) tarafından, davalı.....'ye ("davalı şirket" olarak anılacaktır) yönelik açılan "Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan İtirazın İptali Davası" olduğu anlaşılmıştır.Uyuşmazlığın konusunun; .... Esas sayılı dosyasında (ilgili İcra Dairesinin kapatılması akabinde dosya, .... Esas sayılı dosyasından devredilmiştir) başlatılan icra takibi ile ilgili olarak; taraflar arasında akdedilmiş olan hizmet sözleşmesi uyarınca davacı şirketin (icra takip tarihi itibariyle) 1.270,00.-TL alacağının mevcut bulunup bulunmadığı; alacağın mevcut bulunduğunun tespiti halinde, icra takip tarihi sonrasında uygulanacak faizin türü ve icra inkar tazminatı şartlarının oluşup oluşmadığı hususlarından ibaret olduğu anlaşılmaktadır.b) Dava Şartları ve İlk İtirazların Değerlendirilmesi :Mahkememizce yürütülen yargılama kapsamında; öncelikle "dava şartlarının mevcut bulunup bulunmadığı” hususunda yapılan incelemede; Mahkememiz nezdinde açılan itirazın iptali davasına konu icra takibinin, geçerli bir icra takibi olduğu; 6102 Sayılı TTK.'nın 5/A maddesi uyarınca taraflar arasındaki arabuluculuk görüşmelerinin, usulüne uygun olarak gerçekleştirilmiş bulunduğu; 6100 Sayılı HMK.'nın 114. maddesi kapsamında belirtilen dava şartlarında eksiklik bulunmadığı tespit edilmiştir.Bunun yanı sıra "ilk itirazlar" hususunda yapılan incelemede; davalı tarafından Mahkememize yasal süresi içinde cevap dilekçesi sunulmamış olması nedeniyle; 6100 Sayılı HMK.'nın 117. maddesi uyarınca "yetki" veya "tahkim" ilk itirazları hususunda Mahkememizce herhangi bir inceleme yapılmamıştır.c) İtirazın İptali Davasının ve Ücretsiz Geçiş Fiilinin Hukuki Nitelendirmesi :İtirazın İptali Davasının Hukuki Nitelendirmesi;İtirazın İptali Davası; herhangi bir (ilamsız) icra takibinde, borçlu tarafından sunulmuş olan "itirazın geçersiz kılınması", borçlu itirazı ile devam edilemeyen ilamsız takibe konu "alacağın varlığının tespiti" ile "icra takibinin devamına karar verilmesi" talebi ile ilgili olup; bu doğrultuda, takibe konu alacağın borçludan tahsilini temin amacı taşımaktadır.İtirazın İptali Davasını düzenleyen, 2004 Sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun "İtirazın İptali" başlıklı 67. maddesi, aşağıda belirtildiği şekildedir:"(1) Takip talebine itiraz edilen alacaklı, itirazın tebliği tarihinden itibaren bir sene içinde mahkemeye başvurarak, genel hükümler dairesinde alacağının varlığını ispat suretiyle itirazın iptalini dava edebilir. (2) Bu davada borçlunun itirazının haksızlığına karar verilirse borçlu; takibinde haksız ve kötü niyetli görülürse alacaklı; diğer tarafın talebi üzerine iki tarafın durumuna, davanın ve hükmolunan şeyin tahammülüne göre, red veya hükmolunan meblağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere, uygun bir tazminatla mahkûm edilir.(3) İtiraz eden veli, vasi veya mirasçı ise, borçlu hakkında tazminat hükmolunması kötü niyetin sübutuna bağlıdır.(4) ...(5) Birinci fıkrada yazılı itirazın iptali süresini geçiren alacaklının umumi hükümler dairesinde alacağını dava etmek hakkı saklıdır. (6) Bu Kanunda öngörülen icra inkar tazminatı, kötü niyet tazminatı ve benzeri tazminatların tespitinde, takip talebi veya davadaki talep esas alınır."Yukarıda belirtilen Kanun hükmünden de anlaşılmakta olduğu üzere, "İtirazın İptali Davası" açılabilmesi için:a) İlamsız takip yapılmış olması,b) Borçlunun bu takibe itiraz etmesi,c) İtirazın alacaklıya (davacıya) tebliğinden itibaren alacaklının, bir yıl içinde Mahkemeye başvurmuş olması yasal koşullarının gerçekleşmesi gerekmektedir.Yukarıda belirtilen madde hükmü kapsamında da açıkça belirtildiği üzere alacaklı; ilgili icra dosyasında, borçlu/borçlular tarafından sunulan "ödeme emrine itiraz beyanının" kendisine tebliğini müteakiben bir (1) sene içerisinde açabileceği "itirazın iptali" davası kapsamında; borçlu/borçlular tarafından ileri sürülmüş olan itirazın, (genel hükümler uyarınca "alacağının varlığını" ispat etmek suretiyle) iptalini talep edebilir. İtirazın iptali davası ile ilgili olarak belirtilen bir (1) senelik süre, hak düşürücü nitelikte olup; anılan süre içerisinde "itirazın iptali davası" açılmaması halinde dahi alacaklı, genel hükümler çerçevesinde dava açmak suretiyle alacağını talep edebilecektir. İtirazın iptali davası; yargılama usulü bakımından "genel hükümlere" tâbidir. Davalı/borçlunun icra dosyasında ileri sürdüğü itirazlar dışındaki itirazlarını da, bu dava içinde kendisine tanınan yasal cevap süresi içinde ileri sürmesi olanaklıdır. Yasal cevap süresi içinde davalı/borçlu tarafından ileri sürülmeyen itirazlar, Mahkeme tarafından re'sen dikkate alınamaz ve takibe itiraz edilirken bildirilen sebeplerle sınırlı araştırma yapılır.Dava, yargılama usulü bakımından genel hükümlere tâbi bulunduğundan; "ispat yükü" normal bir alacak davasında kabul edilecek "ispat yükü" ile aynıdır. Bu açıklamadan hareketle; 6100 sayılı HMK.'nın 190. maddesi uyarınca ispat yükü, kanunda özel düzenleme bulunmadıkça, "iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa" aittir. Bu genel kuralın dışında bazı istisnai hâllerde, ispat yükü yer değiştirerek davalı tarafa geçer. Neticeten; davacı ya da davalı, iddiasını ya da savunmasını, Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nda belirtilen hükümler uyarınca ispat külfeti altındadır. Buna göre yürütülecek yargılama sonucunda Mahkeme tarafından verilecek karar; "dava konusunun esası" hakkında, söz konusu uyuşmazlığı "kesin hükümle sonuçlandıran" bir nihai karar olup, "icra takibinin devamı" hususunda da takdir içermektedir.Ücretsiz Geçiş Fiilinin Hukuki Nitelendirmesi;6001 Sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkındaki Kanun'un "Geçiş Ücretini Ödememe ve Güvenliğin İhlali" başlıklı 30/1. maddesi, aşağıda belirtildiği şekildedir:"(1) Genel Müdürlük işletimindeki otoyollar ile erişme kontrolünün uygulandığı karayolları için belirlenen geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yaptığı tespit edilen araç sahiplerine Genel Müdürlük tarafından, (Değişik ibare: 6639 - 27.3.2015 / m.33) “geçiş ücreti ödemeden giriş çıkış yaptığı mesafeye” ait geçiş ücretinin (Değişik ibare: 7144 - 16.5.2018 / m.18) "dört" katı tutarında idarî para cezası verilir. (Ek cümleler: 7417 - 1.7.2022 / m.53) "Bu maddenin yedinci fıkrasına tabi olmak üzere, ödemesiz geçiş tarihini izleyen kırk beş gün içinde, idari para cezasının tebliğ edilip edilmediğine bakılmaksızın, geçiş ücreti ile birlikte geçiş ücretinin bir katının idari para cezası olarak ödenmesi halinde idari para cezası bir kat verilmiş sayılır ve bu ceza için ayrıca tebligat yapılmaz. Bu takdirde idari para cezasından 30/3/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanununun 17 nci maddesinin altıncı fıkrasında yer alan indirim hükmü uygulanmaz."...(5) 4046, 3465 ve 3996 sayılı kanunlar çerçevesinde işletme hakkı verilen veya devredilen otoyollar veya erişme kontrolünün uygulandığı karayollarından geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yapan araç sahiplerinden, işletici şirket tarafından (Değişik ibare: 6639 - 27.3.2015 / m.33) “geçiş ücreti ödemeden giriş çıkış yaptığı mesafeye” ait geçiş ücreti ile birlikte, bu ücretin (Değişik ibare: 7144 - 16.5.2018 / m.18) "dört" katı tutarında ceza, genel hükümlere göre tahsil edilir. (...) (Madde 30'un beşinci fıkrasının ikinci ve üçüncü cümleleri, 25.5.2018 tarih ve 30431 sayılı R.G.'de yayımlanan 16.5.2018 tarih ve 7144 sayılı Kanunun 18. maddesi hükmü gereğince yürürlükten kaldırılmıştır.) Bir önceki hali (Ek cümleler: 7417 - 1.7.2022 / m.53) "Bununla birlikte, bu maddenin yedinci fıkrasına tabi olmak üzere ödemesiz geçiş tarihini izleyen kırk beş gün içinde yükümlü olduğu geçiş ücretini usulüne uygun olarak ödeyenlerden, ödemekle yükümlü oldukları geçiş ücreti ile birlikte bu ücretin bir katı ceza tahsil edilir. Ödemesiz geçiş tarihini izleyen kırk beşinci günden sonra ise geçiş ücreti ödemeden giriş çıkış yaptığı mesafeye ait geçiş ücreti ile birlikte dört katı tutarında ceza, araç sahibine ücret toplama sistemlerinde tanımlı olan bilgiler doğrultusunda, en az on beş gün önceden kısa mesaj, e-posta, ihbarname, e-devlet bildirimi vb. yöntemlerinden en az biriyle bilgi verilir. Bu tutar genel hükümlere göre tahsil edilir....(7) Geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yapanlardan, ödemesiz geçiş tarihini izleyen (Değişik ibare: 6639 - 27.3.2015 / m.33) “on beş gün” içinde yükümlü olduğu geçiş ücretini usulüne uygun olarak ödeyenlere, bu maddenin birinci fıkrası ile beşinci fıkrasında belirtilen cezalar uygulanmaz.(Ek cümle: 7144 - 16.5.2018 / m.18) "Otoyollar ile erişme kontrolünün uygulandığı karayolları için belirlenen geçiş ücretlerini ödemeden geçiş yaptığı tespit edilen yabancı plakalı araçlara uygulanan idari para cezalan için bu fıkrada belirlenen on beş günlük süre beklenmez." (Ek cümle: 7252 - 23.7.2020 / m.9) “Ancak, ödemesiz geçiş tarihini izleyen on beş gün içinde geçiş ücretinin ödenmesi halinde idari para cezası tahsil edilmez...."Yukarıda belirtilen kanuni düzenlemeler uyarınca; ihlalli geçiş yapılan ücretli otoyollarda 3996 sayılı Kanun uyarınca işletme hakkı sahibi olan şirket, "ödenmeyen geçiş ücretini ve bu ücretlerin 15 gün içerisinde ödenmemesi halinde tahakkuk eden ve ücretin 4 katı şeklinde uygulanan ceza tutarını" genel hükümler uyarınca araç sahibinden talep etme hakkını haiz bulunmaktadır. 6001 Sayılı Kanun’un 30. maddesi kapsamında belirtildiği üzere; 3996 Sayılı Kanun uyarınca işletme hakkı sahibi olan şirket tarafından işletilen otoyol ve köprülerden geçiş ücretlerinin, "geçiş anında" tahakkuk etmekte ve ödenmesi gerekmektedir. Başka bir anlatımla; geçiş ücretleri, gişeden çıkış anında "muaccel hale gelmekte", otoyol ve köprülerden ödeme yapılmadan geçilmesi halinde, geçiş "ihlalli geçiş" niteliğinde olmaktadır.d) Dava Konusu Uyuşmazlık İle İlgili Değerlendirme :Mahkememiz nezdinde ikame olunan dava kapsamında; davalıya ait aracın müvekkili şirkete ait otoyolu ücretini ödemeden kullanması nedeniyle başlatılan icra takibine yapılan itirazın iptaline ve alacağın %20'sinden az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesi talep edilmiş olduğu anlaşılmıştır.Mahkememizce yapılan incelemede, taraflar arasında tespit edilen uyuşmazlık konularının;- İşbu itirazın iptali davasının, İcra ve İflas Kanunu'nun 67. maddesinde öngörülen bir yıllık hak düşürücü süre içerisinde açılıp açılmadığı,- Davacı tarafın işletiminde bulunan otoyoldan, davalıya ait ... plakalı aracın ücret ödemeden geçiş yapıp yapmadığı,- Davaya konu geçiş ücreti ve bu ücrete bağlı olarak 6001 sayılı Kanun uyarınca hesaplandığı belirtilen ceza tutarı toplamından oluşan 1.270,00.-TL'lik alacak miktarının, davalının iddiası doğrultusunda fahiş olup olmadığı,- Takip konusu alacağa, takip tarihinden itibaren talep edilen avans faizi türü ve oranının uygulanmasının yerinde olup olmadığı,- Davacı lehine, İcra ve İflas Kanunu'nun 67. maddesi uyarınca %20 oranından az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesi şartlarının oluşup oluşmadığı.hususlarından ibaret olduğu anlaşılmıştır.Mahkememizce dosya üzerinde yapılan değerlendirmede; öncelikle itirazın iptali davasında hak düşürücü sürenin hitam bulmuş olup olmadığının tetkiki gerekmiştir.Bilindiği üzere; 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 67/1. maddesinde belirtilen "Takip talebine itiraz edilen alacaklı, itirazın tebliği tarihinden itibaren bir sene içinde mahkemeye başvurarak, genel hükümler dairesinde alacağının varlığını ispat suretiyle itirazın iptalini dava edebilir." hükmünde belirtilen bir senelik süre; Yargıtay Hukuk Genel Kurulu İçtihatları kapsamında da istikrar kazanmış olduğu üzere, hak düşürücü nitelikte olup; Mahkeme tarafından, yargılamanın her aşamasında res'en tetkiki lüzumu bulunan hususlardandır.Somut olayda; dava konusu .... Esas sayılı dosyasına davalı tarafından █████/2022 tarihinde itiraz edildiği; söz konusu itiraz dilekçesinin, davacı tarafa tebliğ edilmemiş olduğu; davacı tarafın, işbu takibe ilişkin olarak ilk itirazın iptali davasını (...Esas sayılı dosyasında) █████/2022 tarihinde ikame ettiği; anılan davanın, "davacı tarafından arabuluculuk son tutanağının yasal süresinde sunulmaması" nedeniyle 6325 sayılı Kanun'un 18/A-2 maddesi uyarınca "dava şartı yokluğundan" reddine karar verildiği ve söz konusu kararın █████/2023 tarihinde kesinleştiği (ve ... yargılaması sürecinde -davacı tarafın █████/2022 tarihli arabuluculuk başvurusu ile itirazdan haberdar olduğu kabulüyle- 1 yıllık hak düşürücü süresinin █████/2023 tarihi itibariyle son bulmuş olduğunun anlaşıldığı); müteakiben 6098 Sayılı TBK'nın 158. maddesinde belirtilen "Dava veya def’i; mahkemenin yetkili veya görevli olmaması ya da düzeltilebilecek bir yanlışlık yapılması yahut vaktinden önce açılmış olması nedeniyle reddedilmiş olup da o arada zamanaşımı veya hak düşürücü süre dolmuşsa, alacaklı altmış günlük ek süre içinde haklarını kullanabilir." hükmü uyarınca davacının, ....kararının kesinleşme tarihi olan █████/2023 tarihi itibariyle 60 gün ek süresinin bulunduğu ve bu ek sürenin de █████/2023 tarihi itibariyle son bulmuş olduğu ve neticeten Mahkememizce ikame olunan itirazın iptali davasının da hak düşürücü sürenin hitamından (█████/2023) sonraki bir tarih olan █████/2023 tarihinde ikame edilmiş olduğu anlaşılmakla; hak düşürücü süresi içinde ikame edilmeyen davanın reddine dair, aşağıda belirtildiği şekilde hüküm tesis edilmiştir. V) HÜKÜM : (Yukarıda Açıklanan Gerekçelerle)1) Davanın REDDİNE,2) Davacı vekili tarafından sunulan, icra inkar tazminatı talebinin REDDİNE,3) Karar ve İlâm Harcı :a) Harçlar Kanunu uyarınca alınması gerekli 615,40.-TL. peşin harçtan, davacı tarafından yatırılmış bulunan 269,85.-TL. harcın mahsubu ile bakiye kalan 345,55.-TL. peşin harcın; davacı taraftan tahsili ile HAZİNEYE GELİR KAYDINA,b) Davacı tarafından yatırılmış bulunan 269,85.-TL. başvurma harcı ve 38,40.-TL. vekalet harcı olmak üzere toplam 308,25.-TL. harcın; davacı taraf üzerinde BIRAKILMASINA,4) Yargılama Gideri ve Gider Avansı :a) Davacı tarafından yatırılmış bulunan yargılama giderlerinin, davacı üzerinde BIRAKILMASINA,b) Arabuluculuk faaliyeti neticesinde, taraflar arasında anlaşma sağlanamadığı anlaşıldığından; Arabuluculuk Yönetmeliği'nin 26/2. maddesi uyarınca .... bütçesinden karşılanan 1.560,00.-TL arabuluculuk ücretinin, davacı taraftan tahsili ile HAZİNEYE GELİR KAYDINA, c) Taraflarca yatırılan gider avansından bakiye kalan kısmın; kararın kesinleşmesini müteakiben talep edilmesi halinde; HMK.'nın 333. maddesi uyarınca taraflara İADESİNE,Dair; davacı vekilinin yüzüne karşı, davalının yokluğunda; dava değeri itibariyle KESİN nitelikte olmak üzere, yapılan açık yargılamada karar verildi. █████/2025 ....¸ ¸ Gerekçeli Karar