Kayıp çekin iptali davasında uluslararası nitelikli ödeme yeri nedeniyle uygulanacak hukuk ve yargılama yetkisi değerlendirmesi.
Özet: Davacı, kendi şirketi adına keşide edilmiş, zayi olan bir çekin üçüncü kişilerce kullanılmasını engelleyerek mağduriyet yaşanmaması adına teminatsız veya uygun teminat karşılığında ödeme yasağı ve tedbir kararı verilmesini, akabinde çekin iptalini talep etmişse de, yapılan yargılama neticesinde söz konusu çekin başka bir ülkedeki hesaba ait olduğu ve Türk Ticaret Kanununun 770. maddesi gereği ilgili ülkenin hukukunun uygulanması gerektiği anlaşılmıştır.
T.C. BAKIRKÖY 8. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : ████████ EsasKARAR NO : ████████ KararTALEP KONUSU : Kıymetli Evrak İptaliTALEP TARİHİ : █████/2026KARAR TARİHİ : █████/2026KARARIN YAZILDIĞI TARİH : █████/2026Davacı tarafından mahkememizde açılan Çek İptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda; TALEP: Davacı vekili dava dilekçesinde; davaya konu çekin müvekkili şirket adına keşide edilmiş olup müvekkilinin yetkili hamil iken kaybolmak suretiyle zayi olduğunu, ... ait ... seri numaralı 31.05.2025 keşide tarihli 128.000,00- TL bedelli çekin müvekkili adına keşide edildiğini, keşide edilen çekin ticari alacaklara karşılık ödeme aracı olarak düzenlenmiş olup ilgili çekin üçüncü şahıslar tarafından kullanılması ihtimali bulunduğunu, talep halinde muhatap banka tarafından karşılığının ödenmesi veya hukuki/ icrai işlemlere konu edilmesi durumunda müvekkili şirketin mağduriyetine neden olacağı, çekin üçüncü şahısların eline geçmesinin müvekkili açısından telafisi imkânsız zararlar doğurabileceği nedenleriyle çek bedelinin bankadan alınmaması için öncelikle ödeme yasağı konulmasını, takibe konulmaması yönünde tedbir kararı verilmesini, devamında da adı geçen çekin zayii nedeniyle iptaline karar verilmesini istediklerini beyan ederek, Müvekkil’inin ileride telafisi imkânsız zararlara uğramasının önlenmesi bakımından (Ödemeden men talimatından zararına etkilenebilecek taraf olmadığından iptal kararına hükmedilene kadar oluşabilecek zararların önlenmesi bakımından) teminatsız olarak, mahkeme aksi kanaatte ise uygun görülecek teminat karşılığı çek bedelinin üçüncü kişilere ödenmemesinin önüne geçmek amacıyla söz konusu çek için ödeme yasağı kararı verilmesine ve ödeme yasağına ilişkin olarak ilgili bankaya müzekkere yazılmasına, takibe konu edilmemesi yönünde ihtiyati tedbir tesisine, mahkemece teminatsız ödemeden men talimatına karar verilmemesi halinde takdir edilecek teminat karşılığında ihtiyaten ödemeden men kararı verilmesine, tensiple ticaret sicil gazetesinde ilanına, nihayetinde söz konusu çekin zayi olması nedeniyle iptaline, karar verilmesi talep etmiştir.DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:İstem; 6102 Sayılı TTK'nın 818/1-s maddesinin atfı ile aynı kanunun 757/1 ve 759/1 maddeleri kapsamında düzenlenen zayi nedeniyle çek iptaline ilişkin çekişmesiz yargı işidir.TTK 760 maddesine uygun olarak aynı yasanın 762 maddesi hükmünde öngörülen Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi'nde zayii olduğu iddia edilen çekle ilgili 3 defa ilan yapılmıştır.... 01.06.2026 tarihli yazı cevabından çekin keşide yeri olan ... şubesi olduğu ... Sayılı mevzuata uygun şekilde istenmesi halinde mümkün olacağı belirtilmiştir.HMK madde 114 hükmü; "Dava şartları şunlardır:a) Türk mahkemelerinin yargı hakkının bulunması.b) Yargı yolunun caiz olması.c) Mahkemenin görevli olması. ç) Yetkinin kesin olduğu hâllerde, mahkemenin yetkili bulunması.d) Tarafların, taraf ve dava ehliyetine sahip olmaları; kanuni temsilin söz konusu olduğu hâllerde, temsilcinin gerekli niteliğe sahip bulunması,e) Dava takip yetkisine sahip olunması.f) Vekil aracılığıyla takip edilen davalarda, vekilin davaya vekâlet ehliyetine sahip olması ve usulüne uygun düzenlenmiş bir vekâletnamesinin bulunması.g) Davacının yatırması gereken gider avansının yatırılmış olması.ğ) Teminat gösterilmesine ilişkin kararın gereğinin yerine getirilmesi.h) Davacının, dava açmakta hukuki yararının bulunması.ı) Aynı davanın, daha önceden açılmış ve hâlen görülmekte olmaması.i) Aynı davanın, daha önceden kesin hükme bağlanmamış olması.(2) Diğer kanunlarda yer alan dava şartlarına ilişkin hükümler saklıdır." şeklindedir.Borçlanmaların hükümleri başlıklı Türk Ticaret Kanunu Madde 770 hükmü; " (1) Bir poliçeyi kabul eden kişinin borçlanmalarından doğan sonuçlar, ödeme yerindeki hukuka göre belirlenir. (2) Senetteki diğer borçluların borçlanmalarından doğan sonuçlar, bu borçlanmalar hangi ülkede imza edilmiş ise o ülke hukukuna tabi olur." şeklindedir.TTK 780/1-(d)’ de çekin ödeme yerinin gösterilmesi gerektiğine işaret edilmekle birlikte, çek metninde ödeme yerinin açıkça yazılmamış olması, çekin geçerliliğini doğrudan etkileyen hususlardan değildir. Çekte ödeme yerine ilişkin açıklık bulunmaması halinde ne olacağına dair düzenleme TTK md. 781/2’de yer almaktadır. TTK’ya göre: “Çekte açıklık yoksa, muhatabın ticaret unvanı yanında gösterilen yer ödeme yeri sayılır. Muhatabın ticaret unvanı yanında birden fazla yer gösterildiği takdirde, çek, ilk gösterilen yerde ödenir. Böyle bir açıklık ve başka bir kayıt da yoksa, çek muhatabın merkezinin bulunduğu yerde ödenir." Dosya tüm deliller ile birlikte değerlendirildiğinde; her ne kadar davacı mahkememize açmış olduğu dava ile dava dilekçesinde belirttiği çekin zayi nedeniyle iptalini talep etmiş ise de yargılamaya konu çekin, .... kurulu ... hesaba ait olduğu, TTK 718 uyarınca ödeme yerinin ... olduğu, TTK madde 770 açık hükmü gereğince .... hukukuna göre yargılama yapılması gerektiği, uyuşmazlıkların ... mahkemelerinde ve ... yasal hükümleri kapsamında çözülmesi gerektiği, Türk Mahkemelerinin dava konusu talep yönünden yargı hakkının bulunmadığı anlaşılarak, açılan davanın aşağıdaki şekilde reddine karar vermek gerekmiştir. HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle; 1-Davanın 6100 sayılı HMK m. 114/1-a ve 115/2 gereği Yargı yolu dava şartı yokluğu nedeniyle USULDEN REDDİNE,2-Davacı tarafça yatırılan 732,00-TL peşin harcın karar ve ilam harcına mahsubuna, başkaca harç alınmasına yer olmadığına, 3-Kullanılmayan gider avansının HMK 333. maddesi gereğince kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,4- Mahkememizin █████/2026 tensip zaptı 7 nolu ara kararı gereğince verilen tedbir kararının uygulanabilir olmadığı anlaşılmakla DERHAL KALDIRILMASINA,5- Talep edenin tedbire ilişkin teminat yatırıldığı anlaşılmakla teminatın iadesine,6-HMK'nın uygulanmasına dair yönetmeliğin 58/1 maddesi gereğince davacı tarafın talebi halinde gerekçeli kararın taraflara tebliğine,Dair; 6100 sayılı HMK.'nun 341. ve devamı maddeleri gereğince gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde İSTİNAF kanun yolu açık olmak üzere dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda karar verildi. █████/2026Katip ... ¸e-imzalı Hakim .... ¸e-imzalı