Tapusuz taşınmazın tescili istemiyle açılan davada kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayalı kararın, eksik inceleme ve yetersiz bilirkişi raporları nedeniyle bozulması, kapsamlı yeni keşif ve detaylı geçmişe dönük araştırmaların zorunluluğu.
Özet: Yüksek mahkeme, tapusuz taşınmazın zilyetlikle tescili davasında, yerel mahkemenin davacı lehine zilyetlikle edinim koşullarının oluştuğu yönündeki kararını, eksik inceleme ve usul hataları nedeniyle bozmuştur. Kararda, dava konusu taşınmazın niteliği ve üzerindeki zilyetliğin kesin olarak belirlenmediği, jeolog bilirkişi raporundaki heyelan tehlikesinin konumunun açıklığa kavuşturulmadığı, senetsiz araştırmanın yapılmadığı, komşu parsel tutanaklarından ve yeterli bilirkişi raporlarından faydalanılmadığı vurgulanmıştır. Mahkeme, doğru sonuca ulaşmak için komşu parsel kayıtları, eski tarihli hava fotoğrafları, yaşlı, tarafsız yerel bilirkişiler ve çeşitli uzman bilirkişilerin katılımıyla detaylı bir keşif yaparak, taşınmazın geçmişteki durumu, kullanımı, imar-ihya edilip edilmediği hususlarının ayrıntılı araştırılmasını, ziraat bilirkişisinden toprak yapısı ve tarımsal niteliği belirleyen bir rapor alınmasını emretmiştir.
MAHKEMESİ:Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI: ████████ E., ████████ K.Mahkeme kararı davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: -K A R A R-Dava, tapusuz taşınmazın tescili istemine ilişkindir.Adıyaman ili, Kahta ilçesi, ... Köyü çalışma alanında bulunan çekişmeli taşınmaz bölümü kadastro sırasında tespit harici bırakılmıştır. Davacı; irsen intikal, satış ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanarak tapusuz taşınmazın tescili istemiyle dava açmıştır. Davalı ... vekili; dava konusu taşınmaz üzerinde davacı lehine zilyetlikle edinim koşullarının oluşmadığını belirtmiş, bu hususun araştırılmasını ve sonucunda davanın reddini savunmuştur. Mahkemenin 10.01.2015 tarih ve ████████ Esas, 2015/4 Karar sayılı kararıyla; fen bilirkişi raporuna ekli krokide (A) harfi ile gösterilen 14.916,90 metrekarelik taşınmaz bölümü üzerinde davacı lehine zilyetlikle edinim koşullarının oluştuğu gerekçesi ile davanın kısmen kabulüne karar verilmiş; hüküm, davalı ... vekili tarafından temyiz edilmiş, Yargıtay (Kapatılan) 16. Hukuk Dairesinin █████████ Esas, █████████ Karar sayılı kararıyla; Mahkemece eksik inceleme ile karar verildiği açıklanarak taşınmazla ilgili zilyetlik ve imar- ihya araştırması yapılması gereğine değinilerek karar bozulmuş, Mahkemece bozma ilamına uyularak yapılan yargılama sonucunda yukarıda tarih ve sayısı yazılı kararı ile bilirkişi raporunda (A) harfi ile gösterilen bölümde kazandırıcı zamanaşımı yoluyla mülk edinmenin tüm koşullarının davacı lehine gerçekleştiği gerekçesi ile davanın kısmen kabulüne, fen bilirkişi raporunda (A) harfi ile gösterilen 14.916,90 m²'lik alanın davacı adına tesciline, (B) harfi ile gösterilen 6.314,18 m²'lik alanın davacıya ait 428 nolu parselde yer aldığı anlaşıldığından karar verilmesine yer olmadığına, (C) harfi ile gösterilen 711,52 m²'lik alan yönünden davanın reddi ile bu alanın Hazine adına tesciline karar verilmiştir. Ne var ki; Mahkemece temyize konu (A) bölümü üzerinde davacı lehine zilyetlikle edinim koşullarının oluştuğu gerekçesi ile yazılı şekilde hüküm kurulmuş ise de dava konusu taşınmazın niteliği ve üzerinde sürdürülen zilyetlik kesin olarak belirlenmemiş, jeolog bilirkişi taşınmazda heyelan tehlikesi olduğunu belirtmesine rağmen bu bölümün taşınmazın neresine denk geldiği üzerinde durulmamış, davacı açısından usulünce senetsiz araştırması yapılmamış, uyuşmazlığın çözümünde komşu parsel tutanak ve dayanaklarından usulünce yararlanılmamış, yetersiz bilirkişi raporları ile yetinilmiştir.Hâl böyle olunca; doğru sonuca varılabilmesi için Mahkemece öncelikle, çekişmeli taşınmaza komşu tüm taşınmazların kadastro tespit tutanakları ile dayanakları eksiksiz olarak dosya arasına alınmalı, dava konusu taşınmaza ait eski ve yeni tarihli ortofoto ve uydu fotoğrafları ile Harita Genel Müdürlüğü web sitesinin hava fotoğrafı sorgulama sayfasına girilerek taşınmaz bölümünün bulunduğu köyü/mahalleyi/mevkiyi kapsayacak şekilde hangi yıllara ait hava fotoğrafları olduğu araştırılıp belirlenmek ve (denetimin sağlanması bakımından) ilgili sayfanın çıktısı dosya içerisine konulmak suretiyle dava tarihinden 15-20-25 yıl öncesine ait (bulunmadığı taktirde bulunan tüm hava fotoğrafları getirtilerek) stereoskopik hava fotoğraflarının en az üç tanesi tarihleri açıkça yazılmak suretiyle Harita Genel Müdürlüğünden getirilerek dosya arasına konulmalıdır.Bundan sonra; mahallinde yaşlı, tarafsız, yöreyi iyi bilen, davada yararı bulunmayan şahıslar arasından seçilecek üç kişilik yerel bilirkişiler ve taraf tanıkları ile daha önceki keşifte yer almayan ziraat mühendisi, jeodezi ve fotogrametri uzmanı bilirkişi, jeolog bilirkişi ve fen bilirkişisi huzuruyla keşif icra edilmeli, Mahkemenin taşınmazın konumu ve niteliğine ilişkin gözlemi tutanağa geçirilmeli, taşınmazın geçmişte ne durumda bulunduğu, kime ait olduğu, kimden nasıl intikal ettiği, kim tarafından ne zamandan beri ne suretle kullanıldığı, taşınmazın imar-ihyaya muhtaç yerlerden olması halinde imar-ihyaya konu edilip edilmediği, imar-ihyaya konu edilmiş ise ihyanın hangi tarihte başlayıp ne zaman bitirildiği hususunda yerel bilirkişi ve tanıklardan maddi olaylara dayalı ayrıntılı bilgi alınmalı, yerel bilirkişi ve tanık sözleri komşu parsel tutanak ve dayanakları ile denetlenmeli, yerel bilirkişi ve tanık beyanları arasında çelişki bulunduğu takdirde yüzleştirme yapılmak suretiyle aykırılık giderilmelidir.Ziraat bilirkişisinden komşu parsellerle karşılaştırmalı biçimde değerlendirilerek çekişmeli taşınmazın toprak yapısı, eğimi, bitki desenini açıklayıp tarımsal niteliğini belirten, taşınmazın değişik yönlerden çekilmiş fotoğrafları ile desteklenmiş somut verilere dayalı ayrıntılı ve önceki bilirkişi raporları arasındaki çelişki giderilecek şekilde rapor istenmelidir.Jeolog bilirkişiden taşınmazın niteliğinin ne olduğu, Baraj etki alanında kalıp kalmadığı, taşınmazda zemin kayması veya heyelan tehlikesi olup olmadığı hususlarında ayrıntılı rapor alınmalıdır. Jeodezi ve fotogrametri uzmanı bilirkişiden dosya arasında bulunan ve dosya arasına alınacak hava fotoğrafları ve uydu fotoğraflarının stereoskop aletiyle incelenmesi neticesinde taşınmazın sınırlarını ve niteliğini, taşınmazda imar-ihya tamamlanmış ise tamamlandığı tarih ile üzerinde sürdürülen zilyetliğin başlangıcını, şeklini ve süresini belirtir şekilde rapor alınmalı; fen bilirkişisine keşif ve uygulamayı denetlemeye elverişli, heyelan tehlikesi varsa bu yeri gösteren rapor ve harita düzenlettirilmelidir.Kadastro Kanunu'nun 14. maddesi uyarınca davacı ve bayileri adına dava konusu taşınmazın bulunduğu çalışma alanında kadastro sırasında belgesiz zilyetlik nedeniyle tespit edilen taşınmaz bulunup bulunmadığı (senetsiz defteri) Tapu Müdürlüğü ve Kadastro Müdürlüğü ile Hukuk Mahkemeleri Yazı İşleri Müdürlüğünden sorulmalı, varsa hükmen tescil edilen taşınmazlara ilişkin dosyalar getirtilmeli, senetsizden edinilen taşınmaz varsa bu taşınmazlara ait kadastro tutanaklarının kesinleşip kesinleşmediklerini gösterir şekilde onaylı örnekleri getirtilerek sulu ve susuz olarak kazanılmış toprak miktarı belirlenmek suretiyle Kanun'un getirdiği sınırlamanın aşılıp aşılmadığı saptanmalı; bundan sonra, toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmelidir. Mahkemece bu yönler göz ardı edilerek eksik araştırma ve inceleme sonunda yazılı şekilde hüküm kurulması isabetsizdir. Davalı ... vekilinin açıklanan nedenden ötürü yerinde görülen temyiz itirazlarının kabulü ile hükmün, 6100 sayılı Kanun'un geçici 3. maddesi yollaması ile 1086 sayılı HUMK'un 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, davalı ... harçtan muaf olduğundan bu konuda karar verilmesine yer olmadığına, dosyanın Kahta 1. Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine, 1086 sayılı HUMK'un 440/III-1. maddesi uyarınca karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere, 19.02.2026 tarihinde oy birliği ile karar verildi.