Ticari İşletme Devri Bedeli İadesine Yönelik İtirazın İptali Davasında, İstinaf Kararı Sonrası Yazılılık Şartı ve Sebepsiz Zenginleşme İlkelerinin Yeniden Değerlendirilmesi.
Özet: Bu hukuki evrak, davacının davalıya ticari işletme devri bedeli olarak gönderilen paraların iade edilmeyen kısmı için başlattığı icra takibine yapılan itirazın iptali davasını ele almaktadır; davacı ile davalı arasında doğrudan bir devir sözleşmesinin ispatlanamaması nedeniyle davanın ilk reddedilmesinin ardından, istinaf kararıyla dosyanın geri gönderilmesi üzerine, davalının yemin metni sunma yükümlülüğünü yerine getirmemesi ve havalelerin "devir bedeli" açıklamasıyla gönderilmesi ışığında, davalının parayı haksız yere elinde tuttuğu ve sebepsiz zenginleştiği iddiası etrafında yapılan yargılamayı özetlemektedir.
T.C.
ANTALYA1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO : ███████ EsasKARAR NO : ████████DAVA : İtirazın İptali (Ticari İşletmenin Satılması Veya Devrinden Kaynaklanan)DAVA TARİHİ : █████/2023KARAR TARİHİ : █████/2026Mahkememizden verilen ... tarih, .../... E, .../... K sayılı kararı Antalya BAM ... HD'nin ... tarih .../... E, .../... K sayılı istinaf ilamı ile kaldırılmış olmakla dosya yukarıdaki esasına kaydedilerek yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı ile aralarında iş yeri devrine ilişkin bir anlaşma olduğunu, devir bedeli olarak banka aracılığıyla paralar gönderildiğini ancak devrin gerçekleşmediğini, devrin gerçekleşmemesi üzerine davalının paraların bir kısmını iade edip bir kısmını iade etmediğini belirtmiş iade edilmeyen kısım için başlatılan icra takibine yapılan itirazın iptalini talep etmiştir.Davalı vekili cevap dilekçesinde bahsi geçen devir sözleşmesinin tarafının davacı olmadığını, davacının asıl devralan ...'ın çalışanı olduğunu, devralan ...'ın burayı 6 ay kadar işlettiğini ancak belediyeden ruhsat almak için gerekli işlemleri yapmadığını, müvekkilinin belediye işlemlerinde yardımcı olmasına karşın devralanın daha sonra devirden vazgeçtiği bu sebeple müvekkilinin uğraşmamak adına devir bedellerini ... ve dayısı ...'e gönderdiğini belirtmiş davanın reddini talep etmiştir.Ara buluculuk dava şartının dava konusu ile uyumlu olarak yerine getirildiği görülmüştür.Davaya esas icra dosyasının incelenmesinde takibe 1 haftalık süresinde ve usulüne uygun olduğu itirazın iptali davasının 1 yıllık süresi içinde açıldığı anlaşılmıştır.Delillerin Değerlendirilmesi ve GerekçeEldeki dava ticari işletme devri sözleşmesine dayalı alacak için başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali davasıdır. Davacı vekili müvekkilinin davalı ile aralarında yapılan işletme devri sözleşmesi gereği bir kısım bedellerin gönderildiğini ancak devrin yapılmadığını iade edilmeyen ödemeler için icra takibi başlattıklarını öne sürmüş; davalı ise devir sözleşmesinin tarafının davacı olmadığını, müvekkilinin devir sözleşmesi gereği kendisine ödenen paraların tamamını sözleşmenin tarafı olan şahsa gönderdiğini öne sürmüştür.Bir sözleşmenin varlığının varlığını ispat yükü buna dayanarak hak talep eden tarafa düşer. Davacı taraf devir sözleşmesinin yerine getirilmediği iddiasına dayandığından öncelikle taraflar arasında bir işletme devir sözleşmesi yapıldığının davacı tarafından ispat edilmesi gerekir. TTK 11/3.maddesi gereği ticari işletme devri sözleşmeleri için "yazılılık" bir geçerlilik şartıdır. Buna karşı yazılı delil başlangıcı bulunması halinde tanık anlatımlarıyla da bu husus ispat olunabilir. Davacı taraf herhangi bir devir sözleşmesi sunmamış sadece ödeme yaptığı dekontlara ve buradaki açıklamalara dayanmıştır. Para havalesine ilişkin ödeme dekontları kural olarak bir borcun ödendiğini gösterir; bir sözleşmenin varlığını ispata tek başına yeterli değildir. Ödeme dekontları yazılı delil başlangıcı da sayılamaz; zira yazılı delil başlangıcı kanunun aradığı ispat şartı için yeterli olmayan ancak "davalı elinden" çıkmış belgeyi ifade eder. İlgili dekontlarda davalının bir dahli olmadığı gibi gönderilen paranın açıklamasına yazılan hususlar üzerinde bir tasarrufu da yoktur. Diğer taraftan davalı yan işletme devrine ilişkin sözleşme ve ödeme belgeleri sunmuştur. Tüm bu hususlar birlikte değerlendirildiğinde davacı tarafın davalı ile aralarında bir ticari işletme devri sözleşmesi yapıldığını ispatlayamadığı kanaatine varıldığından davanın reddine dair karar verilmiştir. Davacı vekilinin istinaf başvurusu üzerine mahkememizden verilen ... tarih, .../... E, .../... K sayılı kararı Antalya BAM ... HD'nin ... tarih .../... E, .../... K sayılı istinaf ilamı ile kaldırılmış, istinaf ilamında belirtildiği üzere ön inceleme aşaması usulünce tamamlanmış yargılamaya devam edilmiştir. İstinaf kaldırma ilamında da belirtildiği üzere ispat yükü üzerinde olan davalıya yemin metni sunmak üzere süre tanınmış ancak verilen süre içinde yemin metninin sunulmadığı anlaşılmıştır.Toplanan Deliller Işığında Yapılan Yargılama neticesinde; Davanın sebepsiz zenginleşme iddiasına dayalı itirazın iptali ve icra inkar tazminatına hükmedilmesine ilişkin olduğu, istinaf kaldırma ilamında ayrıntılı açıklandığı üzere somut uyuşmazlıkta davacı tarafından gönderilen havalede “... ... devir bedeli” açıklamasının bulunduğu, bu açıklamanın iş yeri devri amacıyla kullanılmak üzere paranın gönderildiğini ifade ettiği, davalının bu havaleyle gönderilen parayı kabul ettiği ve kullandığı ancak savunmasında paranın, davacının dava dışı ... ...'ın iş yeri devir borcunun ödenmesi amacıyla gönderildiğini ileri sürerek, dava dışı ... ...'la akdedilen iş yeri devir sözleşmesini dosyaya sunduğu, davacının davalının iddialarını reddettiği, yaptığı ödemelerin 3. kişi adına ifa olduğunu kabul etmediği, hâl böyle olunca somut olayda paranın, davacının dava dışı ... ...'ın iş yeri devir borcunun ödenmesi amacıyla gönderildiğini savunan davalının ispat yükünü üzerine aldığı, havalenin davacının üçüncü kişi adına iş yeri devri bedelinin ifası amacıyla gönderildiğini ispat yükü altında olduğu anlaşılmıştır.Dava değeri gözetildiğinde tanıkla ispat yasağının mevcut olduğu, ispat yükü üzerinde olan davalının cevap dilekçesinde yemin deliline dayandığı ancak verilen kesin süre içinde yemin metni sunmadığı, davalının böylece iddialarını ispat edemediği anlaşılmış, davacının göndermiş olduğu paranın iadesini istemekte haklı olduğu ancak takip öncesi davalıyı temerrüde düşürdüğüne dair ihtarname vs sunulmadığından takip öncesi işlemiş faiz yönünden davanın reddi, asıl alacak yönünden takibe itirazın iptali ile alacak likit olduğundan davalı aleyhine hükmolunan alacak üzerinden icra inkar tazminatına hükmedilmesine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;1-Davanın KISMEN KABUL KISMEN REDDİ İLE; davalının Antalya Genel İcra Müdürlüğü'nün .../... E sayılı icra takibine yapmış olduğu itirazın ... TL üzerinden KABULÜ İLE; takibin bu tutar üzerinden DEVAMINA,Hükmolunan alacağın %20'si oranında hesaplanan ... TL icra inkar tazminat bedelinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 2-Alınması gerekli ... TL harçtan peşin alınan ... TL harcın mahsubu ile bakiye ... TL harcın davalıdan tahsili ile Hazineye irat kaydına,3-Davacı tarafından yatırılan ... TL peşin harç ile ... TL başvurma harcının davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 4-A.A.Ü.T. uyarınca hesaplanan ... TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,5-A.A.Ü.T. uyarınca hesaplanan ... TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,6-Davacı tarafından yapılan ... TL posta ve tebligat giderinin davada kabul edilen miktar dikkate alınarak hesaplanan ... TL'sinin davalıdan alınarak davcıya verilmesine, geri kalan kısmın davacı üzerinde bırakılmasına, 7-Sarf edilmeyen gider avansının HMK.'nın 333. maddesi uyarınca yatırana iadesine,8-Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği ve Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen ... TL arabuluculuk ücretinden; ... TL sinin davalıdan, ... TL sinin davacıdan alınarak Hazineye gelir kaydına,Dair, davacı vekili ile davalı vekilinin yüzüne karşı kararın tebliği tarihinden itibaren 2 hafta içerisinde İstinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, anlatıldı. █████/2026Katip ...¸e-imza Hakim ...¸e-imza