danıştay 13. dairenin yemek hizmet alımı ihalesinde akaryakıt katsayısı ve mutfak tesisatı koşullarına yönelik itirazları değerlendiren temyiz kararı.

Danıştay 13. Dairenin yemek hizmet alımı ihalesinde akaryakıt katsayısı ve mutfak tesisatı koşullarına yönelik itirazları değerlendiren temyiz kararı.

Özet: Giresun İl Sağlık Müdürlüğünün yemek hizmet alımı ihalesine ilişkin Kamu İhale Kurumu kararının iptali talebiyle açılan davada, ilk derece mahkemesi, idari şartnamede akaryakıt katsayısının sıfır belirlenerek yemek taşıma maliyetlerinin malzeme ve diğer hizmetler katsayısı (b3) içerisinde değerlendirilmesinde ve işin asli unsurları olan işçilik ve malzeme girdileri için katsayıların uygun şekilde belirlenmesinde mevzuata aykırılık görmediğini belirtirken, Giresun ili içinde mutfak bulundurma zorunluluğu ve ihale ilan tarihinden önce geçerli sertifikasyonlar gibi mutfak şartlarının rekabeti engelleyip engellemediği yönündeki itirazları da değerlendirmiştir.

Danıştay 13. Daire Başkanlığı █████████ E. , █████████ K.

"İçtihat Metni"

T.C.

D A N I Ş T A Y

ONÜÇÜNCÜ DAİRE

Esas No:█████████

Karar No:█████████

TEMYİZ EDEN (DAVACI) :... Petrol Tarım Hayvancılık Turizm Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.

VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Kurumu

VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU: ... İdare Mahkemesinin...tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ:

Dava konusu istem: Giresun İl Sağlık Müdürlüğünce █████/2025 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen ... ihale kayıt numaralı “24 Aylık Malzeme Dahil Yemek Pişirme, Dağıtım ve Sonrası Hizmetleri Alımı” ihalesi dokümanına yönelik olarak yapılan itirazen şikayet başvurusunun reddine dair █████/2025 tarih ve 2025/UH.II-892 sayılı Kamu İhale Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .... İdare Mahkemesince verilen kararda; itirazen şikayet başvurusundaki "İdari Şartname’nin 46. maddesi ile Sözleşme Tasarısı’nın 14. maddesinde ihalede fiyat farkı verileceğine ilişkin düzenleme yapıldığı, İdari Şartname’nin “Fiyat Farkı” başlıklı 46.1.1. ve Sözleşme Tasarısı’nın 14.2. maddesinde "b1" akaryakıt katsayısının 0 (sıfır) olarak düzenlenmesinin mevzuata aykırı olduğu, a2, b1, b2 ve c katsayılarının 0; a1 katsayısının 0,21; b3 katsayısının ise 0,79 olarak belirlendiği, İdari Şartname’nin 25. maddesinde işin gerçekleştirilebilmesi için Teknik Şartname’de belirtilen tüm giderlerin teklif fiyata dahil edileceğinin belirtildiği, Teknik Şartname’nin 3. maddesinde Dereli Devlet Hastanesinde dağıtılacak normal ve diyet yemeklerin Giresun Eğitim ve Araştırma Hastanesi mutfağında, Piraziz Devlet Hastanesi’nde dağıtılacak normal ve diyet yemeklerin Bulancak Devlet Hastanesi mutfağında üretilip müteahhit firmanın kendi temin ettiği araçlarla taşınacağı, bu iş için 2 aracın olacağı ve araçların sözleşme tarihi itibarıyla 3 yaş ve altı olacağı, araçların yemek servisi için günlük yapacağı yolun Dereli Devlet Hastanesi için yaklaşık olarak 108 (-/+ 2 km) km, Piraziz Devlet Hastanesi için 44 (-/+ 1 km) km olacağı, aracın firmanın kendi malı olma şartı aranmayacağı, dolayısıyla yemeklerin nakliyesine ilişkin akaryakıt masraflarının teklif fiyata dahil olan giderler arasında sayıldığı, isteklilerin tekliflerini oluştururken bu maliyetlerin de hesaba katılması gerektiği, ancak ihalede fiyat farkına ilişkin "b1" (akaryakıtın ağırlık oranı) katsayısı belirlenmediği, bu durumun ilgili mevzuata aykırılık teşkil ettiği" şeklindeki 1. iddianın incelenmesinden;

İdari Şartname’nin 4. maddesi ile Sözleşme Tasarısı’nın 14. maddesi incelendiğinde, a2, b1, b2 ve c katsayılarının 0; b3 katsayısının 0,79; a1 katsayısının ise 0,21 olarak belirlendiği, katsayıların toplamının bire eşit olduğu, idarece tam zamanlı işçilikler için “a1” katsayısının ve malzeme ile diğer hizmetler için “b3” katsayısının belirlendiği, ayrıca "b1" (akaryakıtın ağırlık oranı) katsayısının belirlenmediği, işin asli unsurunu oluşturmayan ve yemeklerin taşınmasında kullanılacak araca ait akaryakıt gibi tali giderlerin söz konusu olduğu, bu nitelikteki tali giderler için idarece maliyetin ortaya konulması halinde, bu giderlerin ağırlık oranını temsil etmek üzere "b1" katsayısının belirlenmesinin mümkün olduğu gibi, bu giderlerin işin niteliğine uygun olarak belirlenmiş olan asli unsurlar kapsamında olduğunun da kabul edilebileceği, ihalede fiyat farkına ilişkin "b3" katsayısına ilişkin oran içerisinde söz konusu tali giderlerin de yer aldığının kabulü gerektiği; ihalenin malzeme dahil yemek hizmet alımı olduğu, işin niteliği, girdilerin yaklaşık maliyet içindeki ağırlık oranı ve işlevi gibi hususlar dikkate alınarak işçilikler için "a1" katsayısının, yemek hizmetinde gerekli malzemeler için "b3" katsayısının belirlendiği, tali gider niteliğinde olan diğer hizmet giderlerine yönelik de "b3" katsayısı kapsamında belirleme yapıldığı, ayrıca "b1" katsayısı belirlenmeksizin bu nitelikte giderlerin "b3" katsayısı kapsamında değerlendirilmesinde ilgili mevzuata aykırılık bulunmadığı;

"İdari Şartname’nin 48. maddesindeki düzenleme ile sağlıklı bir fiyat rekabetinin gerçekleşmesinin mümkün olmadığı, Giresun ili sınırları içerisinde bir mutfakla sözleşme imzalanmasının zorunlu kılınmasının, yüklenicinin kendine ait mutfağını kurma ve kullanmasına imkan tanımadığı, bu yemek fabrikasına ait işletme kayıt belgesi, kapasite raporu (günlük en az 2000 kişilik üretim kapasitesine sahip kapasite çeşitliliği olarak hazır yemek üretim, kahvaltı, diyet yemek, diyet kahvaltı, ara öğün, çocuk menü, çocuk kahvaltı, çocuk ara öğün, tatlı üretimi), TS 8985, TS 13075, TS 6914, TS 13027, TS 9433, TSE Sürdürebilir Güvenli Üretim Belgesi, TS 13811 Hijyen ve Sanitasyon Yönetim Sistemi Belgesi’ne ilişkin “ihale ilan tarihinden önce geçerli olma” koşulu ile yüklenicinin sadece ihale ilan tarihinden önce kurulmuş mutfaklar ile sözleşme yapabileceği, bu yemek fabrikasına ait resmi bir laboratuvardan alınmış raporlar için getirilen ihale ilan tarihinden önce farklı aylardan alınmış 3 et yemeği analizi, 3 balık yemeği analizi, 3 tavuk yemeği analizi, 3 çorba analizi, 3 yoğurt analizi, 3 200 ml tetra pak süt analizi, 3 kahvaltılık peynir analiz, 1 yemeklik tuz analizi, 1 ayçiçek yağ analizi, 1 tatlı analiz raporunu/raporlarını idareye sunacağı yönündeki düzenlemenin kendisiyle sözleşme imzalanan mutfağın ihale tarihinden en az 3 ay önce kurulmuş olmasını gerektirdiği, ihale konusu işin 8 sağlık tesisini kapsadığı, bu sağlık tesisleri arasında yer alan 6 sağlık tesisinin kendine ait mutfaklarda yemeğin üretileceği, ihalenin kısmi teklife kapalı olması nedeniyle 8 sağlık tesisine ait işin aynı yüklenici tarafından gerçekleştirileceği ve ihale dokümanı ekinde yer alan öğün kalemlerine ait talep dağılım cetveli hususları birlikte değerlendirildiğinde, sağlık tesislerine ait herhangi bir veya birden fazla mutfakta yangın, su basması, arıza ve buna benzer yemek çıkarmaya engel beklenmedik bir durum oluşması halinde hizmetin aksamadan yürütülmesinin yemek üretilen diğer sağlık tesislerine ait mutfaklarda yemek üretiminin arttırılıp uygun araçlarla hizmetin aksadığı sağlık tesislerine taşınması ile sağlanabileceği, ..." şeklindeki 2. iddianın incelenmesinden;

Yemeğin pişirilmesi işinin sağlık tesisi mutfağında yapılacağı, ancak İdari Şartname’nin 48. maddesinde belirtilen öngörülemeyen durumların oluşması halinde yedek bir mutfak temini kapsamında Giresun ili sınırları içerisinde bir mutfakla yapılmış sözleşmenin idareye sunulmasının istenildiği, işin niteliği gereği söz konusu hizmetin kesintisiz bir şekilde devam etmesi gerektiği, ayrıca yemek üretimi gerçekleştirilen yerlerde firmaların gıda güvenliği önlemlerinden taviz vermemelerinin beklendiği, bunun için alınması gereken başlıca tedbirin ise hijyen tedbirleri olduğu, ihale konusu hizmetin yemek alımı hizmeti olduğu, bu noktada idarece yapılan düzenleme ile mutfak ve gıda güvenliğinin amaçlandığı, analiz raporlarının ihale ilan tarihinden geriye dönük olacak şekilde sunulması talebinin anılan amacı gerçekleştirmeye ilişkin olduğu, ayrıca düzenlemenin idare tarafından çalışır vaziyette bir mutfak istenildiğini de gösterdiği, talep edilen belgelerin idare ile yapılacak sözleşmenin imzalanmasından itibaren 10 gün içerisinde yüklenici tarafından idareye teslim edileceğinin belirtildiği, dolayısıyla söz konusu hususların ihaleye katılımda yeterlik kriteri olarak belirlenmediği, düzenlemenin teklif verilmesini engelleyici nitelikte bulunmadığı anlaşıldığından, itirazen şikayet başvurusunun reddine dair dava konusu Kurul kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, her ne kadar Kurulca "b1" katsayısının belirlenmemesinin Kamu İhale Genel Tebliği'nin 81. maddesine aykırı olmadığından iddia yerine bulunmamış ise de, dayanak gösterilen düzenlemelerin Tebliğ ile düzenlenmesi konusunda Kurulun yetkili olmadığı gibi anılan 81. maddenin normlar hiyerarşisinde üst hukuk normu olan 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar'a da aykırılık teşkil ettiği, Kurul kararında akaryakıt giderlerinin tali gider mahiyetinde olduğunun ne şekilde hesaplandığı, hangi veriler ve matematiksel hesaplamalarla bu sonuca ulaşıldığının ortaya koyulamadığı, Kurulca 2. iddia kapsamındaki bazı iddialarının değerlendirilmediği, her ne kadar İdari Şartname'nin 48. maddesinde istenen belgeler yeterlik kriteri olarak belirlenmese de, sözleşmenin imzalanmasından itibaren 10 gün içinde yüklenici tarafından idareye teslim edilememeleri veya eksik teslim edilmeleri halinde Sözleşme Tasarısı'nın 16.1.1. maddesinde yer alan cezalar ile karşı karşıya kalınacak olduğu, belgelerin işin yürütülmesi veya sözleşmenin imzalanması aşamasında da geçmişte düzenlenme şartı olmadan istenmesinin aynı amacı gerçekleştirmeye uygun olacağı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davalı idare tarafından, dava konusu Kurul kararı ile temyiz edilen İdare Mahkemesi kararında hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Mahkeme kararının bozulmasına ve dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE :

ESAS YÖNÜNDEN:

MADDİ OLAY:

Giresun İl Sağlık Müdürlüğünce █████/2025 tarihinde açık ihale usulü ile ... ihale kayıt numaralı “24 Aylık Malzeme Dahil Yemek Pişirme, Dağıtım ve Sonrası Hizmetleri Alımı” ihalesi gerçekleştirilmiştir.

Davacı tarafından ihale öncesinde ihale dokümanı edinilerek ihaleyi gerçekleştiren idareye yapılan şikayet başvurusunun reddi üzerine Kurula itirazen şikayet başvurusunda bulunulmuş, Kurulca █████/2025 tarih ve 2025/UH.II-892 sayılı Kurul kararıyla itirazen şikayet başvurusunun reddine karar verilmiştir.

Bunun üzerine davacı tarafından anılan Kurul kararının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT VE HUKUKİ DEĞERLENDİRME:

1) Temyize konu Mahkeme kararının, itirazen şikayet başvurusunun reddine ilişkin dava konusu Kurul kararındaki 1. iddia bakımından davanın reddine yönelik kısmının incelenmesinden;

4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar’ın “Fiyat Farkı Hesabı” başlıklı 5. maddesinde, “(1) Fiyat farkı aşağıdaki formüllere göre hesaplanır: a) Sağlık Uygulama Tebliğinde fiyatları belli olan teşhis ve tedaviye yönelik hizmet alımlarında; (…) b) Elektronik haberleşme hizmeti alımlarında; (…) c) Diğer hizmet alımlarında;

F = An x B x ( Pn-1)

İn AYn Yn Gn Mn

Pn = a1 + a2 —— + b1 —— + b2 —— + b3 —— + c ——

İo AYo Yo Go Mo

(2) Formüllerde yer alan; a) F: Fiyat farkını (TL), b) B: 0,90 sabit katsayısını, c) An: İlk geçici hakedişte (n=1) olmak üzere (n) inci hak edişte; birim fiyatlı işlerde uygulama ayında gerçekleşen iş kalemlerinin sözleşme fiyatlarıyla çarpılması sonucu bulunan tutarı (TL), götürü bedel işlerde ise uygulama ayında gerçekleşen ilerleme yüzdesiyle sözleşme bedelinin çarpılması sonucu bulunan tutarı (TL), ç) Pn: İlk geçici hakedişte (n=1) olmak üzere (n) inci hakedişte, fiyat farkı hesabında kullanılan temel endeksler ve güncel endeksler ile a1, a2, b1, b2, b3 ve c değerlerinin ağırlık oranlarını temsil eden katsayıların yukarıdaki formüle uygulanması sonucu bulunan fiyat farkı katsayısını, d) a1: Haftalık çalışma saatinin tamamı idarede kullanılan işçiliklerin ağırlık oranını temsil eden ve 6 ncı maddeye göre fiyat farkı hesaplanan sabit bir katsayıyı, e) a2: Haftalık çalışma saatinin tamamı idarede kullanılmayan işçiliklerin ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı, f) b1: Akaryakıtın ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı, g) b2: Diğer katı veya sıvı yakıtların ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı, ğ) b3: Malzeme veya diğer hizmetlerin ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı h) c: Makine ve ekipmanın amortismanına ilişkin ağırlık oranını temsil eden sabit bir katsayıyı, (…) ifade eder.

(3) Ağırlık oranlarına ilişkin sabit katsayıların, işin niteliğine ve işte kullanılan girdilere uygun biçimde toplamı bire (1.00) eşit olacak şekilde belirlenerek ihale dokümanında gösterilmesi ve her sabit katsayı için dördüncü fıkraya göre hesaplamaya esas endeksin belirlenmesi zorunludur. Katsayıların belirlenmesinde öncelikle a2, b1, b2, b3 ve c katsayıları belirlendikten sonra bunların toplamı birden çıkarılarak bulunan sayı a1 katsayısı olarak alınır.

(4) Formüldeki temel endeksler (o) ve güncel endeksler (n)’den; a) İo, İn: İşçilikle ilgili temel asgari ücreti ve güncel asgari ücreti, b) AYo: Akaryakıt ürünleri için ihale tarihindeki satış fiyatını, AYn: Akaryakıt ürünleri için uygulama ayına ait ortalama satış fiyatını, c) Go, Gn: İhale konusu hizmet kapsamında yer alan malzeme ve diğer hizmetler için fiyat farkı hesabına esas sayı veya sayıları, ç) Yo, Yn: Diğer katı ve sıvı yakıtlar için, Endeks Tablosunun 19 numaralı “Kok ve Rafine Petrol Ürünleri”, 19.1 numaralı “Kok Fırını Ürünleri”, 19.2 numaralı “Rafine Edilmiş Petrol Ürünleri” sütunundaki sayılardan ilgisine göre uygun olan birini veya birkaçını, d) Mo, Mn: Makine ve ekipmana ait amortisman için, Endeks Tablosunun 28 numaralı “Makine ve Ekipmanlar b.y.s.”, 28.1 numaralı “Genel Amaçlı Makineler”, 28.2 numaralı “Diğer Genel Amaçlı Makineler”, 28.3 numaralı “Tarım ve Ormancılık Makineleri”, 28.4 numaralı “Metal İşleme Makineleri ve Takım Tezgahları”, 28.9 numaralı “Diğer Özel Amaçlı Makineler” sütunundaki sayılardan ilgisine göre uygun olan birini veya birkaçını ifade eder. (…)”; “Uygulama Esasları” başlıklı 7. maddesinde ise, “(1) Bu Esaslar'a tabi hizmet alımı ihalelerinde fiyat farkı uygulanabilmesi için söz konusu işlerin ihalelerine ilişkin idari şartname ve sözleşmelerde bu Esaslar'a göre fiyat farkı hesaplanacağının belirtilmiş olması gerekir. Bu hizmet alımı ihalelerinde aşağıdaki hususlar çerçevesinde düzenleme yapılır.

a) Sözleşme süresi 365 takvim gününü aşan hizmet alımlarında tüm girdiler için fiyat farkı hesaplanacağına ilişkin düzenlemeye yer verilmesi zorunludur. (...)” kurallarına yer verilmiştir.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Hizmet alımlarında fiyat farkı” başlıklı 81. maddesinde, “81.1. Personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı ihaleleri ile personel çalıştırılmasına dayalı olmamakla birlikte ihale dokümanında personel sayısının belirlendiği ve haftalık çalışma saatinin tamamının idarede kullanıldığı hizmet alımlarında işçilik maliyetlerine ilişkin fiyat farkı hesaplanacağının ihale dokümanında belirtilmesi gerekmektedir.

81.2. 81.1. madde hükmü saklı kalmak kaydıyla, fiyat farkı hesaplanması öngörülen hizmet alımı ihalelerinde, işte kullanılacak tüm girdilere ilişkin ağırlık oranlarını gösterir sabit katsayıların işin niteliğine ve işte kullanılacak girdilere uygun biçimde ve tüm katsayıların toplamı bire (1.00) eşit olacak şekilde belirlenmesi ve ihale dokümanında gösterilmesi gerekmektedir. Bu kapsamda işin niteliği, girdilerin yaklaşık maliyet içindeki ağırlık oranı ve işlevi gibi hususlar dikkate alınarak asli ve tali unsurlar ile bunlara ilişkin ağırlık oranı katsayıları belirlenir. Tali unsurlara ilişkin ağırlık oranının belirlenmediği durumlarda bu unsurların ağırlık oranının asli unsurlara dahil olduğu kabul edilir.

Örneğin fiyat farkı hesaplanmasına ilişkin düzenlemelerde;

Malzeme dahil yemek hazırlama hizmeti alımı ihalelerinde işçilik (a1 ve/veya a2) ve yemek yapımında kullanılacak ana girdiler (b3), (…) asli unsur olarak belirlenebilir." kuralları yer almıştır.

İdari Şartnamenin “Fiyat Farkı” başlıklı 46. maddesinde, “46.1. İhale konusu iş için sözleşmenin uygulanması sırasında aşağıdaki esaslara göre fiyat farkı hesaplanacaktır.

46.1.1. Fiyat farkı aşağıdaki formüle göre hesaplanır: F = An x B x ( Pn-1) Pn=a1+a2 İn/İo+b1 AYn/AYo+b2 Yn/Yo+b3 Gn/Go+c Mn/Mo Formülde yer alan; F: Fiyat farkını (TL), B: 0,90 sabit katsayısını, An: İlk geçici hakedişte (n=1) olmak üzere (n) inci hak edişte; birim fiyatlı işlerde uygulama ayında gerçekleşen iş kalemlerinin sözleşme fiyatlarıyla çarpılması sonucu bulunan tutarı (TL), götürü bedel işlerde ise uygulama ayında gerçekleşen ilerleme yüzdesiyle sözleşme bedelinin çarpılması sonucu bulunan tutarı (TL), Pn: İlk geçici hakedişte (n=1) olmak üzere (n) inci hakedişte, fiyat farkı hesabında kullanılan temel endeksler ve güncel endeksler ile a1, a2, b1, b2, b3 ve c değerlerinin ağırlık oranlarını temsil eden katsayıların yukarıdaki formüle uygulanması sonucu bulunan fiyat farkı katsayısını, ifade eder.

Endeks tablosu: Türkiye İstatistik Kurumu tarafından aylık yayımlanan yurt içi üretici fiyat endeksi, 2003=100, CPA 2008 kısım, bölüm ve gruplarına göre tarihsel seri tablosudur.

Formüldeki sabit katsayılar ile temel endeksler(o) ve güncel endeksler(n):

Katsayı

Endeks

a1 (Haftalık çalışma saatinin tamamı idarede kullanılan işçiliklerin ağırlık oranı)

0,21

Fiyat Farkına İlişkin Esasların 6 ncı maddesine göre hesaplanacaktır.

a2 (Haftalık çalışma saatinin tamamı idarede kullanılmayan işçiliklerin ağırlık oranı)

b1 (Akaryakıtın ağırlık oranı)

b2 (Diğer katı veya sıvı yakıtların ağırlık oranı) 0

b3 (Malzeme veya

diğer hizmetlerin ağırlık oranı)

0,79

Go, Gn

Malzemeli yemek hizmeti alımlarında Endeks tablosunun 10 numaralı "Gıda Ürünleri" sütunundaki sayı

c (Makine ve ekipmanın amortismanına ilişkin ağırlık oranı)

Fiyat Farkı Açıklamaları

4734 sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar'ın 5. ve 6. maddesi gereğince fiyat farkı verilecektir." düzenlemesine yer verilmiştir.

Teknik Şartname'nin "Hizmetin İfa Şekli" başlıklı 3. maddesinde, "... 7. Taşıma işi, araç ve şoför müteahhit firmaya aittir, araç arkası camsız, araç içi termoboxların devrilmesini engelleyecek şekilde dizayn edilmiş temiz olmalıdır. ... Taşıma araçları ve her servis sonrasında uygun dezenfektanlar kullanılarak temizlenen araç/araçlar bir sonraki servise hazır edilmelidir. Aracın yemek servisi için günlük yapacağı yol Dereli Devlet Hastanesi için yaklaşık olarak 108 (-/+ 2 km), Piraziz Devlet Hastanesi için 44 (-/+1 km) dir.

Bu iş için 2 araç olacak ve araç sözleşme tarihi itibarıyla 3 yaş ve altı olacaktır. ..." düzenlemesi yer almıştır.

Aktarılan kurallardan, süresi 365 günü aşan hizmet alımı ihalelerinde fiyat farkı hesaplanmasının zorunlu olduğu, 4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar ve Kamu İhale Genel Tebliği uyarınca, ağırlık oranlarını temsil eden a1, a2, b1, b2, b3 ve c katsayılarının toplamları 1 (bir) olacak şekilde belirlenmesi ve ihale dokümanında gösterilmesi gerektiği, bu kapsamda işin niteliği, girdilerin yaklaşık maliyet içindeki ağırlık oranı ve işlevi gibi hususlar dikkate alınarak asli ve tali unsurlar ile bunlara ilişkin ağırlık oranı katsayılarının belirleneceği, tali unsurlara ilişkin ağırlık oranının belirlenmediği durumlarda bu unsurların ağırlık oranının asli unsurlara dahil olduğunun kabul edileceği, malzeme dahil yemek hazırlama hizmeti alım ihalelerinde işçilik (a1 ve/veya a2) ve yemek yapımında kullanılacak ana girdilerin (b3) asli unsur olarak belirlenebileceği anlaşılmaktadır.

Davacı tarafından itirazen şikayet başvurusundaki 1. iddia kapsamında, Teknik Şartname'nin 3. maddesine göre ihale konusu iş kapsamında 2 aracın olacağı, araçların sözleşme tarihi itibarıyla 3 yaş ve altı olacağı, araçların yemek servisi için günlük yapacağı yolun Dereli Devlet Hastanesi için yaklaşık olarak 108 (-/+ 2 km) km, Piraziz Devlet Hastanesi için 44 (-/+ 1 km.) km olacağı, aracın firmanın kendi malı olma şartı aranmayacağı, dolayısıyla yemeklerin nakliyesine ilişkin akaryakıt masraflarının teklif fiyata dahil olan giderler arasında sayıldığı, isteklilerin tekliflerini oluştururken bu maliyetlerin de hesaba katılması gerektiği, ancak ihalede fiyat farkına ilişkin "b1" (akaryakıtın ağırlık oranı) katsayısı için bir oran belirlenmediği ileri sürülmüş; Kurulca, ihalede tam zamanlı işçilikler için "a1", malzeme ile diğer hizmetler için "b3" katsayısının toplamları bire eşit olacak şekilde belirlendiği, işin asli unsurunu oluşturmayan yemeklerin taşınmasında kullanılacak araca ait akaryakıt gibi tali giderlerin söz konusu olduğu, bu nitelikteki tali giderler için idarece maliyetin ortaya konulması halinde, bu giderlerin ağırlık oranını temsil etmek üzere "b1" katsayısının belirlenmesi mümkün olduğu gibi, bu giderlerin işin niteliğine uygun olarak belirlenmiş olan asli unsurlar kapsamında olduğunun da kabul edileceği, dolayısıyla ihalede fiyat farkına ilişkin "b3" katsayısına ilişkin oran içerisinde söz konusu tali giderlerin de yer aldığının kabulü gerektiği, idarece işçilik dışındaki tali gider niteliğinde olan diğer hizmet giderlerine yönelik "b3" katsayısı kapsamında belirleme yapıldığından "b1" katsayısı belirlenmemesinde mevzuata aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle iddia yerinde bulunmamıştır.

Bu durumda, Kurulca tali gider niteliğinde olan akaryakıt giderlerine ilişkin "b1" katsayısının belirlenmesinin gerekmediği, bu tali giderlerin "b3" katsayısı kapsamında belirlendiği belirtilmiş ise de, dava konusu Kurul kararında söz konusu akaryakıt giderlerinin tali gider mahiyetinde olduğuna ilişkin ne şekilde hesaplama yapıldığı, hangi veriler ve matematiksel hesaplamalarla bu sonuca ulaşıldığı hususunun açıkça ortaya konulmadığı anlaşıldığından, Kurul kararının bu kısmında hukuka uygunluk bulunmamaktadır.

2) 2. iddia bakımından davanın reddine yönelik kısmının incelenmesinden;

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun "Temel ilkeler" başlıklı 5. maddesinin birinci fıkrasında, "İdareler, bu Kanun'a göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur." kuralına yer verilmiştir.

Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği'nin "Yeterliğin belirlenmesinde uyulacak ilkeler" başlıklı 28. maddesinin birinci fıkrasında, "Ekonomik ve mali yeterlik ile mesleki ve teknik yeterliğin saptanması amacıyla öngörülecek değerlendirme kriterleri ve istenecek belgeler, rekabeti engelleyecek şekilde belirlenemez."; "Sözleşmenin yürütülmesi aşamasındaki mesleki ve teknik yükümlülüklere yönelik düzenlemeler" başlıklı 30. maddesinde, "(1) Ön yeterlik şartnamesinde veya idari şartnamede yeterlik kriteri olarak belirlenmeyen, ancak sözleşmenin yürütülmesi aşamasında işin yerine getirilmesi için gerekli olduğu öngörülen mesleki ve teknik yükümlülüklere yönelik düzenlemeler teknik şartnamede yer alır. Bu düzenlemelerde, işin niteliği ile bu Yönetmelik ve ilgili mevzuat hükümleri esas alınır. Bu yükümlülüklere ilişkin olarak yüklenici tarafından hangi belgelerin idareye sunulması gerektiğinin teknik şartnamede açıkça düzenlenmesi zorunludur. (2) Bu Yönetmeliğin ilgili maddeleri uyarınca idarelerce belirlenmesi zorunlu olan mesleki ve teknik yeterlik kriterlerine ve bu kapsamda istenecek belgelere teknik şartnamede yer verilemez."; "Kalite ve standarda ilişkin belgeler" başlıklı 42. maddesinin birinci fıkrasında, "İşin niteliği göz önünde bulundurularak ön yeterlik şartnamesi ve idari şartnamede; kalite yönetim sistem belgesi, çevre yönetim sistem belgesi, hizmet yeterlilik belgesi ile deney-analiz-kalibrasyon laboratuvarlarının ve muayene kuruluşlarının kalite yeterliğine ilişkin düzenleme yapılabilir." kuralları yer almaktadır.

Kamu İhale Genel Tebliği’nin “Kalite ve standarda ilişkin belgeler” başlıklı 74. maddesinde, “74.1. İdareler, ihale konusu işin niteliğini ve uygulama yönetmeliklerinin bu konuyu düzenleyen maddelerini esas alarak, ihale dokümanında kalite ve standart belgelerine ilişkin düzenleme yapabilirler. İhale konusu ile ilgisi bulunmayan veya işin niteliğinin gerektirmediği kalite ve standarda ilişkin belgelerin istenilmesi, 4734 sayılı Kanun'un temel ilkelerine ve Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği'ne aykırılık teşkil edecektir.

74.2. İdarece kalite ve standarda ilişkin belge istenmesi durumunda, standarda ilişkin tanıma (kritere), belgenin başvuru veya teklif kapsamında istenmesi halinde ön yeterlik şartnamesinde veya idari şartnamede, yükleniciden istenmesi halinde ise teknik şartnamede yer verilecektir. (...)" kuralı yer almıştır.

İhaleye ilişkin İdari Şartname'nin "Diğer Hususlar" başlıklı 48. maddesinde; “… 2- Müdürlüğümüze bağlı sağlık tesisleri olan Prof. Dr. A. İlhan Özdemir Devlet Hastanesi, Giresun Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Kadın Doğum ve Çocuk Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesi, Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Merkezi, Dr. Ali Menekşe Göğüs Hastalıkları Hastanesi ve Bulancak Devlet Hastanesi kendi bünyesindeki mutfağında yangın, su basması, ariza ve buna benzer yemek çıkartmaya engel beklenmedik bir durum oluşması ihtimaline karşı, hizmetin aksamadan yürümesini sağlamak amacıyla, yüklenici;

a) Giresun ili sınırları içerisinde bir mutfakla yapmış olduğu sözleşmeyi, sözleşme imzalanan mutfağa ait ihale ilan tarihinden önce geçerli olan İşletme Kayıt Belgesini sözleşmenin imzalanmasından itibaren 10 (on) gün içerisinde idareye sunacaktır.

b) Sözleşme imzalanan mutfağa ait ihale ilan tarihinden önce geçerli Kapasite raporunu (Günlük en az 2000 Kişilik Üretim Kapasitesine Sahip Kapasite çeşitliliği olarak Hazır Yemek üretim, Kahvaltı, Diyet yemek, Diyet Kahvaltı, Ara Oğün, Çocuk Menü, Çocuk Kahvaltı, Çocuk Ara Öğün, Tatlı Üretimi) sözleşmenin imzalanmasından itibaren 10 (on) gün içerisinde idareye sunacaktır.

c) Yemek Fabrikasına ait İhale ilan tarihinden önce alınmış TS 8985 sayılı İş yerleriyemek fabrikaları- toplu yemek mutfakları ve yemek servisleri- genel kurallar standardına uygun TSE Hizmet Yeterlilik Belgesini, TS 13075 iş Yerleri Gıda Maddeleri Taşma Hizmetleri Genel Kurallar Standardına Uygun Hizmet Veren İş Yeri TSE Hizmet Yeterlilik Belgesini, TS 6914 İş Yerleri - Gıda Maddeleri İmal Eden, Hazırlayan, Depolayan ve Satan Yerler için Genel Kurallar TSE Hizmet Yeterlilik Belgesini, TS 13027 gıda imal yeri sosyal tesisleri, işletmenin çevresi, yakıt depoları ve sistemleri, aydınlatma ve ısıtma sistemi, depolama yerleri, üretimde kullanılan alet ve donanımlar, çalışanlar ile ilgili dezenfeksiyon ve sterilizasyon kuralları TSE Hizmet Yeterlilik Belgesini, TS 9433 İş yerleri - Hızlı yemek servisi yapan yerler TSE Hizmet Yeterlilik Belgesini, TSE den alınmış TSE Sürdürebilir Güvenli Üretim Belgesini, TSE den alınmış TS 13811 Hijyen ve Sanitasyon Yönetim Sistemi Belgesini sözleşmenin imzalanmasından itibaren 10 (on) gün içerisinde idareye sunacaktır.

d) Resmi bir laboratuvardan ihale ilan tarihinden önce farklı aylardan alınmış 3 (üç) adet Et Yemeği Analizi, 3 (üç) adet Balık Yemeği analizi, 3 (üç) adet Tavuk Yemeği analizi, 3 (üç) adet Çorba analizi 3 (üç) adet Yoğurt analizi, 3 (üç) adet 200 ml Tetra pak süt analizi, 3 (üç) adet Kahvaltılık Peynir analiz, 1 (bir) adet Yemeklik Tuz analizi, 1 (bir) adet Ayçiçek Yağ analizi, 1 (bir) adet Tatlı analiz raporunu/raporlarını sözleşmenin imzalanmasından itibaren 10 (on) gün içerisinde idareye sunacaktır. …” düzenlemesi yer almaktadır.

4734 sayılı Kanun'un 5. maddesinde belirlendiği üzere, ihaleyi gerçekleştiren idareler, ihalelerde saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludurlar. Temel ihale ilkelerinin sağlanmasına ilişkin söz konusu sorumluluk, idarelerce tesis edilecek işlemler bakımından geçerli olduğu gibi ihale dokümanının hazırlanmasında da söz konusu olacaktır. Buna göre idarelerin ihale dokümanını hazırlarken Kanun'un 5. maddesinde yer alan temel ihale ilkelerini dikkate almaları zorunludur.

İhale konusu işin gerekli kıldığı, mesleki ve teknik yeterliğin belirlenmesi için birtakım bilgi ve belgelerin aday veya isteklilerden başvuru veya teklifleri kapsamında sunmaları istenebilecek ise de, bu belgelerin ihalede olması gereken rekabeti zedelemeyecek nitelikte olması gerektiği açıktır. Ayrıca, rekabet koşulları gözetilmek suretiyle birtakım belgeler isteklilerden istenebileceği gibi, sözleşme imzalanması veya işin görülmesi aşamasında yükleniciden de istenebilecektir. Bu anlamda, isteklilerden bilgi ve belge talep edilirken ihalelere hakim olan rekabet ile kaynakların etkin ve verimli kullanılması ilkelerine doğrudan katkı sağlayacak şekilde belirlemeler yapılması gerekmektedir.

İdari Şartname'nin "Diğer Hususlar" başlıklı 48. maddesinin ikinci fıkrasının (d) bendinde, ihalenin ilan tarihinden önce farklı aylarda olmak üzere, üçer adet yemek, süt ve peynir; birer adet tuz, ayçiçek yağı ve tatlıya ilişkin resmi bir labaratuvardan alınmış analiz raporu istenilmiştir. Bu haliyle, uyuşmazlığa konu ihalede, işin yürütülmesi için yükleniciden ihalenin ilan tarihinden önce alınmış bazı belgelerin sözleşme aşamasında sunmalarının istenildiği anlaşılmaktadır. Söz konusu belgelerin standart olarak malzeme dahil yemek pişirme, servis, dağıtım ve sonrasına ilişkin hizmet alımı ihalelerinde istenen belgelerden olmadığı, başka bir anlatımla niteliği objektif olmakla beraber öngörülebilirliğe uygun olmadığından, söz konusu durumun ihaleye katılımdaki rekabeti zedeleyeceği açıktır.

Yemek hizmet alımı ihalelerinde, insan sağlığının güvenceye alınması için gereken en önemli hususların gıda güvenliği ve hijyen tedbirleri olduğu, ihale konusu işte kullanılacak mutfakta gıda güvenliği önlemlerinden taviz verilmemesi gerektiği, aksi durumda telafisi zor durumların ortaya çıkabileceği söylenebilecek ise de, söz konusu hususun yalnızca ihale ilan tarihi öncesinde temin edilmiş olması gereken belgelerle ispatlanabileceğinin kabulü mümkün değildir. Bu çerçevede, uyuşmazlığa konu düzenlemelerde yer verilen belgelerle ortaya koyulması istenilen kalite ve standardın, geçmişte düzenlenme şartı olmadan temin edilebilecek belgelerle ortaya konulmasının istenmesinin de aynı amacı gerçekleştirmeye uygun olabileceği anlaşılmaktadır.

Bu durumda, dava konusu Kurul kararında, söz konusu belgelerin yeterlik kriteri olarak istenilmediği ve sözleşme aşamasında yüklenici tarafından sunulacağından hareketle uyuşmazlığa konu düzenlemelerin mevzuata aykırı olmadığı sonucuna ulaşılmış ise de, her halükarda ihale ilan tarihi öncesinde temin edilmiş olması gereken belgelerin, tekliflerin sunulması sırasında yeterlik kriteri olarak isteklilerden istenilmesi ile sözleşme imzalanması sonrasında yükleniciden istenilmesi arasında, rekabet ilkesi ve ihaleye katılım yönünden yapılacak değerlendirme yönünden anlamlı bir fark bulunduğundan bahsedilemeyeceği, dolayısıyla ihale dokümanındaki düzenlemenin rekabete aykırı olduğu anlaşıldığından, Kurul kararının bu kısmında da hukuka uygunluk bulunmamaktadır.

Nitekim uyuşmazlığa konu ihaleye yönelik başka bir şirket tarafından aynı iddiayla yapılan itirazen şikayet başvurusunun reddine ilişkin █████/2025 tarih ve 2025/UH.II-893 sayılı Kurul kararının iptali istemiyle açılan davada; davanın reddine dair ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararına yönelik temyiz başvurusu üzerine Dairemizin █████/2025 tarih ve E:█████████, K:█████████ sayılı kararıyla anılan kararın bozulmasına ve dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bu itibarla, itirazen şikayet başvurusunun reddine ilişkin dava konusu Kurul kararında hukuka uygunluk, Kurul kararında hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine yönelik İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU:

Açıklanan nedenlerle;

1. Davacının temyiz isteminin kabulüne,

2. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca ... İdare Mahkemesinin davanın reddine ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,

3. DAVA KONUSU İŞLEMİN İPTALİNE,

4. Ayrıntısı aşağıda gösterilen ilk derece ve temyiz aşamalarında davacı tarafından yapılan toplam ...-TL yargılama gideri ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ...TL vekalet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,

5. Posta giderleri avansından artan tutarın davacıya iadesine,

6. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,

7. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), █████/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.