Danıştay 6. Daire, Mersin Mezitlideki 1/1000 ölçekli imar planına yapılan itirazın reddi kararının, plan hiyerarşisi ve üst ölçekli planla uyumu üzerine verdiği içtihat.
Özet: Davacılar, taşınmazlarını kapsayan 1/1000 ölçekli ilave ve revizyon uygulama imar planına ilişkin itirazlarının reddedilmesi üzerine açtıkları iptal davasında, ilk derece ve bölge idare mahkemelerince 1/1000 planın üst ölçekli 1/5000 nazım imar planına uygun olduğu gerekçesiyle davanın reddedilmesi kararlarını temyiz etmiştir; dosyayı inceleyen tetkik hakimi, temyiz isteminin kabul edilerek bölge idare mahkemesi kararının usul ve yasaya aykırı bulunması nedeniyle bozulması gerektiği yönünde düşüncesini belirtmiştir.
T.C.
D A N I Ş T A Y ALTINCI DAİRE Esas No : █████████Karar No : █████████ TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : 1- ... 2- ... 3- ... 4- ...VEKİLLERİ : Av. ... (E-tebligat adresi) 4- ... KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1- ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ... 2- ... Belediye Başkanlığı/... VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ :Dava konusu istem: Mersin İli, Mezitli İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazı da kapsayan alana yönelik hazırlanan ve Mezitli Belediye Meclisi'nin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilip, Mersin Büyükşehir Belediye Meclisi'nin ... tarihli, ... sayılı kararıyla onaylanan Mezitli 1. Etap (...) 1/1000 ölçekli İlave ve Revizyon Uygulama İmar Planına askı süresi içerisinde yapılan itirazlar üzerine Mersin Büyükşehir Belediye Meclisi'nce verilen ... tarih ve ... sayılı kararın, davacılar tarafından yapılan itirazın reddine ilişkin kısmının iptali istenilmiştir.İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; plan hiyerarşisi gereği olarak 1/1000 ölçekli planların 1/5000 ölçekli planlara uygun olmak zorunda olduğu, Mezitli Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilen ve Mersin Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile onaylanan, Mezitli 1. Etap (... Planlama Bölgesi) 1/1000 ölçekli ilave ve revizyon uygulama imar planının üst ölçekli Mersin Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile onaylanan Akdeniz- Toroslar-Yenişehir-Mezitli ilçeleri 1/5000 ölçekli İlave ve Revizyon nazım imar planına uygun olarak hazırlandığı, bu itibarla davacılar tarafından dava konusu taşınmaza ilişkin olarak yapılan itirazın reddine ilişkin dava konusu ... tarih ve ... sayılı Mersin Büyükşehir Belediye Meclisi kararında hukuka ve imar mevzuatına aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu .... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. SAVUNMALARIN ÖZETİ : Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile usul ve yasaya aykırı olan Bölge İdare Mahkemesi kararının Daire kararında belirtilen gerekçeyle bozulması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE: MADDİ OLAY : Mersin İli, Mezitli İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazı da kapsayan alana yönelik hazırlanan Mezitli 1. Etap (...) 1/1000 Ölçekli İlave ve Revizyon Uygulama İmar Planı Mezitli Belediye Meclisi'nin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilmiş, Mersin Büyükşehir Belediye Meclisi'nin ... tarihli, ... sayılı kararıyla da onaylanmış ve █████/2019-█████/2019 tarihleri arasında Mezitli Belediyesi ilan panosu ve internet sitesinde eş zamanlı olarak askıya çıkarılmıştır. Anılan plana askı süresi içerisinde yapılan itirazlar üzerine tesis edilen Mersin Büyükşehir Belediye Meclisi'nin ... tarih ve ... sayılı kararıyla, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın maliki olan davacıların yapmış olduğu itiraz reddedilmiştir. Bunun üzerine, itirazların değerlendirildiği söz konusu kararın davacıların itirazının reddine ilişkin kısmının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: 3194 sayılı İmar Kanunu'nun "Tanımlar" başlıklı 5. maddesinde nazım imar planı, "varsa bölge planlarının mekâna ilişkin genel ilkelerine ve varsa çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklüklerini, nüfus yoğunlukları ve eşiklerini, ulaşım sistemlerini göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, plan hükümleri ve raporuyla beraber bütün olan plan" şeklinde; uygulama imar planı ise, "tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan" şeklinde tanımlanmıştır. Aynı Kanun'un "Mekânsal planlama kademeleri" başlıklı 6. maddesinin 1. fıkrasında ise, mekânsal planların, kapsadıkları alan ve amaçları açısından Mekânsal Strateji Planlarına uygun olarak, “Çevre Düzeni Planları” ve “İmar Planları” kademelerinden oluştuğu, imar planlarının nazım imar planı ve uygulama imar planı olarak hazırlanacağı ve her planın bir üst kademedeki plana uygun olması gerektiği düzenlenmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Yukarıda anlatılan mevzuat hükümlerine göre, alt ölçekli planların üst ölçekli planlarda belirlenen planlama ana ilke ve kararlarına uyumlu olması gerekmektedir. "Planların kademeli birlikteliği ilkesi" olarak adlandırılan bu ilke çerçevesinde, uygulama imar planları da, bir üst ölçeğini oluşturan nazım imar planlarına uygun olarak hazırlanmalıdır. Dosyanın incelenmesinden, Mezitli 1. Etap (...) 1/1000 ölçekli İlave ve Revizyon Uygulama İmar Planı'nda Mersin İli, Mezitli İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz üzerinde öngörülen 10 metre enkesitli imar yolları ile taşınmazın kuzey doğusunda belirlenen park alanının, dayanak Akdeniz-Toroslar-Yenişehir-Mezitli İlçeleri 1/5000 ölçekli İlave ve Revizyon Nazım İmar Planı'nda gösterilmediği anlaşılmaktadır. Bu durumda, dayanak nazım imar planında gösterilmeyen 10 metre genişliğindeki imar yolları ile park alanının uygulama imar planında gösterilmesi, uygulama imar planını dayanağı nazım imar planına aykırı hale getirdiğinden, dava konusu uygulama imar planının 10 metre en kesitli yollar ve park alanına ilişkin kısmında hukuka uygunluk; söz konusu husus gözetilmeden uygulama imar planının dayanağı nazım imar planına uygun olarak hazırlandığından bahisle davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında ise isabet bulunmamaktadır.KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle;1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacıların temyiz isteminin kabulüne,2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, █████/2025 tarihinde kesin olarak oyçokluğuyla karar verildi. (X) KARŞI OY : 14 Haziran 2014 tarih ve 29030 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin "Mekânsal planlama kademeleri ve ilişkileri" başlıklı 6. maddesinde; "... (2) Mekânsal planlar, plan kademelenmesine uygun olarak hazırlanır. Her plan, planlar arası kademeli birliktelik ilkesi uyarınca yürürlükteki üst kademe planların kararlarına uygun olmak, raporu ile bütün oluşturmak ve bir alt kademedeki planı yönlendirmek zorundadır. (3) Arazi kullanım ve yapılaşmada sadece mekânsal strateji planları, çevre düzeni planları ve imar planları kararlarına uyulur. ..." hükmüne, "Gösterim (lejand) teknikleri" başlıklı 10. maddesinde; "(1) Her türlü mekânsal plan, kendi kademesinin ve yapılış amacının gerektirdiği çizim ve gösterim tekniğine göre hazırlanır. (2) Planlar, Bakanlıkça belirlenen ve EK-1 Gösterimler başlığı altında yer alan EK-1a Ortak Gösterimler, EK-1b Mekânsal Strateji Planları Gösterimleri, EK-1c Çevre Düzeni Planı Gösterimleri, EK-1ç Nazım İmar Planı Gösterimleri, EK-1d Uygulama İmar Planı Gösterimleri ve EK-1e Detay Kataloğuna uygun olarak hazırlanır." hükmüne yer verilmiştir.Yer verilen normun incelenmesinden, her ölçekteki planların bu Yönetmeliğin Ek-1. maddesinde yer alan lejant ve plan çizim normlarına göre hazırlanacağı anlaşılmaktadır. EK-1 Gösterimler başlığı altında yer alan EK-1ç Nazım İmar Planı Gösterimleri altında düzenlenen lejant gösterimleri incelendiğinde; erişme kontrolü karayolu, birinci derece yol, ikinci derece yol olarak adlandırılan üç adet lejant gösteriminin yer aldığı, EK-1e Detay Kataloğundan incelendiğinde ise, 10 metre enkesitli yolun, bu lejant gösterimlerinin geometrik ve sınır tip tipi şekillendirmesini kapsamadığı görülmüştür. Öte yandan, aynı EK-1 Gösterimler başlığı altında yer alan EK-1d Uygulama İmar Planı Gösterimleri altında düzenlenen lejant gösterimleri incelendiğinde; erişme kontrolü karayolu (Otoyol), bölünmüş taşıt yolu ve taşıt yolu olarak adlandırılan üç adet lejant gösteriminin yer aldığı yine bunlarla beraber yaya yolu ve bisiklet yolu gibi en alt düzey yolların düzenlendiği görülmüş olup, böylelikle uygulama imar planında en küçük düzeyde dahi taşıt yollarının ve diğer yolların tamamının gösterileceği anlaşılmaktadır. Esasen tüm yollar ve birbirleriyle olan bağlantılarını içeren hususların ulaşım ana planında değerlendirilmesi gerekmektedir.Yine, EK-1 Gösterimler başlığı altında yer alan EK-1c Çevre Düzeni Planı Gösterimleri altında düzenlenen lejant gösterimleri incelendiğinde; erişme kontrolü karayolu, birinci derece yol, ikinci derece yol ve üçüncü derece yol olarak adlandırılan dört adet lejant gösteriminin yer aldığı, böylelikle yol ağlarının gösterilmesi bakımından nazım imar planından daha ayrıntılı bir düzenleme yapıldığı görülmektedir.Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliğinin "Nazım imar planı" başlığını taşıyan 23. maddesinde; nazım imar planında karar düzeyi ve içerikleri bakımından, uygulama imar planındaki detay kararlar alınmaması esas olup, uygulamaya dönük kararlar uygulama imar planlarında belirleneceği belirtilmiş ve maddenin devamında nazım imar planlarının hazırlanması sürecinde ana ulaşım sistemi (Karayolu, demiryolu, denizyolu, havayolu, terminal, gar, liman ve havalimanı)' nin analiz, etüt ve araştırmaların yapılacağı hususu düzenlenmiştir.Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği ile Planlı Alanlar İmar Yönetmeliğinde yukarıda sözü edilen yol tanımları yapılmamıştır.Ölçeği gereği genel kullanım kararları ile başlıca bölge tiplerini belirleyen nazım imar planının, uygulama imar planıyla düzenlenmesi gereken imar adaları oluşturulmadan belirtilen nitelikteki yol kullanımını ihdas etmesinin planlama ilkeleri bakımından mümkün olmadığı, nitekim dava konusu uygulama imar planının dayanağı olan nazım imar planı paftasının incelenmesinden uyuşmazlığa konu "yol" un geçtiği bölgede nazım imar planında ada bazında bir düzenleme yapılmadığı hususu gözetildiğinde, özellikle yapı adalarını ve bu bağlamda da farklı kullanım kararlarına konu alanları birbirinden ayıran ve bunlar arasındaki ulaşım ihtiyacının karşılanması amacına hizmet eden yolların uygulama imar planı kararları ile getirilmesi mümkündür.Nitekim, Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliğinin 4. maddesinde yer alan uygulama imar planı tanımına göre nazım imar planı ilke ve esaslarına uygun olarak yörenin koşulları ve planlama alanının genel özellikleri, yapının kullanım amacı ve ihtiyacı, erişilebilirlik, sürdürülebilirlik ve çevreye etkisi dikkate alınarak; yapılaşmaya ilişkin yapı adalarını göstermek uygulama imar planında yapılması gerekmektedir. Aksi halde 10 metre yol alanlarının tamamının nazım imar planında düzenlenmesi zorunluluğu olması halinde yapı adalarını düzenlemek görevi nazım imar planının görevi konusuna girmesi gerekmektedir.Dolayısıyla 1/1000 ölçekli uygulama imar planında düzenlenen 10 metre yol alanının 1/5000 ölçekli nazım imar planında gösterilmemesinin tek başına planlama ilkelerine aykırılık oluşturmadığı sonucuna varılmaktadır. 1/1000 ölçekli uygulama imar planında düzenlenen 10 metre yol alanının şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve kamu yararına uygun olup olmadığının uzmanı olan bilirkişilerden oluşturulacak bilirkişi heyeti ile keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırıldıktan sonra karar verilmesi gerekirken eksik incelemeye dayalı olarak karar verildiği görülmektedir.Bu durumda, davanın, 10 metre imar yoluna ilişkin kısmı yönünden, davanın reddi yolundaki Mahkeme kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının eksik inceleme nedeniyle bozulması gerektiğinden Dairemizin bozma kararının gerekçesine katılmıyorum.